Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định .
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
Người hướng dẫn khoa học PGS.TS Trịnh Khắc Mạnh
Phản biện 1: GS.TS Trần Nho Thìn
Trường Đại học KHXH & NV – ĐHQG Hà Nội
Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Tuấn Cường
Viện Nghiên cứu Hán Nôm
Phản biện 3: PGS.TS Dương Tuấn Anh
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án Tiến sĩ họp tại: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Vào hồi ngày tháng năm 2022
Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Thư viện Quốc gia Việt Nam
- Trung tâm Thông tin - Thư viện, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Trang 3CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
1 Trần Đại An (2020), “Giới thiệu văn bia huyện Mỹ Lộc tỉnh Nam
Định”, Tạp chí Hán Nôm, số 1.
2 Trần Đại An (2020), “Giới thiệu văn bia có nội dung quai đê lấn
biển ở tỉnh Nam Định”, Tạp chí Hán Nôm, số 6.
3 Trần Đại An (2021), “Giới thiệu văn bia có nội dungvề tín ngưỡngthờ Mẫu ở Nam Định”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia “Văn học và Ngôn ngữ trong thế giới đương đại -Bản sắc và hội nhập”,
Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội Nhà xuất bảnGiáo dục
Trang 4MỞ ĐẦU
1 Lý do, tính cấp thiết chọn đề tài
Trong di sản thành văn, văn bia là một bộ phận quan trọng trong disản Hán Nôm nói riêng và nền văn hóa thành văn nói chung Văn biacòn là đối tượng để nghiên cứu về các vấn đề lịch sử, kinh tế, giáo dục,văn hóa, tôn giáo tín ngưỡng… qua các giai đoạn phát triển của dân tộc.Văn bia trên địa bàn tỉnh Nam Định đã được một số nhà nghiên cứu, các
cơ quan nghiên cứu quan tâm giới thiệu, nhưng các công trình mớidừng lại ở chỗ giới thiệu, dịch nghĩa một số văn bia, và chỉ là những bàiviết riêng lẻ về một vài văn bia đăng trên các báo và tạp chí khoa học,chưa có một công trình nào thống kê và khai thác nội dung văn bia tỉnhNam Định một cách đầy đủ và có hệ thống Với nguồn tư liệu văn biaphong phú hiện có, chúng tôi thống kê được 2.155 văn bia Hán Nômtrên địa bàn tỉnh Nam Định, kéo dài hàng nghìn năm, đa dạng về loạihình, phong phú về nội dung đã phản ánh rõ nét nhất về lịch sử hìnhthành và phát triển của địa phương, tình hình kinh tế, văn hóa, giáo dục
và tôn giáo tín ngưỡng, phong tục tập quán trong đời sống xã hội Đặcbiệt, nơi đây ghi nhận những dấu tích của những thời kỳ huy hoàng củacác triều đại phong kiến, là nơi sinh thành các vua triều đại nhà Trần(một triều đại nổi tiếng bậc nhất thời phong kiến) với những chiến cônghiển hách, ba lần chiến thắng giặc Nguyên - Mông Văn bia là những cứliệu khá chính xác để tìm hiểu về quá trình vận động, nét đặc trưng vănhóa địa phương, góp phần không nhỏ vào việc bổ sung các dữ liệu chính
sử Là người quê hương Nam Định, được học tập chuyên ngành Hán
Nôm, yêu thích văn bia tỉnh Nam Định, nên NCS chọn đề tài Nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định làm đề tài luận án Tiến sĩ Ngữ văn chuyên
ngành Hán Nôm
2 Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
2.1 Cơ sở lý thuyết
Trước hết, luận án dựa trên cơ sở quan điểm và đượng lối của Đảng
và Nhà nước về văn hóa văn nghệ, nhất là trong việc sưu tầm, bảo tồn,nghiên cứu, khai thác và phát huy vốn di sản Hán Nôm
Trang 5Tiếp đó là, áp dụng lý thuyết Minh văn học (Ephigraphy), một lýthuyết hướng tới sự thống kê, giải thích, cắt nghĩa làm nổi bật tính hệthống về quá trình hình thành, phát triển của văn bia tỉnh Nam Địnhtheo thời gian và không gian; từ đó khai thác giá trị thông tin văn bảntrong nghiên cứu các lĩnh vực của đời sống văn hóa xã hội tỉnh NamĐịnh truyền thống, trong hệ giá trị của di sản Hán Nôm Việt Nam trongnền văn hóa dân tộc
2.2 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu luận án, chúng tôi sẽ vận dụng một sốphương pháp nghiên cứu cơ bản sau:
- Phương pháp văn bản học: khảo sát, làm rõ thực trạng các thác bảnvăn bia tỉnh Nam Định để xác định được những văn bản văn bia đángtin cậy (thiện bản), làm cơ sở cho việc nghiên cứu
- Phương pháp định lượng: thống kê, phân loại nêu lên đặc điểmthác bản văn bia tỉnh Nam Định để lựa chọn những đơn vị văn bia phùhợp với đối tượng nghiên cứu
- Phương pháp phiên dịch học: được sử dụng để biên dịch, giảinghĩa, minh giải sâu văn bản và là cơ sở tư liệu cho quá trình phân tích
và nghiên cứu
- Nghiên cứu liên ngành: khai thác giá trị nội dung về kinh tế, văn hóa,giáo dục, tôn giáo tín ngưỡng, phong tục tập quán, v.v trong đời sống xã hộiđịa phương thời trung đại qua văn bia tỉnh Nam Định
- Khảo sát điền dã: NCS sẽ tiến hành khảo sát điền dã để đối chiếugiữa thác bản và văn bia hiện vật
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu của luận án là 2.155 văn bia (trong đó 2.151thác bản văn bia Hán Nôm tỉnh Nam Định hiện đang lưu trữ tại ViệnNghiên cứu Hán Nôm (VNCHN) và 04 văn bia do NCS đi thực tế sưutầm tại địa phương)
- Phạm vi nghiên cứu: Hệ thống hóa tư liệu văn bia tỉnh Nam Định,với 2.155 văn bia, lập danh mục văn bia nêu phân bố các văn bia theothời gian, không gian và theo loại hình di tích; từ đó nêu lên đặc điểm, giátrị nội dung văn bia Nam Định
Trang 6- Phạm vi tư liệu là 2.151 thác bản rập văn bia tỉnh Nam Định hiệnđang lưu giữ tại VNCHN và 4 văn bia hiện vật ở tỉnh Nam Định, cùngcác tư liệu tham khảo khác liên quan đến nội dung luận án
4 Mục đích nghiên cứu
Hệ thống hóa và nêu lên những đặc điểm hình thức và giá trị nội dungcủa văn bia Hán Nôm tinh Nam Định Từ đó, cung cấp những hiểu biết vềmảnh đất, con người và truyền thống văn hóa của Nam Định, góp phần vàoviệc giáo dục truyền thống và hoạch định các chính sách phát triển kinh tế,
xã hội, văn hóa, giáo dục ở tỉnh Nam Định
5 Đóng góp mới của luận án
- Với số lượng 2.155 văn bia, lần đầu tiên tư liệu văn bia Hán Nômtỉnh Nam Định được tập hợp, thống kê, định lượng đầy đủ Cung cấpmột nguồn thông tin, tư liệu phong phú, hữu ích để các ngành liên quanhoạch định phương án, kế hoạch bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn biatỉnh Nam Định trong thời gian tới
- Văn bia tỉnh Nam Định được phân tích, đánh giá tổng hợp, phânloại theo các tiêu chí khoa học chuyên ngành Bi ký học trên các bìnhdiện: thời gian (triều đại), không gian (huyện, thành phố) và loại hình ditích, nêu lên đặc điểm phân bố văn bia tỉnh Nam Định
- Giới thiệu hình thức văn bản văn bia, tìm hiểu đặc điểm văn tự củavăn bia, phân tích đội ngũ tạo tác văn bia; từ đó nêu lên những đặc điểm cơbản của văn bản văn bia tỉnh Nam Định so với một số địa phương khác
- Nghiên cứu các giá trị nội dung văn bia tỉnh Nam Định trên cáclĩnh vực: lịch sử, địa lý, kinh tế, văn hóa, giáo dục, tôn giáo tín ngưỡng,phong tục tập quán, v.v… Làm sáng tỏ các giá trị truyền thống trong lịch
sử xây dựng và phát triển vùng đất Nam Định
- Tuyển dịch và giới thiệu toàn văn 10 văn bia tỉnh Nam Định
6 Ý nghĩa khoa học của luận án
Luận án đã hệ thống hóa văn bia tỉnh Nam Định từ thế kỷ XII đến thế kỉ
XX, đem đến cho mọi người cái nhìn tổng quan về đặc điểm hình thành vàphát triển hệ thống trên địa bàn tỉnh Nam Định hiện nay
Trang 7Qua việc nghiên cứu phân tích đánh giá nội dung văn bia Nam Định,luận án nêu hệ giá trị của văn bia tỉnh Nam Định; góp phần nghiên cứulịch sử, địa lý, kinh tế xã hội, văn hóa, tín ngưỡng tôn giáo trong quákhứ của tỉnh Nam Định.
Văn bia Nam Định là tư liệu di sản văn hóa cần được bảo tồn và pháthuy giá trị lịch sử của nó trong đời sống văn hóa hiện nay, trong thời kỳhội nhập quốc tế và phát triển bền vững Từ đó đề xuất những biện pháp
có hiệu quả về sưu tầm, bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hán NômNam Định
7 Cấu trúc của luận án:
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, luận án sẽ chialàm 4 chương với các nội dung được xác định chủ yếu được nghiên cứunhư sau:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Chương 2: Khảo sát văn bia tỉnh Nam Định
Chương 3: Giá trị tư liệu văn bia tỉnh Nam Định trong nghiên cứu lịch sử và kinh tế
Chương 4: Giá trị tư liệu văn bia tỉnh Nam Định trong nghiên cứu văn hóa, giáo dục và tôn giáo tín ngưỡng
Trang 8PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
Việc nghiên cứu văn bia Việt Nam nói chung, nghiên cứu văn biatheo từng vùng miền nói riêng,… đã đạt nhiều thành tựu đáng ghi nhận.Trong chương tổng quan này, chúng tôi tiến hành hệ thống hóa các côngtrình khoa học liên quan trực tiếp đến đề tài Qua đó, đưa ra các phântích, đánh giá và nêu rõ những thành công và mức độ thành công củacác công trình đi trước trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến đềtài luận án và các vấn đề cần được giải quyết trong luận án Chương nàychúng tôi trình bày làm rõ tình hình nghiên cứu liên quan tới đề tài luận
án với những nội dung: một là tìm hiểu các khái niệm về nguồn gốc hình thành văn bia và các giới thuyết liên quan; hai là tìm hiểu về tình hình nghiên cứu văn bia Việt Nam; ba là tìm hiểu tình hình, nghiên cứu, bảo tồn văn bia tỉnh Nam Định; bốn là xác định hướng nghiên cứu của
đề tài
1.1 Khái niệm và giới thuyết
1.1.1 Khái niệm
Bi (碑) là những phiến đá dựng ở trong cung để đánh dấu ánh nắng
mặt trời, hay những phiến đá dựng ở giữa sân tông miếu để buộc convật cúng tế hoặc những phiến đá dùng để mai táng người chết hay trênphiên đá có ghi công đức của vua chúa hoặc cha mẹ mình Bắt đầu từnhà Hán trở về sau này người ta mới khắc chữ lên mặt phiến đá, nộidung ghi trên phiến đá gọi là văn bia
Thác bản văn bia là bản được in rập từ những tấm bia đá hiện vật ở cácđịa phương Khi các thác bản được nhập vào kho và lên ký hiệu thư viện,mỗi kí hiệu của thác bản văn bia là một mặt của tấm bia đá được in rập về
Văn bia Nam Định là văn bia viết bằng chữ Hán và chữ Nôm, được
giới hạn bởi địa danh tỉnh Nam Định hiện nay; có nội dung phản ánh vềlịch sử, địa lý, văn hóa, giáo dục, kinh tế, tôn giáo tín ngưỡng và phong
Trang 9tục tập quán, v.v của con người và vùng đất Nam Định; không phânbiệt không gian và thời gian, cũng như chủ thể sáng tạo văn bia.
1.1.2 Giới thuyết về địa giới hành tỉnh Nam Định
Luận án lấy đơn vị hành chính tỉnh Nam Định hiện nay (2020) làmkhông gian nghiên cứu bao gồm: 01 thành phố và 9 huyện bao gồm:thành phố Nam Đinh; huyện Giao Thủy, Hải Hậu, Mỹ Lộc, Nam Trực,Nghĩa Hưng, Trực Ninh, Vụ Bản, Xuân Trường, Ý Yên
1.2 Tình hình nghiên cứu văn bia Việt Nam
1.2.1 Tư liệu Hán Nôm ghi chép về văn bia Việt Nam
Văn bản ghi chép những thông tin sớm nhất về văn bia Việt Nam,
luận án giới thiệu các tác phẩm Thiền uyển tập anh 碑碑碑碑; Đại Việt sử
ký toàn thư 碑碑碑碑碑碑 (quyển VII, kỉ nhà Trần); Hoàng Việt văn tuyển 碑碑 碑碑; Lê triều lịch khoa Tiến sĩ đề danh bi ký 碑碑碑碑碑碑碑碑碑碑
1.2.2 Các bộ sách thư mục văn bia Việt Nam
Giới thiệu các bộ sách công cụ giành riêng cho tư liệu văn bia
1.2.3 Các tuyển tập phiên dịch văn bia Việt Nam
Giới thiệu các tuyển tập phiên dịch văn bia Việt Nam
1.2.4 Các công trình nghiên cứu về văn bia Việt Nam
Chúng tôi phân chia các công trình nghiên cứu về văn bia Việt Namtrong thời gian vừa qua thành các mảng lớn: Các công trình nghiên cứu lýluận Các công trình nghiên cứu giá trị nội dung của văn bia theo chủ đề.Các công trình nghiên cứu văn bia theo địa phương Các công trình nghiêncứu văn bia theo thời đại Các công trình nghiên cứu văn bia về văn tự
1.3 Tình hình sưu tầm, biên dịch, nghiên cứu, bảo tồn văn bia tỉnh Nam Định
1.3.1 Tình hình sưu tầm văn bia tỉnh Nam Định
Trong những năm đầu thế kỉ XX đến những năm cuối thế kỉ XX đã tổchức hai đợt sưu tầm in rập và thời gian sưu tâm in rập cánh nhau khá xa Đợt 1: Viện Viễn Đông Bác Cổ (EFEO) đã tổ chức tiến hành sưu tầm thácbản Hán Nôm tại 36 tỉnh trong phạm vi cả nước với số lượng 11.651 đơn vịvăn khắc với 20.980 mặt thác bản, trong đó thác bản văn bia tỉnh Nam Định là
561 đơn vị Chúng tôi đã tiến hành đối chiếu có 07 thác bản in hai lần
Trang 10Đợt 2: VNCHN đã tổ chức tiến hành in rập lại trên nhiều địa phươngtrên cả nước Kết quả thu được khoảng hơn 70.000 mặt thác bản, trong đótại tỉnh Nam Định là 1.785 đơn vị thác bản Căn cứ theo số liệu của hai đợt
in rập chúng tôi đã tiến hành khảo sát và đối chiếu nhận thấy có nhiều kíhiệu thác bản văn bia trùng nhau cụ thể như sau: thác bản văn bia EFEOtrùng với thác bản do VNCHN sưu tầm in rập là 195 đơn vị thác bản bia Như vậy, từ số liệu bảng thống kê số lượng thác bản văn bia ở trên là
cơ sở xác định số liệu thông qua hai đợt in rập, trong đó của EFFO là
561 văn bia (đã trừ 7 thác bản trùng in hai lần) VNCHN là 1.785 vănbia, NCS đi thực tế phát hiện thêm 4 bia không có kí hiệu của VNCHNtổng là 2.350 văn bia, đem trừ đi số đơn vị thác bản trùng là 195 đơn vị vănbia, tổng số văn bia thực tế là 2.155 đơn vị văn bia
1.3.2 Tình hình giới thiệu và nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định
Văn bia tỉnh Nam Định đã sớm được các nhà nghiên cứu quan tâm ở cácgóc độ khác nhau, thông qua các cách tiếp cận khoa học như dịch thuật một
số văn bia phục vụ cho xếp hạng di tích của địa phương, thống kê số liệu
phục vụ cho các nhà nghiên cứu làm nguồn tài liệu khảo cứu như: Thơ văn
Lý - Trần, NXB KHXH, Hà Nội, (Tập 1, 1977; Tập 3, 1978; Tập 2, Q.Thượng, 1988), Nam Định có 2 văn bia; Tuyển tập văn bia Lê sơ, xuất bản năm 2014, Nam Định có 1 bia; Văn bia thời Trần, xuất bản năm
2016, Nam Định có 2 bia; Chợ truyền thống Việt Nam qua tư liệu văn bia, xuất bản năm 2021, Nam Định có 2 bia Ngoài ra còn các bài viết đăng trên các tạp chí và Thông báo Hán Nôm học như: “Bước đầu tìm
hiểu văn bia ở một huyện thuộc đồng bằng Bắc Bộ” của Nguyễn Huy Thức(1987); “Bia lập trại Sĩ Lâm tại xã Nghĩa Lâm, huyện Nghĩa Hưng, tỉnhNam Định do Tam Đăng Hoàng giáp Phạm Văn Nghị soạn” của tác giảNguyễn Thị Bình (2003); “Giới thiệu văn bia huyện Mỹ Lộc tỉnh Nam
Định” của tác giả Trần Đại An (2020); “Giới thiệu văn bia có nội dung
quai đê lấn biển ở tỉnh Nam Định” của tác giả Trần Đại An (2020)
1.3.3 Một số nhận xét về tình hình biên dịch, nghiên cứu văn bia tỉnh Nam Định
Trang 11- Văn bia trên địa bàn tỉnh Nam Định đã được nhiều nhà nghiên cứu, các
cơ quan nghiên cứu quan tâm giới thiệu, nhưng chưa có công trình nghiêncứu nào khai thác một cách có hệ thống và toàn diện văn bia tỉnh Nam Định.Các công trình mới dừng lại ở chỗ sưu tầm, giới thiệu, dịch nghĩa một số vănbia, chưa đi sâu nghiên cứu phân loại văn bia theo tiêu chí nhất định; cũngchưa tìm hiểu thực trạng của các văn bia hiện còn ở các di tích
1.4 Định hướng nghiên cứu của luận án
- Trước hết, luận án hệ thống hóa văn bia tỉnh Nam Định theo cáctiêu chí; tìm hiểu sự phân bố của chúng theo thời gian, không gian; từ
đó khai thác đặc điểm văn bản văn bia Nam Định về phân bố, đội ngũtạo tác văn bia, văn tự, nghệ thuật trang trí bia,…
- Tìm hiểu giá trị nội dung văn bia trong nghiên cứu lịch sử, địa lý, kinh
tế tỉnh Nam Định Đặc biệt vùng đất Thiên Trường là kinh đô thứ hai dướitriều Trần, chúng tôi kỳ vọng qua văn bia có thể đem lại những tư liệutrong nghiên cứu dọng họ nói chung và dòng họ Trần Nam Định nói riêng
- Tìm hiểu về văn hóa, giáo dục, tôn giáo tín ngưỡng Nam Định quavăn bia, để làm rõ đời sống văn hóa tinh thần, các chính sách về giáodục, khoa cử Bên cạnh đó, việc nghiên cứu văn bia chùa, đình, đền,miếu, các nơi thờ tự khác cũng sẽ góp phần làm sáng tỏ về đời sống tôngiáo tín ngưỡng đặc sắc của người dân trong chiều dài lịch sử xây dựng
và phát triển quê hương Nam Định
- Việc khai thác giá trị nội dung văn bia Nam Định, sẽ làm sáng tỏ, bổkhuyết cho một số vấn đề về văn hóa truyền thống của địa phương mà cáccông trình nghiên cứu đi trước chưa thực hiện được
Tiểu kết
Trong xã hội đương đại văn bia Hán Nôm càng thu hút được sự chú
ý của giới nghiên cứu khoa học, tập trung chủ yếu ở hai lĩnh vực sưutầm và nghiên cứu khai thác giá trị nội dung
Văn bia trên địa bàn tỉnh Nam Định đã được số ít nhà nghiên cứu,các cơ quan nghiên cứu quan tâm giới thiệu; nhưng chưa có công trìnhnghiên cứu nào khai thác một cách có hệ thống và toàn diện văn bia tỉnhNam Định
Trang 12Trong luận án này chúng tôi tiến hành hệ thống hóa toàn bộ số lượngvăn bia tỉnh Nam Định với 2.155 đơn vị (2.151 thác bản và 04 văn biahiện vật); phân tích đặc điểm văn bia theo không gian và thời gian;nghiên cứu giá trị nội dung của văn bia đối với lịch sử, địa lý, văn hóa,kinh tế xã hội, tôn giáo tín ngưỡng vùng đất Nam Định; phát huy giá trịcủa văn bia trong đời sống văn hóa đương đại, góp phần xây dựng nềnvăn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
CHƯƠNG 2 KHẢO SÁT VĂN BIA TỈNH NAM ĐỊNH
2.1 Tình hình phân bố văn bia tỉnh Nam Định
2.1.1 Phân bố theo thời gian
Qua khảo sát sự phân bố của 2.155 văn bia theo thời gian, chúngtôi thống kê được có 1469 văn bia có ghi niên đại, 571 văn bia không ghiniên đại, 97 văn bia ghi niên đại theo hàng Can - Chi, 01 văn bia ghi niên đạitheo niên đại của Trung Quốc Để thể hiện rõ sự phân bố văn bia theo thờigian, chúng tôi lập bảng thống kê sự phân bố văn bia theo triều đại như sau:
Bảng 2.1: Bảng thống kê số lượng văn bia theo triều đại
-Bắc triều, do chính quyền nhà Mạc chỉ thực sự có quyền lực từ địa phận NinhBình ngày nay trở ra, còn từ Thanh Hóa trở vào là thế lực gây dựng lại nhà
Lê từ năm 1533 Các năm sau đó bị coi là ngụy triều và đến năm 1677 thìmất hẳn
2 Thực tế nhà Lê Trung hưng tồn tại từ năm 1533 đến 1788, tổng cộng 256 năm
Trang 137 Thời Nguyễn (1802 - 1945) 1.305 60.56%
2.1.2 Phân bố theo không gian
Qua khảo sát 2.155 văn bia được phân bố tại 10 đơn vị hành chính(01 thành phố và 9 huyện) của tỉnh Nam Định Dưới đây là bảng thống
kê số lượng văn bia tỉnh Nam Định được phân bố theo không gian đơn
vị hành chính như sau:
Bảng 2.2 : Bảng thống kê số lượng văn bia tỉnh Nam Định
lệ 20,14%, tuy nhiên trong số 434 văn bia của huyện Nam Trực trong đótại chùa Cổ Lễ hiện tồn 264/434 bia, chiếm tỉ lệ 60,83% so với toànhuyện; Tp Nam Định có số lượng là 321 bia chiếm 14.9%; huyện Ý Yên
có 287 văn bia chiếm 13,32%, huyện Xuân Trường có 275 bia chiếm12,76%; huyện Hải Hậu có 232 bia chiếm 10,77%; huyện Vụ Bản với