ĐỀ 1 Câu 1 (2,0 điểm) Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu sau “Buồn trông cửa bể chiều hôm, Thuyền ai thấp thoáng cánh buồn xa xa? Buồn trông ngọn nước mới xa, Hoa trôi man mác biết là về đâu?Buồn trông nội cỏ rầu rầu. Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Trang 1Đăng kí khóa học Thần tốc vào 10 inbox Page '' Kingedu.vn - Giáo dục THCS
ĐỀ 1 Câu 1: (2,0 điểm)
Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu sau:
“Buồn trông cửa bể chiều hôm,
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh,
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.”
(Trích Truyện Kiều – Nguyễn Du, Ngữ văn 9, Tập một, NXB Giáo Dục Việt Nam, trang 94)
a Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên
b Trong đoạn trích trên tác giả đã sử dụng những từ láy nào ?
c Chỉ rõ và nêu tác dụng của phép điệp từ được sử dụng trong đoạn trích trên
Câu 2: (3,0 điểm)
Trong tác phẩm Dế mèn phưu lưu kí (Tô Hoài), trước khi chết, nhân vật Dế Choắt đã nói với Dế Mèn: “Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy”
Lời trăn trối đó của Dế Choắt khiến em có những suy nghĩ gì về một thói xấu ở một bộ phận không nhỏ người Việt Nam và đang là vấn đề nóng khiến xã hội quan tâm?
Trang 2Đăng kí khóa học Thần tốc vào 10 inbox Page '' Kingedu.vn - Giáo dục THCS
Câu 3: (5 điểm)
Trình bày cảm nhận của em về ý nghĩa thiêng liêng của chiếc lược bằng ngà trong tác phẩm Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng Từ đó, em hãy liên hệ đến một đoạn thơ có cùng chủ đề để làm rõ tình yêu thương con của những người cha trên khắp mọi miền đất nước
Hướng dẫn Câu 1:
a Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm
b Những từ láy được sử dụng trong đoạn thơ trên là: thấp thoáng, xa xa, man mác,
rầu rầu, xanh xanh, ầm ầm
c Điệp ngữ “buồn trông” được lặp lại 4 lần trong đoạn thơ trên Buồn trông có
nghĩa là buồn nhìn ra xa, trông ngóng điều gì đó vô vọng
Điệp ngữ này được kết hợp với những hình ảnh đứng sau nó như: cửa bể, con thuyền, cánh buồm, ngọn nước, hoa trôi, cỏ nội, chân mây mặt đất, gió, sóng,… vừa gợi thân phận cô đơn, lênh đênh, trôi dạt trên dòng đời vô định, vừa diễn tả nỗi buồn ngày càng tăng tiến, chồng chất ghê gớm, mãnh liệt hơn
Các điệp ngữ còn kết hợp với các từ láy: thấp thoáng, xa xa, man mác, rầu rầu, xanh xanh, ầm ầm tạo nên nhịp điệu ào ạt của cơn sóng lòng, khi trầm buồn, khi dữ dội, xô nỗi buồn đến tuyệt vọng
=> Phép điệp tu từ lặp lại một yếu tố diễn đạt (vần, nhịp, từ, cụm từ, câu) nhằm nhấn mạnh, biểu đạt cảm xúc và ý nghĩa, có khả năng gợi hình tượng nghệ thuật và tạo nhịp điệu cho câu thơ, tác động mạnh mẽ tới cảm xúc người đọc
Câu 2:
* Nêu vấn đề
* Giải thích vấn đề
Lời trăn trối của Dế Choắt khiến ta suy nghĩ đến một thói xấu của một bộ phận không nhỏ của người Việt Nam đó là thói kiêu căng, tự mãn
Kiêu căng là tự cho mình hơn người và xem thường người khác một cách lộ liễu
Trang 3Đăng kí khóa học Thần tốc vào 10 inbox Page '' Kingedu.vn - Giáo dục THCS
Tự mãn là tự lấy làm thỏa mãn về những gì mình đạt được mà không cần cố gắng hơn nữa
-> Kiêu căng, tự mãn là một thói xấu, cần phải sửa đổi
* Bàn luận vấn đề:
Tác hại của kiêu căng và tự mãn:
Làm cho con người ta tự ảo tưởng về bản thân mình, không biết mình là ai, vị trí của mình ở đâu, không cần cố gắng nữa
Người có tính kiêu căng, tự mãn sẽ làm người khác xa lánh mình, bản thân bị cô lập
Kiêu căng, tự mãn của mỗi người cũng sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội Nguyên nhân của sự kiêu căng, tự mãn:
Do quen nghe những lời xu nịnh, tâng bốc
Do không chịu xem xét kĩ bản thân mình và những vấn đề xung quanh mình, luôn cho bản thân là người tài giỏi
Do “ngủ quên trên chiến thắng”,…
Biện pháp khắc phục:
Mỗi người cần phải giảm bớt “cái tôi” của cá nhân mình, cần biết lắng nghe và chia sẻ nhiều hơn để biết cuộc đời này là vô cùng, vô tận
Mỗi người cần đọc sách, tìm hiểu, mở mang kiến thức để thấy rằng những gì mình đã biết chỉ là điều vô cùng nhỏ bé trong cả đại dương bao la
Cần rèn cho mình thói quen luôn suy nghĩ, luôn cân nhắc và xem xét về bản thân cũng như các nhân tố xung quanh mình để biết mình như thế nào
* Liên hệ bản thân: Em có phải người kiêu căng, tự mãn
Câu 3 :
1 Giới thiệu chung
Nguyễn Quang Sáng là nhà văn miền Nam, những tác phẩm của ông chủ yếu viết về cuộc sống và con người Nam Bộ trong hai cuộc kháng chiến cũng như sau hòa bình
Trang 4Đăng kí khóa học Thần tốc vào 10 inbox Page '' Kingedu.vn - Giáo dục THCS
Chiếc lược ngà được sáng tác năm 1966 khi tác giả tham gia chiến đấu ở chiến trường Nam Bộ
Tác phẩm:
Ca ngợi tình cha con thắm thiết, sâu nặng trong hoàn cảnh éo le của chiến tranh Từ đó khẳng định tình cảm cha con thiêng liêng như một giá trị nhân bản sâu sắc Gợi cho người đọc nghĩ tới và thấm thía những đau thương, mất mát mà chiến tranh đã gây ra với con người
Chiếc lược ngà là biểu tượng cao đẹp nhất của tình cha con sâu nặng, tình đồng chí, đồng đội gắn bó
2 Phân tích
Tóm tắt ngắn gọn câu chuyện và sự xuất hiện của chiếc lược ngà trong tác phẩm
* Về nội dung
Đối với bé Thu: chiếc lược ngà là vật báu thiêng liêng, cha để lại cho cô trước khi mất Để rồi mỗi khi thấy chiếc lược bé Thu luôn nhớ về cha mình và nó trở thành biểu tượng thiêng liêng, bất diệt về tình cha con Đồng thời chiếc lược cũng là động lực tiếp thêm sức mạnh cho Thu trở thành cô giao liên và hoàn thành nhiệm vụ được giao
Đối với ông Sáu:
Chiếc lược thể hiện tình yêu thương con sâu nặng của ông với bé Thu trong hoàn cảnh chiến tranh khắc nghiệt Cây lược bé Thu dặn ba mua về trước khi chia tay Đó là mong muốn giản dị, nhỏ bé của cô con gái, nó đã thúc giục ông cố công, tỉ mỉ làm chiếc lược ngà để thực hiện mơ ước giản dị của con
Khi ở chiến khu ông vừa nhớ thương con vừa ân hận, day dứt Nhớ lời Thu ông dồn hết tâm trí làm chiếc lược ngà tặng con Khi tìm được chiếc ngà, ông cố công, tỉ mẩm mài từng chiếc răng lược Chính tình yêu con đã biến ông từ một người chiến sĩ trở thành một người nghệ sĩ, người nghệ sĩ với một tác phẩm duy nhất, tác phẩm dạt dào tình yêu thương Nó không chỉ là chiếc lược xinh xắn mà còn là kết tinh của tình cha con thắm thiết sâu nặng, biểu tượng của tình phụ tử bất diệt Mỗi khi ngắm chiếc lược lòng ông dịu bớt nỗi ân hận, nỗi nhớ con và bừng lên khao khát trở về Nhưng khao khát giản dị ấy mãi mãi không trở thành hiện thực Trước lúc từ giã cõi đời ông chỉ đau đáu tâm nguyện phải đưa chiếc lược cho con Không
Trang 5Đăng kí khóa học Thần tốc vào 10 inbox Page '' Kingedu.vn - Giáo dục THCS
đủ sức nói điều gì, nhưng ánh mắt tha thiết cũng đủ để bác Ba hiểu được tâm
nguyện ấy của ông Đó đâu chỉ là hành động trao gửi chiếc lược mà còn là sự chuyển giao sự sống, ông Sáu mãi mãi ra đi nhưng tình yêu thương ông dành cho
bé Thu thì sống mãi cùng chiếc lược ngà
Không chỉ vậy, chiếc lược còn làm ông vơi bớt đi phần nào nỗi ân hận vì đã lỡ đánh con
Đối với bác Ba: chiếc lược ngà là biểu hiện của tình đồng chí đồng đội Bác đã tận tay trao lại kỉ vật của ông Sáu cho bé Thu
=> Hình ảnh chiếc lược đã góp phần thể hiện chủ đề của tác phẩm: ca ngợi tình cảm cha con sâu nặng trong hoàn cảnh éo le của chiến tranh
* Về nghệ thuật: chiếc lược ngà giúp mạch truyện phát triển và ghép nối hai phần truyện với nhau
3 Liên hệ tác phẩm Nói với con
Giới thiệu tác giả, tác phẩm
Tình yêu thương con được thể hiện trong đoạn trích
=> Tình phụ tử là tình cảm thiêng liêng, đẹp đẽ và đáng trân trọng Những ông bố luôn dành những gì tốt đẹp nhất cho đứa con của minh
4 Đánh giá chung
Chiếc lược ngà là biểu tượng nghệ thuật giàu giá trị, ý nghĩa, chứa đựng giá trị tư tưởng đẹp đẽ, giàu tinh thần nhân văn của tác giả
Tình phụ tử là tình cảm thiêng liêng, đáng trân trọng nhất trong cuộc đời mỗi con người
Trang 6Đăng kí khóa học Thần tốc vào 10 inbox Page '' Kingedu.vn - Giáo dục THCS
ĐỀ 2
Phần I (4 điểm)
Một văn bản trong chương trình Ngữ văn 9 có viết:
“Trong thời đại hoàng kim này của khoa học , trí tuệ con người chẳng có gì để tự hào vì đã phát minh ra một biện pháp , chỉ cần bấm nút một cái là đưa cả quá trình vĩ đại và tốn kém đó của hàng bao nhiêu triệu năm trở lại điểm xuất phát của nó”
1 Câu văn trên trích từ văn bản nào? Tác giả là ai?
2 “Một biện pháp” mà tác giả đề cập đến trong câu văn trên là việc gì?
3 Tại sao tác giả lại cho rằng: “trí tuệ con người chẳng có gì để tự hào vì đã phát minh ra một biện pháp”ấy? Em hiểu thế nào về thái độ của tác giả về sự việc trên?
4 Đất nước chúng ta đã trải qua những năm tháng chiến tranh đầy khốc liệt và đau thương Ngày nay, chiến tranh đã đi qua, thế hệ thanh niên đang được sống trong hòa bình Bằng hiểu biết về văn bản trên và kiến thức xã hội, em hãy viết một đoạn văn ngắn trình bày về ý nghĩa của cuộc sống hòa bình
Phần II (6 điểm)
Cho đoạn thơ sau:
“Xót người tựa cửa hôm mai
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ
Sân Lai cách mấy nắng mưa
Có khi gốc tử đã vừa người ôm”
(Kiều ở lầu Ngưng Bích – trích “Truyện Kiều” – Nguyễn Du,
SGK Ngữ văn 9)
1 Chỉ ra một thành ngữ trong đoạn trích và giải nghĩa thành ngữ đó
Trang 7Đăng kí khóa học Thần tốc vào 10 inbox Page '' Kingedu.vn - Giáo dục THCS
2 Thời gian thực tế mà Kiều xa cha mẹ mình chưa nhiều, nhưng tại sao tác giả lại viết: “Sân Lai cách mấy nắng mưa/ Có khi gốc tử đã vừa người ôm” Hãy
lí giải về cảm nhân này của Kiều
3 Dựa vào đoạn trích trên, em hãy viết một đoạn văn theo phương pháp lập luận diễn dịch khoảng 8 – 10 câu để làm rõ tấm lòng hiếu thảo của Thúy Kiều Trong đoạn có sử dụng một câu cảm thán và thành phần trạng ngữ (Gạch chân và chú thích)
4 Chép lại một bài ca dao em đã được học trong chương trình Ngữ văn THCS cũng thể hiện tấm lòng hiếu thảo của người con đối với cha mẹ
Hướng dẫn
Phần I (4 điểm)
Câu văn trên trích từ văn bản “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình” (0,25 điểm)
1 Tác giả là G Mác-két (0,25 điểm)
2 “Một biện pháp” mà tác giả đề cập đến trong câu văn trên là chiến tranh hạt nhân (0,5 điểm)
3 Tác giả lại cho rằng: “trí tuệ con người chẳng có gì để tự hào vì đã phát minh ra một biện phá” ấy vì biện pháp hạt nhân mà con người phát minh ra
là hiểm họa khôn lường và nó ảnh hưởng, đe dọa trực tiếp tới cuộc sống hòa bình của toàn thế giới (0,5 điểm)
4 Tác giả thế hiện thái độ phản đối gay gắt đối với vấn đề này (0,5 điểm)
- Giải thích khái niệm “hòa bình”: là sự bình đẳng, tự do, không có bạo động, không có chiến tranh và những xung đột về quân sự
- Ý nghĩa của cuộc sống hòa bình:
Để dành được hòa bình, thế hệ cha anh đi trước – các anh hùng thương binh liệt sĩ đã chiến đấu hết mình, hi sinh xương máu
Trạng thái đối lập của hòa bình là chiến tranh Sống trong chiến tranh, con người
sẽ đối diện với những thảm họa về mất mát, đau thương
Sống trong hòa bình, con người sẽ được tận hưởng không khí của độc lập, tự do, yên bình và hạnh phúc
- Lật lại vấn đề:
Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số tín đồ, đảng phái luôn sử dụng những chiêu trò công kích, kích thích, chống phá, gây ra bạo lực vũ trang,…
Trang 8Đăng kí khóa học Thần tốc vào 10 inbox Page '' Kingedu.vn - Giáo dục THCS
- Bài học nhận thức và hành động:
Nâng cao nhận thức về ý nghĩa của hòa bình
Cần tránh xa những thế lực gây ảnh hưởng đến nền hòa bình, đồng thời giữ gìn, bảo vệ hòa bình
Phần II (6 điểm)
1 Thành ngữ được sử dụng trong đoạn trích là: “Quạt nồng ấp lạnh”
Ý nghĩa của thành ngữ “Quạt nồng ấp lạnh”: chỉ sự chăm sóc, phụng dượng của con cái đối với cha mẹ: Vào mùa hè, tiết trời nóng nực thì quạt cho cha mẹ ngủ, còn vào mùa đông khi trời giá lạnh thì vào nằm trước trong giường (ấp chiếu chăn) để khi cha mẹ ngủ, chỗ nằm đã ấm sẵn Do đó, câu thơ thể hiện sự lo lắng không biết ai sẽ chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ lúc về già
2 Thời gian thực tế mà Kiều xa cha mẹ mình chưa nhiều, nhưng tác giả lại
viết: “Sân Lai cách mấy nắng mưa/ Có khi gốc tử đã vừa người ôm” để thể
hiện sự lo lắng, quan tâm của Thúy Kiều đối với cha mẹ Thời gian trôi đi thì cha mẹ sẽ thêm một già yếu mà nàng thì không thể ở bên cạnh chăm sóc, phụng dưỡng Cụm từ “cách máy nắng mưa” đã nhấn mạnh quãng thời gian
xa cách bây giờ chưa lâu nhưng đồng thời cũng gợi lên một tương lai cách trở, xa vời
3 Các yêu cầu cần đạt:
Yêu cầu về hình thức:
– Viết đúng hình thức đoạn văn (mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn)
– Trình bày rõ ràng, mạch lạc
– Đoạn văn có sử dụng câu cảm thán và thành phần khởi ngữ
Yêu cầu về nội dung:
Làm rõ được lòng hiếu thảo của Thúy Kiều đối với cha mẹ thông qua các yếu tố: – Mặc dù bán mình chuộc cha nhưng Kiều vẫn xót xa khi nghĩ tới cảnh cha mẹ ngày một già yếu
Trang 9Đăng kí khóa học Thần tốc vào 10 inbox Page '' Kingedu.vn - Giáo dục THCS
– Hiểu rõ sự đau đớn, nhớ nhung con của cha mẹ, vì thế mà càng xót xa hơn khi nghĩ đến cảnh cha mẹ vì mình mà vò võ ngóng trông
– Nàng lo lắng, xót xa vì mình không thể ở gần để ngày đêm phụng dưỡng song thân”
– Tác giả đã sử dụng những điển cố, điển tích “Sân Lai”, “gốc tử” để bộc lộ tấm lòng hiếu thảo của Kiều đối với cha mẹ Đồng thời thể hiện lòng hiếu thảo đó xứng tầm với các tấm gương chí hiếu xưa
4 Bài ca dao thể hiện tấm lòng hiếu thảo của người con đối với cha mẹ trong chương trình THCS:
“Công cha như núi ngất trời
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông
Núi cao, biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi”
ĐỀ 3
Câu 1 (2,0 điểm) Cho đoạn văn:
“… Trong những hành trang ấy, có lẽ sự chuẩn bị bản thân con người là quan trọng nhất Từ cổ chí kim, bao giờ con người cũng là động lực phát triển của lịch sử Trong thế kỉ tới mà ai ai cũng thừa nhận rằng nền kinh tế tri thức sẽ phát triển mạnh mẽ thì vai trò con người lại càng nổi trội”
( Ngữ văn 9, Tập 2, NXBGD – 2006)
a Đoạn văn trên được trích từ văn bản nào? Của ai?
b Câu chủ đề của đoạn văn trên nằm ở vị trí nào?
c Đoạn văn trên sử dụng phép liên kết nào là chủ yếu?
d Từ được in đậm trong câu “Trong những hành trang ấy, có lẽ sự chuẩn bị bản thân con người là quan trọng nhất.” là thành phần biệt lập gì ?
Câu 2 (3,0 điểm)
Trang 10Đăng kí khóa học Thần tốc vào 10 inbox Page '' Kingedu.vn - Giáo dục THCS
Bằng kiến thức đã được học, em hãy viết bài thuyết minh (khoảng 300 từ) về tác giả Bằng Việt và bài thơ “Bếp lửa”
Câu 3: (5 điểm)
Cảm nhận của em về đoạn thơ sau :
“Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời
Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy
Võng mắc chông chênh đường xe chạy
Lại đi, lại đi trời xanh thêm
Không có kính rồi xe không có đèn
Không có mui xe, thùng xe có xước
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước
Chỉ cần trong xe có một trái tim.”
(“Bài thơ về tiểu đội xe không kính” - Phạm Tiến Duật)
Hướng dẫn
Câu 1 (2,0 điểm)
a Đoạn văn được trích từ văn bản “Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới” của tác giả Vũ Khoan
b Câu chủ đề nằm ở đầu đoạn
c Đoạn văn trên sử dụng phép liên kết chủ yếu là: phép lặp
d Có lẽ là thành phần biệt lập tình thái trong câu
Câu 2 (3,0 điểm)
a Giới thiệu chung về đối tượng thuyết minh: tác giả Bằng Việt và bài thơ “Bếp lửa” (0,25đ)
b Thuyết minh về tác giả (0,75đ)