~ ~ £>1 1 HQC Y DLIQC THANH PH6H6 CHi MINH Gl61 THI~u cAc Lo~tM~CH I THEO YHCT VA YHHfl ~ BSCK2 HUYNH TAN vo STf N(HDUNG TRANG I 11 • 1 MACHTUQNG 02 r ~ ~ ~ I ,, 3 2 MACH B~NH LY 23 NHOM MACH PHU.GIỚI THIỆU CÁC LOẠI MẠCH THEO YHCT VÀ YHHĐ
Trang 2NHOM MACH PHU: PHU, HONG, NHU, TAN, KHA.U, eACH 25- 36
4 NHOM MACH TRAM: TRAM, PHl)C, LAO, NHU'Q'C 37-45
5 NHOM MACH CH!M: TRI HOAN, SAP, KET 46-54
7 NHOIVI MACH HU': HU', VI, TE, DhJ, DOAN 64-74
8 NHOM MACH THlJC: THlJC, HOAT, KHAN, HUYEN, TRU'CYNG 75-89
Trang 3Gl6'1 THIEU CAC LOAI MACH
Trang 4Gl61 THIEU CAC LOAI MACH
VI TRI M~CH (M~CH VI) · •
SAU TRAM
Trang 6Gl6'1 THI~U CA.C LO~I M~CH
YEU TO T~O TH A NH
3
T INH CHAT CUA NHIP M~CH (TIET LU~N CUA M~CH)
Sinh ly binh thU'ang
'
M~CH NHIP KHONG OEU ·
M~CHXUC (nhanh khong deu
M ~ CH£) ~ 1 (khong deu co quy lu~t)
( ch~m khong deu)
Trang 7-Gl6'1 THIEU CAC LOAI MACH
n ~ -
YEU TO T~O :fHANH
+2
NHIP M~CH (M~CH SUAT) M~CH BlNH THU'O'NG
1 tllc co 4-5 nhip m\lch
CHU Y: m9t nhip thir Ia 1 tU'c, 1tU'c (11an thir ra va thir vao)
Trang 8Gl61 THIEU CAC LOAI MACH
YEU T6 T~O THAN H
5
.I
- :-~ / ,
Trang 9Gl6'1 THIEU CAC LOAI MACH
Trang 10Gl61 THI~U CAC LO~I M~CH
cam giac cang hay chim
a dau ng6n tay ngllai
b~t m~ch
vtu To T~o THAN -!]
7
:ow
Trang 11than g phan (don g t ha n than)
Trang 12Cac d~c diem nh~n biet •
cua m~ch tLI'Q'ng binh
thU'Ctng?
-
Trang 14
Gl6'1 THI~U CAC LO~I M~CH
Khong phu khong tram, khong to
,._ ,._-+ , khong nho, khong ding khong chung,
" -~
m~ch hoa hoa, nhip deu, c6 life
M~ch xich tram an c6 llfc thU'ang tuy
t heo thai tiet, ho~t d9ng sinh ly va lam vi~c an uong nghi ngO'i ma c6 thay doi chut it
Trang 15~ Gl61 THI~U cAC LO~I- M~CH ,
• Vi khi co gia tri phan doan tien IU'Q'ng b~nh
• M~ch di hru loat, mem m~i c6 hfc, du .;,~ch b~nh ly cung khong mat di tinh mem m~i, m~ch Vi nhU'Q'C
- cung khong hofm toan mat m~ch
' - - - r - - - - ' • Thiiy coc tinh khi Ia ca sa v~t chat ciia than, do vi khi
h6a sinh -+ m~ch c6 vi khi cung c6 than khi
• An sau m~ch xich v~n colvc nhat dinh (con m~ch)
• M~ch xich thUQC th~n cho nen xich Ia goc (can) cua
Trang 16~ GI6'1 - THI~U ~ AC :~~~ M~C~
-~ NHl1NG VEU TO ANH HU'O'NG £>EN
M~CHTU'QNGTHU'ONGG~P
THO'I TIET ' > I
HOAN CANH f>IA LV
Trang 170
-
'
Nhli'ng yeu to nao lam thay doi m{lch tU'Q'ng?
Trang 18Gl6'1 THI~U CAC LO~I M~CH
NHO'NG veu r6 AN 'HH U'6'NG · aeN
MACH TliO'NG - J HU'O'NG · CiAP
HOAN tANH DIA LV
MJ;\CH PHU HONG NHU sAc ~
Trang 19Gl61 THIEU CAC LOAI MACH
NHO'NG vEu TO r ANH Hl16'NG , aE 1 I
Tr\lng th~i sinh ly con
ngU'O'i thU'erng thay doi de
thich nghi v&i thai tiet ~
m\lch thay doi theo
XUAN
• ' ~
THO'I TIET
THU
J~nh, khi CO' con
Trang 20Gl6'1 THieU CAC LO~I M~CH T
• N gU'ai gay m~ch d i phu
• S au khi l ao d9ng n~ng, an uong m~ch nhanh len
• S a u k h i ng u, ng _i ngO' i m~ch ch~m l~i
)
/
• M~ch,it ngU'ai lao d9ng tr i 6c yeu han it ngU'ai lao d9ng chan tay ••
c:>Luc b't m~ch de chan doan b~nh pha i htu y den
Wi ·
Trang 21I .I
Gl61 TH IE U CAC LOAI MACH T
• M~ch d~p 60-80 fan/phut
• M~ch nit gi6'i thll'erng yeu han va
nhanh han nam gi6'i
Trang 22Gl61 THI~U CAC LO~I M~CH
Co 28 mc;~c h ch i a
vao6 nh om
Trang 23Glc)'l THI~U CAC LO~I M~CH T
/
Trang 24Gl6'1 THI~U CAC LO~I MI:\CH
NHOM M~CH PHU
M~CH PHU
Sa vao thay mijich, an nh~ giam
nhllng khong mat mijich, mijich noi
nhll ga tren m~f nltac
Chu chllng: chllng bieu, chllng hll
(phu dllang ngoijii vi~t)
xuat chong ta; m~ch khi theo ra ngoai
nen a phan nong ChU'ng dltO'ng hlt
ngo~i vi~t thl m~ch phu, to, vo life
Lltl4CH PHD
Trung
T1-am
Trang 25
X«<-~ -Gl6'1 THI~U CAC LO~I M~CH T
Trang 26I
Gl61 THieU CAC LO~I M~CH
Theo y hQc hi~n d~i
• LU'u IU'Q'ng mau tang,
• Mii~ch ngoii'i vi dan,
• Life can cua mii~Ch giam
'*co the xuat hi~n mii~Ch phu
Trang 27Than m\lch r9ng, den o \It nhU'
nU'ac lu, di yeu
Chu chU'ng: nhi~t thinh lt phan khi
kinh dU'O'ng minh, chU'ng dU'O'ng
hU'
Mach ly: nhi~t thinh ben trong, khi thinh huyet day long m\lth dan,
m\lth den o \It nen m\lth hong, Ia
do chinh khi hU', am huyet hU' tram
trqng, khong gill' dU'Q'c dU'ang, phu
· dU'O'ng, (hU' dU'ang) vU'Q't ra ngoai,
Ia trU'ang hQ'p b~nh r at n g uy ki t h
Trang 281.\tl.') CHNHU M\ICh phu rna than m\ICh nho mem,
d~t tay nh~ da cam nh~n dU'Q'C m\ICh, an Ia mat m\ICh (noi nhU' bong tren m~t nll'ac)
Chu chli'ng: chli'ng hll' va chli'ng thap
Mach ly : do am hll' huyet thieu, long m\lch lll'ng, dU'ang khi khong giit dU'Q'C ben trong nen phu len ben ngoai, ho~c thap ta U' tr~ a long m\lch, m\lch khi yeu nen m\lch phu rna nho mem
Trang 29Gl61 THI~U CAC LOI:\1 MI:\CH T
/
• Lltu IU'Q'ng m~u tang,
• M~ch ngo~i vi dan,
• Huyet ap tam thu tang,
• Huyet ap tam trU'O'ng giam,
• M~ch ap 16'n,
~co the xuat hi~n m~ch hong •
•
Trang 30Gl61 THI~U CAC LO~I M ' J:\CH
Trang 31• Tim co bo p yeu ,
• LU' Q'ng mau x uat giam ,
• Tr U'O'ng life huyet quan giam ,
/
Trang 32Da
Gl61 THieU CAC LO~I MI:\CH T
• TrU'ang hQ'p dung htQ'ng huyet
thieu do chay mau cap,
• Ap ll!C mau trong huyet quan giam ho~c trU'O'ng llfc thanh
• f>Q dinh cua mau giarri,
• TrU'O'ng llfc m~ch ngo~i vi giam ,
Trang 33Gl61 THI~U CAC LOI:\1 MI:\CH T
Theo y hQc hi~n d~i
• TrU'ang hQ'p ngo(ili tam thu
d~n den IU'Q'ng mau xuat cua
tim giam nhieu,
• o an m(ilch ngo(ili vi,
c>c6 the xuat hi~n m(ilch tan
Trang 34Gl61 THI~U cAc LO~I M~CH
• Dung htQ'ng mau khong du,
• f>Q dan tinh cua thanh m~ch giam,
• Life elm ngo~i vi tang,
Trang 35
-Gl6'1 THI~U CAC LOI:\1 MI:\CH
Trang 36Gl61 THI~U CAC LO~I M~CH
Mach ly: thlfC ta uat ben trong,
mfi~Ch U'ng tfili phan SaU nen mfi~Ch tram ma co llfc, trU'ang hQ'p tfilng
phu _ khl huyet hU', mfi~Ch U'ng ben
trong nhll'ng yeu nen mfi~ch tram
A I 38
ma vo lfC
!
l J
Trang 37Gl6'1 THI~U CAC LOI:\1 MI:\CH
1
2 NHOM MJ:\CH TRAM
Trang 38Chu chtlng: dau nhieu, chtlng quyet, ta a ben trong
Mach ly: do thi!C ta phl)C sau ben trong, m~ch khl khong tuyen thong nen m~ch tram phl)C sau CO
kh i khong bat dU'Q'c
Trang 39• TrLtang hQ'p m~ch mau ngo~i vi
co that, life can ngo~i vi tang,
ap life nc}i m~ch tang thl Ia
m~ch tram c6 life
Trang 40chLI'ng ha, san khi lam t~c treY khi
ca, r:n~ch khi (I' t~c ben trong
Trang 41T n i m / \ A A A
X1fo'u3
• Hoijc suy tuan hoan ngo'i'i vi, huyet ap rat thap (h.uyet ap tam thu dttai 60 mmHg);
• Trttirng hQ'p rung tam that, thi tam thu khong co lttQ'ng mau xuat, m'i'Ch phyc khong bat dU'Q'C
Trang 42dltO'ng khi hlt suy
Mach ly: huyet khong du, long
m~ch khong day lien m~ch nho, dltO'ng khl hlt life kern nen m~ch
tram ma yeu
·
Trang 43Gl61 THI~U CAC lO~I M~CH
1\llf: CHLAO
Oa _.:.:·· ~ - - - - • C6 the gijp trong cac tntang
hQ'p XO' cU'ng di}ng m~ch, tinh dim hoi cua th~mh m~ch giam, dung h.tQ'ng mau day du;
Phil
Trung
• Hoijc huyet ap cao, h!C can
m~ch ngo~i vi tang, trU'O'ng h!c
th~mh m~ch tang, xuat IU'Q'ng mau tam thu ta · ng
Trang 44Gl61 THie~ CAC LO~I M~CH
Trang 45• G~p trong cac trU'ang hQ'p suy
tam thu giam ro, dung IU'Q'ng
Trang 46Theo y hQc hi~n d~i lHG'i Til~
o Thai ki tfau (thai ky httng phan)
o Thai ky 2 (thai ky li'c che)
~ Khi than nhi~t h~, tuan hoan giam, nhip
tim ch~m (60 nhip/phut) M~ch tri chac
chan ca the l~nh, nghia Ia than nhi~t giam
)
I )
Trang 47M\!ch den ch~m, mc}t lan tha ba lan m\!ch
(tltang U'ng vai m6i phut mi;ic:h d~p 40-60 lan)
• Cac v~n dqng vien do rim luy~t ma m;,Jch ~~~m
va c6 l~.tc Ia tr;,Jng thcii sinh ly binh th11CJ'ng
Trang 48Gl61 THI~U CAC ~0~1 MI:\CH
- ~
Theo y hQc : hi~n d~i
Da _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
• G~p a tr\Jng thai htQ'ng mau xuat
t am thu , d9 nhb'n cua mau, toe d9 llt u thong mau , llfc elm huyet quan
ngo~i v i binh thltb'ng ho~c gan binh
Trdm
• Ho~c ti nh hltng phan cua than kinh
p h6 giao cam hO'i tang
: - I
'
'
Trang 49Gl6'1 THI~U CAC LO~I M~CH
Da _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
Tt :!m
M~ch di den hoa hoan, mc}t fan thlr co 4 fan
m~ch (tU'O'ng ling mc}t phut m~ch d~p 60-80
fan}
Chu chllng: tV vj hU' nhU'Q'c va chllng thap TrU'erng
Mach ly:
giam sut, huyet kem, khi life yeu nen m<;~ch di
cilng ch~m han;
• Ho~c thap tr~ lam tra ng<;~i khi cO' cung lam
Trang 50::~.,:
• M~ch mau ngo~i vi co that,
Trang 51T r.i r:1
NHOM M~CH CH~M
L oc;ti mc;~ch di den sit (ngU'iri xU'a vi nhU'
cc;~o vo true) co khi khong deu
Chu chU'ng : tinh huyet kem, dam thl!C ket t~;~, khl tr~ huyet U'
Mach ly :
• Tinh huyet kern thi mau chay khong thong I Q'i cho nen mc;tch sap tr~ vo
l lfc ,
• f>am thlfc U' tr~, khl tr~ huyet U' deu
Trang 52e Gl6'1 THI~U CAC LO~I M~CH
' 1\i- l\ l i' J\ Ni.M
T ; " m , \'<$1:<1 _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ,
Trang 53GIO'I THieU CAC LO~I M~CH
ton Charng thlfc Ia do am thjnh khl ket, dam,
thi!C, II huyet va han ta ket t~;~
·Mach ly:
• Nguyen khl hll suy, life yeu nen mau chay ch~m, huyet It d~ dinh huyet tr~,m~ch vo
II!C va c6 luc ngllng d~p;
• TrU'ang hQ'p am thjnh khl ket han ta ngllng
tr ~ damthlfc !.l huyet ket t~;~ ben trong gay
tr a ng~i khi cO' nen m~ch den ch~m ~~ c6
life, c6 luc ngU'ng luc d~p khong deu
Trang 541 H oi tho La lo~ i m~ch nhanh, m9t lan thlt co sau tan m~ch
dltang hlf, khi htt, huyet hlf, khi huyet ltt&ng hlt,
Tn1m
Mach ly:
• Huyet d~c nhi~t t~c hanh, nhi~t ta thjnh bU'c
• khi huyet bat tuc, ca the thieu dinh dlt&ng yeu
v~n hanh nhanh, cac tritang hQ'p vong dltang
huyet phcii · ~n hanh nhanh nen m~ch nha"Jl, nhltng m~ch vo lvc
Trang 55Gl61 THI~U CAC LOI:\1 MI:\CH T
NHOM MI:\CH NHANH
nhanh, m(}t ran tho co nam
Trang 56Gl6'1 THI~U CAC LO~I M~CH T
Lo~i m~ch nhanh ma co luc ngU'ng d~p khong co chil'ng mlfc
Chu chU'ng: chU'ng thlfc nhi~t, khi huyet dam ~m
thlfc tich dinh tr~; nguyen khi hU' suy
Mach ly:
• DU'O'ng nhi~t qua thjnh, am khi khong tU'O'ng xU'ng sinh ra am dU'O'ng mat dieu hoa nen m~ch
sac ma co luc ngU'ng d~p
-• Khi huyet dam thlfc ung tr~, uat sinh nhi~t, bU'c huyet v~n hanh tang nhanh, l~i them thlfc ta gau trlt ng~i khi huyet v~n hanh nen m~ch
nhanh ma co luc ngU'ng
• TrU'ang ·hQ'p nguyen khi suy (b~nh nguy kjch),
am dU'O'ng mat can bang, phu dU'O'ng ngo~!}'i~t, m~ch xuc nhU'ng vo life
Trang 57I
Thil
o o ida _
Gl61 THI~U CAC LO~I M~CH
M~CHS.{C
nhip that qua nhanh, Tru~- • slf truyen 1: 1 hoijc 2:d~o 1 ; n h i that deu v6'i t i 1~
tinh than, thieu mau
Trang 58Gl6'1 THIEU CAC L OAI M AC H
Mach ly:
th~t nhanh, do do m;;~ch rat nhanh ma co
Trang 591):1
I·
Gl6'1 THI~U cAc LO~I MJ;\CH
Theo y hQc hi~n d~i
:\'!J).CH xllc
• ThU'irng gijp trong cac trU'irng hQ'p rung tam nhi the gia tang,
• Tim d~p nhanh kem theo ngo~i tam
thu sinh ra nhieu d~ng nhjp tim
khong deu,
• Tam nhi co bop nhanh kem theo truyen d~o nhi that ty 1~ khong deu
Trang 60~
~
Gl61 THieU CAC LO~I MI:\CH
NHOM M~CH NHANH
La lo~i m~ch hlnh nhU' h~t d~u, giao d9ngr
ho~t sac CO 1\I'C
Chu chU'ng: chU'ng dau va chU'ng kinh
Trang 61Gl61 THI~U CAC LO~I M~CH
• ThU'ang g~p trong cac trU'ang hQ'p suy tim co ton thU'O'ng thlfc the,
• Nhjp tim nhanh that, tren that
• Tr ong cac chLI'ng sot cao, CU'Ctng
gi ap ga y chuyen h6a CO' ban tang
nh an h, ,
• D o hU'ng phan than kinh giao cam
Trang 62NHOM M~CH H~
1
m~ch yeu (vo h!c) 64
Trang 63Gl6'1 THI~U CAC LO~I M~CH
Theo y hQc hi~n djai
• G~p t rong cac trU'ang hQ'p than
kinh giao cam hU'ng phan
• Ho~c C U'Ctng nang th&J the be ta , nhip tim d~p tang nhanh ,
• TrU' ang hQ'p co that tieu d9ng m\)c h nhU' ng dung IU'Q'ng mau khong tha y
d0N•1 •••
Trang 64mau xuat tam thu giam,
• Life can m~ch ngo~i vi giam,
• Huyet ap thap,
• Dung , htQ'ng mau trong long m~ch
g1am
Trang 65e GU)'I THI~U CAC LO~I M~CH
NHOM M~CH HU'
'l'n ri i~
Lo~i l~ch luc ch~m ng6n tay c6 cam giac mem yeu, neu an nh~ I a mat m~ch
Chu chling: chling hU', phan Jan thuc)c t~ng
phu hU', khl huyet hU'
Trang 66Gl6'1 THI~U CAC LO~I MI:\CH
Theo y hQc hi~n d~i
Da - - -
-Trung / " / \ ; / : \ / \
_/ \_, , _ -'
Tr.im
• Mau xuat tam thu giam nhieu
thiet yeu giam sut,
suy tuan hoan cap
Trang 67nhU' khong, dem so m~ch rat kho
Chu chU'ng: am dU'O'ng khl huyet qrc hU' Neu
Ia b~nh mai mac thi Ia tri~u chU'ng dU'ang khl
b~o thoat, neu Ia b~nh lau ngay thi d6 Ia tri~u
chU'ng cua tam th~n dU'O'ng suy ho~c chinh khi
sap tuy~t
Mach ly:
Am dU'O'ng khi huyet eve hU' ho~c dU'ang khi sap ki~t khong duy tri dU'Q'C trU'O'ng llfC CUa thanh m~ch cho nen m~ch ClfC nh6 ClfC mem,
th~m chi khong sa thay
Trang 68Da
• Phil
• Tclm
G~p trong cac tntirng hQ'p mau xuat tam thu giam,
Ap llfc n{)i m~ch thap,
Co that d{)ng m~ch nho va Vlta
h o~c htQ'ng mau tuan hoan thiet , , , ,
yeu g1am sut, f>{)ng m~ch ngo~i vi co that , long m~ch h~p
Trang 69_ 9 GJ61 THI~U CAC LO~I M~CH
• Huyet hU' m~ch khong day nen m~ch
nho nhU' sQ'i' chi;
• Khi hU' life day cua mau trong m~ch
yeu nen m~ch mem yeu vo life; thap ta lam tac _ m~ch d~o nen m~ch den nho
Trang 70ho~c bloc nhi that d9 2 •
Trang 71• D a
fJ~\i •
Gl6'1 THIEU CAC LOAI MACH
La lo~i m~ch khong deu, co luc ngLI'ng d~p
nhU'ng ngU'ng co khoang ea c h d e u nhau
Chu chll'ng: t~ng khi suy, b~nh do that tinh kinh khung, chan thLI'O'ng do te nga,
chU'ng phong, chU'ng dau
Mach ly:
• Do t~ng khi suy, nguy e n khi hU' nen
m~ch d~p khong co life, co luc dU't quang nhLI'ng co khoang each deu
• Ngoai ra, phl:J nit co thai , do bao thai
t o chEm ep m~ch d~o nen co luc m~ch
ngLI'ng, thLI'ang sau sanh dU'Q'c phl:JC
hoi binh thU'ang 71
Trang 73D ; t
: 'hu
Ttur g
Gl6'1 THieU CAC LO~I M~CH
NHOM MACH HU'
Chu chU'ng : b~nh ve khi, khi uat (m~ch c6
Mach ly:
ngan rna c6 larc;
Trang 74Gl61 THIEU CAC LOAI MACH
NHOM MACH THlfC · '
M.').C H T Hl./C
r(}ng to va dai, mCi~Ch day COilfC, an
La bieu hi~n slf giao tranh gili'a ta k~i
thlfc va chinh khi khoe, khi huyet sung
tuc, mCi~Ch dCiiO sung man, vi the ma _
mCi~Ch dai, r(}ng ma CO llfC an n~ng nh~
tay deu c6 mCilch
Trang 750 Gl6'1 THI~iJ cAC LO~I M~CH
Trang 76Chu chLI'ng: chLI'ng thlfc nhi~t, dam am, sue thlfc
Mach ly:
Ta khi thinh rna chinh khi khoe, chinh ta giao tranh trong tinh tr~ng khi thvc huyet day, tat nhien m~ch phai trO'n tru ILtu IQ'i Ngoai ra, ngLtai ta binh thLtang m~cfl -
ho~t rna dieu hoa Ia bic~u hi~n cua tr~ng thai khoe m~nh, dinh v~ sung _ man, phtJ nll co thai m~ch ho~t sac Ia tr~ng thciJskhi huyet dieu hoa, sinh ly binh thLtang
Trang 77• L U'Q'ng mau tuan hoan tang nhi'eu ,
• llfC can ngo~i vi tang •
Trang 78Gl6'1 Tl·iiEU CAC LOAI MACH
lo~i m~ch d~p nhan · h va ding nhlt day thltng Chu chllng: thlfc han, chllng dau nhi'eu, sue thl,l'c Mach ly:
• Him ta xam nh~p ca the gay t~ng thai co keo
nen m\ICh ding; chinh khi muon tri,JC ta nhanh nen gia tang v~n himh khi huyet, do do ma hinh
thanh m~ch sac ma cang
• Tn.rang hQ'p dau nhi'eu va sue thl,l'c gay nen
tranh nen m\ICh khi cang th~ng gay ra I
• M\lch phil khan thttang g~p Cl chllng bieu him,
m\lch tram khan thttang g~p a chllng ly him,
-chllng dau nhi'eu, thlfc tich