Để góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện, giải quyết các vấn đề thực trạng, tôi đã lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở Đại học Y Hà Nội đáp ứng y
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Giáo dục thể chất trong nhà trường giữ vai trò quan trọng trong việc giáo dục toàn diện GDTC là một biện pháp tích cực, tác động nhiều tới sức khỏe sinh viên, nhằm cung cấp cho sinh viên những kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, là con đường, là phương tiện hiệu quả để thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện và phát triển hài hòa, cân đối thể hình, nâng cao năng lực thể chất và các tố chất thể lực cho sinh viên
Trường Đại học Y Hà Nội trong nhiều năm qua, công tác GDTC cho sinh viên của trường luôn thực hiện theo đúng chương trình đào tạo do Bộ Giáo dục
& Đào tạo quy định, đã góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường Thể chất của sinh viên sau khi tốt nghiệp đã được các cơ sở sử dụng lao động đánh giá cao Tuy nhiên, nhìn trên tổng thể thì kết quả dạy học môn GDTC hiện nay của các trường chưa thực sự đáp ứng được mục tiêu đề ra Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này: Nguyên nhân chính là do công tác quản lý HĐDH của nhà trường còn chưa coi trọng sự đổi mới, sự tiếp cận với đổi mới GD còn rất hạn chế, việc đổi mới chỉ dừng lại ở mức độ lý thuyết, việc ứng dụng chưa được nhiều Việc quản lý hoạt động dạy học môn GDTC ở trường còn mang nặng tính hình thức và chưa đồng bộ về các biện pháp Thực trạng nói trên đặt
ra một yêu cầu cấp bách là phải đẩy mạnh việc quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường
Để góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện, giải quyết các vấn đề
thực trạng, tôi đã lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở Đại học Y Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học” làm
đề tài nghiên cứu của mình, với mong muốn góp phần tìm ra các biện pháp
quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất hiệu quả
2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, thực trạng về quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường Đại học y Hà Nội, đề tài đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học bộ môn Giáo dục thể chất đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở trường trường Đại học y Hà Nội, giúp rèn luyện sức khỏe và góp phần giáo dục toàn diện cho sinh viên
Trang 23 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường Đại học y Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường Đại học y Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học
4 Giả thuyết khoa học
Hiện nay, công tác quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở Đại học y Hà Nội còn hạn chế; bất cập ảnh hưởng đến kết quả dạy học, chưa thực sự đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Nếu đề xuất được những biện pháp quản lý dạy học môn Giáo dục thể chất hiệu quả, đồng bộ, sát với thực tiễn thì chất lượng học tập môn này sẽ được nâng cao, góp phần cải thiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho sinh viên của trường
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Hệ thống hoá cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy môn giáo dục thể chất ở các trường đại học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học
5.2 Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường Đại học y Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới
giáo dục đại học
5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường Đại học y Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học
6 Giới hạn nghiên cứu
6.1 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu công tác quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học của trường Đại học y Hà Nội
6.2 Giới hạn khách thể điều tra
Cán bộ quản lý, cán bộ giảng dạy, sinh viên đang theo học và sinh viên
đã tốt nghiệp đang theo học nội trú để tìm hiểu thực trạng dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất của trường Đại học y Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học
Trang 37 Phương pháp nghiên cứu
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, sơ đồ hóa những tài liệu lý luận về quản lý nhà trường đại học, quản lý hoạt động dạy học, giáo dục thể chất, đổi mới giáo dục, đổi mới hoạt động dạy học… làm cơ sở nghiên cứu cho đề tài
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1 Phương pháp điều tra
7.2.2 Phương pháp quan sát
7.2.3 Phương pháp phỏng vấn
7.2.4 Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động
7.3 Nhóm phương pháp nghiên cứu bổ trợ
7.3 Nhóm phương pháp nghiên cứu bổ trợ
Sử dụng toán thống kê để xử lý số liệu nghiên cứu thực trạng
8 Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị và tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được cấu trúc gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường đại học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất
ở trường Đại học y Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường Đại học Y Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học
Trang 4NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐÁP ỨNG
YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC ĐẠI HỌC
1.1 Sơ lược lịch sử vấn đề nghiên cứu
1.1.1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài
1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam
1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1 Quản lý
Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng, có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý để để điều chỉnh, liên kết các yếu tố tham gia vào hoạt động thành một chỉnh thể thống nhất, điều hoà hoạt động của các khâu một cách hợp quy luật nhằm đạt đến mục tiêu xác định trong điều kiện biến động của môi trường
1.2.2 Hoạt động dạy học
Hoạt động dạy học là một quá trình toàn vẹn có sự thống nhất giữa hai mặt của các chức năng hoạt động dạy và hoạt động học, là sự tương tác giữa thầy và trò được thực hiện theo một phương pháp sư phạm đặc biệt do nhà trường tổ chức, giáo viên thực hiện nhằm giúp học sinh nắm vững kiến thức khoa học và hình thành hệ thống kiến thức khoa học và hình thành hệ thống kỹ năng hoạt động, nâng cao trình độ học vấn, phát triển trí tuệ và hoàn thiện nhân cách, phẩm chất
1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học
Quản lý hoạt động dạy học là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường
1.2.4 Khái niệm Giáo dục thể chất
Giáo dục thể chất (hay còn gọi tắt là thể dục, hiểu theo nghĩa rộng của từ)
là một quá trình giáo dục tác động có mục đích, có kế hoạch, có phương pháp
Trang 5và phương tiện nhằm phát triển các năng lực của con người để đáp ứng các yêu cầu của một xã hội nhất định
1.3 Lý luận về hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường Đại học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục
1.3.1 Hoạt động dạy học ở trường đại học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 1.3.1.1 Trường đại học trong hệ thống giáo dục quốc dân
Cơ sở giáo dục đại học là một trong những cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, thực hiện chức năng đào tạo các trình độ của giáo dục đại học, hoạt động khoa học và công nghệ, phục vụ cộng đồng Trường đại học là
cơ sở giáo dục đại học, đào tạo, nghiên cứu nhiều ngành, được cơ cấu tổ chức theo quy định (Luật Giáo dục đại học năm 2012 và Luật sửa đổi, bổ sung một
số điều của Luật Giáo dục đại học năm 2018).[27]
1.3.1.2 Hoạt động dạy học ở trường đại học
Hoạt động dạy học ở trường đại học là quá trình tương tác và thống nhất giữa hoạt động dạy và học của giảng viên và sinh viên, qua đó nhiệm vụ dạy học được thực hiện
1.3.1.3 Dạy học ở trường đại học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục
Dạy học ở trường đại học đáp ứng yêu cầu đổi mới chính là chú trọng đến việc đổi mới quan điểm, mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy và học, điều kiện bảo đảm cho hoạt động dạy học
1.3.2 Vị trí, vai trò và hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường đại học
1.3.2.1 Vị trí, vai trò của Giáo dục thể chất trong trường đại học
GDTC là một lĩnh vực thể dục thể thao xã hội với nhiệm vụ là “phát triển toàn diện các tố chất thể lực, và trên cơ sở đó phát triển các năng lực thể chất, bảo đảm hoàn thiện thể hình, củng cố sức khỏe, hình thành theo hệ thống và tiến hành hoàn thiện đến mức cần thiết các kỹ năng và kỹ xảo quan trọng cho cuộc sống” Đồng thời, chương trình giáo dục thể chất trong các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp nhằm giải quyết các nhiệm vụ giáo dục đó là: “Trang bị kiến thức, kỹ năng và rèn luyện thể lực cho học sinh, sinh viên” Bên cạnh đó, GDTC trong trường học làm cho học sinh, sinh viên năng động hơn, hứng thú hơn trong việc học tập Những giờ học giáo dục thể chất thực sự
Trang 6là những giây phút làm giải tỏa những áp lực của sinh viên trong suốt quá trình học tập lý thuyết và thực hành
1.3.2.2 Hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường đại học
Giáo dục thể chất được thực hiện trong hệ thống nhà trường góp phần đào tạo những công dân phát triển toàn diện GDTC là bộ phận hữu cơ của mục tiêu giáo dục và đào tạo nhằm giúp con người phát triển cao về trí tuệ, cường tráng
về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức Thể chất – sức khỏe tốt là nhân tố quan trọng trong việc phát triển sự nghiệp, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
1.4 Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường Đại học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học
1.4.1 Quản lý việc xây dựng kế hoạch, chương trình giảng dạy
1.4.2 Quản lý phân công giảng dạy
1.4.3 Quản lý công tác chuẩn bị kế hoạch giảng dạy
1.4.4 Quản lý thực hiện kế hoạch giảng dạy
1.4.5 Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy, sử dụng phương tiện giảng dạy của giảng viên
1.4.6 Quản lý việc bồi dưỡng chuyên môn cho GV
1.4.7 Quản lý kiếm tra, đánh giá kết quả học tập của GV đối với SV 1.5 Một số yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường Đại học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học
1.5.1 Các yếu tố khách quan
- Xu thế đổi mới và hội nhập quốc tế trong giáo dục
- Cơ sở vật chất - thiết bị dạy học
- Nhận thức, tâm lý của phụ huynh và xã hội về hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực
1.5.2 Các yếu tố chủ quan
- Nhận thức, tâm lý, năng lực dạy học của đội ngũ giảng viên
- Năng lực quản lý hoạt động dạy học của Cán bộ quản lý
- Nhận thức và tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập của sinh viên
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Trong Chương 1, luận văn đã tổng quan các tài liệu, bài báo, đề tài nghiên cứu trong và ngoài nước về quản lý hoạt động dạy học ở trường đại học Từ đó
Trang 7xây dựng nên hệ thống lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường Đại học
Để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học thì quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất cần chú trọng thực hiện tốt các nội dung sau: Quản
lý việc xây dựng kế hoạch, chương trình giảng dạy; quản lý phân công giảng dạy; quản lý công tác chuẩn bị kế hoạch giảng dạy; quản lý thực hiện kế hoạch giảng dạy; quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy, sử dụng phương tiện giảng dạy của giảng viên; quản lý việc bồi dưỡng chuyên môn cho GV; quản lý kiếm tra, đánh giá kết quả học tập của GV đối với SV
Nội dung nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường Đại học mà tác giả trình bày trong chương này có vai trò quan trọng làm cơ sở nghiên cứu, khảo sát thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở trường Đại học nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC THỂ CHẤT Ở ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI ĐÁP ỨNG YÊU
CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC ĐẠI HỌC 2.1 Khái quát chung về Trường Đại học Y Hà Nội và Bộ môn Giáo dục thể chất trường Đại học Y Hà Nội
2.1.1 Vài nét về Trường Đại học Y Hà Nội
2.1.2 Bộ môn Giáo dục thể chất của trường Đại học Y Hà Nội
Trang 8c Đội ngũ giảng viên
Bảng 2.1 Bảng tổng hợp số lượng cán bộ giảng dạy của bộ môn (từ năm 2015 đến nay)
Từ Sơn và có bằng Cử nhân thể dục thể thao
Bảng 2.2 Thống kê độ tuổi của cán bộ giảng dạy bộ môn GDTC (từ năm 2015 đến nay)
Năm Tổng
số
Tuổi đời Dưới 30 tuổi 30-35 tuổi 36-50 tuổi Trên 50 tuổi
Số lượng %
Số lượng %
Số lượng %
Số lượng %
Trang 9Số lượng cán bộ giảng dạy có thời gian công tác trên 10 năm chiếm 60%
Số lượng giảng viên dạy từ 5 đến 10 năm cũng chiếm khá đông (40%)
d Cơ sở vật chất phục vụ đào tạo cho môn GDTC
Cơ sở vật chất phục vụ cho đào tạo GDTC hiện nay bao gồm: 01 nhà thi đấu đa năng, 02 sân bóng rổ ngoài trời, 01 sân bóng đá mini và các trang thiết
bị, dụng cụ phục vụ cho giảng dạy các môn học (điền kinh, bóng rổ, thể dục nhịp điệu, cầu lông…)
2.2 Tổ chức nghiên cứu thực trạng
2.2.1 Phương pháp quan sát
2.2.2 Phương pháp phỏng vấn
2.2.3 Phương pháp điều tra viết
2.3 Thực trạng dạy học môn Giáo dục thể chất
2.3.1 Nhận thức của cán bộ, giảng viên và sinh viên về vai trò của GDTC
Cán bộ quản lý và giáo viên giảng dạy môn GDTC có nhận thức đúng đắn về vai trò của GDTC đối với việc phát triển thể chất cho sinh viên Đa số các em sinh viên cũng đã nhận thức được tầm quan trọng của bộ môn GDTC (13% cho rằng rất quan trọng; 75% cho rằng quan trọng) Tuy nhiên vẫn còn 12% số sinh viên cho rằng môn GDTC không quan trọng, điều này là hạn chế,
là rào cản để nâng cao chất lượng GDTC và công tác quản lý hoạt động dạy học GDTC ở trường Đại học Y Hà Nội cần quan tâm
2.3.2 Quan điểm của giáo viên và sinh viên về chương trình đào tạo
Quan điểm của giáo viên về chương trình giảng dạy và đào tạo môn GDTC là chương trình học cần phải xây dựng dựa trên tình hình sức khỏe, thể trạng và điều kiện học tập của sinh viên trong nhà trường Sinh viên trường Đại học Y Hà Nội phần lớn là những sinh viên có sức vóc nhỏ nhắn, tần số các buổi học lý thuyết, thực hành và thực tập ở bệnh viện nhiều Vì vậy, các môn học thể thao trong nhà trường chú trọng đến mục tiêu tăng cường sức khỏe tốt và nâng cao tinh thần tập thể (thể lực và trí lực) Đồng thời, không yêu cầu tham gia học các môn thể thao khó như: nhảy cao, nhảy xa…
Phần lớn sinh viên cho rằng chương trình đào tạo môn GDTC là vừa sức với tình trạng thể lực của mình, không quá khó; nội dung các môn học đa dạng,
Trang 10phù hợp với lứa tuổi, tạo hứng thú cho người học; việc bố trí xen kẽ giữa các
buổi học lý thuyết và học thực hành là khá hợp lý
2.3.3 Các phương pháp giáo dục thể chất cho sinh viên
Qua việc theo dõi, quan sát các giờ học lý thuyết và thực hành của sinh
viên, thấy rằng: phương pháp giảng dạy của giảng viên chủ yếu là trực tiếp
giảng dạy, hướng dẫn nội dung, các kỹ năng, kỹ thuật của môn học và theo sát
việc thực hành của sinh viên để kịp thời uốn nắn, giảng giải, chỉ bảo Ngoài ra,
giảng viên còn hướng dẫn, khuyến khích sinh viên tự rèn luyện thể thao ngoài
giờ bằng việc tổ chức các giải bóng rổ, bóng đá, cờ vua, cầu lông… cho sinh
viên trong kí túc xá và trong toàn trường
2.3.4 Kết quả học tập của sinh viên
Bảng 2.7 Kết quả học tập của sinh viên năm học 2019-2020
Trang 112.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục thể chất ở Đại học Y Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục
2.4.1 Thực trạng quản lý việc xây dựng kế hoạch, chương trình giảng dạy
Cán bộ quản lý đã coi trọng việc xây dựng chương trình GDTC theo định hướng lấy người học làm trung tâm, phù hợp với nhu cầu, thể lực người học; đã chú trọng việc chỉ đạo đa dạng các hình thức, phương pháp dạy học Tuy nhiên công tác này chưa được thực hiện tốt Nhiều cán bộ quản lý cho rằng khâu phát triển chương trình chưa quan tâm đến nhu cầu người học
2.4.2 Thực trạng quản lý phân công giảng dạy
Trong công tác phân công giảng dạy, CBQL đã chú trọng phân công dựa trên năng lực, trình độ chuyên môn, nguyện vọng của giảng viên và đảm bảo tính vừa sức khi lên lớp cho giảng viên
Trong tất cả các biện pháp quản lý phân công giảng dạy thì nội dung
“phân công theo yêu cầu của sinh viên” được đánh giá thấp nhất về mức độ hiệu quả Như vậy, bộ môn chưa làm tốt nội dung này đặc biệt trong việc đào tạo theo học chế độ tín chỉ như hiện nay sinh viên được lựa chọn giảng viên giảng dạy theo ý của mình Lí do là việc lựa chọn giảng viên để đăng ký đã làm thay đổi số lượng giờ giảng của giảng viên, có người thì vượt giờ rất nhiều có người lại thiếu giờ dạy hoặc thậm chí không có giờ dạy Bởi vậy, nhằm cân đối
số lượng giờ giảng Trưởng bộ môn đã chủ động bố trí giảng viên để tránh tình trạng trên Đây là một vấn đề mà tất cả những nhà quản lý phải nghiên cứu để đưa ra một giải pháp hữu hiệu nhằm đào tạo theo đúng tinh thần của học chế tín chỉ
2.4.3 Thực trạng quản lý việc chuẩn bị kế hoạch giảng dạy
Trang 12Bảng 2.10 Thực trạng quản lý việc chuẩn bị kế hoạch giảng dạy môn GDTC ở trường Đại học Y Hà Nội
STT Nội dung quản lý
mục tiêu, chuẩn kiến thức,
phương pháp giảng dạy từng
bài
33 24 99 72 6 4 0 0
3
Phổ biến tiêu chuẩn đánh
giá, xếp loại kế hoạch giảng
dạy
27 20 90 65 21 15 0 0
4
Kiểm tra định kỳ và đột xuất
việc lập và sử dụng hiệu quả
kế hoạch giảng dạy
12 8 34 25 78 57 14 10
2.4.4 Thực trạng quản lý việc thực hiện kế hoạch giảng dạy của GV
- Các nội dung của quản lý việc thực hiện kế hoạch giảng dạy của GV
môn GDTC ở trường Đại học Y Hà Nội được triển khai thực hiện khá hiệu quả
Tuy nhiên, các nội dung: “Có kế hoạch dự giờ cụ thể và thông báo trước khi giờ dạy diễn ra ít nhất 1 tuần; khi dự giờ có quan sát và ghi chép theo mẫu đã thống nhất; sau khi dự giờ có phân tích các dữ liệu so sánh với tiêu chí và chuẩn đánh giá bài dạy, khi góp ý về bài dạy có nêu những mặt đạt được, không được, gợi ý những phương hướng khắc phục tồn tại, không có xung đột giữa GV; phổ biến những ưu điểm, thành tích của GV qua dự giờ” không thực hiện thường xuyên
mà chỉ thực hiện khi có giáo viên tập sự
- Ở nội dung “phối hợp với thanh tra đào tạo, phản hồi của sinh viên trong quản lý thực hiện giảng dạy” cũng được thực hiện hiệu quả góp phần nâng cao
ý thức, tinh