Áp dụng 4 cấp độ phân tích để phân tích một sự kiện hiện tượng quốc tế hãy nêu và phân tích các xu hướng lớn trong quan hệ quốc tế từ đầu thế kỷ XXI

2.4 Cấp độ phân tích liên quốc gia từ sự kiện khủng bố 11/9 - Phản ứng của các nước đồng minh trước cuộc chiến chống khủng bố của Mỹ.... 2.5 Cấp độ phân tích hệ thống từ sự kiện khủng bố

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA BÁO CHÍ CLC

BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KY

Học phần: Nhập môn quan hệ quốc tế Giảng viên: GS.TS Hoàng Khắc Nam

TS Vũ Vân Anh

Đề bài:

1 Áp dụng 4 cấp độ phân tích để phân tích một sự kiện/ hiện tượng quốc tế.

2 Hãy nêu và phân tích các xu hướng lớn trong quan hệ quốc tế từ đầu thế kỷ XXI

Họ và tên sinh viên: Nguyễn Thị Khiết Quỳnh

Mã số sinh viên: 19031800

Email sinh viên: 19031800@sv.ussh.edu.vn

Ngành học: Quốc tế học

Hà Nội, tháng 5 năm 2021

MỤC LỤC

PHẦN I: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU

1.1 Lí do chọn đề tài

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

1.3 Đối tượng nghiên cứu

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1.5 Phạm vi nghiên cứu

PHẦN II: NỘI DUNG CHÍNH

I Áp dụng 4 cấp độ phân tích để phân tích một sự kiện/ hiện tượng quốc tế

1 Khái niệm quan hệ quốc tế và các cấp độ phân tích trong quan hệ quốc tế

1.1 Khái niệm quan hệ quốc tế

1.2 Các cấp độ phân tích trong quan hệ quốc tế

2 Sự kiện tấn công khủng bố nhìn từ bốn cấp độ phân tích

2.1 Tổng quuan về sự kiện 11/9

2.2 Cấp độ cá nhân từ sự kiện khủng bố 11/9 - Chính quyền tổng thống George.W.Bush và học thuyết Bush

2.3 Cấp độ phân tích quốc gia từ sự kiện khủng bố 11/9 - Phản ứng của nhà cầm quyền và nhóm lợi ích

2.4 Cấp độ phân tích liên quốc gia từ sự kiện khủng bố 11/9 - Phản ứng của các nước đồng minh trước cuộc chiến chống khủng bố của Mỹ

2.5 Cấp độ phân tích hệ thống từ sự kiện khủng bố 11/9 - Mỹ phát động cuộc chiến chống khủng bố, lần lượt tấn công Irag và Afghanistan

II Nêu và phân tích các xu hướng lớn trong quan hệ quốc tế từ đầu thế kỷ XIX

1.1 Hình thành trật tự đa cực, nhiều trung tâm

1.2 Xu thế toàn cầu hóa xuất hiện và phát triển

1.3 Sự hình thành của chủ nghĩa đa phương

1.4 Hợp tác để đối phó với các thách thức an ninh phi truyền thống

1.5 Xu thế hòa bình, hợp tác cùng phát triển

CHƯƠNG III: KẾT LUẬN Danh mục tài liệu tham khảo

CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU

1.1 Lí do chọn đề tài

Khi tiến hành nghiên cứu bất kỳ một sự kiện/hiện tượng nào cũng cần có một hệ thống các phương pháp luận làm cơ sở hình thành cho sự phát triển tư duy về sau Hay nói cách khác, hệ thống phương pháp này là cơ sở để con người có cái nhìn khách quan và toàn cảnh về sự việc mà mình nghiên cứu, tìm hiểu Cụ thể, khi phân tích một sự kiện trong quan hệ quốc tế, cần đứng trên các cấp độ phân tích

để có điều kiện tìm hiểu một cách thấu đáo nhất về nguyên nhân, điều kiện, nhân

tố tác động và hướng phát triển của sự kiện đó Nhận thấy sự quan trọng trong việc ứng dụng các cấp độ phân tích trong lý giải hệ thống quan hệ quốc tế em quyết định lựa chọn đề tài này để nghiên cứu, từ đó rút ra cho mình những tri thức thực tiễn

1.2 Mục tiêu nghiên cứu.

- Phân tích được sự kiện 11/9 thông qua việc áp dụng các cấp độ phân tích

- Phân tích các xu hướng lớn trong quan hệ quốc tế từ đầu thế kỉ XIX

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Sự kiện 11/9 trên cơ sở áp dụng các cấp độ phân tích

- Các xu hướng lớn trong quan hệ quốc tế từ đầu thế kỉ XIX

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Kết hợp phương pháp logic với so sánh, tổng hợp, phân tích, chứng minh…

1.5 Phạm vi nghiên cứu

Những nghiên cứu, báo cáo khoa học, tài liệu về quan hệ quốc tế

PHẦN II: NỘI DUNG CHÍNH

I Áp dụng 4 cấp độ phân tích để phân tích một sự kiện/ hiện tượng quốc tế.

1 Khái niệm quan hệ quốc tế và các cấp độ phân tích trong quan hệ quốc tế

1.1 Khái niệm quan hệ quốc tế

Quan hệ quốc tế là sự tương tác qua biên giới giữa các chủ thể quan hệ quốc tế

Tương tác là tác động qua lại có tính hai chiều, tức là gồm cả tác động từ chủ thể này và phản ứng của chủ thể kia Các tác động này có thể là hành động quan hệ trực tiếp hay ảnh hưởng gián tiếp giữa các chủ thể Ví dụ về hành động trực tiếp là khi hai nước có quan hệ ngoại giáo hoặc thương mại qua lại với nhau Ví dụ về ảnh hưởng gián tiếp là khi sự thay đổi trong tình hình đối nội của nước này khiến nước kia cảm thấy quan hệ song phương cũng sẽ thay đổi nên có phản ứng điều chỉnh Khi các tác động này diễn ra qua biên giới quốc gia thì mang tính quốc tế

1.2 Các cấp độ phân tích trong quan hệ quốc tế

Thuật ngữ cấp độ phân tích lần đầu tiên được nhắc đến trong cuốn sách “Man, the State, and War” của Keneth Waltz xuất bản năm 1959

Trên thực tế, cho dù vũ đài chính trị quốc tế bị chi phối bởi các chủ thể chủ chốt

là các quốc gia – dân tộc, thì điều này cũng không có nghĩa rằng cấp độ quốc tế là cấp độ phân tích duy nhất để lý giải nguyên nhân, điều kiện và nhân tố tác động lên hiện tượng quan hệ quốc tế Ngược lại, hành vi của các quốc gia trong quan hệ quốc tế cũng có thể được giải thích bởi tác động của các quy trình chính trị trong nước với sự tương tác giữa các nhóm hoặc thể chế trong nội bộ một nhà nước, hay bởi hành vi của các cá nhân cụ thể trong những nhóm hoặc thể chế đó

Đầu tiên, cấp độ cá nhân (Individual Level) là tập trung vào vai trò của các chủ thể cá nhân trên chính trường quốc tế Cấp độ này đòi hỏi phân tích quan hệ quốc

tế phải tính đến tâm lý, nhận thức cá nhân, sự lựa chọn quyết định và hành động của những cá nhân tham gia Trong đó, đặc biệt phải chú ý đến vai trò của các nhà lãnh đạo hay những người thường có ảnh hưởng trong hoạch định chính sách đối

ngoại và thực thi quan hệ quốc tế

Tiếp theo, cấp độ quốc gia (State Level) hay còn gọi là cấp độ trong nước (Domestic Level) hay cấp độ xã hội (Societal Level) đòi hỏi phân tích quan hệ quốc tế phải tính đến các nhóm hay lực lượng bên trong quốc gia thường có ảnh hưởng lên hành động của nhà nước trong quan hệ đối ngoại của quốc gia, các nhóm này thường là nhóm lợi ích (Interest group)

Cấp độ liên quốc gia (Interstate Level) hay cấp độ quốc tế (International Level) đòi hỏi khi nghiên cứu phải tính đến tương tác giữa các quốc gia trong quá trình hình thành động cơ, lựa chọn hành vi và kết quả của mối quan hệ quốc tế nào đó Cuối cùng, cấp độ hệ thống (Systemic Level) đòi hỏi khi nghiên cứu phải tính đến tác động từ hệ thống quốc tế mà quốc gia là một bộ phận trong đó Cấp độ này

có thể chia ra làm hai cấp độ khu vực (Regional Level) và cấp độ toàn cầu (Global Level) Trong tổng cấp độ, khi nghiên cứu phải tính đến tác động từ các xu thế và những lực lượng khu vực hay toàn cầu

2 Sự kiện tấn công khủng bố 11/9 nhìn từ 4 cấp độ phân tích

2.1 Tổng quan về sự kiện 11/9.

Đây là sự kiện liên quan đến một loạt cuộc tấn công cảm tử do nhóm khủng bố al-Qaeda thực hiện tại Mỹ vào ngày 11 tháng 9 năm 2001 Vào sáng cùng ngày, 19 tên không tặc đã cùng lúc cướp 4 chiếc máy bay dân sự nội địa, 2 trong số đó đã đâm vào tòa tháp đôi của Trung tâm Thương mại Thế giới tại thành phố New York, khiến hai tòa tháp đổ sập hoàn toàn trong 18 phút, tất cả các hành khách trên 2 chiếc máy bay cùng hàng nghìn người khác đang làm việc trong tòa nhà đều bị thiệt mạng Chiếc máy bay thứ 3 đâm vào Lầu Năm Góc, tổng hành dinh Bộ Quốc phòng Mỹ, tại Arlington, Virginia, cách thủ đô Washington D.C không xa Chiếc máy bay thứ 4 rơi xuống một cánh đồng gần Shankvilles thuộc bang Pennsylvania sau khi các hành khách và đội bay chống cự với những tên không tặc để giành quyền kiểm soát chiếc máy bay

Vụ khủng bố 11/9 đã khiến nước Mỹ rời vào trạng thái bị động, chịu tổn thất nghiêm trọng, từ đó kéo theo nhiều hệ lụy khủng khiếp lên kinh tế, chính trị và các

hoạt động xã hội Theo ước tính, tổng thiệt hại tài sản trong vụ 11/9 có thể lên đến gần 100 tỷ USD, hàng chục nghìn người thiệt mạng, các công trình thương mại bị phá hủy nặng nề

Vụ khủng bố kinh hoàng đã giáng một đòn mạnh mẽ vào danh dự an ninh của chính quyền Mỹ, vào những giá trị mà người Mỹ luôn tự hào đứng đầu thế giới, một trong số đó là hệ thống phòng thủ Tòa tháp đôi WTC sụp đổ cũng đánh dấu sự

đổ sụp niềm tin của người dân Mỹ vào một “đất nước được đảm bảo an toàn” Ngay sau sự kiện 11/9/2001, Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell tuyên bố đất nước ở trong tình trạng chiến tranh với chủ nghĩa khủng bố, và Tổng thống George W Bush thông báo bắt đầu “cuộc chiến tranh đầu tiên của thế kỷ XXI” – cuộc chiến chống khủng bố “Chủ nghĩa khủng bố” chính trở thành mục tiêu chính trong chính sách đối ngoại và các chiến lược an ninh suốt 2 nhiệm kỳ của tổng thống George

W Bush

Có thể nói, sự kiện 11/9 là một cột mốc quan trọng trong nền chính trị thế giới, đặc biệt là nước Mỹ Đồng thời cũng là mốc khởi đầu cho cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố kéo dài cho đến nay và vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt Thậm chí trong các phân tích của nhiều chuyên gia, có thể coi vụ khủng bố 11/9 là mốc mở đầu một thời kỳ mới trong lịch sử nhân loại - thời kỳ Hậu hiện đại

2.2 Cấp độ cá nhân từ sự kiện khủng bố 11/9 - Chính quyền tổng thống George.W.Bush và học thuyết Bush

Tháng 9 năm 2002, đúng một năm sau vụ khủng bố 11/9 của phiến quân al-Qaeda

nhằm vào Hoa Kỳ, Chính quyền tổng thống George W Bush chính thức trình lên Quốc hội Mỹ bản Chiến lược an ninh quốc gia Đây có thể được xem là lần tuyên bố chính thức đầu tiên của học thuyết Bush kể từ khi ông nhậm chức vào 20/01/2001

Học thuyết Bush chứa thông điệp kêu gọi toàn cầu cùng chống lại chủ nghĩa khủng bố

và xác định yếu tố giúp cho các tổ chức khủng bố này ngày càng trở nên nguy hiểm là do

sự kết hợp của “chủ nghĩa cấp tiến và công nghệ”, cụ thể là chủ nghĩa cực đoan chính trị

và tôn giáo cùng với sức mạnh của vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD) Trong một bài phát biểu tại West Point, Tổng thống Bush đã tuyên bố rằng toàn cầu đang nằm trong

mối đe dọa của chủ nghĩa khủng bố do sự phát triển của chủ nghĩa cấp tiến và công nghệ Một khi vũ khí hóa học, sinh học, hạt nhân và tên lửa đạn đạo xuất hiện rộng rãi ở khắp mọi nơi thì ngay cả những quốc gia yếu ớt cũng có thể có sức mạnh đủ để tấn công các nước lớn Qua đó, học thuyết Bush xác định ba yếu tố có thể gây đe dọa lớn là các tổ chức khủng bố có phạm vi toàn cầu, các quốc gia nhỏ chứa chấp và hỗ trợ các tổ chức khủng bố đó, và cuối cùng là các nước cố tình chế tạo và khiêu khích bằng vũ khí hủy diệt hàng loạt, mà trọng tâm chính là al-Qaeda ở Irag, Taliban ở Afghanistan và hoạt động chế tạo tên lửa đạn đạo của chính quyền Triều Tiên

Đồng thời, thông qua học thuyết của mình, tổng thống Bush đề ra một kế hoạch với tham vọng tái thiết lập trật tự thế giới sau sự kiện khủng bố 11/9 Học thuyết Bush với bốn trụ cột chính: bành trướng dân chủ; chủ nghĩa đơn phương; quyền bá chủ của người Mỹ; đe dọa và chiến tranh ngăn chặn dã thể hiện mục tiêu phủ đầu,

đi trước nhằm ngăn chặn và phòng vệ quốc gia khỏi các cuộc tấn công hay các hành động thù địch, nhằm loại trừ kẻ thù hay chủ nghĩa khủng bố Bằng nhiều cách, học thuyết này tái định nghĩa nền chính trị truyền thống – trên phương diện áp dụng sức mạnh quân sự nhằm tái cấu trúc an ninh thế giới theo lợi ích quốc gia của Mỹ Đặc biệt, chính quyền Bush đã lên ý tưởng về chiến lược “đánh đòn phủ đầu” Với chiến lược này, Washington có thể bắn “một mũi tên trúng hai đích”, vừa tiến hành chiến tranh vào kẻ thù nhằm triệt tiêu khả năng kẻ thù này tấn công nước

Mỹ trong tương lai, vừa ngăn cản các quốc gia khác có ý định xâm hại bá quyền của Mỹ bằng vũ khí hủy diệt hàng loạt Chính quyền Bush khẳng định con đường duy nhất để ngăn chặn chủ nghĩa khủng bố là loại trừ các nguy cơ trước khi chúng được cụ thể hóa bằng hành động, đây đồng thời cũng có thể coi là xương sống của học thuyết Bush

Tuy vậy, học thuyết của tổng thống Bush đã vấp phải nhiều sự phản đối từ nhà lãnh đạo của các quốc gia bởi các nước cho rằng Mỹ đang tự cho phép mình có quá nhiều quyền quyết định, trong đó có cả việc can thiệp vào nội bộ của các nước nhằm diệt trừ những khả năng về chủ nghĩa khủng bố, dẫn đến khả năng Mỹ sử dụng sức mạnh của mình một cách tùy tiện Và trên thực tế, ngoài việc viện dẫn các

cuộc tấn công khủng bố như sự kiện 11/9 làm lý do chính đáng nhằm phát động các cuộc tấn công phủ đầu, Mỹ không còn yếu tố nào khác có thể dùng để thuyết phục cộng đồng quốc tế tiếp tục vai trò dẫn đầu của mình Lòng tin của người Mỹ vào cuộc chiến chống khủng bố cũng ngày càng sụt giảm và chính quyền tổng thống Bush cũng dường như đã không thể kiểm soát được cuộc chiến do chính mình khởi xướng

2.3 Cấp độ quốc gia từ sự kiện khủng bố 11/9 - phản ứng của nhà cầm quyền và nhóm lợi ích

Vụ khủng bố 11/9 là một cú sốc đối với chính quyền Washington, cụ thể là đối với sự kiêu hãnh và danh dự của những nhà cầm quyền Nếu như trước kia nước

Mỹ thường luôn ở thế chủ động tấn công, thì nay họ bắt đầu nhận ra, nước Mỹ có thể bị tấn công bởi các lực lượng nguy hiểm ẩn nấp khắp nơi trên thế giới Trong học thuyết của mình, tổng thống Bush đã phát biểu trước Quốc hội Mỹ rằng “Kẻ thù trong quá khứ cần có lực lượng quân sự lớn và tiềm lực công nghệ cao mới có thể đe dọa nước Mỹ Bây giờ, các mạng lưới mờ ảo của các cá nhân cũng có thể đem đến những xáo trộn lớn và gây tổn hại cho những trụ cột của chúng ta”

Ngay sau sự kiện 11/9/2001, Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell tuyên bố đất nước ở trong tình trạng chiến tranh với chủ nghĩa khủng bố Quốc hội Mỹ cũng phê chuẩn

và ra thông báo bắt đầu cuộc chiến chống khủng bố “Chủ nghĩa khủng bố” trở thành mục tiêu chính trong chính sách đối ngoại và các chiến lược an ninh xuyên suốt mới của Hoa Kỳ Bộ trưởng Quốc phòng Donald Rumsfeld sau đó đã nhiều lần nói về sự xuất hiện của mối liên hệ chặt giữa các mạng lưới khủng bố, các quốc gia khủng bố và vũ khí hủy diệt hàng loạt Qua đó, em bày tỏ sự lo ngại về sự nổi dậy của các quốc gia nhỏ, thậm chí là các cá nhân Điều này ảnh hưởng rất lớn tới nền an ninh mà Mỹ cùng quốc gia đã thiết lập trong nhiều năm

Một năm sau, khi tổng thống G.W.Bush đệ trình Chiến lược an ninh quốc gia lên Quốc hội Mỹ, khẳng định chủ nghĩa khủng bố đang là mối nguy hại to lớn nhất của

Mỹ và toàn cầu Ông tuyên bố phát động Cuộc chiến chống khủng bố, trong đó Mỹ giữ vai trò đầu tàu trong việc giải quyết các phần tử cũng như các quốc gia có liên

quan đến khủng bố Ngay sau đó, Quốc hội Mỹ đã phê chuẩn và ủy thác quyền sử dụng vũ lực quốc gia cho chính quyền Bush

Mặt khác, để ngăn chặn tình trạng tấn công khủng bố trên đất Mỹ tiếp diễn, Hoa

Kỳ đã thành lập Bộ An ninh Nội địa, Bộ chỉ huy miền Bắc, Lực lượng đặc biệt chống khủng bố với quy mô nhân lực và kinh phí lần lượt tăng lên gấp 2 và 3 lần so với trước Các biện pháp, phương tiện đảm bảo an ninh đường không, đường biển, nội địa, an ninh mạng được phát triển, tổ chức chặt chẽ, nhằm hình thành “phòng tuyến” vững chắc bảo vệ nước Mỹ Để ngăn chặn hiệu quả các vụ tấn công khủng

bố trên đất Mỹ, Washington cũng đã triển khai chiến lược tập trung vào 3 mũi nhọn chính, gồm tấn công những nơi trú ẩn của các phần tử khủng bố, hợp tác tình báo

và tăng cường an ninh nội địa

Khi an ninh bị đặt trong trạng thái bị động tấn công thì nhà cầm quyền cùng các nhóm lợi ích mới bắt đầu thực thi một cách nghiêm túc các biện pháp nhằm chống lại sự tấn công từ bên ngoài

2.4 Cấp độ liên quốc gia từ sự kiện khủng bố 11/9 - các quốc gia đồng minh phản ứng trước cuộc chiến chống khủng bố của Mỹ.

Các quốc gia châu Âu như Anh và Pháp đều là những đồng minh vô cùng thân cận của

Mỹ Những quốc gia này cũng là thành viên của tổ chức quân sự lâu đời NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) Với cương vị là những đồng minh quan trọng của Mỹ, các quốc gia châu Âu này cần phải thể hiện sự sẵn sàng trong việc đáp lại lời kêu gọi của chính quyền Bush lúc đó Hay nói cách khác, vụ tấn công khủng bộ ngày 11 tháng 9 là một bài kiểm tra cho mối quan hệ đồng minh giữa các cường quốc này Ngày 21 tháng 9 năm 2001, Hội đồng châu Âu ở Brussels đã đưa ra tuyên bố rằng vụ khủng bố ngày 11 tháng 9 “là một sự tấn công vào các xã hội mở, dân chủ, khoan dung và đa văn hóa của chúng ta” Việc dùng chữ “chúng ta” thể hiện thái độ vô cùng mạnh mẽ của Liên minh châu Âu (EU) đối với việc tham gia cuộc chiến chống khủng bố do Mỹ phát động Việc nhiều nước châu Âu, đặc biệt là các nước thành viên của EU coi trọng mối quan hệ với

Mỹ là một điều dễ hiểu Quay lại lịch sử sau Chiến tranh Thế giới thứ 2, châu Âu bị tàn phá một cách nặng nề Mỹ với Kế hoạch Marshall đã giúp nhiều quốc gia châu Âu tái

thiết và sau đó phát triển một cách mạnh mẽ Không chỉ về kinh tế, EU và Mỹ còn hợp tác chặt chẽ về an ninh-chính trị Trước đây, trong thời kỳ chiến tranh Lạnh, Tây Âu đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc ngăn cản bước tiến của Liên Xô và các nước chủ nghĩa Đông Âu Ngày nay, dù Liên Xô và khối xã hội chủ nghĩa đã sụp đổ thì các các đồng minh châu Âu của Mỹ vẫn tiếp tục đóng vai trò kiềm chế sự ảnh hưởng của Nga

Trên thực tế, ngay khi tổng thống Bush phát động chiến tranh và được ủy quyền

sử dụng vũ lực từ Quốc hội, qua đó tiền hành tấn công vào Irag ngày 20/03/2003, Chính quyền Anh do Cựu Thủ tướng Theresa May đứng đầu đã cử quân đội nước mình trực tiếp cùng quân đội Mỹ tiến vào chiến trường Irag Theo số liệu được công bố bởi các nhà phân tích chiến lược, tổng số quân lực có đến 98% đến từ Anh

và Mỹ, số ít còn lại đến từ các quốc gia đồng minh của Mỹ như Đức, Pháp…Điều nay có thể cho thấy sự trung thành của Anh trong khối các nước đồng minh của Hoa Kỳ

Dù khi những cuộc tấn công do Bush phát động lúc đó trên danh nghĩa diệt trừ phần tử khủng bố đã vấp phải nhiều luồng ý kiến và phản đối không chỉ cộng đồng quốc tế mà ngay cả những đồng minh của Mỹ như Pháp, Đức do những lo ngại về chủ quyền và nhiều vấn đề liên quan Tuy vậy, nhìn tổng quát, khối NATO - đồng minh thân cận của chính quyền Washington vẫn sẵn sàng giúp đỡ Hoa Kỳ trong cuộc chiến dài hơi này

2.5 Cấp độ hệ thống từ sự kiện 11/9 - Mỹ phát động cuộc chiến chống khủng bố, lần lượt tấn công Irag, Afghanistan

Sau vụ tấn công khủng bố kinh hoàng năm 2001, Tổng thống Mỹ George W Bush đã tuyên bố khai màn "cuộc chiến chống khủng bố" - cuộc chiến tới nay được xem là kéo dài và tốn kém nhất trong lịch sử nước Mỹ Kể từ đó, không chỉ Mỹ mà nhiều nước khác trên thế giới đã bị cuốn vào guồng máy “chống khủng bố toàn cầu” do ông Bush phát động, từ cuộc chiến đầu tiên tại Afghanistan cho đến chiến