Ứng dụng mô hình hồi quy phân tích sự tác động của các yếu tô kinh tế tácđộng đến cán cân thương mại việt nam

Cuộc tranh luận diễn ra sôi nổi khi cácnghiên cứu khoa học từ nhiều quốc gia khác ngoài nước đến trong nước cũng lầnlượt kết luận có nhiều yếu tố tác động đến cán cân thương mại.. Các yế

Tiểu luận kết thúc môn học Môn học: MÔ HÌNH TÀI CHÍNH QUỐC TẾ

ĐỀ TÀI:

ỨNG DỤNG MÔ HÌNH HỒI QUY PHÂN TÍCH SỰ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC YẾU TÔ KINH TẾ TÁC ĐỘNG ĐẾN CÁN CÂN

THƯƠNG MẠI VIỆT NAM

TP.Hồ Chí Minh, tháng 04 năm 2021

LỜI CẢM ƠN

Nhóm em xin gửi lời cảm ơn đến đội ngũ giảng viên, đặc biệt là các thầy, côtrong khoa Kinh tế - Luật của trường Đại Học Tài Chính – Marketing Cảm ơn cácthầy, cô đã tận tình truyền đạt kiến thức cho sinh viên của trường nói chung và bảnthân em nói riêng trong suốt thời gian học tập tại trường

Đặc biệt, nhóm em xin cảm ơn Thầy đã tận tình hướng dẫn nhóm trong suốtthời gian học môn Mô hình tài chính quốc tế này và nhiệt tình hỗ trợ, giải đápnhững thắc mắc của nhóm trong lúc hoàn thành báo cáo tiểu luận kết thúc môn học

Do kiến thức còn nhiều hạn chế cùng thời gian tìm hiểu chưa sâu nên ắt hẳn, bàibáo cáo còn nhiều điều sơ sót Kính mong nhận được ý kiến nhận xét, góp ý củathầy và quý thầy, cô trong khoa để bài báo cáo tiểu luận của chúng em hoàn thiệnhơn

Nhóm em xin chân thành cảm ơn!

i

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2-1: Dấu kỳ vọng các biến của mô hình 14

Bảng 3-1: Thống kê mô tả 16

Bảng 3-2: Kết quả ma trận tương quan 17

Bảng 3-3: Kết quả mô hình hồi quy 18

Bảng 3-4: Kết quả đa cộng tuyến VIF 20

Bảng 3-5: Kết quả kiểm định phương sai thay đổi 21

Bảng 3-6: Kết quả kiểm định tự tương quan 22

Bảng 3-7: Kết quả kiểm định Ramsey 24

Bảng 3-8: Kết quả kiểm định sự cần thiết của biến 25

DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2-1: Các yếu tố kinh tế ảnh hướng đến cán cân thương mại 10

DANH MỤC VIẾT TẮT

WTO Tổ chức thương mại quốc tế

GDP Tổng sản phẩm quốc nội

CCTM Cán cân thương mại

FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài

ER Tỷ giá hối đoái

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC BẢNG ii

DANH MỤC SƠ ĐỒ ii

DANH MỤC VIẾT TẮT iii

MỤC LỤC iv

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1

1.1Lý do chọn đề tài 1

1.2Mục tiêu nghiên cứu 2

1.3Đối tượng nghiên cứu 2

1.4Phạm vi nghiên cứu 2

1.5Phương pháp nghiên cứu 3

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU 4

2.1Các khái niệm về cán cân thương mại 4

2.2 Đo lường cán cân thương mại 5

2.3Các yếu tô tác động đến cán cân thương mại 5

2.4 Tác động các yếu tố kinh tế đến cán cân thương mại 7

2.4.1 Tỷ giá hối đoái 7

2.4.2 Lạm phát 8

2.4.3 Đầu tư trực tiếp nước ngoài 8

2.4.4 Tổng quan nghiên cứu trước 9

2.5 Mô hình nghiên cứu 10

2.6 Giả thuyết 11

2.6.1 Tỷ giá hối đoái 11

2.6.3Đầu tư trực tiếp nước ngoài 12

2.7 Xác định và đo lường các biến 12

2.7.1Biến phụ thuộc 12

2.7.2Biến độc lập 12

2.8 Phương pháp nghiên cứu và phân tích dữ liệu 14

CHƯƠNG 3 PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 16

3.1Thống kê mô tả 16

3.2Phân tích ma trận hệ số tương quan 17

3.3 Kết quả hồi quy 17

3.4 Kiểm tra đa cộng tuyến (VIF) 18

3.5 Kiểm định các khuyết tật của mô hình nghiên cứu 20

3.5.1 Kiểm định phương sai thay đổi 20

3.5.2Kiểm định tự tương quan 21

3.5.3 Kiểm định Ramsey 23

3.5.4Kiểm định các biến có cần thiết cho mô hình hay không 24

CHƯƠNG 4 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 26

4.1 Kết luận 26

4.2 Khuyến nghị 27

4.3 Hạn chế đề tài 27

Tài liệu tham khảo 29

PHỤ LỤC 30

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Lý do chọn đề tài

Trước xu thế phát triển của thương mại quốc tế ngày càng rộng rãi, những sự kiệntài chính quốc tế diễn ra ngày càng ảnh hưởng đến kinh tế của các quốc gia trênphạm vi toàn thế giới, do đó các mối quan hệ tài chính ngày càng trở nên được quốc

tế hóa Sự kiện Việt Nam chính thức trở thành thành viên của Tổ chức thương mạithế giới (WTO) vào ngày 11/01/2017 đánh dấu một bước bước tiến lớn trong quátrình hội nhập kinh tế quốc tế tuy nhiên bối cảnh kinh tế thế giới sau hơn 5 năm gianhập WTO với những biến động khó lường đặc biệt là cuộc khủng hoảng kinh tếthế giới đã tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế nước ta nói chung và cán cân thươngmại nói riêng Cán cân thương mại là chênh lệch giữa giá trị bằng tiền của xuấtkhẩu so với nhập khẩu của met nền kinh tế trong một thời kì nhất định Đó là mốiquan hệ giữa nhập khẩu và xuất khẩu Của một quốc gia Cán cân thương mại đượcbiết đến như thặng dư thương mại nếu xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu; ngược lại,

nó được gọi làthâm hụt thương mại

Nguyễn Hoài Trinh (2013) kết luận vấn đề nhập siêu hàng hóa của hầu hết cácquốc gia vẫn đóng một vai trò khá quan trọng trong quá trình tăng trưởng và pháttriển kinh tế; tuy nhiên, nếu nhập siêu của các quốc gia ở mức cao và kéo dài gây ratác động tiêu cực đến nền kinh tế đồng thời ảnh hưởng đến việc điều hành chínhsách tiền tệ Nguyễn Ngọc Bảo (2010) cho rằng nhiều nguyên nhân khác tác độngđến cán cân thương mại không chỉ có tỷ giá hối đoái Nguyễn Văn Phúc (2011)khẳng định tác động của tỷ giá hối đoái lên cán cân thương mại chỉ có thể giải thíchđược 40% biến động cán cân thương mại Cuộc tranh luận diễn ra sôi nổi khi cácnghiên cứu khoa học từ nhiều quốc gia khác ngoài nước đến trong nước cũng lầnlượt kết luận có nhiều yếu tố tác động đến cán cân thương mại Rất nhiều nhànghiên cứu chỉ quan tâm đến các tác động của tỷ giá hối đoái, điều này có đủ đểmang lại sự ổn định của cán cân thương mại hay không? Hay cán cân thương mạicòn chịu sự tác động của các yếu tố khác?

1

Trong mấy năm gần đây, nền kinh tế nước ta đã trải qua những thăng trầm doảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toan cầu: tăng trưởng cao nhưng chưa ổnđịnh, lạm phát tăng cao (năm 2008) và đặc biệt hơn nữa đó là tình trạng thâm hụtcán cân vãng lai bắt nguồn từ thâm hụt cán cân thương mại ngày càng gia tăng Bêncạnh đó do tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu và hiện trạng môi trườngđầu tư của Việt Nam chưa được cải thiện như mong đợi, dòng vốn đầu tư trực tiếp

và gián tiếp nước ngoài vào Việt Nam chưa tăng trưởng vững chắc Hiện trạng nàychắc chắn sẽ gây sức ép không nhỏ đến cán cân thanh toán quốc tế về khả năngchống đỡ các cú sốc bên ngoài và tính bền vững của nền kinh tế khi dự trữ ngoại hốicủa quốc gia

Nhận thức được tầm quan trọng cũng như vai trò của cán cân thương mại trongnền kinh tế cũng như mong muốn tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến việc bị ảnhhưởng của cán cân thương mại bới các yếu tố kinh tế đồng thời đưa ra một số kiếnnghị và giải pháp nhằm khắc phục cán cân thương mại Việt Nam có xu hướng thuhẹp, từ thực trạng trên Chính vì thế, nhóm chúng em đã chọn đề tài nghiên cứu

“Ứng dụng mô hình hồi quy phân tích sự tác động của các yếu tô kinh tế tác động

đến cán cân thương mại Việt Nam”.

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

- Đưa ra gợi ý một số chính sách ổn định cán cân thương mại Việt Nam

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Các yếu tố kinh tế như cán cân thương mại, đầu tư trực tiếp nước ngoài, tỷ giáhối đoái và lạm phát tại Việt Nam giai đoạn 1991- 2019

1.4 Phạm vi nghiên cứu

Không gian:

Phạm vi quốc gia Việt Nam

Thời gian:

Từ năm 1991 - 2019

1.5 Phương pháp nghiên cứu

Bài nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng qua mô hình hồi quy

đa biến để phân tích sự tác động của các yếu tố kinh tế đến cán cân thương mại,cùng với sự hỗ trợ của phần mềm EVIEWS 10

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU

2.1 Các khái niệm về cán cân thương mại

Cán cân thương mại của một quốc gia là một bảng kết toán ghi chép các giaodịch về mặt giá trị, ghi chép các giao dịch xuất khẩu, giao dịch nhập khẩu hànghóa

và dịch vụ giữa một nước với phần còn lại của thế giới, trong một khoảng thời giannhất định, thường là một năm Cán cân thương mại là một mục trong tài khoản vãnglai của cán cân thanh toán quốc tế Cán cân thương mại ghi lại những thay đổi trongxuất khẩu và nhập khẩu của một quốc gia trong một khoảng thời gian nhất định (quýhoặc năm) cũng như mức chênh lệch giữa chúng (xuất khẩu trừ đi nhập khẩu) Khimức chênh lệch là lớn hơn 0, thì cán cân thương mại có thặng dư Ngược lại, khimức chênh lệchnhỏ hơn 0, thì cán cân thương mại có thâm hụt Khi mức chênh lệchđúng bằng 0, cán cân thương mại ở trạng thái cân bằng Cán cân thương mại cònđược gọi là xuất khẩu ròng hoặc thặng dư thươngmại

- Khi cán cân thương mại có thặng dư, xuất khẩu ròng/thặng dư thương

mạimang giá trị dương

- Khi cán cân thương mại có thâm hụt, xuất khẩu ròng/thặng dư thươngmạimang giá trị âm Lúc này còn có thể gọi là thâm hụt thương mại Tuynhiên, cần lưu ý là các khái niệm xuất khẩu, nhập khẩu, xuất khẩu ròng, thặngdư/thâm hụt thương mại trong lý luận thương mại quốc tế rộng hơn các trongcách xây dựng bảng biểu cáncân thanh toán quốc tế bởi lẽ chúng bao gồm cảhàng hóa lẫn dịch vụ

Nguyễn Văn Tiến (2012) cho rằng cán cân thương mại là một mục trong tàikhoản vãng lai của cán cân thanh toán quốc tế Cán cân thương mại ghi lại nhữngthay đổi trong xuất khẩu và nhập khẩu của một quốc gia trong một khoảng thời giannhất định (quý hoặc năm); cán cân thương mại còn được gọi là xuất khẩu ròng hoặcthặng dư thương mại Khi cán cân thương mại có thặng dư, xuất khẩu ròng/thặng dưthương mại mang giá trị dương; khi cán cân thương mại có thâm hụt, xuất khẩuròng/thặng dư thương mại mang giá trị âm, lúc này còn có thể gọi là thâm hụtthương mại Tuy

nhiên, cần lưu ý là các khái niệm xuất khẩu, nhập khẩu, xuất khẩu ròng, thặng dư/thâmhụt thương mại trong lý luận thương mại quốc tế rộng hơn các trong cách xây dựng bảng

biểu cán cân thanh toán quốc tế bởi lẽ chúng bao gồm cả hàng hóa lẫn dịch vụ.Đinh Trọng Thịnh (2012) kết luận cán cân thương mại là sự kết hợp của hai nhóm:thương mại hữu hình là xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa; thương mại vô hình là xuấtkhẩu và nhập khẩu dịch vụ; hay còn gọi là xuất khẩu ròng hàng hóa và dịch vụ; nếuxuất khẩu ròng có giá trị dương, thì nền kinh tế có thặng dư thương mại; nếu nhậpkhẩu vượt quá xuất khẩu, thì nền kinh tế bị thâm hụt thương mại

2.2 Đo lường cán cân thương mại

Đo lường cán cân thương mại được tính theo công thức:

NX= X-M

Trong đó:

NX: Cán cân thương mại

X: Giá trị xuất khẩu

Ngoài GDP, nhập khẩu còn phụ thuộc giá cả tương đối giữa hàng hóa sản xuấttrong nước và hàng hóa sản xuất tại nước ngoài Nếu giá cả trong nước tăng tươngđối so với giá thị trường quốc tế thì nhập khẩu sẽ tăng lên và ngược lại

Nhập khẩu

Diễn biến xuất khẩu phụ thuộc vào tình hình giá cả của nước khác, vì giá trịnhập khẩu của nước này lại chính là giá trị xuất khẩu của nước khác Bởi vậy xuấtkhẩu chủ yếu phụ thuộc vào sản lượng và thu nhập của các quốc gia bạn hàng.Trong các mô hình kinh tế, xuất khẩu thường được coi là yếu tố tự định

Đầu tư trực tiếp

Quan niệm FDI có tác động tahy thế cho cán cân thương mại Khi các quốc giathực hiện các chính sách kiểm soát chặt chẽ sản lượng nhập khẩu Trước nhữnghàng rào bảo hộ thương mại đó, các nhà sản xuất phải chuyển sang đầu tư là xâydựng các cơ sở sản xuất ngay trên nước nhập khẩu hàng hóa của mình Đầu tư trựctiếp đó đã tránh được rào cản thương mại, nhưng vẫn phục vụ được nhu cầu kháchhàng quốc tế

Quan điểm FDI có tác động hỗ trợ cho cán cân thương mại, các dự án đầu tưtrực tiếp nước ngoài nếu được phát triển mạnh có thể xuất khẩu sang một nước thứ

ba hoặc xuất khẩu ngược lại cho chủ đầu tư

Thực tế hai dạng tác động tác động trên rất khó phân biệt với nhau Nói chung,quan hệ giữa FDI và xuất khẩu phụ thuộc vào loại hình FDI, lĩnh vực đầu tư, chiếnlược của các nhà đầu tư và các nước nhận đầu tư

Tỷ giá hối đoái

Đây chính là yếu tố quan trọng có tác động trực tiếp đến giá tương đối giữahàng hóa sản xuất trong nước với hàng hóa trên thị trường quốc tế Khi tỷ giá đồngtiền của một quốc gia tăng lên thì giá cả của hàng hóa nhập khẩu sẽ trở nên rẻ hơn,trong khi giá hàng xuất khẩu lại trở nên đắt đỏ hơn

Vì thế việc tỷ giá đồng nội tệ tăng lên sẽ gây bất lợi cho xuất khẩu và thuận lợicho nhập khẩu, kết quả là xuất khẩu ròng giảm Ngược lại, khi tỷ giá đồng nội tệgiảm xuống, xuất khẩu sẽ có lợi thế trong khi nhập khẩu gặp bất lợi và xuất khẩuròng tăng lên

Tỷ lệ trao đổi

Tỷ lệ trao đổi là yếu tố biểu hiện giá mà một nước có thể chấp nhận trả chohàng hóa nhập khẩu với giá xuất khẩu của nước đó Hiểu một cách đơn giản đâychính là tỷ số giữa giá xuất khẩu và giá nhập khẩu Do đó, tỷ lệ trao đổi có ảnhhưởng đến cán cân thương mại

2.4 Tác động các yếu tố kinh tế đến cán cân thương mại

2.4.1 Tỷ giá hối đoái

Theo Chính phủ Việt Nam (2010), khoản 9 điều 4 của Pháp lệnh ngoại hốitrong nghị định số 160/2006/NĐ-CP đưa ra định nghĩa như sau: “Tỷ giá hối đoáicủa đồng Việt Nam là giá của một đơn vị tiền tệ nước ngoài tính bằng đơn vị tiền tệcủa Việt Nam” Mankiw (2010) cho rằng tỷ giá gồm 2 loại như sau:

- Tỷ giá danh nghĩa: là giá tương đối giữa đồng tiền của hai quốc gia; trong đó,

có hai phương phát yết giá tỷ giá hối đoái trên thị trường như sau: yết giátrực tiếp, là phương pháp biểu thị giá trị một đơn vị ngoại tệ thông qua một

số lượng nội tệ nhất định; yết giá gián tiếp, là phương pháp biểu thị giá trịmột đơn vị nội tệ thông qua một số lượng ngoại tệ nhất định

- Tỷ giá hối đoái thực: là giá tương đối của hàng hóa ở hai quốc gia, nghĩa là tỷgiá hối đoái thực cho biết tỷ lệ mà dựa vào đó hàng hóa của một quốc giađược trao đổi với hàng hóa của quốc gia khác Khi có nhiều hàng hóa và dịch

vụ trong hoạt động ngoại thương, mức giá được dùng để tính tỷ giá hối đoáithực là chỉ số giá

Nguyễn Văn Tiến (2010) kết luận tỷ giá là một biến số kinh tế, tác động hầu hếtcác mặt kinh tế, trong đó, tác động của tỷ giá đến hoạt động xuất nhập khẩu là rõràng và nhanh chóng Điều này dẫn đến việc chính phủ sẽ thông qua cơ chế điềuhành tỷ giá và hệ thống các công cụ can thiệp nhằm đạt mức tỷ giá nhất định, để tỷgiá tác động tích cực đến hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ của quốcgia.

Dựa vào lý thuyết trên và các nghiên cứu trước có liên quan, tác giả cho rằng tỷgiá hối đoái là yếu tố kinh tế có mối quan hệ tác động đối với cán cân thương mại

2.4.2 Lạm phát

Nguyễn Văn Tiến (2012) kết luận khi các nhân tố không đổi, nếu tỷ lệ lạm phátcủa một nước cao hơn ở nước ngoài, lảm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa nướcnày trên thị trường quốc tế, do đó, làm cho khối lượng xuất khẩu giảm Nếu mộtquốc gia có tỷ lệ lạm phát tăng so với các quốc gia khác có quan hệ mậu dịch, thì tàikhoản vãng lai của quốc gia này sẽ giảm đi nếu các yếu tố khác bằng nhau TrầnNgọc Thơ và Nguyễn Ngọc Định (2013) kết luận lạm phát tăng do người tiêu dùng

và các doanh nghiệp trong nước hầu như sẽ tăng mua hàng từ các nước ngoài (dolạm phát trong nước cao hơn); đồng thời, xuất khẩu sang các nước khác sẽ sụt giảm.Biến tỷ lệ lạm phát được sử dụng trong nghiên cứu của Joseph (2013) kết luận cómối liên hệ tác động trái chiều đối với cán cân thương mại

Từ những lập luận trên, tác giả cho rằng lạm phát có mối quan hệ đến cán cânthương mại, có nghĩa là lạm phát là yếu tố kinh tế tác động vào cán cân thương mại

2.4.3 Đầu tư trực tiếp nước ngoài

Theo Luật đầu tư (2006), đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sảnhữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư; Đầu tưtrực tiếp là hình thức nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư và tham gia quản lý các hoạt độngđầu tư; Nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức, cá nhân nước ngoài bỏ vốn để thực hiệnhoạt động đầu tư tại Việt Nam; Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài bao gồmdoanh nghiệp do nhà đầu tư nước ngoài thành lập để thực hiện hoạt động đầu tư tạiViệt Nam hoặc doanh nghiệp Việt Nam do nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, sáp

nhập, mua lại Như vậy, FDI là hình thức đầu tư trực tiếp do nhà đầu tư nước ngoài

bỏ vốn

2.4.4 Tổng quan nghiên cứu trước

Nguyễn Hoài Trinh (2013) nghiên cứu về tác động qua lại giữa tỷ giá hối đoái

và cán cân thương mại Việt Nam giai đoạn 1999 – 2012 Dựa trên các nghiên cứutrước, tiến hành xây dựng mô hình hồi quy tuyến tính với các biến phụ thuộc là cáncân thương mại được biểu hiện bằng tỷ số của xuất khẩu trên nhập khẩu; và các biếnđộc lập bao gồm: tỷ số đầu tư trực tiếp nước ngoài(FDI) vào Việt Nam trên GDPViệt Nam, chỉ số tăng trưởng GDP trung bình của các đối tác với trọng số là tỷtrọng thương mại giữa Việt Nam và các đối tác, chỉ số tăng trưởng GDP của ViệtNam, và tỷ giá hối đoái thực đa phương của tiền đồng Việt Nam

Mô hình đề xuất:

Kết quả nghiên cứu cho thấy, khi các yếu tố khác không thay đổi, cán cânthương mại Việt Nam bị tác động ngược chiều bởi các yếu tố vĩ mô là tỷ số dòngvốn FDI vào trên GDP Ngoài ra, chỉ số tăng trưởng GDP Việt Nam, chỉ số tăngtrưởng GDPw của các đối tác tác động mạnh cùng chiều với cán cân thương mại bởi

tỷ giá thực đa phương

Nguyễn Văn Phúc và Phạm Thị Tuyết Trinh (2011) nghiên cứu tác động của tỷgiá đến cán cân thương mại Việt Nam trong ngắn hạn và dài hạn Nghiên cứu sửdụng mô hình được phát triển bởi Tihomir (2004) dựa trên mô hình chuẩn củaGoldstein và Kahn (1985)

Mô hình như sau:

Kết quả nghiên cứu khẳng định tỷ giá hối đoái thực có tác động cùng chiều vớicán cân thương mại trong dài hạn và tác động ngược chiều với cán cân thương mạitrong ngắn hạn

Nhìn vào tổng quan các nghiên cứu trước tác giả rút thấy hầu hết các nghiêncứu này đều sử dụng các biến yếu tố kinh tế như tỷ giá hối đoái, lạm phát, GDP, thunhập cá nhân, FDI và các yếu tố kinh tế khác để đánh giá các tác động đến cán cânthương mại tùy vào trường hợp của từng quốc gia chủ nhà Điều này chứng tỏ cácyếu tố kinh tế này luôn biến động theo từng trường hợp cụ thể của nghiên cứu từngquốc gia hay khu vực kinh tế.

Dựa vào lý thuyết và các kết quả các nghiên cứu trước có thể thấy cũng phù hợpvới lập luận của tác giả về nhóm các yếu tố kinh tế có mối quan hệ tác động đến cáncân thương mại Khác với các nghiên cứu trước, chúng tôi tập trung vào nghiên cứutác động của các yếu tố kinh tế như tỷ giá hối đoái, lạm phát, FDI Để xác định mức

độ tác động các yếu tố kinh tế đối với Việt Nam, từ đó đề xuất các kiến nghị ápdụng Thời gian của số liệu nghiên cứu cập nhật từ năm 1991 đến năm 2019 vì tronggiai đoạn này kinh tế Việt Nam gặp khá nhiều biến động

2.5 Mô hình nghiên cứu

Từ các lý thuyết về các yếu tố kinh tế tác động đến cán cân thương mại và cácnghiên cứu trước có liên quan, tác giả tổng kết nhóm các yếu tố kinh tế chính tácđộng đến cán cân thương mại bao gồm: tỷ giá hối đoái, lạm phát, đầu tư trực tiếpnước ngoài Từ đây, nhóm có đề xuất sơ đồ các yếu tố kinh tế tác động vào cán cânthương mại như sau:

TỶ GIÁ HỐỐI ĐOÁI

Trên cơ sở này, nhóm có đề xuất xây dựng mô hình với mục đích nghiên cứutác động các yếu tố kinh tế vào cán cân thương mại của Việt Nam Mô hình đề xuấtcho đề tài như sau:

CCTM t 1 2 ER t 3 LP t 4 FDI t U

Trong đó:

2.6.1 Tỷ giá hối đoái

Hiện nay có rất nhiều nghiên cứu về mối quan hệ tác động qua lại giữa tỷ giahối đoái và cán cân thương mại Trong những nghiên cứu đó, có những kết quả chothấy tỷ giá hối đoái có tác động cùng chiều đối với cán cân thương mại như nghiêncứu của Rose (1989), Nguyễn Hoài Trinh (2013), Phan Thanh Hoàn (2007)…Nhưng cũng có kết quả trái ngược lại hay nói cách khác là tỷ giá hối đoái có tácđộng trái chiều với cán cân thương mại như Martin (2008), … Trong nghiên cứunày, tác giả đặt giả thuyết nghiên cứu được như sau:

Giả thuyết 1: Yếu tố tỷ giá hối đoái có sự tác động trái chiều với cán cân thươngmại của Việt Nam

2.6.2 Lạm phát

Lạm phát được Joseph (2013) nghiên cứu đưa vào mô hình cho kết quả tiêu cực

có nghĩa là lạm phát càng tăng càng làm thâm hụt cán cân thương mại, điều này chothấy lạm phát tác động trái chiều với cán cân thương mại Chính vì vậy, nghiên cứunày đặt giả thuyết như sau: