Bản sao của TTS 3 VIỆT bắc

Dàn ý chỉ tiết đoạn thơ bức tranh tứ bình Nhớ thiên nhiên và con người Việt Bắc Vẻ đẹp bức tranh tứ bình - Đoạn thơ tứ bình là đoạn thơ đặc sắc nhất thể hiện sinh động và thấm thía nỗi

Chuyên trang ôn Văn - Thưởng Thức Sách số [Khóa học Văn Chuyên sâu Kiến thức 2k3]

Tài liệu Lưu hành nội bộ

TTS - PHAN TICH CHUYEN SAU BỨC TRANH TỨ BÌNH

VE THIEN NHIEN & CON NGUOI TRONG “VIET BAC”

“Cảnh vat va tinh than Viét Bac da nhap vao hon tdi,

máu thịt tôi, Việt Bắc 6 trong toi”

(Tố Hữu - “Nhà văn nói về tác phẩm”)

Z Chuyên trang ôn Văn - Thưởng Thức Sách 36 [Khoa hoc Van Chuyén sau Kién thttc 2k3]

Tài liệu Lưu hành nội bộ

I Dàn ý chỉ tiết đoạn thơ bức tranh tứ bình

Nhớ thiên nhiên và con người Việt Bắc (Vẻ đẹp bức tranh tứ bình) - Đoạn thơ

tứ bình là đoạn thơ đặc sắc nhất thể hiện sinh động và thấm thía nỗi nhớ

nhung tha thiết của người ra đi với cảnh và người Việt Bắc Trong đoạn thơ,

thiên nhiên và con người Việt Bắc đã hiện lên với những sắc màu, dáng vẻ thân

thuộc, đẹp đẽ và bình dị, thấm đượm tình thương nỗi nhớ của người đi

- Cảm hứng chủ đạo của đoạn thơ là nỗi nhớ về Việt Bắc:

Ta vé minh co nhé ta

Ta về ta nhó những hoa cùng người

+ Tác giả sử dụng điệp ngừ hai lần ta uề Cùng một thời điểm chia tay nhưng ở trên là hỏi người, ở dưới là giãi bày lòng mình Cặp từ ta, mìànhđược xưng hô như cách đối đáp giao duyên của trai gái trong ca dao, dân ca khiến cho cuộc chia tay của người cán bộ và Việt Bắc thành cuộc giã bạn của lứa đôi Ta là người cán bộ kháng chiến, mình là nhân dân Việt Bắc đang lưu luyến chia tay Câu hỏi tu từ mình có nhó ta thể hiện sự lưu luyến của người đi, kẻ ở

+ Nhớ hoa là nhớ thiên nhiên Việt Bắc thơ mộng làm đắm say lòng người Nhó

người là nhớ người dân Việt Bắc từng cưu mang, gắn bó, đồng cam cộng khổ với

cán bộ cách mạng

- Bức tranh Việt Bắc sự mùa đông qua sự phác họa tỉnh tế cả về hình khối, màu

sắc và ánh sáng:

Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi Déo cao nang anh dao gai that lung

Z Chuyên trang ôn Văn - Thưởng Thức Sách 36 [Khoa hoc Van Chuyén sau Kién thttc 2k3]

Tài liệu Lưu hành nội bộ

+ Hoa chuối rừng đỏ như son nổi bật trên nền xanh bạt ngàn của lá Sự tương phảẩm của hai màu xanh, đỏ làm cho núi rừng bớt hoang vu, lạnh lẽo mà trở nên

ấm áp hơn Hoa chuối là bông hoa có thật chứ không mông mênh chóng tàn như những loài hoa khác

+ Vượt qua mùa đông lạnh giá, con người lên nương, lên rừng Nghệ thuật đảo ngữ nắng ánh (động từ) là các luồng sáng của nắng chói lên bởi sự phản quang của lưỡi dao rừng thắt trên lưng người dân khi họ đi khai thác lâm, thổ sản Đó là

cái đẹp rất đời thường, rất giản dị của người lao động

- Bức tranh mùa xuân hiện ra trong nỗi nhớ của người đi:

Ngày xuân mo né trang rừng Nhó người đan nón chuốt từng sợi giang

+ Hoa mơ tinh khôi, thanh khiết phủ trắng cả cánh rừng, gợi cảm giác choáng

ngợp trước cảnh thơ mộng Âm điệu mạnh mẽ của hai chữ trắng rừng bộc lộ cảm giác ngõ ngàng, hạnh phúc của con người

+ Hình ảnh người lao động chuốt từng sợi giang rất nhịp nhàng, khoan thai Động

từ “chuốt” là làm cho thật nhẵn sợi giang để đan non Hai từ chuốt và từng gợi tả đức tính cần thận, tỉ mỉ, chịu thương chịu khó của người đan nón Họ làm ra sản phẩm để phục vụ cho lao động và còn để tặng cán bộ kháng chiến

- Bức tranh mùa hạ được tái hiện trong nỗi nhớ tràn đầy cả âm thanh và màu

sắc:

Ve kéu rừng phách đỗ uàng

Nhớ cô em gai hai mang mot minh

4

Chuyên trang ôn Văn - Thưởng Thức Sách 36 [Khoa hoc Van Chuyén sau Kién thttc 2k3]

Tài liệu Lưu hành nội bộ + Câu thơ sáu chữ xôn xao cả màu sắc lẫn âm thanh Khi tiếng ve râm ran, cả một

rừng phách như hối hả, nhanh chóng thay màu, cùng đồng loạt đổ ouàng Hai động

từ kêu và đồ thể hiện không khí rạo rực rất đặc trưng của mùa hạ Đổ vang là ngả

vàng hàng loạt hoặc là cây trút lá vàng

+ Hình ảnh người lao động: Cô gái đi hái măng, khơi dậy trong ta những rung động ngọt ngào, sâu lắng Đọc câu thơ, ta nghe như có tiếng nhạc ngân nơa bởi

nghệ thuật gieo vần lưng (gái, hi) và điệp phụ âm đầu m (măng, một, mình) Cô

gái say sưa lao động trong một không gian vui tươi, trong trẻo Sự hiện diện của

cô gái càng tăng thêm nét duyên dáng, trẻ trung cho bức tranh mùa hạ

- Mùa thu kết thúc đoạn tứ bình cũng là thời điểm kết thúc cuộc kháng chiến

gian nan, oanh liệt, thời điểm chia li giữa Việt Bắc và những người kháng chiến

Rừng thu trăng rợi hòa bình Nhó đi tiếng hát ân tình thủy chung

+ Ánh trăng vàng êm dịu trải dài lên cảnh vật, gợi không khí thanh bình, yên ả Từ hòa bình vừa khẳng định cuộc sống êm đêm, vừa nói đến sự thanh tĩnh của rừng

khuya Đêm trăng thu huyền ảo nơi núi rừng Việt Bắc thấp thoáng ước mơ thầm kính về cuộc sống thanh bình êm ả

+ Trên cái nền gợi cảm ấy văng vắng tiếng hát ân tình thủy chung của ai đó nghe thật bâng khuâng, xao xuyến Tiếng hát ấy chính là tấm lòng của người Việt Bắc,

dù nghèo khó nhưng suốt đời thủy chung với cách mạng

=> Mỗi câu lục bát làm thành một bức tranh trong bộ tứ bình Mỗi bức tranh có uẻ đẹp riêng hòa hết bền nhau tao vé đẹp chung Đó là sự hài hòa giữa âm thanh, màu sắc Tiếng 0e của rùa hè, tiếng hát của đêm thu, màu xanh của rừng gid, sac dd

Z Chuyên trang ôn Văn - Thưởng Thức Sách 36 [Khoa hoc Van Chuyén sau Kién thttc 2k3]

Tài liệu Lưu hành nội bộ của hoa chuối, trắng tinh khôi của rừng mơ, uàng ữửng của hoa phách Trên cái nên thiên nhiên ấy, hình ảnh cơn người hiện lên thật bình dị, thơ mộng trong công việc lao động hàng ngày

I TTS - Phân tích chuyên sâu

Khi tâm sự về tình yêu Tổ quốc thiết tha của mình, Tố Hữu từng chia sẻ: “Tổi yêu đất nước uà nhân dân tôi, tôi uiết uê đất nước uà nhân dâm tôi như viết uê người

đàm bà tôi yêu” Thật vậy, thấm đẫm trong mỗi trang thơ của Tố Hữu là một bản tình ca về quê hương tổ quốc và người dân đất Việt, là những khúc hát yêu thương thấm đượm nghĩa tình Việt Bắc là bài thơ thể hiện rõ nhất tình yêu bất diệt ấy của nhà thơ Những kỉ niệm sâu sắc, những nghĩa tình gắn bó cùng nỗi

nhớ da diết khôn nguôi đối với Việt Bắc đã giúp Tố Hữu dệt nên bức tranh thiên

nhiên và con người đẹp như trong cảnh thần tiên:

“Ta uề, mình có nhó ta

Nhớ ai tiếng hát ân tình thửy chưng”

Nhà phê bình văn học Hoài Thanh đã từng nói: “Từ bao giò cho đến bây giò, từ Hômerơ đến kinh thi, đến ca dao Việt Nam, thơ uẫn là một sức đồng cảm mãnh liệt 0à quảng dai No đã ra đời giữa những ouưi buôn của loài người oà nó sẽ kết bạn với loài người cho đến ngày tận thế.” Còn nhà văn hiện thực Pháp Balzac lại cho rằng:

“Nhà ăn là người thư kí trung thành của thời đại” Văn học chính là nhân học Mỗi nhà văn, nhà thơ chính là nhà thư ký trung thành của thời đại mình, nâng niu những giá trị tốt đẹp ở đời bằng những tình cảm, cảm xúc chân thực nhất Bởi lẽ, văn học có mối quan hệ chặt chẽ với hiện thực đời sống; bất kì một tác phẩm văn học nào cũng phải xuất phát từ hiện thực; từ đó, người nghệ sĩ khi sáng tác nên tác phẩm phải trung thành với hiện thực, phản ánh hiện thực thời đại mà họ sống

và sáng tác bằng sự sáng tạo và lăng kính chủ quan, tình cảm, tư tưởng của mình

Chuyên trang ôn Văn - Thưởng Thức Sách số [Khóa học Văn Chuyên sâu Kiến thức 2k3]

Tài liệu Lưu hành nội bộ

Có thể nói, cuộc đời của con người được thể hiện trong tác phẩm không chỉ là cuộc sống của những người xung quanh mà còn là chính cuộc đời tác giả, là

“dòng máu nóng” mà người nghệ sĩ đã cho và nhận với những biến chuyển của thời đại và tình yêu, sự gắn bó dành cho cuộc đời Với bài thơ “Việt Bắc”, Tố Hữu

đã bộc lộ những tình cảm, ân tình thủy chung của mình với mảnh đất, con người

mà mình đã gắn bó suốt một thời gian “mười lam nam ấy thiết tha mặn nồng”,

khắc sâu tình đồng chí, nghĩa đồng bào, lòng yêu dân, yêu nước, ân tình cách

mạng Thơ Tố Hữu mang đậm tính sử thi với cảm hứng chủ đạo là cảm hứng lịch

sử, dân tộc, luôn hướng tới tương lai, khơi dậy niềm tin tưởng lạc quan vào sự

nghiệp tất thắng của dân tộc Tất cả được xây dựng từ một hồn thơ hướng tới cái

Ta chung với lẽ sống lớn, tình cảm lớn, niềm vui lớn của con người Cách mạng, của cả dân tộc Vì vậy, có thể khẳng định rằng: Cái tôi trữ tình trong thơ Tố Hữu

là cái tôi chiến sĩ - cái tôi công dân - cái tôi cộng đồng dân tộc

Trong hồi tưởng của Tố Hữu, cảnh và người Việt Bắc hiện lên thật đẹp, khiến

lòng người không khỏi bâng khuâng Hình ảnh thiên nhiên núi rừng Việt Bắc với

vẻ đẹp vừa hiện thực vừa thơ mộng, thi vị, gợi rõ những nét riêng biệt, sống động

đã khắc sâu vào tâm trí nhà thơ, và có lẽ đẹp nhất trong nỗi nhớ về Việt Bắc chính là sự hòa quyện thắm thiết giữa cảnh với người, là ấn tượng không thể phai

mờ về những người dân Việt Bắc cần cù trong lao động, thủy chung, trọng nghĩa

trọng tình được thể hiện qua mười câu thơ bức tranh tứ bình của Tố Hữu

a Hai câu thơ mở đầu:

“Ta oề, mình có nhó ta

Ta 0ê, ta nhó những hoa cùng người”

M6 dau doan thơ là lời khẳng định về nỗi nhớ da diết và tình cảm thủy chung của người ra đi dành cho quê hương Việt Bắc: “ta về hoa cùng người” Sợi nhớ, sợi thương cứ thế mà đan cài xoắn xuýt như tiếng gọi "Ta - mình" của đôi lứa yêu

nhau, làm cho giọng thơ trở nên thiết tha bồi hồi như tiếng hát giao duyên thuở

nào Đó là sắc điệu trữ tình và tính dân tộc trong thơ Tố Hữu

Chuyên trang ôn Văn - Thưởng Thức Sách số [Khóa học Văn Chuyên sâu Kiến thức 2k3]

Tài liệu Lưu hành nội bộ

Điệp ngữ "ta về" mỡ đầu cho hai câu thơ như đặt ra những nỗi niềm của người từ

gia Cai đẹp của câu thơ là hình ảnh "hoa cùng người", phải chăng con người cũng

là một bông hoa trong vườn hoa Việt Bắc; hay hoa tượng trưng cho vẻ đẹp thiên

nhiên Việt Bắc, còn con người là con người Việt Bắc với tấm áo chàm nghèo khổ

nhưng đậm đà lòng son? Hoa và Người quấn quýt với nhau, khi thì tách biệt để tôn lên vẻ đẹp hài hòa đằm thắm của nhau để tạo nên cái nét riêng biệt, độc đáo

của vùng đất này Đến đây, ta chợt nhớ về 3 lần xuất hiện của “hoa” trong bài thơ

Tây Tiến của Quang Dũng Sự gắn kết giữa “hoa” và “người” luôn đọng lại một cách đặc biệt trong lòng các nhà thơ

- Nghệ thuật: Câu hỏi tu từ, điệp từ "ta", cách ngắt từ "những hoa cùng người"

- Ý nghĩa: Nhấn mạnh nỗi nhớ, cùng tấm lòng thủy chung son sắt của tác giả tới thiên nhiên và con người Việt Bắc

b Bức tranh tứ bình trong bài thơ

e Bức tranh Mùa đông:

Tiếp sau hình ảnh hoa và người là bức tranh bốn mùa Việt Bắc được vẽ ra hết sức

chân thật cùng những màu sắc tươi tắn và âm thanh rộn ràng:

"Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi Deo cao nang anh dao gai that lung"

Thiên nhiên Việt Bắc mở ra khiến cho người đọc ngẩn ngơ, bởi vẻ đẹp rất trữ tình

của núi rừng Tây Bắc Mùa đông với màu xanh tha thiết, ngút ngàn của núi rừng trùng điệp hiện ra đầu tiên Tác giả khắc họa mùa đông trước có lẽ bởi vì khi người cách mạng đến đây cũng vào mùa đông của đất nước và cũng chính thời điểm ấy sau mười lăm năm, người cách mạng cũng từ biệt Việt Bắc - cái nôi cách mạng Việt Nam

Điểm xuyết trên cái nền màu xanh bát ngát bao la của cánh rừng, là màu hoa chuối đỏ tươi đang nở rộ lung linh dưới ánh nắng mặt trời Từ xa trông tới, bông

Z

A aA ne 2 , ,

Chuyên trang ôn Văn - Thưởng Thức Sách ®!Z [Khóa học Văn Chuyên sâu Kiến thức 2k3]

Tài liệu Lưu hành nội bộ hoa như những bó đuốc thắp sáng rực tạo nên một bức tranh với đường nét, màu sắc vừa đối lập, vừa hài hòa,vừa cổ điển vừa hiện đại Cái màu "đồ tươi" - gam màu nóng của bông chuối nổi lên giữa màu xanh bát ngát của núi rừng, làm cho

thiên nhiên Việt Bắc trở nên tươi sáng, ấm áp và như tiểm ẩn một sức sống, xua

đi cái hoang sơ lạnh giá hiu hắt vốn có của núi rừng Trong các gam màu, màu xanh và đỏ luôn là những gam màu có sức ảnh hưởng lớn, luôn dẫn đầu để tạo ra

sự nổi bật, tưởng như đối nghịch nhưng lại rất hài hòa Chúng đi cùng nhau, nâng

đỡ nhau, thắm thiết với nhau như những người chiến sĩ và nhân dân Việt Bắc,

luôn cần có nhau Câu thơ làm ta liên tưởng đến màu đỏ của hoa lựu trong thơ Nguyễn Trãi:

“Thạch luu hiển còn phun thúc đỗ

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”

Từ liên tưởng ấy ta thấy, mùa đông trong thơ Tố Hữu cũng lan tỏa hơi ấm của mùa hè chứ không lạnh lẽo hoang sơ, không u uất buồn bã, bởi màu đỏ của hoa

chuối cũng như đang phun trào như bó đuốc sáng trong đêm hay tia mặt trời buổi sớm Sự rực rỡ ấy xua tan bao nhiêu giá lạnh, tạo nên bao nhiêu ấm nồng Cùng hiện lên với cái lung linh của hoa chuối ấy là con người của vùng chiến khu

lên núi làm nương, phát rẫy sản xuất ra nhiều lúa khoai cung cấp cho kháng chiến "Déo cao nang anh dao gài thắt lưng" Trước thiên nhiên bao la, con người

dường như càng trở nên kỳ vĩ, hùng tráng hơn O day nha thơ không khắc họa

gương mặt mà chớp lấy một nét miêu tả rực sáng nhất Đó là ánh mặt trời chớp

lóe trên lưỡi dao rừng ở ngang lưng Õ đây câu thơ vừa mang ngôn ngữ thơ nhưng lại vừa mang ngôn ngữ của nghệ thuật nhiếp ảnh Con người như một tụ điểm của ánh sáng Con người ấy cũng đã xuất hiện ở một vị trí, một tư thế đẹp

nhất - " đèo cao" Con người khỏe khoắn, mạnh mẽ và đây chủ động như đang

chiếm lĩnh đỉnh cao, chiếm lĩnh núi rừng, tự do “Trời xanh đây là của chúng ta - Núi rừng đây là của chúng ta” (Đất nước - Nguyễn Đình Thi) Day la cai tu thé lam

chủ đây kiêu hãnh và ving chai: Gitta nui và nắng, giữa trời cao bao la và rừng

Chuyên trang ôn Văn - Thưởng Thức Sách số [Khóa học Văn Chuyên sâu Kiến thức 2k3]

Tài liệu Lưu hành nội bộ xanh mênh mang Con người ấy đã trở thành linh hồn của bức tranh mùa đông Việt Bắc

Hơn thế nữa, hình ảnh “dao gài thắt lưng” còn thể hiện nét lao động đẹp của con người Việt Bắc, có sự ấm áp của nắng, có sự hoạt động của nhân dân, tất cả cộng hưởng, làm nên vẻ đẹp rất thơ mộng

e Bức tranh Mùa xuân:

Bức tranh mùa đông dần lùi về phía sau, nhường chỗ cho mùa xuân đến với sức sống mới của cỏ cây, hoa lá, của trăm loài đang cựa mình thức dậy sau mùa đông dài Đông qua, Xuân tới, quy luật tất yếu của thiên nhiên, nhưng chính quy luật

ấy đã mở ra cho con người được chiêm ngưỡng những cảnh sắc thiên nhiên độc đáo Không gian mùa xuân Việt Bắc bừng sáng trong sắc hoa mơ:

Ngày xuân mơ nỗ trắng rừng Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang

“Trắng rừng” được viết theo phép đảo ngữ và từ "trắng" được dùng như động từ

có tác dụng nhấn mạnh vào màu sắc, màu trắng dường như lấn át tất cả mọi màu xanh của lá, và làm bừng sáng cả khu rừng bởi sắc trắng mơ màng, bâng khuâng,

dịu mát của hoa mơ Động từ "nở" làm sức sống mùa xuân lan tỏa và tràn tré

nhựa sống Đây không phải là lần đầu tiên Tố Hữu viết về màu trắng ấy, năm 1941

Việt Bắc cũng đón bác Hồ trong màu sắc hoa mơ:

"Ôi sáng xuân nay xuân bốn mốt Trắng rừng biên giới nỗ hoa nơ Bac vé im lặng con chim hot

Thanh thot b6 lau vui ngan ngo"

Mùa xuân càng trở nên tươi tắn hơn nữa bởi sự xuất hiện của hình ảnh con người với hoạt động "chuốt từng sợi giang" Đằng sau mùa xuân tinh khiết, nhẹ nhàng, thơ mộng ấy, con người hiện lên đẹp tự nhiên trong những công việc hằng ngày

Z Chuyên trang ôn Văn - Thưởng Thức Sách 32 [Khoa hoc Van Chuyén sau Kién thttc 2k3]

Tài liệu Lưu hành nội bộ

Từ "chuốt" và hình ảnh thơ đã nói lên được bàn tay của con người lao động: cần mẫn, tỉ mẩn, khéo léo, tài hoa, nhanh nhẹn, chăm chút đó cũng chính là phẩm

chất tân tảo của con người Việt Bắc

e Bức tranh Mùa hạ:

Xuân qua, hạ về mang theo sự rộn rã, nhộn nhịp của tiếng ve, tiếng hè Thời điểm này đây, bức tranh Việt Bắc hiện lên đầy sống động hơn bao giờ, bởi cái ấm áp rực rỡ của hè sao nỡ chẳng đắm say:

“Ve kêu rừng phách đỗ vang

Nhớ cô em gai hai mang mot minh”

Tiếng ve kêu là âm thanh đặc trưng của mùa hè, kéo theo đó là hình ảnh rừng phách đổ lá vàng một lượt, cứ như được chào mời từ trước, chỉ chực chờ hè về để ngả xanh sang vàng mà thôi Động từ "đổ" là động từ mạnh, diễn tả sự vàng lên đồng loạt của hoa phách đầu hè Màu của cây phách đổ vàng cả suối ngàn dường như làm cho ánh nắng của mùa hè và cả tiếng ve kêu râm ran kia nữa cũng trỡ nên óng vàng ra Âm thanh và màu sắc cộng hưởng cùng nhau Đây là một bức

tranh sơn mài được vẽ lên bằng hoài niệm, nên lung linh ánh sáng, màu sắc và

rộn rã âm thanh.Tố Hữu không chỉ có biệt tài trong việc miêu tả vẻ đẹp riêng của từng mùa, mà còn có tài trong việc miêu tả sự vận động đổi thay của thời gian và cảnh vật Chỉ trong một câu thơ trên mà ta thấy được cả thời gian luân chuyển sống động, hình ảnh quyện hòa của cảnh vật đất nước mình hiện lên thật đẹp biết bao

Hiện lên trong cái thiên nhiên óng vàng và rộn rã ấy, là hình ảnh cô gái áo chàm can man đi hái búp măng rừng cung cấp cho bộ đội kháng chiến: "Nhớ cô em gới hái măng một mình" Hải măng một mình mà không gợi lên ấn tượng về sự cô đơn, hiu hắt như bóng dáng của người sơn nữ trong thơ xưa; trái lại rất trữ tình, thơ mộng, gần gũi thân thương tha thiết Đó chính là hình ảnh người lao động chịu thương, chịu khó lặng thâm cống hiến cho đất nước, cho kháng chiến Đằng sau đó, ẩn chứa biết bao niềm cảm thông, trân trọng của tác giả

10