Rủi ro do các yêu tố tự nhiên trong quá trình nuôi trồng thủy sản của công ty cổ phần thủy sản bình an

Miền Nam với đặc trưng là có 2 mùa mùa khô và mùa mưa (mùa lũ). Mỗi mùa có ưu điểm và nhược điểm riêng. Mùa mưa bắt từ tháng 4-5 đến tháng 10-11. Trong thời gian này, nước lũ tràn về vùng vùng đồng bằng sông Cửu Long. Người dân thường gọi là “ mùa nước nổi” . Khi lũ về mang theo phù sa từ thượng nguồn đến bồi đắp, giúp chi người dân có một vụ mùa bội thu. Nó còn mang về cho vùng đồng bằng này rất nhiều nguồn lợi sinh thái từ việc đánh bắt các loại thủy sản như : cá linh, ốc lác, ốc bưu, cá nóc … Mùa nước nổi cũng gắn với những cô thôn nữ hái hoa điên điển. Năm nào nước lớn thì loại cây này cũng trổ bông nhiều hơn, loài hoa màu vàng này là một loại rau sạch đặc sản của vùng đồng bằng sông Cửu Long vào mùa nước nổi. Bông điên điển thường được ăn cùng với cá linh kho lạt hoặc mắm kho từ lâu đã trở thành mặt hàng thương phẩm. Ngoài bông điên điển còn có bông súng cũng thường xuyên hiện diện trong bữa ăn của người dân miền tây mùa nước nổi.Đây cũng là mùa làm ăn của nông dân nghèo khai thác thủy sản, trồng cây thủy sinh; các làng nghề đóng ghe xuồng, làm lưới cá câu, , lờ, lưỡi nuôi cá đăng quần… Có rất nhiều hộ nông dân đã thoát được nghèo từ mùa lũ. Mùa mưa tuy mang lại nhiều nguồn lợi thủy sản tự nhiên cho người dân nhưng lại là khó khăn cho những doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi cá tra như của công ty thủy sản Bình An. Vì nuôi cá tra thì môi trường nước là rất quan trọng trong khi đó mùa mưa lại ảnh hưởng trực tiếp tới nguồn nước. Những rủi ro mà doanh nghiệp có thể gặp phải khi nuôi cá tra vào mùa mưa như:

ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

Bộ môn Nguyên lý quản trị

- -BÁO CÁO THẢO LUẬN

Đề tài: Rủi ro trong quá trình nuôi trồng

thủy sản của Công ty Cổ phần Thủy Sản

Bình An

Giáo viên hướng dẫn : Thầy Trịnh Đức Duy

Nhóm thực hiện : 05 Lớp học phần : 1305BMGM0411

Hà Nội,03/2013

MỤC LỤC

DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM 5

 Nguyễn Thị Thu Huyền

 Lê Thị Thu Huyền

 Chu Thị Huyền

 Trương Đức Huy

 Trần Thế Huỳnh

 Bùi Ngọc Khánh

 Vũ Văn Kiệt

 Nguyễn Duy Liên

 Đinh Thị Mai Lan

 Trịnh Thị Vân

LỜI MỞ ĐẦU

CHƯƠNG 1 CÔNG TY CỔ PHẦN THỦY SẢN BÌNH AN

TÊN CÔNG TY: CÔNG TY CỔ PHẦN THỦY SẢN BÌNH AN

TÊN GIAO DỊCH: BIANFISHCO

GIẤY CHỨNG NHẬN ĐĂNG KÝ DOANH NGHIỆP:

Mã số doanh nghiệp 1800604806 – Sở Kế hoạch và Đầu tư

TP Cần Thơ cấp lần đầu ngày 18/4/2007, đăng ký thay đổi và cấp lại lần 3 ngày 14/10/2010

HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐANG ÁP DỤNG:

HACCP, BRC, HALAL, BRC, IFS, ISO/IEC 17025,ISO

1.1 Quá trình phát triển của công ty cổ phần thủy sản Bình An.

Năm 2005, Công ty Cổ phần Thủy sản Bình an - Bianfishco được khởicông xây dựng tại lô 2.17 KCN Trà Nóc II, TP.Cần Thơ Sau 1 năm xâydựng Bianfishco chính thức đi vào hoạt động với công suất chế biến lên đến

500 tấn cá Tra nguyên liệu/ngày, góp phần giải quyết việc làm ổn định chohơn 5.000 lao động tại địa phương

Bước vào kinh doanh, Bianfishco xác định “phải có lối đi riêng” và

đặt uy tín, chất lượng sản phẩm lên hàng đầu Trong khi nhà máy xây dựng,Bianfishco đã đầu tư hàng trăm tỷ đồng để xây dựng 2 Trung tâm nuôitrồng, với tổng diện tích trên 100ha mặt nước, hàng năm thu hoạch 18.000tấn cá tra nguyên liệu và đáp ứng 30% nguyên liệu cho Nhà máy Điều đáng

lưu ý là toàn bộ qui trình nuôi cá da trơn (cá tra, Basa) của 2 Trung tâmBianfishco được áp dụng theo tiêu chuẩn: BAP, VIET GAP để đảm bảonguồn cá nguyên liệu sạch cho Nhà máy.

Bianfishco kiên trì bám lấy mục tiêu chất lượng, đến nay sản phẩm củaBianfishco đã có mặt trên 80 quốc gia trên thế giới, trong đó đã chinh phụcđược các thị trường khó tính như: Hoa Kỳ, Eu, …Và Bianfishco là doanhnghiệp thủy sản đầu tiên ở Việt Nam hai lần được Bộ Thương mại Hoa Kỳ

và Cục Pháp chế Thương mại Hoa Kỳ chấp thuận hưởng mức thuế suất bằngO% đến hết năm 2012

Tháng 7/2010, Bianfishco chính thức khai trương Viện nghiên cứu

Thủy sản Bình an – đây là một viện nghiên cứu thủy sản đầu tiên ở Việt

Nam do một tư nhân thành lập Ngay sau khi khai trương,Viện đã đi vàohoạt động, chủ yếu nghiên cứu: Sản xuất giống, nghiên cứu sản xuất thức

ăn đạt tiêu chuẩn, thuốc phòng và trị bệnh, vắcxin, chế phẩm sinh học,nghiên cứu công nghệ nuôi đạt hiệu quả cao, Xây dựng tiêu chuẩn an toàn

vệ sinh thực phẩm, truy xuất nguồn gốc về thủy sản, nghiên cứu xây dựngchiến lược dài hơi về phát triển thị trường, hình thành chuỗi giá trị cho cácsản phẩm thủy sản,…

Qua 3 năm phấn đấu không biết mệt mỏi của toàn thể CB – CNVBianfishco, đến nay, Bianfishco vinh dự nhận được những giải thưởng quốc

tế cao quý về chất lượng như: Giải thưởng “Cam kết chất lượng toàn cầu”(World Quality Commitment tại Pháp tháng 11/2007); giải thưởng “Chấtlượng hoàn hảo và thành tích tiêu biểu” năm 2008 tại Berlin – Đức; Giảithưởng “Hàng đầu về chất lượng toàn cầu” (International Quality SummitAward, do tổ chức Quản lý doanh nghiệp hàng đầu trao tặng tại New York –Hoa Kỳ; Giải thưởng “Cúp Bạch Kim và Công nghệ cho chất lượng thươnghiệu mạnh tại Tp.Roma – Italia; Giải thưởng “Sao Bạch Kim quốc tế về chấtlượng tại Gevena – Thụy Sỹ, Giải thưởng “The Bizz – 2010” dành chodoanh nhân xuất sắc trong kinh doanh trên thế giới do Tổ chức Liên bangThế giới các DN trao tặng

Riêng tại Việt Nam, Bianfishco được Hội đồng thương hiệu Quốc giatrao giải thưởng “Thương hiệu Quốc gia – 2010”, Bianfishco còn vinh dựđón nhận Huân chương Lao động hạng ba và bản thân bà Diệu Hiền nhiềunăm liền được bình chọn nữ doanh nhân tiêu biểu của VN nhận giải thưởng

“Bông hồng vàng” và cúp Thánh Giống

1.2 Trung tâm nuôi trồng thủy sản

Với mục tiêu đảm bảo nguồn cá nguyên liệu ổn đinh và sạch cho Nhàmáy chế biến, Bianfishco đã đầu tư hàng trăm tỷ đồng để xây dựng 2 Trungtâm nuôi trồng qui mô, hiện đại nhất khu vực ĐBSCL và được các nhàchuyên môn đánh giá rất cao vế vấn đề an toàn vệ sinh môi trường

Trung tâm nuôi trồng 1 được xây dựng tại xã Tân An, huyện Bình Tân,tỉnh Vĩnh Long (đối diện với Nhà máy chế biến thuỷ sản Bình An), với tổng

diện tích mặt nước trên 60 ha Trung tâm nuôi trồng 2 của Bianfishco được

xây dựng tại xã Tấn Mỹ, huyện Chợ Mới An Giang với tổng diện tích 40 hamặt nước Hàng năm, 2 Trung tâm thu hoạch trên 18.000 tấn cá tra nguyênliệu/năm, đáp ứng 30% nguồn cá nguyên liệu sạch cho Nhà máy

Trong quá trình nuôi trồng, Trung tâm luôn chú ý đến môi trường tựnhiên, đặc biệt là môi trường nước, vì đây là điều kiện tiên quyết cho cá sinhtrưởng và phát triển tốt Do đó, khi thiết kế ao nuôi, việc đầu tiên trung tâmchú ý là hệ thống xử lý nước sạch, áo lắng và cống đập thuận tiện trong việcđiều chỉnh mực nước trong ao, Đây cũng là một yếu tố quyết định chấtlượng nguồn cá nguyên liệu cho Nhà máy

Điều đáng nói là toàn bộ qui trình nuôi cá da trơn (cá tra, Basa) của hai

trung tâm Bianfishco luôn áp dụng tiêu chuẩn: BAP, GAP (Thực hành nuôitrồng thuỷ sản tốt) vào quá trình nuôi cá Ngoài ra, hai trung tâm nuôi trồngcòn đang được áp dụng hệ thống truy suất nguồn gốc theo công nghệ hiệnđại bằng sóng vô tuyến (do Cục Ứng dụng và phát triển công nghệ của BộKhoa học Công nghệ (SATI) và Tập đoàn công nghệ máy tính đa quốc gia

Mỹ – IBM thực hiện) Với công nghệ này, giúp Trung tâm có thể nắm bắtđược mọi thông tin về sự sinh trưởng phát triển của từng con cá, trong từng

ao nuôi, cũng như nguồn gốc của con giống, thức ăn, … cho đến sản phẩmđược tung ra thị trường một cách chính xác nhất và nhanh nhất

Ngoài nguồn cá nguyên liệu sạch và ổn định cho Nhà máy, Bianfishcocòn hợp đồng với các hộ nông dân làm nhà cung cấp cá tra nguyên liệu choNhà máy, nhưng toàn bộ quy trình nuôi cá của các hộ dân phải tuân thủ theo

sự hướng dẫn của các kỹ sư nuôi trồng được Bianfishco cử đến, cũng nhưviệc sử dụng con giống, thức ăn thuốc phòng bệnh đều do Bianfishco cungcấp

1.3 Viện nghiên cứu Thủy sản Bình An

Với khát vọng vực dậy tiềm năng của ngành nuôi trồng, chế biến thủysản Việt Nam, đặc biệt là khu vực ĐBSCL, ngày 12-2-2008, Bianfishco đãđầu tư 200 tỷ đồng để xây dựng Viện nghiên cứu Thủy sản Bình an, tại lô2.11A khu công nghiệp Trà Nóc II thành phố Cần Thơ, với tổng diện tíchxây dựng hơn 7.000 m2

Đến tháng 7 năm 2010, Bianfishco đã đã chính thức Khánh thành Việnnghiên cứu thủy sản Bình an Ngay sau ngày khánh thành, viện nghiên cứu

đã đi vào hoạt động, với chức năng chính là nghiên cứu các loại con giống,thức ăn và các công nghệ sinh học liên quan đến lĩnh vực nuôi trồng và chế

biến thủy sản, kiểm tra các yếu tố sinh hóa lý, dư lượng kháng sinh, kiểm trachất lượng để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Đặc biệt, Hội đồng khoa học của Viện nghiên cứu Thủy sản Bình anvinh dự được sự góp mặt của 20 nhà khoa học là các giáo sư tiến sĩ đầungành trong các lĩnh vực thủy sản Viện sẽ xây dựng tiêu chuẩn an toàn vệsinh thực phẩm, truy xuất nguồn gốc về thủy sản, nghiên cứu xây dựngchiến lược dài hơi về phát triển thị trường, hình thành chuỗi giá trị cho cácsản phẩm thủy sản

Ngoài ra, Viện còn hợp tác, hỗ trợ tích cực cho các DN xuất khẩu vàngười nuôi cá những yêu cầu từ thực tế đặt ra đối với con cá tra và các loàithủy sản khác, nghiên cứu chuỗi giá trị sản xuất – kinh doanh cá tra theo tiêuchuẩn HACCP nhằm đáp ứng các yêu cầu của nhà nhập khẩu cũng như

người tiêu dùng trên thế giới…Trong đó có việc nghiên cứu phương thứcnuôi cá tra hiệu quả trong môi trường nước lợ, nước mặn… nhằm ứng phóbiến đổi khí hậu, đảm bảo nghề nuôi trồng thủy sản phát triển bền vững vàhiệu quả.

Hiện tại, ngoài các phòng dành cho công việc nghiên cứu, thí nghiệm vàươm giống thì Viện còn sở hữu một Hội trường với sức chứa trên 300người, trang bị đầy đủ các phương tiện phục vụ cho các buổi Hội thảo Khoahọc, như: Wife, máy chiếu, âm thanh, … Và đặc biệt, Viện nghiên cứu cònthành lập riêng một Thư viện với hơn 1.000 đầu sách về lĩnh vực kinhdoanh, nghiên cứu phát triển nhóm ngành Thủy sản, … Thư viện, ngoài việcphục vụ cho CB –CNV của Bianfishco mà còn sẵn sàng phục vụ cho các nhân viên của các doanh nghiệp bạn khi có nhu cầu tìm hiểu nghiên cứu

CHƯƠNG 2 NHẬN DẠNG RỦI RO TRONG QUÁ TRÌNH NUÔI

TRỒNG THỦY SẢN 2.1 Những rủi ro trong mùa lũ – Mùa nước nổi

Miền Nam với đặc trưng là có 2 mùa mùa khô và mùamưa (mùa lũ) Mỗi mùa có ưu điểm và nhược điểm riêng.Mùa mưa bắt từ tháng 4-5 đến tháng 10-11 Trong thời giannày, nước lũ tràn về vùng vùng đồng bằng sông Cửu Long.Người dân thường gọi là “ mùa nước nổi” Khi lũ về mangtheo phù sa từ thượng nguồn đến bồi đắp, giúp chi người dâncó một vụ mùa bội thu Nó còn mang về cho vùng đồng bằngnày rất nhiều nguồn lợi sinh thái từ việc đánh bắt các loạithủy sản như : cá linh, ốc lác, ốc bưu, cá nóc … Mùa nước nổicũng gắn với những cô thôn nữ hái hoa điên điển Năm nàonước lớn thì loại cây này cũng trổ bông nhiều hơn, loài hoamàu vàng này là một loại rau sạch đặc sản của vùng đồngbằng sông Cửu Long vào mùa nước nổi Bông điên điểnthường được ăn cùng với cá linh kho lạt hoặc mắm kho từ lâu

đã trở thành mặt hàng thương phẩm Ngoài bông điên điểncòn có bông súng cũng thường xuyên hiện diện trong bữa ăncủa người dân miền tây mùa nước nổi.Đây cũng là mùa làm

ăn của nông dân nghèo khai thác thủy sản, trồng cây thủysinh; các làng nghề đóng ghe xuồng, làm lưới cá câu, , lờ,lưỡi nuôi cá đăng quần… Có rất nhiều hộ nông dân đã thoátđược nghèo từ mùa lũ

Mùa mưa tuy mang lại nhiều nguồn lợi thủy sản tự nhiên chongười dân nhưng lại là khó khăn cho những doanh nghiệpnuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi cá tra như của công tythủy sản Bình An Vì nuôi cá tra thì môi trường nước là rấtquan trọng trong khi đó mùa mưa lại ảnh hưởng trực tiếp tớinguồn nước

Những rủi ro mà doanh nghiệp có thể gặp phải khi nuôi cátra vào mùa mưa như:

Khi môi trường sống của cá bị thay đổi đặc biệt là môitrường nước thay đổi sẽ gây ra nhiều rủi ro lớn cho doanhnghiệp vì môi trường nước là điều kiện tiên quyết cho cá sinhtrưởng và phát triển tốt Những rủi ro ấy là:

Khi mùa mưa về sẽ cuốn trôi phèn làm giảm pH, nhiệt độ,độ mặn, oxy hòa tan, độc tố thuốc bảo vệ thực vật từ nộiđồng ra kênh rạch làm thay đổi điều kiện môi trường sốngdẫn đến cá tra con chết hàng loạt làm cho quá trình nuôi cágặp nhiều khó khăn và mang lại nguồn cá thịt không đảmbảo vệ sinh do gặp phải nguồn nước không vệ sinh Trongkhi khách hàng của công ty Bình An lại là những thị trường

“khó tính” như EU và Hoa Kì Vì vậy dễ mất niềm tin cũngnhư sức mua của thị trường

Mùa mưa thời tiết diễn biến thất thường khiến ta khókhăn trong việc thả con giống, chăm sóc cá, xử lí vệ sinhnguồn nước gây mùi khó chịu làm cá chậm phát triển và sẽảnh hưởng ít nhiều đến mô hình nuôi cá trong ao

Mùa mưa cũng làm cho mực nước dâng cao gây sạt lở, lụtúng Nếu doanh nghiệp không chuẩn bị tốt bờ, bãi để tranhngập lụt, xâm nhập mặn nên sẽ có nguy cơ mất trắng vì mộtphần chúng sẽ đi mất, một phần chết do gặp phải nguồnnước ô nhiễm hoặc nguồn nước không phù hợp với môitrường sống của cá tra

Vào mùa mưa, cá thường mắc một số bệnh như nhiễmkhuẩn kí sinh trùng Nên Bình An thường gặp khó khăn lớntrong việc phòng và trị bệnh cho cá vì mô hình nuôi cá tracủa doanh nghiệp có quy mô lớn Dẫn đến cá tra có thể mắcbệnh và chết hàng loạt nếu không điều trị kịp thời

Khi nhiệt độ môi trường thay đổi (nhiệt độ cao đột ngộtgiảm xuống thấp) sẽ gây khó khăn cho cá tra sinh trưởng,phát triển và gặp phải những rủi ro:

Sau thời gian dài nắng nóng nhiệt độ tăng cao khi thờimưa làm cho nhiệt độ giảm nhanh sẽ khiến cá tra tìm đếnchỗ bùn dơ dễ bị ảnh hưởng bởi khí H2S hay khu vực chấtthải vì nhiệt độ ở đây ấm hơn, và những con cá này sẽ bị ảnhhưởng trực tiếp khí độc tại đây Nếu không điều chỉnh lượngthức ăn phù hợp thì lượng thức ăn sẽ thừa là nguyên nhângây ô nhiễm nước ao sau này và là điều kiện cho virut, vikhuẩn phát triển chờ thời tiết nóng lên lại gây hại cho cá làmgiảm sản lượng

Hầu hết các mô hình sản xuất trong mùa lũ mang tínhmùa vụ cao; khi lũ rút, sản phẩm thu hoạch đồng loạt nêngiá bán bị giảm thấp và tiêu thụ khó khăn khiến doanhnghiệp phải giảm giá sản phẩm, lợi nhuận giảm sút

2.2 Những rủi ro do nguồn nước dùng trong nuôi trồng

2.2.1 Ảnh hưởng từ các hoạt động công nghiệp

Tốc độ công nghiệp hoá và đô thị hoá khá nhanh và sựgia tăng dân số gây áp lực ngày càng nặng nề đối với tàinguyên nước trong vùng lãnh thổ Môi trường nước ở nhiều

đô thị, khu công nghiệp và làng nghề ngày càng bị ô nhiễmbởi nước thải, khí thải và chất thải rắn Ở các thành phố lớn,đông dân chất thải do sinh hoạt cũng là một nguyên nhânquan trọng đang gây ô nhiễm môi trường nước Ô nhiễmnước do sản xuất công nghiệp là rất nặng Đã có những khảosát một số làng nghề sắt thép, đúc đồng, nhôm, chì, giấy,dệt nhuộm ở một số địa phương cho thấy có lượng nước thảihàng ngàn m3/ ngày không qua xử lý, gây ô nhiễm nguồnnước và môi trường trong khu vực Không chỉ ở các thànhphố lớn mà ở hầu hết các đô thị khác, nước thải do các cơ sởcông nghiệp cũng không được xử lý, độ ô nhiễm nguồn nướcnơi tiếp nhận nước thải đều vượt quá tiểu chuẩn cho phépTrong sản xuất nông nghiệp, do lạm dụng các loại thuốc bảovệ thực vật, các nguồn nước ở sông, hồ, kênh, mương bị ônhiễm, ảnh hưởng lớn đến môi trường nước và sức khoẻ conngười Do nuôi trồng thuỷ sản ồ ạt, thiếu quy hoạch, khôngtuân theo quy trình kỹ thuật nên đã gây nhiều tác động tiêucực tới môi trường nước Cùng với việc sử dụng nhiều và

không đúng cách các loại hoá chất trong nuôi trồng thuỷsản, thì các thức ăn dư lắng xuống đáy ao, hồ, lòng sông làmcho môi trường nước bị ô nhiễm các chất hữu cơ, làm pháttriển một số loài sinh vật gây bệnh và xuất hiện một số tảođộc Tình trạng ô nhiễm nước ở các đô thị, nước thải, rác thảisinh hoạt không có hệ thống xử lý tập trung mà trực tiếp xả

ra nguồn tiếp nhận (sông, hồ, kênh, mương) Mặt khác, cònrất nhiều cơ sở sản xuất không xử lý nước thải, phần lớn cácbệnh viện và cơ sở y tế lớn chưa có hệ thống xử lý nước thải,một lượng rác thải rắn lớn trong thành phố không thu gomhết được… là những nguồn quan trọng gây ra ô nhiễm nguồnnước

2.2.2 Ảnh hưởng từ hoạt động nông nghiệp

Về tình trạng ô nhiễm nước ở nông thôn và khu vực sảnxuất nông nghiệp, hiện nay ở nước ta có gần 76% dân sốđang sinh sống ở nông thôn là nơi cơ sở hạ tầng còn lạc hậu,phần lớn các chất thải của con người và gia súc không đượcxử lý nên thấm xuống đất hoặc bị rửa trôi, làm cho tình trạng

ô nhiễm nguồn nước về mặt hữu cơ và vi sinh vật ngày càngcao Có nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan dẫn đếntình trạng ô nhiễm môi trường nước, như sự gia tăng dân số,mặt trái của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, cơ sở

hạ tầng yếu kém, lạc hậu, nhận thức của người dân về vấnđề môi trường còn chưa cao… Đáng chú ý là sự bất cập tronghoạt động quản lý, bảo vệ môi trường Nhận thức của nhiều

cơ quan quản lý, tổ chức và cá nhân có trách nhiệm vềnhiệm vụ bảo vệ môi trường nước chưa sâu sắc và đầy đủ,chưa thấy rõ ô nhiễm môi trường nước là loại ô nhiễm gâynguy hiểm trực tiếp, hàng ngày và khó khắc phục đối với đờisống con người cũng như sự phát triển bền vững của đấtnước

2.2.3 Ảnh hưởng từ chính việc nuôi cá

Nuôi cá theo hình thức thâm canh đã có tác động rất lớnđến môi trường do thức ăn dưa thừa, chất thải dạng phân vàchất bài tiết bị tích góp lại trong nước và nền đáy Dưới hoạtđộng của vi sinh vật và các quá trình phân huỷ, chất thảichuyển thành Amoni, Nitorat, Photphat…các chất khoáng đãkích thích sự phát triển của tảo dẫn đến hiện tượng nở hoatrong ao Thêm vào đó các độc tố phát sinh từ quá trìnhphân huỷ chất thải trong khi nuôi và sự tàn lụi của tảo làm