Thảo luận nhóm TMU GIẢI PHÁP đẩy MẠNH hội NHẬP QUỐC tế TRONG bối CẢNH CÁCH MẠNG 4 0 của VIỆT NAM

PHẦN MỞ ĐẦUHội nhập kinh tế quốc tế là một quá trình phát triển tất yếu của nền kinh tế thế giới, từ thấp đến cao, từ quy mô hẹp đến quy mô ngày càng rộng lớn hơn, đặc biệt là trong điều

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

BÀI THẢO LUẬN

BỘ MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN

ĐỀ TÀI

PHẦN 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ

TRONG BỐI CẢNH CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0

PHẦN 2: GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ TRONG BỐI CẢNH CÁCH MẠNG 4.0 CỦA VIỆT NAM

Giảng viên hướng dẫn: Vũ Văn Hùng – Tống Thế Sơn

Hà Nội – 4/2022

1

TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU

Hội nhập kinh tế quốc tế là một quá trình phát triển tất yếu của nền kinh tế thế giới, từ thấp đến cao, từ quy mô hẹp đến quy mô ngày càng rộng lớn hơn, đặc biệt là trong điều kiện hiện nay, khi quá trình toàn cầu hóa, khu vực hóa và quốc tế hóa đang diễn ra hết sức nhanh chóng dưới sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ Ngày nay, một mặt do trình độ phát triển cao của lực lượng sản xuất làm cho tính chất xã hội hóa của chính nó càng vượt ra khỏi phạm vi biên giới quốc gia, lan tỏa sang các quốc gia khu vực và thế giới nói chung Mặt khác, tự do hóa thương mại cũng đang trở thành xu hướng tất yếu, được xem là nhân tố quan trọng thúc đẩy buôn bán giao lưu giữa các quốc gia, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao mức sống của mọi quốc gia Chính vì vậy, hầu hết các quốc gia trên thế giới theo định hướng phát triển của mình đều điều chỉnh các chính sách theo hướng mở cửa, giảm và tiến tới dỡ bỏ các rào cản thương mại, tạo điều kiện cho việc lưu chuyển các nguồn lực và hàng hóa tiêu dùng giữa các quốc gia ngày càng thuận lợi hơn, thông thoáng hơn Không ngừng đẩy mạnh trao đổi hàng hóa và dịch vụ, mở rộng sự phân công và hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực kinh tế, khoa học kỹ thuật là một nhu cầu không thể thiếu được của đời sống kinh tế và là một tất yếu khách quan của thời đại, dù đó

là nước lớn hay nhỏ, nước công nghiệp phát triển hay kém phát triển, nước tư bản chủ nghĩa hay xã hội chủ nghĩa

Nhận thức được tầm quan trọng của việc hội nhập kinh tế quốc tế, nhóm em đã chọn nghiên cứu đề tài “Giải pháp đẩy mạnh hội nhập quốc tế trong bối cảnh cách mạng CN 4.0 của VN” Cuối cùng chúng em xin cảm ơn thầy đã ra đề tài và hướng dẫn chúng em làm đề tài thảo luận Tuy nhiên đây là một đề tài hết sức bao quát và tổng hợp nhiều kiến thức vì vậy bài nghiên cứu chúng em không thể tránh khỏi những sai sót Chúng em rất mong nhận được sự chỉ bảo và giúp đỡ từ cô và các bạn Chúng em xin chân thành cảm ơn

3

TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com

PHẦN NỘI DUNG Phần I Lý thuyết chung về hội nhập quốc tế trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0.

I Khái niệm và nội dung hội nhập kinh tế quốc tế.

1.1 Khái niệm và sự cần thiết khách quan hội nhập kinh tế quốc tế.

1.1.1 Khái niệm về hội nhập kinh tế quốc tế.

Hội nhập kinh tế quốc tế của một quốc gia là quá trình quốc gia đó thực hiện gắn kết nền kinh tế của mình với nền kinh tế các quốc gia khác hay các tổ chức kinh tế toàn cầu dựa trên sự chia sẻ lợi ích đồng thời tuân thủ các chuẩn mực quốc tế chung Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế là một trong những xu thế lớn và tất yếu trong quá trình phát triển của mỗi quốc gia và trên toàn thế giới

Các loại hình hội nhập kinh tế quốc tế trên thế giới:

Hợp tác kinh tế song phương:

Hợp tác kinh tế song phương có thể tồn tại dưới dạng một thỏa thuận, hiệp định kinh tế, thương mại, đầu tư hay hiệp định tránh đánh thuế hai lần, các thoả thuận thương mại tự do (FTAs) song phương…

Loại hình hội nhập này được hình thành từ khi mỗi quốc gia có chủ trương hội nhâp kinh tế quốc tế

VD: Một số hiệp định song phương của Việt Nam với các đối tác quan trọng: Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ (2000), Hiệp định Đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (VJEPA - 2008), Hiệp định Thương mại tự do song phương Việt Nam - Hàn Quốc (2015)

Hội nhập kinh tế khu vực:

Đây là xu hướng khu vực hóa xuất hiện từ khoảng những năm 50 của thế kỉ XX và phát triển cho đến ngày nay Theo sự phát triển của thế giới, khái niệm và sự phân loại hội nhập kinh tế quốc tế cũng có những thay đổi Dựa trên kinh nghiệm hội nhập kinh tế khu vực của Tây Âu, các học giả phân loại hội nhập kinh tế khu vực

thành các cấp độ từ thấp đến cao: Khu vực Mậu dịch tự do (FTA), Liên minh Hải quan (CU), Thị trường chung (CM), Liên minh Kinh tế và tiền tệ (EMU)

1.1.2 Tính khách quan tất yếu của hội nhập kinh tế quốc tế

- Thứ nhất, do xu thế khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế.

+ Toàn cầu hóa là quá trình tạo ra liên kết và sự phụ thuộc lẫn nhau ngày càng tăng giữa các quốc gia trên quy mô toàn cầu

+ Toàn cầu hoá diễn ra trên nhiều phương diện: kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, v.v trong đó, toàn cầu hoá kinh tế là xu thế nổi trội nhất, vừa là trung tâm vừa là cơ sở và cũng là động lực thúc đẩy toàn cầu hoá các lĩnh vực khác

Trong thời đại toàn cầu hóa kinh tế, hội nhập kinh tế quốc tế trở thành tất yếu khách quan:

Toàn cầu hóa kinh tế đã lôi cuốn tất cả các nước vào hệ thống phân công lao động quốc

tế, các mối liên hệ quốc tế của sản xuất và trao đổi ngày càng gia tăng, khiến cho nền kinh

tế của các nước không thể tách rời của nền kinh tế toàn cầu Trong toàn cầu hóa kinh tế, các yếu tố sản xuất được lưu thông trên phạm vi toàn cầu Vì vậy, nếu không hội nhập kinh

tế quốc tế, các nước không thể tự đảm bảo được các điều kiện cần thiết cho sản xuất trong nước Hội nhập kinh tế quốc tế tạo ra cơ hội để các quốc gia giải quyết những vấn đề toàn cầu đã và đang xuất hiện ngày càng nhiều, tận dụng được các thành tựu của cách mạng công nghiệp, biến nó thành động lực cho sự phát triển

- Thứ hai, hội nhập kinh tế quốc tế đang là phương thức phát triển phổ biến của các

nước, nhất là các nước đang và kém phát triển trong điều kiện hiện nay

Đối với các nước đang và kém phát triển thì đây là cơ hội để tiếp cận và sử dụng được các nguồn lực bên ngoài như tài chính, khoa học - công nghệ, kinh nghiệm của các nước phát triển Những nguồn lực vật chất và phương tiện hiện đại được nắm giữ bởi các quốc gia tư bản giàu có và các tập đoàn, công ty xuyên quốc gia Chỉ có phát triển kinh tế mở

và hội nhập quốc tế, các nước đang và kém phát triển mới có thu về được những nguồn lực này cho quá trình phát triển của mình

Đồng thời, hội nhập kinh tế quốc tế là con đường có thể giúp cho các nước đang và kém phát triển có thể rút ngắn khoảng cách với các nước tiên tiến, khắc phục nguy cơ tụt hậu

5

TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com

Hội nhập kinh tế quốc tế giúp mở cửa thị trường, thu hút vốn, thúc đẩy công nghiệp hoá, tăng tích lũy; tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới và nâng cao mức thu nhập tương đối của các tầng lớp dân cư

Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây là chủ nghĩa tư bản hiện đại với ưu thế về vốn và công nghệ đang ráo riết thực hiện ý đồ biến quá trình toàn cầu hoá thành tự do hoá kinh tế và

áp đặt chính trị theo xu hướng tư bản chủ nghĩa Điều này khiến cho các nước đang và kém phát triển phải đối mặt với không ít rủi ro, thách thức: đó là gia tăng sự phụ thuộc do

nợ nước ngoài, tình trạng bất bình đẳng trong trao đổi mậu dịch - thương mại giữa các nước đang phát triển và phát triển Bởi vậy, các nước đang và kém phát triển phát triển cần phải có chiến lược hợp lý, tìm kiếm các đối sách phù hợp để thích ứng với quá trình toàn cầu hoá đa bình diện và đầy nghịch lý

1.2 Nội dung hội nhập kinh tế quốc tế.

Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình gắn kết, giao lưu, hợp tác giữa nền kinh tế quốc gia vào nền kinh tế quốc gia khác hay tổ chức kinh tế khu vực và toàn cầu Hội nhập kinh

tế quốc tế là một trong những xu thế lớn và tất yếu trong quá trình phát triển của mỗi quốc gia cũng như toàn thế giới

Hội nhập là môt quá trình tất yếu, môt xu thế bao trùm mà trọng tâm là mở cửa kinh tế, tạo điều kiện kết hợp tốt nhất nguồn lực trong nước và quốc tế, mở rộng không gian để phát triển và chiếm lĩnh vi tri phù hợp nhất có thể trong

quan hệ kinh tế quốc tế Hội nhập vừa là đòi hỏi khách quan vừa là nhu cầu nội

tại của sự phát triển kinh tê mỗi nước

1.3 Hội nhập kinh tế quốc tế trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0

Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (CMCN 4.0) với nền tảng công nghệ là dữ liệu lớn, điện toán đám mây và kết nối internet toàn diện đang trở thành mối quan tâm của nhiều quốc gia trên thế giới Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế này và đòi hỏi cần phải có các chính sách, biện pháp tích cực, trong đó có các chính sách tài chính để có thể tận dụng các lợi thế nhằm phát triển công nghiệp trong nước, hạn chế tác động tiêu cực mà cuộc cách mạng công nghiệp này có thể mang lại

Cuộc CMCN 4.0 có thể tạo ra lợi thế cho những nước đi sau như Việt Nam, hình thành

và phát triển nhanh nền kinh tế tri thức, thu hẹp khoảng cách và đuổi kịp những nước đi trước trong khu vực và thế giới thông qua việc tiếp thu, làm chủ và ứng dụng nhanh vào sản xuất - kinh doanh, quản lý những tiến bộ, thành tựu công nghệ (kể cả phương thức

sản xuất, quản lý) Như vậy, Việt Nam có cơ hội lớn để tiếp cận và bước vào cuộc cách mạng sản xuất mới đang diễn ra trên thế giới

II Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến quá trình phát triển của Việt Nam.

1 Tác đôngk tích cực:

- Đối với xuất, nhập khẩu:

+ thực hiện các cam kết cắt giảm thuế quan trong hội nhập kinh tế quốc tế -> từ đó tạo ra

cơ hôi•mở rông• thị trường

+ hoàn thiện hệ thống quản lý hải quan theo tiêu chuẩn quốc tế

- Đối với chuyển dịch cơ cấu sản xuất hàng xuất khẩu: Hội nhập kinh tế quốc tế đã thúc đẩy tái cấu trúc nền kinh tế, đặc biệt là chuyển dịch cơ cấu sản xuất hàng hóa xuất khẩu theo hướng tích cực, phù hợp với chủ trương công nghiệp hóa theo hướng hiện đại, theo

đó tập trung nhiều hơn vào các mặt hàng chế biến, chế tạo có giá trị và hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn

- Thu hút được các nguồn đầu tư tại Viêt•Nam

- Đẩy nhanh sự phát triển của nền kinh tế, bổ sung nguồn vốn đáng kể cho tăng trưởng, chuyển giao công nghệ, tăng cường khả năng xuất khẩu, tạo thêm nhiều việc làm

- Nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiê p• trong nước

2 Tác đôngk tiêu cực:

Đối với lĩnh vực xuất nhập khẩu: Dù hàng rào thuế quan được dỡ bỏ, song việc có tận dụng được các ưu đãi về thuế quan để mở rộng thị trường hay không lại phụ thuộc vào việc đáp ứng các yêu cầu về quy tắc xuất xứ cũng như các yêu cầu khác (an toàn thực phẩm, vệ sinh dịch tễ ) Với năng lực tự sản xuất và cung ứng nguyên phụ liệu còn hạn chế, thì những yêu cầu về quy tắc xuất xứ hàng hóa lại đang đặt ra thách thức và mối lo ngại cho các doanh nghiệp Việt Nam

Đối với sản xuất trong nước: Việc tự do hóa thuế nhập khẩu sẽ dẫn đến sự gia tăng nhanh chóng nguồn hàng nhập khẩu từ các nước, đặc biệt là từ các nước TPP, EU vào Việt Nam do giá thành rẻ hơn, chất lượng và mẫu mã đa dạng, phong phú hơn

sẽ tác động đến lĩnh vực sản xuất trong nước

7

TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com

Phần 2: Giải pháp đẩy mạnh hội nhập quốc tế trong bối cảnh cách mạng công

nghiệp 4.0 của Việt Nam.

I Vấn đề hội nhập kinh tế quốc tế trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 của Việt Nam.

1 Thực trạng.

Thực trạng của hội nhập kinh tế quốc tế được thể hiện qua các phương thức chủ yếu:

- Thứ nhất, thỏa thuận thương mại ưu đãi: Đây là phương thức thấp nhất của hội nhập kinh tế quốc tế, nhưng có lịch sử hình thành lâu đời nhất so với các hình thức khác của hội nhập kinh tế quốc tế Theo phương thức này, các quốc gia/vùng lãnh thổ tham gia các thoả thuận/hiệp định, trong đó cam kết dành cho nhau các ưu đãi về thuế quan và phi thuế quan đối với hàng hóa của nhau, tạo thành các ưu đãi thương mại

- Thứ hai, khu vực mậu dịch tự do: Khu vực mậu dịch tự do là một hình thức hội nhập kinh tế quốc tế ở mức độ tương đối cao do hai quốc gia (ví dụ: Hiệp định thương mại tự

do Việt Nam – Chilê) hoặc một nhóm các quốc gia/vùng lãnh thổ (ví dụ: Hiệp định thành lập khu vực mậu dịch tự do ASEAN – Úc và Niu Dilân, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU) thiết lập.Việc thành lập khu vực mậu dịch tự do nhằm thúc đẩy thương mại giữa các nước thành viên

- Thứ ba, hiệp định đối tác kinh tế: Hiệp định đối tác kinh tế là cấp độ hội nhập kinh tế sâu hơn hiệp định thương mại tự do.Hiệp định đối tác kinh tế có thể là đối tác giữa một nhóm nước (khu vực), chẳng hạn: Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định đối tác toàn diện khu vực (RCEP) (các nước ASEAN và các đối tác đang đàm phán), Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện giữa các quốc gia thành viên ASEAN và Nhật Bản (AJCEP) hoặc hiệp định đối tác song phương, như: Hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (VJEPA)

- Thứ tư, thị trường chung: Thị trường chung có đầy đủ các yếu tố của hiệp định đối tác kinh tế và liên minh thuế quan, cộng thêm các yếu tố như tự do di chuyển các yếu tố sản xuất (vốn, lao động) giữa các nước thành viên

- Thứ năm, liên minh thuế quan: Liên minh thuế quan là một hình thức của hội nhập kinh tế quốc tế, trong đó, thuế quan giữa những nước thành viên đều được loại bỏ, chính sách thương mại chung của liên minh đối với những nước không thành viên được thực hiện Các thành viên của liên minh ngoài việc cắt giảm và loại bỏ thuế quan trong thương

8

TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com

mại nội khối còn thống nhất thực hiện chính sách thuế quan chung đối với các nước bên ngoài khối

- Thứ sáu, liên minh kinh tế và tiền tệ: Liên minh kinh tế (Economic Union) là hình thức cao của hội nhập kinh tế quốc tế Liên minh kinh tế được xây dựng trên cơ sở các quốc gia thành viên thống nhất thực hiện các chính sách thương mại, tiền tệ, tài chính và một số chính sách kinh tế - xã hội chung giữa các thành viên với nhau và với các nước ngoài khối Như vậy, ở liên minh kinh tế, ngoài việc các luồng vốn, hàng hoá, lao động và dịch vụ được tự do lưu thông ở thị trường chung, các nước còn tiến tới thống nhất các chính sách quản lý kinh tế - xã hội, sử dụng chung một đồng tiền,

2 Những thành tựu của hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay của việt nam

- Trong những năm qua, hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam đã đạt được một số thành tựu nhất định, đóng góp chung vào sự phát triển kinh tế- xã hội của đất nước Tổng kim nhập xuất nhập khẩu năm 2018 ước đạt 475 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt đạt 239

tỷ USD, tăng 11,2% so với năm 2017 Hàng hóa Việt Nam đã tiếp tục khai thác các thị trường truyền thống và mở rộng tìm kiếm phát triển thêm nhiều thị trường mới Đặc biệt xuất khẩu sang thị trường các nước có hiệp định Thương mại tự do (FTA) với Việt Nam đều có tốc độ tăng cao so với năm 2017 Tỷ lệ tận dụng ưu đãi từ các thị trường đã ký kết FTA đạt khoảng 40% mạnh so với con số khoảng 35% các năm trước Điều đó cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang ngày càng chú trọng tới việc khai thác các cơ hội từ hội nhập và thực thi các FTA

- Sau hơn 30 năm thu hút vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài FDI hiện cả nước có khoảng 334 tỷ USD vốn đăng ký hơn 26600 dự án còn hiệu lực theo đó khu vực FDI đã làm càng ngày càng phát triển trở thành trong những khu vực năng động nhất của nền kinh

tế FDI đã đóng góp lớn trong việc gia tăng năng lực sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam Đến nay khu vực FDI chiếm khoảng 25% tổng vốn đầu tư toàn xã hội trên 70% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước khu vực FDI đã góp phần tăng thu ngân sách tạo điều kiện cho người dân ổn định tình hình xã hội Riêng năm 2018 Việt Nam đã thu hút 1918 dự

án cấp phép mới với số đăng ký đạt hơn 13, 481 tỷ USD tăng 18,1% về số dự án và 0,2%

về vốn đăng ký so với năm 2017

- Ngay từ đầu năm, chúng ta đã tích cực vận động, phối hợp với Liên minh châu Âu (EU) hoàn thành phê chuẩn Hiệp định thương mại tự do Việt Nam-EU, đưa Hiệp định vào thực thi từ 01/8/2020 Kết quả thực thi FTA Việt Nam-EU trong gần 5 tháng qua đã bước đầu cho thấy lợi ích quan trọng, góp phần đưa kim ngạch xuất nhập khẩu nước ta tiếp tục tăng trong năm nay, đạt mức hơn 540 tỷ USD, trong đó xuất siêu hơn 19 tỷ USD