Bản sao của bài VIẾT HAY tây TIẾN

Nét ấn tượng đầu tiên khi ông nhớ về thiên nhiên miền Tây trong kí ức chính là màn sương mờ ảo cũng như là sự lãnh lẽo, trở trọi trong đêm khuya thanh vắng, mịt mù: “Sài Khao sương lấp đ

Chọn ĐỀ LUYỆN VIẾT SỐ 1

Trong cuộc đời mỗi người luôn tồn tại những nỗi niềm thăm thẳm, thầm kín, đóluôn là những điều mà ai cũng hết mực nâng niu, gìn giữ Với Quang Dũng, ôngluôn đau

đáu một niềm nhớ thương với đoàn quân Tây Tiến đã cùng ông trải qua bao gian lao vất

vả, cảnh thiên nhiên hùng vĩ mà mãi sau này ông không thể nào quên được Chính vì lẽ

đó, bài thơ “Tây Tiến” đã ra đời bằng ngòi bút lãng mạn như thế, đặc biệt là trong mười

bốn câu thơ đầu đã vẽ lên chặng đường hành quân khổ cực đầy chông gai của các chàng

trai Hà Thành đầy hào hoa nhưng cũng thật hào hùng

“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!

Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi,

Mường Lát hoa về trong đêm hơi

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm,

Heo hút hồn mây, súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống,

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

Anh bạn dãi dầu không bước nữa,

Gục lên súng mũ bỏ quên đời!

Chiền chiều oai linh thác gầm thét,

Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người

Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói,

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi.”

Dù rằng chỉ gắn bó với đoàn quân Tây Tiến vỏn vẹn một năm, thế những đối với

Quang Dũng mà nói, đó chính là quãng thời gian quý giá, khắc sâu vào tâm khảm Từ

những xúc cảm dạt dào ấy, nhà thơ đã viết lên “Nhớ về Tây Tiến” trong một lần

đi công

tác ở Phù Lưu Chanh vào năm 1948, về sau khi in trong tập “Mây đầu ô”, ông

đã đổi tên

thành “Tây Tiến” bởi lẽ có chẳng là thật thừa thãi khi có từ “nhớ” trong khi chỉ hai chữ

“Tây Tiến” thôi đã đủ để hiểu nỗi nhớ của ông dạt dào đến nhường nào

Hai câu thơ đầu là khúc dạo đầu của nỗi nhớ nhung, là tiếng gọi tha thiết muốn quay

về miền kỉ niệm:

“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!

Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi.”

Ôi, một tiếng gọi thật thân thường gần gũi! Khi nhớ về Tây Tiến, Quang Dũng nhớ

về dòng sông Mã đầu tiên – dòng sông chảy dọc theo địa bàn biên giới Việt Lào, thuộc

các tỉnh Mộc Châu, Sầm Nưa, Mai Châu, Quan Hóa, dòng sông đã đồng hành với đoàn

quân từ những ngày đầu hành quân, là chứng nhân lịch sử về biết bao kỉ niệm, gian khổ

và thậm chí là những mất mát đau thương, thế nhưng tất cả đều đã “xa rồi”, lui

hơn, tha thiết và da diết, tô đậm một nỗi nhớ không thể nói nên lời

Sang đến câu thơ thứ hai, nỗi nhớ giờ đây đã lan rộng ra cả miền sơn cước Câu thơ

bảy chữ với sáu thanh bằng khiến câu thơ như nhẹ bẫng, nỗi nhớ giờ đây như đang phiêu

du, bay bổng trong lòng tác giả Từ láy “chơi vơi” mang theo cảm giác thật mơ

diễn tả

nỗi nhớ trong tình yêu, điển hình như Hàn Mặc Tử từng chắp bút:

“Mây nước bao la tình lẳng lặng

Gió sương mờ mịt nhớ chơi vơi.”

lan tỏa cho cả bài thơ

Những địa danh “sông Mã”, “rừng núi” hiện ra ngay ở hai câu thơ đầu như đặt nền

móng cho những câu thơ sau với sự khắc nghiệt của rừng núi, tiếng “thác gầm thét” đang

chực chờ nuốt chửng con người Có thể nói, hai câu thơ đầu đã thể hiện cảm hứng chủ

đạo của đoạn thơ, cũng như là cả bài thơ, đó là nỗi nhớ thiết tha của người cựu chiến binh

Tây Tiến hướng về miền Tây sơn cước, về trung đoàn Tây Tiến đã đồng hành cùng nhau,

dìu nhau qua những năm tháng quá khứ hào hùng, bi tráng và thật khó quên.Ta-go từng viết: “Khi tình cảm tự tìm cho nó một hình thức để bộc lộ ra ngoài,chúng ta có thơ.” Đến với miền thơ là đến với thế giới tâm tình, nơi những nỗi nhớ

không e dè mà lan tỏa đến muôn nơi Mười hai câu thơ tiếp theo chính là tình cảm, nỗi

nhớ những kỉ niệm về thiên nhiên và con người trên con đường hành quân gian nan, vượt

qua vùng núi phía Tây hiểm trở Quang Dũng đã khắc họa nên một bức tranh

thiên nhiên

Tây Bắc heo hút, hiển trở những cũng thật hùng vĩ, thơ mộng Tất cả đã được thể hiện

dưới ngòi bút tài hoa, lãng mạn những cũng thật chân thực và hào hùng

Nét ấn tượng đầu tiên khi ông nhớ về thiên nhiên miền Tây trong kí ức chính là màn

sương mờ ảo cũng như là sự lãnh lẽo, trở trọi trong đêm khuya thanh vắng, mịt mù:

“Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi,

Mường Lát hoa về trong đêm hơi.”

Một làn sương mờ ảo đang ngự trị ở núi rừng Tây Bắc đã ôm trọn lấy vạn vật, cỏ

cây, che lấp đi dáng hình của đoàn quân khiến hình ảnh trở nên mờ mịt, ẩn hiện trong làn

sương lạnh lẽo Ta bắt gặp hình ảnh “sương giăng” của Chế Lan Viên: “Nhớ bản sương

giăng, nhớ đèo mây phủ.” hay làn “sương phủ” trong câu “Đâu những chiều sương phủ

bãi đồng/Lúa mềm xao xác ở ven sông.” của nhà thơ Tố Hữu, nhưng chỉ khi đếnhình ảnh

“sương lấp” trong thơ Quang Dũng, ta mới thấu được những vất vả, gian lao củangười

lính giữa rừng núi hoang sơ Chính bằng nghệ thuật dùng từ tài tình cùng bút pháp hiện

thực, tác giả đã thành công khi chỉ với hai chữ “sương lấp”, nhà thơ đã khắc họacái lạnh

buốt giá, thấu xương, cắt da cắt thịt ở miền Tây Nhịp ngắt 4/3 khiến trọng tâm câu thơ

rơi vào chữ “lấp” – một động từ rất có sức gợi, tô đậm hiện thực khắc nghiệt Nhưng dẫu

có vất vả, phải gồng mình trước cái lạnh rét buốt, khiến “đoàn quân mỏi” nhưngvẫn

không một lời than thở, vẫn vững ý chí, không suy suyển, lung lay, họ vẫn kiên cường đi

còn làm sáng tỏ tinh thần lạc quan cùng tâm hồn đầy gợi mở của các anh.

Chính nhờ sự truyền tải vô cùng tinh tế và khéo léo mà bài thơ “Tây Tiến” đã cóđược một nhạc tính phong phú, đặc biệt là âm hưởng hào hùng trong cuộc hành quân của

những người lính khi vượt qua đèo cao, dốc đá Quang Dũng đã miêu tả bức trnh thiên

nhiên đầy hùng vĩ và hiểm trở qua ba câu thơ tiếp theo, làm hiện ra con đường tòng quân

gian lao, vất vả nhưng vẫn ánh lên nét kiên cường, bất khuất và tinh thần lạc quan, luôn

hướng về phía trước của người lính Tây Tiến:

“Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm,

Heo hút cồn mây, súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống,”

Từng con dốc tưởng chừng như cao đến vô tận, trùng trùng điệp điệp hiện ra trước

mắt người đọc, gập ghềnh nối tiếp nhau Câu thơ bảy chữ thì có tới năm thanh trắc,

Quang Dũng thật tài tình khi gây cho người đọc một cái nhìn bao quát về địa hình rừng

núi gồ ghề, hiểm trở Cách sử dung tù láy của Quang Dũng đã góp phần làm chocâu văn

lột tả được sự gập ghềnh hiểm trở của bức tranh Tây Bắc Từ láy “khúc khuỷu” xuất hiện

đã tạo ra con đường hành quân nhiều gian nan, thử thách Nhịp thơ 4/3 cùng hình ảnh thơ

đối xứng như “bẻ gập” câu thơ tạo nên thế núi hoang dại, cheo leo khủng khiếp,con dốc

này chưa qua con núi khác đã tiếp nối, vừa lên cao ngút trời đã đổ xuống “thăm thẳm”

Tất cả như đang muốn thách thức các anh – những người lính Vệ quốc kiên cường, lạnh

lùng chờ đợi, dường như chỉ chực chờ để quật ngã các anh Thế nhưng đáp lại lời thách

thức ấy của rừng núi, các anh chưa bao giờ khuất phục, quyết chí bền gan, một lòng cùng

nhau vượt qua thử thách Dốc cao thì cao thật đấy, nhưng làm sao cao bằng ý chí sắt đá,

sự ngạo nghễ phi thường bất chấp khó khăn của những người lính? Dốc sâu thăm thẳm

thật đấy, nhưng làm sao bằng tình yêu đất nước, “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” của

các anh? Các anh bước đi trong khó khăn, gian khổ nhưng lúc nào cũng mang theo sự

kiên cường, đầy khí phách Những đỉnh núi cao đỉnh phủ mây mù, cao vút cùng những

đám mây nổi thành cồn nơi chân trời hiện lên thật ấn tượng trong câu thơ:

“Heo hút cồn mây, súng ngửi trời.”

Ta tưởng chừng như các anh đang đi trên “mây”, chinh phục lĩnh đỉnh cao nhất,không chỉ là đỉnh cao của ngọn núi Tây Bắc mà còn đỉnh cao trong sự chiến thắng từ sự

kiên cường và nghị lực phi thường Từ láy “heo hút” vừa gợi sự cao, sự xa, vừa gợi sự

vắng vẻ, được đảo lên đầu câu thơ nhằm nhấn mạnh sự hoang sơ, xa thăm thẳm của dốc

núi miền Tây qua lăng kính của chiến sĩ Tây Tiến – những chàng trai đến từ Thủ đô hoa

lệ Dốc núi cao tưởng chừng như đến vô tận, chạm đến tận trời xanh, mây bao phủ lấy

con đường hành quân khiến đoàn quân khó khăn chồng chất khó khăn Và chính

người lính trẻ, làm cho con đường vốn gập ghềnh nay cũng chỉ như dải lụa trải dưới

chân Tư thế hiên ngang ấy ta cũng từng bắt gặp trong những câu thơ của Chính Hữu:

“Áo anh rách vai

Quần tôi có vài mảnh vá

Miệng cười buốt giá

Chân không giày…”

(“Đồng chí”, 1948)

Hay trong những câu thơ trong “Lên Tây Bắc” của Tố Hữu:

“ Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều

Bóng dài lên đỉnh dốc cheo leo

Núi không đè đổi vai vươn tới

Lá ngụy trang reo với gió đèo.”

Đây là những hình ảnh xuất hiện khá nhiều trong thơ văn sau Cách mạng tháng tám

Ta biết đến một “đầu súng trăng treo” (“Đồng chí” – Chính Hữu), một “ánh sao đầu

súng” (“Việt Bắc” – Tố Hữu) bởi đây là những hình ảnh mang tính tượng trưng.Súng là

hiện thân cho sự khốc liệt của chiến tranh mà người lính phải đương đầu Trời biểu trưng

cho khát vọng hòa bình Đó là điều mà những người lính luôn chiến đấu để hướng về,

mong mỏi ngày đêm Tác giả đã xây nên một chiếc cầu nối giữa quá khứ, hiện tại và

tương lai , giữa bút pháp hiện thực và lãng mạn để tạo nên hình ảnh thơ thật sinh động,

“Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống,”

Điệp ngữ “ngàn thước” là một từ ngữ ước lệ, diễn tả một miền đất cheo leo, hiểm

trở, trải dài tưởng chừng như vô tận Nửa đầu câu thơ đưa ta lên cao, cao vút, nửa cuối

câu thơ lại đột ngột lao xuống khiến câu thơ như bị “bẻ đôi”, hay cũng chính là địa hình

thực tế nơi đây Đồng thời, yếu tố tương đồng của điệp ngữ “ngàn thước” và tính tương

phản của động từ “lên” và “xuống” tạo cho ta cảm giác chân thật về độ cao của dốc, độ

sâu của vực Người đọc không khỏi choáng váng khi đọc nhịp thơ ấy, bút pháp tài tình

của Quang Dũng đã vận dụng vào ba câu thơ thể hiện hình ảnh người lính với tâm hồn trẻ

trung, tư thế nghệ sĩ cùng sự quyết tâm mạnh mẽ vượt qua mọi gian truân

Tiếp nối màn sương mờ lạnh lẽo, dốc núi cheo leo hiểm trở là sự mênh mông của

cơn mưa xa khơi:

“Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.”

Toàn bộ câu thơ là các thanh bằng gọi lên sự điềm tĩnh của một ngày mưa tầm tã

trong chặng đường qua miền đất hoang sơ, mang theo những xúc cảm đơn sơ đến lạ lùng

Với những ngôi nhà của người dân bản làng ở Pha Luông, cơn mưa rừng khiến cho

những người lính bất giác cảm thấy nhớ nhà, nhớ quê hương, nhớ ngọn lửa ấm

ấy, người

chiến sĩ xa quê cảm thấy không khỏi chạnh lòng, bâng khuâng về nỗi nhớ quây quần ấm

êm bên gia đình, bình dị và an yên

Những cơn mưa lạnh giá tít mù đã qua không có nghĩa là khó khăn đã qua, mối đe

dọa mà rừng núi Tây Bắc mang lại còn là những sự hoang sơ, khốc liệt của núi rừng với

tiếng gầm thét của thác nước và hình ảnh vị “chúa tể rừng xanh” đang “trêu người”:

“Chiều chiều oai linh thác gầm thét,

Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người.”

Chỉ bằng hai hình ảnh “thác gầm thét” và “cọp trêu người”, nhà thơ đã lột tả được

sự dữ dội của núi rừng miền Tây Toàn bộ sức mạnh cường tráng của thiên nhiên vây

quanh khiến ta cảm tưởng chỉ cần nhắm mắt lại thì bên tai sẽ văng vẳng tiếng thác nước

chảy mạnh mẽ cũng như là tiếng vị chúa tể đang gầm gừ dọa người Không chỉ

miền Tây

được nhà thơ lồng ghép rất tinh tế trong hai câu thơ này

Giữa những vất vả hiểm nguy của thiên nhiên, hình ảnh người lính Tây Tiến hiện

lên với thật nhiều gian lao, vất vả nhưng song hành với đó là một trái tim quả cảm, tinh

thần chịu thương chịu khó và một nét đẹp tâm hồn đáng trân trọng Cùng với nhau, các

anh đã viết nên những năm tháng lịch sử vẻ vang, sẵn sàng hi sinh tuổi xuân, cuộc đời

của mình bởi một niềm “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”:

“Anh bạn dãi dầu không bước nữa,

Gục lên súng mũ bỏ quên đời.”

Cuộc đời quân ngũ vốn dĩ là những chuỗi ngày kéo dài với những vất vả, cực nhọc,

hằng ngày phải hành quân đường dài, chiến đấu với thời tiết khắc nghiệt, thi gancùng

gian truân, phải công nhận rằng không từ nào có thể diễn tả được như từ láy

động và mạnh mẽ Cho đến cuối cùng, dù cho các anh không thể bước tiếp trên cuộc

hành trình này, có thể không vượt qua sự khắc nghiệt, tàn bạo của núi cao, vực sâu, dốc

đứng, thế nhưng hơn hết thảy, các anh đã chưa từng một lần bỏ cuộc, phó mặc cho số

phận Cho đến hơi thở cuối cùng, các anh vẫn luôn vững lòng chiến đâu, “quyết

tương lai phía trước

Lấy chặng đường tuổi trẻ làm chất liệu để viết nên “Tây Tiến”, Quang Dũng đã tô

đậm dấu ấn về miền Tây sơn cước hoang sơ, lạnh lẽo nhưng vẫn tràn đầy tinh thần lạc

quan Ý chí bất khuất ấy không chỉ từ tình yêu quê hương, đất nước hay lí tưởngCách

mạng mà còn từ sự rung cảm bởi sự ấm áp của tình người nơi đất khách quê người Hóa

ra, miền Tây không chỉ có vẻ khắc nghiệt và hoang sơ mà ở đó còn đó những điều ấm áp,

thấm đượm tình thân ái, chất chứa bao kỉ niệm của người lính và buôn làng qua mùi xôi

nếp thơm lừng khói nghi ngút:

“Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói,

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi.”

Mở đầu câu thơ bằng cụm từ “nhớ ôi” đã diễn tả nỗi lòng nhớ nhung tha thiết của

một thời tuổi trẻ oanh liệt, khiến cho người đọc bị ấn tượng bởi một nỗi nhớ dạt dào,

chứa đựng đầy sự yêu mến mà người chiến sĩ đã dành cho miền Tây, cho “Mai Châu”,

cho “em” cùng món xôi nếp đặc sản nơi đây Hai chữ “mùa em” mang nhiều nétliên

tưởng đẹp Đó có thể là khi đoàn quân dừng chân giữa cánh đồng lúa chín, đón nhận

những bát xôi thơm thảo từ các cô gái ở Mai Châu, mùa của “em” thật thấm đượm ân

tình, hay còn là hình ảnh những cô gái xinh đẹp, tươi mát như hoa lá mùa xuân, cùng

nhau nấu những bữa cơm nghi ngút để thiết đãi người lính Nếu đất trời có bốn mùa

xuân, hạ, thu, đông thì hình ảnh những cô em Mai Châu được ví như một

“Tiếng hát con tàu”:

“Anh nắm tay em vào cuối mùa chiến dịch

Bát xôi nuôi quân em giấu giữa rừng.”

Bao nhiêu mỏi mệt dường như tan biến khi đoàn quân nhận được sự tiếp đón nồng

hậu của người dân buôn làng Dẫu cho có kiệt sức, khổ cực đến đâu thì chỉ cần một bát

cơm “lên khói” cũng đủ để xua tan hết những giá lạnh ngoài kia, chỉ còn đọng lại vị cơm

tuy đơn sơ nhưng chưa bao giờ thôi ấm nóng Ai nói đất miền Tây chỉ có đoàn quân trơ

trọi cất bước trong thiên nhiên vắng lặng, các anh có những người dân chân chất, thật thà,

mến khách kia mà, thương cho anh bộ đội ướt dẫm sương vai Cứ như vậy, bát cơm dẻo

ở đất Mai Châu của các chị, các em khiến các anh thưởng thức chỉ một lần nhưng hương

vị đọng mãi nơi đầu lưỡi Bát xôi nếp không chỉ lấp đầy chiếc bụng rỗng tuếch

mà nó còn

tiếp thêm cho những người lính ý chí, nghị lực bởi anh biết phía sau luôn có những người

dõi theo, sẵn sàng đưa bát xôi nếp khi anh cần

Cuộc kháng chiến chống Pháp kéo dài suốt chín năm đã mang đến cho cuộc đờingười dân Việt Nam thật nhiều mất mát, đau thương Những người mẹ mất con,

đời, đã dành trọn thanh xuân của mình cho đất nước; các anh đã góp phần khiếncho

người dân tiếp tục sống, chim muông tiếp tục hót vang và vạn vật vẫn vận hành theo cái

cách nó được sinh ra

Cùng bút pháp lãng mạn xen lẫn với hiện thực, nhà thơ Quang Dũng không chỉ đưa

đến độc giả tinh thần lạc quan, yêu đời của người lính mà còn là vẻ đẹp tâm hồnthật lãng

mạn, hào hoa những cũng rất hào hùng, khiến cho tác phẩm trở thành một dấu son khó

quên trong dòng chảy thời gian

Thời gian đã lướt qua những cuộc chiến tranh bom đạn trong quá khứ để rồi giờđây, ta được sống trong sự thái bình, thế nhưng trong lòng mỗi người vẫn khôngthể quên

đi hình ảnh các anh ở chốn rừng sâu chinh chiến Những người lính vẫn sống mãi với non

sông, gấm vóc, với Tổ quốc thân yêu Đoạn thơ dù đã đến dấu chấm kết nhưng hình ảnh

đoàn quân Tây Tiến vẫn còn ở đó, truyền lại cho thế hệ sau về lòng quả cảm, kiên cường,

coi thường gian khổ và không bao giờ được bỏ cuộc

Nói về tây tiến , nhà giáo Lương Duy Cán từng viết: “ Có những ngày tháng không thể quên, cái

gian khổ ác liệt không thể quên , cả cái hào hùng lãng mạn cũng không thể quên May mắn thay giữa

những ngày tháng không thể quên ấy , lại có những bài thơ không thể quên ,

như Tây Tiến của Quang

Dũng.” Thật vậy, ba mươi tư câu thơ mang tựa đề Tây Tiến ấy, dù đã hơn bảy thập kỉ trôi qua, năm

tháng đã phủ bụi nhưng mỗi khi cất lên lại làm sống dậy trong lòng người đọc những xúc cảm sâu sắc

ấn tượng về đoàn quân Tây Tiến, vẻ đẹp hào hoa, phong nhã mà hào hùng của những người lính mười

tám , đôi mươi ra đi “ quyết tử cho tổ quốc quyết sinh’’, hòa cùng nỗi nhớ thương dạt dào của Quang

Dũng khi chắp bút viết lên thi phẩm này, đặc biệt là trong mười bốn câu thơ đầu– tựa như những

thước phim tái hiện khung cảnh thiên nhiên và đậm khắc hình ảnh người lính trên chặng đường hành

quân nhiều khó khăn gian khổ :

“ Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi !

Nhớ về rừng núi , nhớ chơi vơi

Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói,

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi “

Tây Tiến là một đơn vị quân đội thành lập đầu năm 1947, có nhiệm vụ phối hợpvới bộ đội Lào

bảo vệ biên giới Việt-Lào cũng như miền tây bắc bộ Việt Nam.Những chiến sĩ Tây Tiến , phần

đông là thanh niên Hà Nội , trong đó có học sinh , sinh viên như Quang Dũng, chiến đấu trong

hoàn cảnh gian khổ , thiếu thốn về vật chất và đặc biệt là họ phải đương đầu vớicăn bệnh sốt rét

hoành hành nơi núi rừng hiểm trở, sương lấp, mưa xa, tuy vậy, bằng trái tim

viết lên “ Nhớ Tây Tiến” với thật nhiều thương nhớ trong một lần công tác ở Phù Lưu Chanh

năm 1948 , mà về sau khi in trong tập “ Mây đầu ô “ ông đổi thành “ Tây Tiến” bởi lẽ từng câu ,

từng chữ đều thấm đượm nỗi nhớ thương da diết

Từ những câu thơ đầu của bài thơ ,Quang Dũng như đã góp nhặt , lượm lặt cả muôn vàn nỗi nhớ

trong lòng để cất lên một tiếng gọi thật tha thiết , da diết như khứ hồi những hoài niệm :

“ Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi !

Nhớ về rừng núi , nhớ chơi vơi “

Nhớ về Tây Tiến ,Quang Dũng nhớ về sông Mã đầu tiên – con sông khơi nguồncủa nỗi nhớ ,

con sông như chứng nhân lịch sử đã gắn bó với trung đoàn Tây Tiến từ thuở nào, chứng kiến ,

cùng trải biết bao kỉ niệm, gian truân , vất vả và còn có cả những mất mát đau thương đã hằn

mãi Trước mắt người đọc dòng sông Mã hiện lên , chảy trôi giữa rừng núi miềnTây hoang sơ ,

hùng vĩ , dọc theo địa bàn biên giới Việt Lào thuộc các tỉnh Mộc Châu , Sầm Nứa ,Mai Châu ,

Quan Hóa Hai tiếng “ xa rồi “ cất lên như cuộn xoáy vào lòng người đọc một nỗi niềm khó tả ,

bởi nỗi nhớ về sông Mã chỉ vừa mới nhen nhóm lên thôi thì hiện thực đã bủa vây rằng đó chỉ còn

là một thời đã xa , đã lùi vào dĩ vãng , đã xa đến không thể chạm tới một lần nữa, khiến nhà thơ

phải bật lên tiếng gọi tha thiết “ Tây Tiến ơi” Câu thơ chia thành hai vế trong nhịp ngắt 4/3

với sự hiện diện của cả miền Tây và trung đoàn Tây Tiến , cùng vần “ ơi “ , dấu chấm cảm làm

cho câu thơ như được ngân dài hơn cùng với nỗi nhớ dường như không thể đóng khung trong

sóng lòng của thi nhân nữa mà bật thành tiếng thơ tha thiết :

“ Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi “

Câu thơ mang âm điệu nhẹ nhàng , khiến cho lời thơ trở nên nhẹ bẫng , khiến

cho nỗi nhớ dường

như đang phiêu du , bồng bềnh , vừa mênh mang vừa sâu lắng , như chênh chao giữa hai bờ hư

ảo.Từ láy “ chơi vơi” là từ láy vần mang theo cảm giác thật mơ hồ , khiến cho lòng người đọc

không khỏi xao xuyến , vấn vương nêu nổi bật mức độ và tính chất của nỗi nhớ.Quang Dũng là

dùng từ này rất sáng tạo bởi , xưa nay người ta chỉ hay dùng nó để diễn tả nỗi nhớ trong tình yêu

,như Xuân Diệu từng viết :

“ Sương nương treo trăng ngừng lưng trời

Tương tư nâng lòng lên chơi vơi “

( Nhị Hồ - Xuân Diệu )

Chỉ với hai từ “ chơi vơi “ đầy sáng tạo của mình , Quang Dũng đã như thổi vàocâu thơ nỗi nhớ

miền tây ăm ắp , đầy tràn , cùng với điệp âm “ ơi – chơi – vơi “ là âm mở , gợi

âm điệu ngân nga

lan tỏa khắp câu thơ Những địa danh “ sông Mã “ , “ rừng núi “ hiện lên ngay

từ đầu câu thơ

như suối nguồn gợi mở cho sự tuôn trào những câu thơ sau , nơi sự khắc nghiệt của rừng núi ,

của con sông với bao “thác gầm thét” dữ dội , chực chờ nuốt chửng con người

Có thể nói , hai câu thơ đầu đã thâu trọn cảm hứng chủ đạo của đoạn thơ nói riêng và bài

thơ nói chung , ấy là niềm tha thiết của người cựu chiến binh Tây Tiến hướng

về miền tây sơn

cước , về trung đoàn Tây Tiến nghĩa nặng tình sâu và những năm tháng hào hùng , bi tráng ,

không thể nào quên

“ Trong tâm hồn của con người đều có cái van mà chỉ có thơ ca mới mở được “ ( Nhêcoraxop)

Có những tình cảm, nỗi nhớ đôi lúc khó diễn tả bằng lời nhưng khi chạm đến địa hạt thơ ca , nó

lại nảy nở dạt dào, thơ ca mang sứ mệnh của mình là bọc đùm những tình

cảm,nỗi nhớ ấy ,

truyền tải nó đến mọi người Mười hai câu thơ tiếp chính là những tình cảm , nỗi nhớ mang

hình hài của thơ, để mà hướng về những kỉ niệm với thiên nhiên , con người trên chặng đường

hành quân gian nan , vất vả của đoàn quân Tây Tiến qua vùng rừng núi miền tây.Bằng ngòi bút

tài hoa , lãng mạn nhưng chân thực , hào hùng , Quang Dũng đã kí họa một bức tranh thiên nhiên

miền tây heo hút , hiểm trở nhưng cũng hùng vĩ thơ mộng và xiết bao kì thú từ tất cả tấm lòng

của mình

Ẩn hiện đầu tiên trên nền của bức tranh miền tây trong kí ức của Quang Dũng chính là

màn sương rừng mờ ảo của thiên nhiên , màn sương giăng lấp đầy kỉ niệm :

“ Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi

Mường Lát hoa về trong đêm hơi”

Có thể nói, Sài Khao và Mường Lát là những địa chỉ tiếp theo trên bản đồ tìm

ngắt 4/3 khiến trọng tâm câu thơ rơi vào từ “ lấp” – một động từ có sức gợi tả ,

tô đậm cái hiện

thực khắc nghiệt , rót vào lòng người đọc những hình dung cụ thể về những vất

vả , gian lao của

những người lính Tây Tiến trên chặng đường hành quân vất vả , gian lao giữa rừng già hoang vu

, lạnh giá Dù chân có lẽ đã mỏi , sức có lẽ cũng đã vơi nhưng bản lĩnh thép

cùng ý chí gan góc ,

sự kiên định bước tiếp của họ vẫn sáng ngời trong ý thơ

Nếu ở câu thơ trên , Quang Dũng dùng bút pháp hiện thực để tái hiện những khắc

nghiệt của núi rừng miền tây thì đến câu thơ tiếp theo , hiện thực đã được thi vị hóa , lãng mạn

hóa.Đặc điểm trong thơ ca muôn đời vẫn là “ ý tại ngôn ngoại” , “ một câu thơ hay là một câu

thơ có nhiều sức gợi” ( Lưu Trọng Lư ),tức là ngoại giới của câu thơ là những

dư vang chưa

thành hình cần độc giả sử dụng tài năng và tâm huyết của mình , dốc tâm tư , tình cảm để lấp

đầy “ khoảng lấp” mà đến với tư tưởng tác giả Câu thơ “ Mường Lát hoa về trong đêm hơi” của

Quang Dũng cũng là một câu thơ giàu sức gợi như thế , chỉ một từ “hoa” đã gợi lên nhiều trường

liên tưởng độc đáo Đó có thể là những ngọn đuốc soi đường di chuyển dọc đường hành quân

của người lính , vì trong đêm hơi nên chúng mập mờ , tỏa ánh sáng lung linh như những đóa hoa

Hay còn thể hiểu đó là hương hoa thơm thảo , mộc mạc của gió , của sương ướp thành , lan tỏa

trong đêm ? Có chăng nó còn có thể là sự ý nhị của nhà thơ khi muốn nhắc đến những cô gái

miền tây có đôi mắt long lanh , có nụ cười xinh như hoa đang trên đường về ? hoặc “ hoa” lại là

hình ảnh các anh – những chàng trai Tây Tiến đang dùng lí tưởng và sự kiên tâm để soi rạng con

đường hành quân , đầy ắp niềm tin , hy vọng , nghị lực ? Dù hiểu theo nghĩa nàothì hình ảnh

“hoa về trong đêm hơi” cũng phảng phất dư vị ngọt ngào , lãng mạn trong màn đêm mịt mờ Câu

thơ bảy chữ có đến sáu chữ dùng thanh bằng , tạo nên tính nhạc , cảm giác dịu

cạnh lãng mạn ,

tinh thần lạc quan đậm chất nghệ sĩ của người lính Tây Tiến

Nếu trong khúc dạo đầu của bức tranh thiên nhiên miền Tây Bắc , nhà thơ “ Mây ở

đầu ô mây lang thang ” dùng những nét vẽ mềm mại, tình tứ thì đến những câu thơ này nhà thơ

lại dùng những nét vẽ góc cạnh, gân guốc, sắc nhọn để mở ra trước mắt người đọc khung cảnh

thiên nhiên hùng vĩ , hiểm trở của núi dốc , đèo cao , vực thẳm mà những người lính phải hành

quân qua :

“Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm

Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống”

Từng con dốc cao thật cao , tưởng chừng như cao đến vô cùng , trùng trùng , điệp điệp , nối liền

với nhau Câu thơ có bảy chữ thì có tới năm thanh trắc , ngòi bút Quang Dũng thật tài tình gây

một ấn tượng sâu sắc với người đọc về một địa thế gồ ghề , hiểm trở , thăm thẳm dốc lên , dốc

xuống.Cách sử dụng từ láy “ khúc khuỷu” như một nét bẻ gập cho câu thơ ,tạo thế núi hoang

dại, khủng khiếp , con dốc này chưa qua , còn dốc khác đã đợi sẵn , vừa vút cao vừa đổ xuống

đến chóng mặt Chúng như thách thức , chực chờ để quật ngã các anh – những người kính vệ

quốc quân nhưng đáp lại “ tấm lòng” đó là một ý chí còn bền gan , vững lòng hơn Dốc có thể

cao đấy , vô cùng , vô lượng đấy nhưng làm sao bằng tình yêu của các anh dànhcho tổ quốc

Ngay từ khi dứt áo ra đi, hành lí giá trị nhất mà các anh luôn mang bên mình là một tâm thế đầy

khí phách và kiên cường , một niềm tin vào lí tưởng Đảng soi sáng , vì vậy dù bước đi trong gian

khổ, hiểm trở, thách thức , các anh vẫn vui vẻ đón nhận bằng một tinh thần lạc quan nhất ,pha

chút tinh nghịch của những người lính trẻ, nét hào hoa làm sống dậy cả một thờiđại qua câu thơ :

“ Heo hút cồn mây súng ngửi trời”

Ta ngỡ như các anh đang đi trong mây , băng băng qua những đỉnh núi cao mù sương , những

cồn mây cao vun vút , heo hút tận chân trời , để chiếm lĩnh đỉnh cao nhất , không chỉ là đỉnh cao

của thiên nhiên Tây Bắc mà còn là đỉnh cao của sự chiến thắng từ nghị lực và sựkiên cường.Từ

lấy “ heo hút’’ được đảo lên đầu câu , vừa gợi cao , vừa gợi xa , vừa gợi vắng , mang lại ấn tượng

về sự hoang sơ , xa vắng , thăm thẳm như vô tận của dốc núi miền Tây trong cảm nhận của chiến

sĩ Tây Tiến – những chàng trai tới từ thủ đô hoa lệ.Và chính trong không gian cheo leo , hiểm trở

ấy , hình ảnh “súng ngửi trời” hiện lên thật đẹp , làm nổi bật bản lĩnh làm chủ của người lính ,

toát lên tư thế hiên ngang , nét tinh nghịch như thách thức ngược lại của người lính.Ta đã từng

bắt gặp một hình ảnh này trong một số bài thơ cùng thời khác : “đầu súng trăng treo” ( Đồng

Chí- Chính Hữu ) hay “ ánh sao đầu súng” ( Việt Bắc – Tố Hữu) Nếu súng là hiện thân của

chiến tranh khốc liệt , của những đớn đau , mất mát thì trời lại mang màu xanh , khát vọng của

hòa bình , tự do , độc lập , của tương lai tươi đẹp , là đích đến hạnh phúc mà người lính hướng

đến , mong mỏi hằng đêm Vì vậy hình ảnh “ súng ngửi trời” mang một ý nghĩa nhân văn đó là

khát vọng hòa bình của chúng ta đã gần vươn tới trời xanh, được thanh thiên ủng hộ , nhờ kết

hợp giữa bút pháp hiện thực và lãng mạn , Quang Dũng là tạo lên hình ảnh thơ sống động , giàu

ý nghĩa

“ Ngàn thước lên cao , ngàn thước xuống”

Điệp ngữ “ ngàn thước’ là một ước lệ nghệ thuật cùng cặp động từ tương phản “lên- xuống”

diễn tả sống động một miền đất cheo leo , gập ghềnh, nửa đầu như đưa ta lên cao đến tận chân

mây , nửa sau lại dốc xuống đột ngột như chính địa hình khúc khuỷu , điệp trùng nơi đây , mang

lại một cảm giác chân thực , sống động như cách ta từng chứng kiến trong “Lên Tây Bắc “ của

Tố Hữu :

“ Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều

Bóng dài trên đỉnh núi cheo leo

Núi không đè nổi vai vương tới

Lá ngụy trang reo với gió đèo”

Vượt qua bao sương xa , cheo leo những dốc núi gập ghềnh, thăm thẳm ngàn thước đổ , trung

đoàn Tây Tiến còn phải đối mặt với những mênh mông lạnh giá của những cơn mưa xa khơi nhạt

nhòa đặc trưng của thiên nhiên Tây Bắc :

“ Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi”

Cuối cùng thì sau một chặng đường dài gian lao, đoàn quân cũng cảm nhận được hơi thở của

cuộc sống nơi đây , đó là những ngôi nhà của người dân bản làng Pha Luông trong một ngày

mưa tầm tã và rét mướt.Câu thơ toàn thanh bằng cùng âm mở vang lên mang nhiều cảm xúc

bâng khuâng , xao xuyến, cơn mưa rừng xa khơi ấy khiến cho người lính không tránh khỏi cảm

giác nhớ nhà thiết tha: nhớ quê hương , bố mẹ , bạn bè , nhớ ánh lửa bập bùng nơi gian bếp , nhớ

mâm cơm quây quần cùng gia đình thân thương Đại từ phiếm chỉ “ai’’ khiến cho hai chữ “nhà

ai” càng trở nên sao mà da diết , tha thiết đến thế ! Quang Dũng đặt điểm nhìn

“Chiều chiều oai linh thác gầm thét

Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người “

Bằng thủ pháp nhân hóa “ thác gầm thét” và “ cọp trêu người” nhà thơ đã lột tả được sự dữ dội

của núi rừng miền tây, cứ văng vẳng bên tai ta tiếng thác đổ từ trên cao xuống, chất ngất lưng

trời , bọt tung trắng xóa thật hùng vĩ hay trong đêm đen mịt mù tiếng bước chân cọp muốn trêu

người, rình rập , đe dọa Hai câu thơ đối cân xứng còn nhờ trạng từ “chiều chiều

hiên ngang , phi thường Nếu câu trên có tiếng “thác,thét” mang thanh trắc ở

âm vực cao thì câu

dưới lại là các tiếng “hịch , cọp” mang âm vực thấp , dấu sắc của câu trên gợi

“bỏ quên đời” với ý chí “ quyết tử cho tổ quốc quyết sinh” :

“ Anh bạn dãi dầu không bước nữa

Gục lên súng mũ bỏ quên đời”

Quang dũng tinh tế sử dụng từ “dãi dầu” mộc mạc ,giản đơn nhưng đã toát lên tất thảy những

điều chân thực nhất về cuộc đời của người lính , vất vả , khó khăn , thiếu thốn, ngày qua ngày

đều phơi mình với sương gió và hơn hết còn là căn bệnh sốt rét nơi rừng già đã khiến các anh

“không bước nữa”- đó có thể là một giấc ngủ ngắn trong những phút dừng chân

Một bàn tay chưa dời báng súng

Chân lưng chừng nửa bước xung phong

Ôi những con người mỗi khi nằm xuống

Vẫn nằm trong tư thế tiến công !”

Những người lính dù ngã xuống vẫn không hề nằm trong tư thế ngơi nghỉ mà đến hơi thở cuối

cùng của cuộc đời họ vẫn hiên ngang giữ vững tư thế chiến đấu ,vẫn giữ trọn vẹn lời thề với tổ

quốc Hai câu thơ phảng phất nét buồn những không hề bi lụy mà rất dứt khoát

bi tráng , tự hào , mang một vẻ đẹp hào hùng của người lính can đảm , kiên trung , vượt lên

những thử thách khắc nghiệt để tiến về phía trước

“Thơ là sự thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp” ( Sóng Hồng ) , nhà thơ phải

mở lòng mình để đón lấy những vang động của cuộc đời , phải dùng đôi mắt nhìn thấu hiện thực

, và trái tim ấm nóng của chính mình để dệt nên những vần thơ lấp lánh , óng ánh Có thể nói

những nhà thơ mặc áo lính thời đại này đã thực sự hòa mình vào khí thế của thời đại, họ vừa

đánh giặc , vừa làm thơ ghi lấy cuộc đời mình , cuộc đời của cả dân tộc.Viết về chặng đường tuổi

trẻ mang tên Tây Tiến , Quang Dũng luôn tràn ngập tinh thần lạc quan ngay chính trên những

hoang lạnh ,gai góc , hiểm nguy rình rập của đời lính, ý chí kiên cường ấy không chỉ là từ tình

yêu quê hương đất nước , từ nỗi nhớ hay lí tưởng cách mạng mà còn từ sự cảm động bởi tình

người ấm áp nơi đất khách , quê người Song hành cùng sự khắc nghiệt và hoang sơ , miền Tây

còn gây ấn tượng bởi những điều ấm ấp , quyện thấm ân tình , chan chứa bao kỉ niệm giữa những

người chiến sĩ và bản làng nên thơ với mùi xôi nếp thơm lừng , nóng hổi :

“Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi”

Cụm từ cảm thán “nhớ ôi” diễn tả nỗi lòng thiết tha , thương nhớ một thời tuổi trẻ oanh liệt ,

khiến cho người đọc càng thêm ấn tượng bởi một nỗi nhớ bội phần da diết – một nỗi nhớ vẹn

nguyên mà người chiến sĩ dành cho mảnh đất miền Tây , cho Mai Châu , cho

thơm thảo từ những cô gái ở Mai Châu , mùa của lúa chín, mùa em thấm đượm

thơ của Chế Lan Viên trong “Tiếng hát con tàu” :

“ Anh nắm tay em vào cuối mùa chiến dịch

Bát xôi nuôi quân em giấu giữa rừng”

Bao nhiêu mỏi mệt , rã rời như tan biến hết khi các anh được dân bản làng miền núi đón tiếp

nồng hậu , mùi cơm lên khói bốc lên nghi ngút , thơm thảo như xua đi hết thảy bao nhiêu lạnh

buốt , giá rét , chỉ còn lại mảnh chân tình của người dân miền tây chân chất , mộc mạc , thật thà ,

mến khách Cứ như vậy bát cơm nếp dẻo thơm đất Mai Châu của các bà , các

các anh vượt lên trên gian khổ

Năm tháng đã đi qua , hòa bình đã thắp sáng trên đất nước Việt Nam nhưng những kí ức ,mảnh

vỡ mãi chưa lành về cuộc kháng chiến chống Pháp trường kì gian khổ của dân tộc vẫn còn đó ,

đó là nỗi đau mẹ mất con , vợ mất chồng , con mất cha và có những gia đình –

, yêu đời của

người lính Tây Tiến , vẻ đẹp hào hoa , hào hùng trên nền của bước tranh thiên nhiên Tây Bắc

Mười bốn câu thơ đã thành công phác họa về bức tranh thiên nhiên với những đường nét đậm đà

phong vị miền Tây với những dốc đèo cheo leo , thác nước gập ghềnh , hùng

Việt Nam , sẽ sống mãi hình ảnh những anh vệ quốc quân “ gục lên súng mũ ,

bỏ quên đời” hiên

“ Kính chào Anh , con người đẹp nhất

Lịch sử hôn Anh , chàng trai chân đất

Sống hiên ngang , bất khuất trên đời

Như Thạch Sanh của thế kỉ hai mươi.”

Mỗi chữ phải là hạt ngọc buông xuống trang bản thảo Hạt ngọc mới nhất

mình tìm được, do phong cách riêng của mình mà có ” ( Tô Hoài ) Mỗi một tácphẩm, dù là thơ hay truyện đều thể hiện những chủ đề trong văn chương, cóhàng trăm bài viết về thiên nhiên, hàng trăm bài viết về quê hương, đất nước song tất cả đều phải toát lên được phong cách riêng , hồn thơ riêng của từngnhà văn, nhà thơ – đó chính là hạt ngọc của họ Bài thơ “Tây Tiến” là tượngtrưng cho vẻ đẹp hạt ngọc hồn thơ của Quang Dũng Hồn thơ lãng mạn, tài hoa,phóng khoáng ấy cùng với mảnh đất Tây Tiến đầy thử thách, quyến rũ đã tạonên thi phẩm “Tây Tiến” khắc họa hình ảnh thiên nhiên miền Tây sơn cước hếtsức độc đáo với hình ảnh người lính đầy ấn tượng, đặc biệt qua khổ thơ đầu:

“ Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!

Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi

Mường Lát hoa về trong đêm hơi

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm

Heo hút cồn mây, súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

Anh bạn dãi dầu không bước nữa

Gục lên súng mũ bỏ quên đời!

Chiều chiều oai linh thác gầm thét

Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người

Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi ”

Nhà thơ Quang Dũng là đại đội trưởng ở đơn vị Tây Tiến từ đầu năm 1947,rồi sau đó chuyển sang đơn vị khác Từ đó, Tây Tiến đã trở thành một phần kí

ức, hoài niệm khó phai trong ông, để sau này, vào năm 1948, tại làng Phù LưuChanh, bài thơ “Nhớ Tây Tiến“ sau đổi thành “Tây Tiến“ in trong tập “Mây đầuô“ đã ra đời cùng biết bao cảm xúc Có thể nói, “Tây Tiến” là một bài thơ xuất

sắc, một kiệt tác của thơ ca hiện đại với gam màu không thể lẫn trong thơ cacách mạng nước ta

Như món quà đến từ tạo hóa, thiên nhiên của vùng Tây Bắc là sự hòa quyệngiữa hai vẻ đẹp trái ngược: hùng vĩ dữ dội và trữ tình thơ mộng Mỗi vẻ đẹp lạimang theo những nét khác nhau nhưng đều cùng thể hiện những điểm đặc

biệt, những nét rất riêng mà chỉ có ở miền Tây sơn cước

Khúc dạo đầu của nỗi nhớ được nhà thơ mở ra ở ngay hai câu thơ đầu

mang theo tiếng gọi tha thiết từ miền kí ức thuở nào:

“ Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!

Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi “

Tiếng gọi ấy vang lên với cả tâm can, nghẹn ngào, da diết Nhớ về Tây Tiến,Quang Dũng nhớ đến sông Mã đầu tiên, bởi đó không phải là dòng sông bìnhthường mà là người bạn đồng hành với người chiến sĩ trong những bước điđầu tiên của họ trên mảnh đất này Sông Mã, dòng sông chảy dọc theo biên giớiViệt – Lào, chảy dọc theo con đường hành quân của những người lính “ Chứngnhân lịch sử “ ấy đã dõi theo các chiến sĩ, âm thầm bên họ, nhìn họ từng bướcvững vàng trên con đường hành quân đầy gian khó Những ngày tháng ấy, trảiqua gian khổ biết bao, nhưng nào có ai nỡ quên, bởi vì khi “xa rồi” lòng vẫnnhớ bồi hồi, da diết Ba tiếng “Tây Tiến ơi!” vang lên như ngân dài, đọc xong

mà vẫn còn mãi âm vang trong lòng Quang Dũng đã nhớ về rừng, nhớ về núi ởTây Bắc, nhớ về những thứ ông đã gắn bó trong chặng đường chiến đấu, đó làmột nỗi nhớ “chơi vơi” – nhớ về những thứ mà chúng ta không thể chạm vàonữa, mãi không thể trọn vẹn như ban đầu

Nỗi nhớ chơi vơi ấy đã dẫn tác giả đi miên man trong thế giới thơ, để dìu

tâm hồn Quang Dũng một lần nữa trở về với những ngày tháng đã qua, vẽ nênthiên nhiên Tây Bắc với vẻ đẹp hùng vĩ, dữ dội:

“ Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi

Mường Lát hoa về trong đêm hơi “

Hình ảnh “sương” có lẽ đã không còn xa lạ đối với các độc giả Ta đã từngbắt gặp “sương giăng” trong “Tiếng hát con tàu” của Chế Lan Viên, đã từngngẩn ngơ với “ sương chùng chình” trong “Sang thu” của Hữu Thỉnh, đó đều

là những hình ảnh sương mang theo nét dịu dàng, nhẹ nhàng, huyền ảo và đầylãng mạn Thế nhưng, đến với “Tây Tiến” của Quang Dũng, “sương” không còn

là hình ảnh lãng mạn nữa mà trở thành thứ khắc nghiệt của thiên nhiên miềnTây, là thứ làm cản trở tầm nhìn của những người lính Mang theo không khílạnh giá, màn “sương lấp” quấn lấy bóng hình người nghệ sĩ, len lỏi trong cỏcây, trắng xóa như phủ kín cả mảng rừng Tây Bắc Làn “sương lấp” trong “đêmhơi” – màn đêm lạnh lẽo buốt giá đầy khắc nghiệt của núi rừng Tây Bắc nhưmuốn giam giữ con người ta vào một không gian đáng sợ, một thế giới ngútngàn Không dừng tại đây, vẻ đẹp hùng vĩ dữ dội của thiên nhiên Tây Bắc cònđược Quang Dũng tiếp tục vẽ lên một cách tài tình:

“ Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm

Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống “

Câu từ, ngôn ngữ là chất liệu của văn chương, là công cụ của nhà thơ, là đôicánh nâng lên hình tượng mà người viết muốn thể hiện Quang Dũng đã dùngđôi cánh ấy để tạo nên từng đường nét gồ ghề, dứt khoát, tạo nên bức tranhthiên nhiên hùng vũ dữ dội đầy khắc nghiệt Từng con dốc cứ nối tiếp nhau,trùng trùng, điệp điệp, cứ lên tận cao rồi lại sâu thăm thẳm ở phía dưới Trongcâu thơ đầu tiên, những vần trắc xuất hiện dày đặc tạo nên âm hưởng gập

ghềnh, đầy hiểm trở Đường dốc ấy, khi lên thì khúc khuỷu, khó đi, khi xuốngthì sâu “ thẳm thẳm” , hun hút Các từ láy “khúc khuỷu”, “thăm thẳm” sử dụngtrong cùng một câu thơ đã chạm khắc nên những đường dốc khiến chúng hiện

ra với đầy gian nan, thử thách Cùng với từ “ cồn mây” càng thể hiện rõ độ caocủa dốc núi, dốc núi ấy như vươn tới mây trời cao vời vợi, như chạm tới tầngcao nhất của không gian Trên con đường hành quân của những người línhkhông chỉ xuất hiện nhiều thử thách mà còn “heo hút”, hoang sơ, vắng vẻ,

tưởng chừng như xung quanh chỉ có núi rừng, cỏ cây bầu bạn

“ Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống “

Câu thơ như đột ngột bị bẻ đôi, nửa đầu thì đưa ta đến tận cùng, nửa sau

thì lại bất ngờ “gập” xuống một cách cực kì dứt khoát Điệp từ “ ngàn thước”cùng các động từ đối lập “lên” – “xuống” càng diễn tả rõ ràng, giúp người đọchình dung về một địa hình hiểm trở, đầy khó khăn mà cũng rất hùng vĩ của núirừng miền Tây

Bên cạnh những hiểm nguy, khó khăn, khắc nghiệt và sự hùng vĩ, thiên

nhiên miền Tây còn là những dữ dội, hoang sơ của núi rừng với tiếng gầm thétcủa thác nước, với hình ảnh vị “ chúa tể sơn lâm “ đầy đe dọa, hiểm nguy:

“ Chiều chiều oai linh thác gầm thét

Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người “

Chỉ với hai câu thơ, chỉ với hai hình ảnh nhân hóa “thác gầm thét” và “cọptrêu người”, Quang Dũng đã tài tình lột tả sự dữ dội của thác ghênh trên nềncủa rừng già uy linh cùng với bước chân trĩu nặng của loài thú, song song vớiviệc sử dụng luật hài thanh đầy thú vị, những thử thách khắc nghiệt của chốnrừng thiêng nước độc ngày càng trở nên khó khăn hơn bao giờ hết, đó chính là

sự dữ dội của thiên nhiên miền Tây sơn cước Trạng ngữ “chiều chiều” songsong đăng đối với trạng ngữ “đêm đêm” chỉ dòng thời gian lặp lại, ngày nốingày, đêm nối đêm, khi ánh sáng của buổi chiều tà nhạt dần về phía chân trời,màn đêm sẽ ôm lấy, ngự trị nơi núi rừng hiểm nguy Những nét vẽ đầy khỏekhoắn, lại hoang dại đã điểm tô trên bức tranh núi rừng miền sơn cước, thểhiện đậm vẻ dữ dội tận cùng

Thiên nhiên dẫu khắc nghiệt, khó khăn nhưng cũng không thể làm chùn

bước chân của những người lính, bởi họ có lí tưởng và sống vì lí tưởng đó,quyết tâm, kiên cường vì nó Quang Dũng không chỉ đặc tả về một thiên nhiênhùng vĩ dữ dội mà bên cạnh vẻ đẹp đó, nhà thơ còn khám phá ra một Tây Bắcđầy thơ mộng trữ tình:

“ Mường Lát hoa về trong đêm hơi “

Hình ảnh “hoa” đã được tác giả “ảo hóa, lãng mạn hóa” mang theo nhiều ýnghĩa, gợi tả nhiều hình ảnh thơ mộng khiến người đọc có nhiều chiều liêntưởng đầy thú vị Hoa ấy, là hoa của núi rừng Tây Bắc quyện vào trong hương

gió sương giá rét? Là những nàng hoa ở Mường Lát với vẻ đẹp nữ tính, đằmthắm cùng nụ cười tươi như hoa mùa xuân nở rộ? Là những người chiến sĩ –bông hoa của Tổ quốc đang ngày đêm hành quân bền bỉ? Hay là những câyđuốc sáng soi trên con đường hành quân đầy vất vả? Cách hiểu nào cũng đẹp

và hay, cũng đều phảng phất dư vị ngọt ngào, lãng mạn, bóng dáng hào hoa củamột hồn thơ người nghệ sĩ “ xứ Đoài mây trắng “ Và dư vị ấy tiếp tục được nhà

thơ thể hiện ngay sau những câu thơ diễn tả sự dữ dội, Quang Dũng đã khéoléo kéo người đọc trở về với những hình ảnh lãng mạn , rung động:

“ Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi “

Giữa không gian núi rừng ấy, hình ảnh mái nhà xuất hiện mang theo sự ấm

áp, êm đềm, bao trùm lấy không khí giá rét của rừng núi và ôm lấy, sưởi ấm lấytrái tim của những người lính xa quê hương, xa nhà, xa người thân đang ngàyđêm bước không mỏi Nỗi niềm nhớ nhà như ùa về với biết bao cảm xúc, bùingùi, bâng khuâng và nghẹn ngào biết mấy Sau bao khó khăn, dù đối mặt vớibao khó khăn ấy người lính cũng chẳng e sợ nhưng khi đối mặt với nỗi nhớnhà, ở sâu trong họ lại trở nên mềm mại, xúc động hơn bao giờ hết Bức tranhmàn mưa giăng cũng chẳng thể nào làm mờ đi những ngôi nhà mang theo ánhsáng của sự bình yên, đẹp đẽ ấy Thiên nhiên miền Tây đâu chỉ có hoang sơ, dữdội mà còn có những nét vẽ thơ mộng đầy trữ tình ,đầy huyền ảo

Nhà thơ đã phát hiện ra hai vẻ đẹp hết sức đặc biệt của núi rừng Tây Bắc

Phát hiện ấy đâu phải ngày một ngày hai liền nhận ra nếu như không dấn thân,trải nghiệm, và sống đến tận cùng với mảnh đất ấy? Quang Dũng đã như thế,

vẽ nên chiều sâu cho bức tranh thiên nhiên Tây Bắc và khéo léo đặt trên từngvần thơ của mình

Chặng đường hành quân gian nan, vất vả là như thế, thiên nhiên khắc nghiệtnhư muốn cản bước chân người đi là như thế, nhưng nào có đủ làm lung lay sựkiên cường, ý chí bền bỉ của những người chiến sĩ Giữa những nguy hiểm trậptrùng, giữa vùng núi Tây Bắc “ heo hút “ ấy vẫn sáng ngời hình ảnh, vẻ đẹp hòahùng và hào hoa, tâm hồn đáng quý của những người lính mang theo lí tưởng

vì dân vì nước cùng mối tình quân dân, tình đồng chí, đồng đội đậm đà, chanchứa yêu thương

Trên con đường hành quân của những người chiến sĩ, họ gặp biết bao là khókhăn, thử thách Họ gặp “sương” lấp kín lối đi ở Sài Khao, họ bị bao lấy bởinhững đêm tối lạnh lẽo ở Mường Lát, gặp thú dữ ở Mường Hịch gặp nhiềugian nan vô cùng nhưng những điều ấy làm sao cản được bước chân cùng ý chícủa những người lính kiên cường, mỗi một bước chân của họ là những bướcchân dát đá, là những bước chân chứa sức nặng của một ý chí bền bỉ, sắc soncùng lời thề với Tổ quốc Những con người hào hùng, những con người đángđược khâm phục và tự hào Hoài niệm về đoàn binh Tây Tiến, Quang Dũngkhông hề giấu giếm những thực trạng khó khăn, khắc nghiệt và cũng khônggiấu giếm những hiện thực đau lòng mà ông đã phải tận mắt chứng kiến:

“ Anh bạn dãi dầu không bước nữa

Gục lên súng mũ bỏ quên đời!”

Nhà thơ nói về “anh bạn” là nói về những đồng chí, đồng đội của mình,

ngày ngày, đêm đêm đều phải thi gan cùng gian khổ, gió sương từ láy “dãidầu” đã thực sự diễn tả đều đó một cách vô cùng chính xác Chặng đường ấy cónhiều khó khăn, hiểm trở khiến các anh “không bước nữa” Là “không bướcnữa” trong giấc ngủ phút dừng chân? Hay là không bước nữa của một giấc ngủngàn thu? Người chiến sĩ ấy “gục trên súng mũ” hiên ngang, bất khuất, dù là

“gục” nhưng vẫn nhất quyết phải “gục trên súng mũ”, nhất quyết sát cánh cùngđồng đội của mình cho tới tận hơi thở, giây phút cuối cùng Quang Dũng đã vẽnên hiện thực đau thương ấy nhưng đồng thời ông cũng tinh tế lồng vào trong

đó những tinh thần bi tráng không khuất phục, “không bước nữa”, “ bỏ quênđời” đều là những cụm từ thể hiện sự chủ động đầy hiên ngang và kiêu bạc.Cũng chính ở chốn rừng thiêng nước độc ấy lại thấp thoáng sự hiện hữu đầy

vẻ hào hoa của các anh – những người lính Tây Tiến anh hùng Hình ảnh tuyệtđẹp của người lính ẩn hiện trong hình ảnh “súng ngửi trời” – một hình ảnhđậm chất lính Là đầu súng chạm tới chân mây, là lí tưởng của của các anh đãchạm tới nền trời xanh Các anh đã bước đi trên “cồn mây” và nay lại chạm đếnbầu trời, điều này không chỉ làm nổi bật bản lĩnh của người làm chủ mà còntoát lên sự yêu đời trẻ trung, tinh nghịch của người lính trẻ, khiến cho khôngkhí thời đại như sống dậy và tỏa sáng Như vậy, nét đẹp đầy hào hoa của

những người lính đã đến với người đọc bằng những hình ảnh tuyệt đẹp, gợihình, gợi cảm

Sau cùng, khổ thơ đầu bài “Tây Tiến” được khép lại trong hai câu thơ ấm

tình quân dân, tình đồng chí, đồng đội êm đềm, đó là mối tình đẹp đẽ mà bất

cứ người lính nào cũng không thể quên:

“ Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi “

Biết bao nỗi nhớ tha thiết như thế, chỉ với cụm từ cảm thán “nhớ ôi”, nỗi

lòng Quang Dũng như được bộc bạch hết cả Hai tiếng “Tây Tiến” lại một lầnnữa vang lên cho thỏa lòng nhớ mong Nhớ về rừng Tây Tiến đã từng oanh liệt,

đã từng ấm áp bát “cơm lên khói” hãy còn nóng hổi đượm tình quân dân Vànhớ đến Mai Châu, nhớ đến “mùa em” Từ trước tới nay, ta đã nghe bốn mùaxuân, hạ, thu, đông nhưng “mùa em” thì quả thật là một sáng tạo độc đáo gợinhiều ý nghĩa của Quang Dũng “Mùa em” hay là mùa lúa chín thơm rộn ràngmùi nếp với bát xôi của “em” trao cho anh thấm đượm ân tình? Hay là những

cô gái Mai Châu với bát xôi thơm thảo sưởi ấm lòng người? Những người chiến

sĩ ấy, đã kề vai sát cánh bên nhau, đã cùng nhau thưởng thức những bát cơm,những bát xôi không chỉ thơm ngon mà còn tiếp thêm cho các anh những độnglực, niềm tin để vượt qua những gian khổ vẫn còn đang đợi chờ ở con đườngphía trước Những Mai Châu ấy, những “em”, những mùa, những nếp xôi,những cơm lên khói và Tây Tiến ấy như hòa cùng với nhau trong niềm nhớbâng khuâng, xa xôi, ngọt ngào không nói hết được.

Những người chiến sĩ Vệ quốc quân của chúng ta – những người anh hùng

ấy đã hiện lên trong những vần thơ của Quang Dũng mang theo vẻ đẹp hàohùng lại hào hoa, những con người ấy như ngôi sao rực sáng lên giữa cảnh núirừng ngút ngàn, và như Thạc sĩ Nguyễn Thị Tường Khanh chia sẻ : “ nhữngcon người bình dị mà cũng thật anh dũng, hiên ngang ấy là biểu tượng cao đẹp

sẽ sống mãi với thời gian, với non sông đất nước.“

Đợt sóng cồn của kí ức đã bị đánh thức, những niềm thương nỗi nhớ như rủnhau về bầu bạn với Quang Dũng Mảnh đất Tây Bắc ấy, mảnh đất nghĩa tìnhcủa kháng chiến, mảnh đất quyến rũ, say đắm lòng người, mảnh đất để trải

nghiệm và khám phá ấy đã hiện lên rõ ràng trong từng vần thơ của QuangDũng, những vần thơ thi trung hữa họa, thi trung hữu nhạc đậm đà hồn thơcủa ông Cùng với việc sử dụng hiệu quả nhiều biện pháp nghệ thuật: nhânhóa, điệp, đối kết hợp nhịp điệu, nhạc điệu, các thanh bằng trắc đầy tinh tế,khéo léo, đoạn thơ trên quả thật là dấu ấn góp phần tạo nên thành công bứctranh tuyệt đẹp về hình ảnh thiên nhiên miền Tây cùng vẻ đẹp người lính miềnbiên cương

Khép lại trang thơ “Tây Tiến” lòng ta vẫn không khỏi ám ảnh, bồn chồn

trước vẻ đẹp giữa hồn thiêng sông núi, say sưa với bình yên ở mái nhà PhaLuông, với ân tình bát cơm Tây Tiến, bát xôi Mai Châu Hơn cả, làm sao quênđược những chàng lính hào hùng, kiêu bạc lại hào hoa đến thế Vần thơ trong

“Tây Tiến” là những vần thơ rất có sức đọng, những vần thơ ấy sẽ sống mãi vớicuộc đời, và ngày càng tỏa sáng trên thi đàn thơ ca Việt Nam như cách mà nhàthơ Giang Nam từng viết:

“ Tây Tiến biên cương mờ lửa khói

Quân đi lớp lớp động cây rừng

Và bài thơ ấy, con người ấy

Vẫn sống muôn đời với núi sông “

Mỗi lần nói về vùng núi Tây Bắc, ta lại không khỏi nhớ đến nơi đây đã từng cómột đoàn binh đầy oanh liệt thời kháng chiến Và bài thơ “Tây Tiến” của QuangDũng như một bút ký, ghi lại mọi dấu ấn trên những chặng đường hành quân của

binh đoàn ấy “Tây Tiến” được viết khi Quang Dũng đang tham gia một chuyếncông tác tại Phù Lưu Chanh Lúc này, nhớ về những người đồng chí, đồng đội của

mình, ông cho ra đời một bài thơ với sức sống trường tồn với núi sông “Tây Tiến”

Mặc dù gắn bó với binh đoàn Tây Tiến không lâu, nhưng những kí ức ấy dườngnhư đã ăn sâu vào trong xương máu ông Chính bởi cảm xúc nhung nhớ, hoài niệm

ấy thật mãnh liệt, mà xuyên suốt bài thơ “Tây Tiến” đã được bao trùm lên là cảmột nỗi nhớ mênh mông, vô cùng vô tận Mười bốn câu thơ đầu, Quang Dũng nhớ

về những chặng đường hành quân trên cái nền thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ đầykhó khăn và nguy hiểm

Hai câu thơ đầu là khúc dạo đầu của nỗi nhớ nhung, là tiếng gọi thật tha thiếtnhư khứ hồi những hoài niệm:

“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!

Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi”

Hiện ra trước mắt người đọc là dòng sông Mã chảy trôi giữa núi rừng thiênnhiên miền Tây hoang sơ,man dại Với nhà thơ Quang Dũng, khi ông nhớ về vùng

đất Tây Bắc thì điều khiến cho ông nhớ về đầu tiên chính là dòng sông Mã chảydọc theo biên giới Việt-Lào thuộc các tỉnh Mộc Châu, Sầm Nưa,Mai

là những thứ làm con người ta tiếc nuối, hoài niệm nhất Bởi một khi đã trở thành

quá khứ là sẽ không bao giờ có thể có lại được “Tây Tiến ơi!” như một tiếng gọi

vọng về quá khứ thật da diết biết bao Cả câu thơ không xuất hiện một chữ

“Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi”

Câu thơ chỉ có bảy tiếng mà có đến bốn tiếng thanh bằng làm cho lời thơ trởnên nhẹ bẫng, nỗi nhớ như đang phiêu du, bồng bềnh trong kí ức của tác giả Điệp

từ “nhớ” khiến cho nỗi nhớ được nhân lên gấp đôi vậy Quang Dũng nhớ về rừng

núi- một nét rất đặc trưng của thiên nhiên Tây Bắc Từ láy “chơi vơi” thể hiện nỗi

nhớ ấy thật mơ hồ, vô lượng vô cùng không thể nguôi ngoai Nỗi nhớ như đã khảm

vào trong tâm trí của tác giả, đi cùng tác giả xuyên suốt cuộc đời ông Nếu như

“chơi vơi” thường chỉ dùng cho nỗi nhớ trong tình yêu, giống như Xuân Diệu đã

từng viết:

“Sương nương treo trăng ngừng lưng trời

Tương tư nâng lòng lên chơi vơi”

thì Quang Dũng lại dùng “chơi vơi” để nói về nỗi nhớ với trung đoàn của ông Hai

câu thơ được kết thúc bằng những từ có vần ơi “ ơi-chơi vơi” là ba âm mở, khiến

cho bài thơ mang một âm hưởng nhạc điệu ngân nga Bởi vậy nên Xuân Diệu đãtừng nói “Đọc Tây Tiến, ta có cảm tưởng như ngậm nhạc trong miệng” Chính bởi

cách dùng từ ngữ tài tình của Quang Dũng nên “Tây Tiến” đã được nâng lên một

tầm cao mới, trở thành một trong những tác phẩm khiến cho những thế hệ sau này

phải thán phục

Địa danh sông Mã như là mạch nguồn cho những câu thơ tiếp theo mang trongmình nỗi nhớ đang được dâng trào Có thể nói, hai câu thờ đầu đã thể hiện cảmhứng chủ đạo của đoạn thơ, cũng là của cả bài thơ, đó là nỗi nhớ thớ tha thiết của

người cựu chiến binh Tây Tiến hướng về miền Tây sơn cước, về trung đoàn Tây

Tiến nghĩa nặng tình sâu và những năm tháng quá khứ hào hùng, bi tráng khôngthể nào quên

Người xưa có câu “thi trung hữu họa” Đến với mười hai câu thơ tiếp theo,Quang Dũng đã khắc họa chân thực thiên nhiên miền Tây hoang sơ, hiểm trở, đikèm theo đó là những khó khăn chồng chất khó khăn đang chờ đợi người lính Tất

cả đã được thể hiện dưới ngòi bút tài hoa, lãng mạn chân thực, hào hùng của tácgiả

“Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi

Mường Lát hoa về trong đêm hơi”

Vượt qua thời tiết vùng sơn cước chưa bao giờ là điều dễ dàng Các anh hànhquân từ khi trời mới tờ mờ sáng Chào đón những người lính của chúng ta lại làmột màn sương dày đặc đang che “lấp” cả thiên nhiên Tây Bắc Hình ảnh

vào chữ “lấp” nhấn mạnh cái thời tiết cực đoan mà người lính đã phải trải qua.Đứng trước cái khắc nghiệt của thiên nhiên, đoàn quân đã “mỏi” Nhưng “mỏi” ở

đây là “mỏi” về thể chất, còn tinh thần các anh vẫn sục sôi, ý chí vẫn sáng ngờinhư ngôi sao mai trên bầu trời lúc trời còn chưa sáng Các anh vẫn vững vàng bước

tiếp con đường hành quân vì một sứ mệnh cao cả

Hiện thực khắc nghiệt là vậy, nhưng dưới lăng kính lãng mạn của Quang

Dũng, thiên nhiên miền Tây hiện ra lại thật thú vị trong câu thơ tiếp theo:

“Mường Lát hoa về trong đêm hơi”

Nhà thơ Lưu Trọng Lư đã từng nói “Một câu thơ hay là một câu thơ có nhiềusức gợi” Đặc điểm của thơ ca muôn đời vẫn là “ý tại ngôn ngoại”, lời thơ ở đây

nhưng nghĩa lại ở đó Hình ảnh nhân hóa “hoa về” được hiểu theo nhiều nét nghĩa

độc đáo Ta có thể hiểu “hoa” là những người con gái Mường Lát đang đi về bản

trong đêm Cũng có thể hiểu “hoa” là những người lính đang hành quân trong đêm

bởi Bác Hồ đã từng nói “Con người ta là hoa đất Con người ta là đẹp nhất”.Nhưng nét nghĩa hợp lí và được hiểu theo nhiều nhất mà “hoa” ở đây Quang Dũng

đang nhắc tới chính là những ngọn đuốc mà người lính cầm theo để soi sáng đường

đi giữa “đêm hơi” giá rét Giữa đêm khuya tăm tối thiên nhiên nơi “rừng thiêngnước độc” Tây Bắc, đâu đó vẫn le lói những ánh sáng lập lòe từ những cây đuốccủa người lính Giữa trận chiến tranh đầy khốc liệt cùng mất mát đau thương, đâu

đó vẫn le lói một ý chí cách mạng :nhất định sẽ giành lại độc lập hòa bình cho Tổ

quốc Dẫu đời lính có vất vả đến đâu cũng không làm cho những người lính TâyTiến chùn bước

Đến với ba câu thơ tiếp theo, Quang Dũng đã miêu tả sắc nét khung cảnh

thiên nhiên hùng vĩ hiểm trở đầy góc cạnh Qua đó cũng làm nổi bật lên ý chí khi

đứng trước thử thách của thiên nhiên với một tinh thần đầy lạc quan, yêu đời của

người lính Tây Tiến:

“Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm

Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống”

Đọc đến những câu thơ này, ta không khỏi cảm thấy hãi hùng trước thiên

nhiên miền sơn cước Những con dốc “khúc khuỷu” lúc lên rồi đổ xuống một cách

đột ngột khiến cho người đọc có cảm giác muốn nghẹn thở Nhịp thơ 4/3 gập