NÂNG CAO TÍNH TUÂN THỦ THUẾ của NGƯỜI nộp THUẾ tại cục THUẾ THÀNH PHỐ hà nội

Tuân thủ thuế thể hiện ở việc chấp hành đầy đủ, kịp thời và đúng đắn các quy định của pháp luật thuế, cụ thể là việc chấp hành các tiêu chí thời gian, mức độ chính xác trung thực và đầy

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan luận văn tốt nghiệp này do tự bản thân thực hiện đồng thời các số

liệu trong luận văn đều không có sự bịa đặt và đều có nguồn từ cục thuế thành phố

Hà Nội hoặc từ các trang mạng chính thống Em xin hoàn toàn chịu trách nghiệm về tính xác thực của số liệu cũng như sự nguyên bản của luận văn này

TÁC GIẢ LUẬN VĂN (Ký và ghi rõ họ tên)

PHẠM ANH ĐỨC

M ỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU v

Lời mở đầu 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍNH TUÂN THỦ THUẾ CỦA NGƯỜI NỘP THUẾ 3

1.1 Khái quát v ề tuân thủ thuế 3

1.1.1 Khái niệm về tuân thủ thuế 3

1.1.2 Phân loại tuân thủ thuế 4

1.1.3 Một số học thuyết nghiên cứu về tính tuân thủ thuế của người nộp thuế 6

1.2 Các tiêu chí đánh giá và phương pháp đo lường tính tuân thủ thuế của người nộp thuế 12

1.2.1 Các tiêu chí đánh giá tính tuân thủ thuế của người nộp thuế 12

1.2.2 Các phương pháp đo lường tính tuân thủ thuế của người nộp thuế 17

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến tính tuân thủ thuế của người nộp thuế 18

1.3.1 Nhân t ố tâm lý xã hội 18

1.3.2 Nhân tố quản lý thuế 20

1.3.3 Nhân t ố về kinh tế 21

1.3.4 Các nhân tố thuộc về bản thân người nộp thuế 21

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TUÂN THỦ THUẾ CỦA NGƯỜI NỘP THU Ế DO CỤC THUẾ THÀNH PHỐ HÀ NỘI QUẢN LÝ 22

2.1 Tổng quan về tổ chức quản lý tại cục thuế 22

2.1.1 Tổ chức bộ máy của cục thuế 22

2.1.2 Chức năng nhiệm vụ các phòng 23

2.1.3 K ết quả thu ngân sách tại cục thuế thành phố Hà Nội 25

2.2 Tình hình tuân thủ thuế của người nộp thuế cục thuế thành phố Hà Nội quản lý 35

2.2.1 Thực trạng tuân thủ về đăng ký thuế 35

2.2.2 Thực trạng tuân thủ về kê khai thuế, tính thuế 37

2.2.3 Thực trạng tuân thủ về nộp thuế 43

2.3 Đánh giá chung về thực trạng tuân thủ ở cục thuế thành phố Hà Nội 46

2.3.1 Kết quả đạt được 46

2.3.2 Hạn chế 47

2.3.3 Nguyên nhân 47

CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO TÍNH TUÂN TH Ủ THUẾ CỦA NGƯỜI NỘP THUẾ 49

3.1 Quan điểm và định hướng đề xuất giải pháp nhằm nâng cao tính tuân thủ thuế của người n ộp thuế 49

3.1.1 Quan điểm dề xuất giải pháp nhằm nâng cao tính tuân thủ thuế của người nộp thuế 49

3.1.2 Định hướng giải pháp nhằm nâng cao tính tuân thủ thuế của người nộp thuế 50

3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao tình tuân thủ thuế của người nộp thuế do cục thuế thành phố Hà Nội quản lý 51

3.2.1 Giải pháp nhằm giảm sự vi phạm tuân thủ do sự hạn chế về chuyên môn của người nộp thuế 51

3.2.2 Gi ải pháp kiến nghị nhằm nâng cao tính tuân thủ thuế của người nộp thuế 51

3.2.3 Tăng cường công tác thanh kiểm tra thuế 52

3.3 Một số giải pháp khác nhằm nâng cao tính tuân thủ thuế của người nộp thuế .53

KẾT LUẬN 54

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 55

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU

Sơ đồ 1: Sơ đồ chiến lược xử lý tuân thủ thuế của CQT theo các mức độ tuân

th ủ thuế của NNT 5

Sơ đồ 2: Mô hình tam giác gian lận của cressey (1953) 10

Sơ đồ 3: Sơ đồ bộ máy tổ chức cục thuế thành phố Hà Nội 23

B ảng 1: Số liệu kết quả thu ngân sách tại cục thuế thành phố Hà Nội năm 2017 – 2019 26

Sơ đồ 4: Số liệu về cấp mã số thuế mới thực hiện bởi cục thuế thành phố Hà Nội 36

Sơ đồ 5: Số liệu về DN, tổ chức, đơn vị đăng ký khai thuế qua mạng 38

Sơ đồ 6: tỷ lệ số hồ sơ khai thuế nộp đúng hạn 39

B ảng 2: báo cáo thống kê tình hình nộp hồ sơ khai thuế và xử lý vi phạm năm

2018 39

L ời mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Với cơ chế quản lý thuế theo mô hình tuân thủ hiện nay theo đó cách hành xử cơ quan thuế tùy thuộc vào mức độ tuân thủ của người nộp thuế thì sự tuân thủ của người nộp thuế là trọng tâm của mô hình quản lý này Dù cơ quan thuế có ban hành

chế tài như nào, quy định chi tiết ra sao thì cũng không đủ nguồn lực có thể kiểm tra được hết tất cả doanh nghiệp cũng như việc làm này không mang lại sự hiệu quả về kinh tế Đồng thời ban hành chế tài quá nặng, chi tiết cũng kìm hãm sự phát triển

của các doanh nghiệp qua đó làm giảm sự phát triển và đa dạng của hàng hóa Hơn

thế, các chế tài ban hành cũng chỉ mang tính cưỡng chế đối với người nộp thuế, chỉ

cần tâm lý không tuân thủ một cách tự nguyện vẫn còn ở NNT thì nếu có sơ hở trong

thể chế chính sách hay lơ là trong thanh kiểm tra thì sự tuân thủ của người nộp thuế

sẽ lung lay và không chắc chắn

Đứng trước thực trạng đó, nhằm nâng cao tính tuân thủ của người nộp thuế mà

trọng tâm là nâng cao tính tuân thủ tự nguyện về nộp thuế, chống gian lận thuế nhằm gia tăng số thuế huy động được vào ngân sách nhà nước em đã lựa chọn đề tài “Nâng cao tính tuân thủ thuế của người nộp thuế tại cục thuế thành phố Hà Nội” làm luận văn tốt nghiệp của mình qua

2 Mục đích nghiên cứu

Trình bày được tầm quan trọng yếu tố tự nguyện tuân thủ của người nộp thuế đối

với sự gia tăng tính tuân thủ của người nộp thuế nói chung

Kiến nghị một số giải pháp nhằm nâng cao tính tuân thủ của người nộp thuế

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Sự tuân thủ của người nộp thuế

- Phạm vi nghiên cứu: Thực trạng tuân thủ thuế của người nộp thuế do cục thuế thành phố Hà Nội quản lý

4 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu khả dĩ thích hợp được sử dụng cho đề tài gồm: Phương pháp quan sát, tổng hợp số liệu Phương pháp định tính

5 Cấu trúc đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, bảng biểu, chữ viết

tắt đề tài được kết cấu qua 3 chương

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍNH TUÂN THỦ THUẾ CỦA NGƯỜI NỘP THUẾ

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TUÂN THỦ THUẾ CỦA NGƯỜI NỘP THUẾ DO

CỤC THUẾ THÀNH PHỐ HÀ NỘI QUẢN LÝ

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO TÍNH TUÂN THỦ THUẾ CỦA NGƯỜI

NỘP THUẾ DO CỤC THUẾ THÀNH PHỐ HÀ NỘI QUẢN LÝ

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍNH TUÂN THỦ THUẾ

1.1 Khái quát về tuân thủ thuế

1.1.1 Khái niệm về tuân thủ thuế

Theo cách hiểu một cách đơn giản nhất thì tuân thủ thuế là việc thực hiện đúng

và đầy đủ các quy định của pháp luật thuế Tuân thủ thuế thể hiện ở việc chấp hành đầy đủ, kịp thời và đúng đắn các quy định của pháp luật thuế, cụ thể là việc chấp hành các tiêu chí thời gian, mức độ chính xác trung thực và đầy đủ của các hoạt động đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế và các nghĩa vụ khác về thuế của NNT

Như vậy, tuân thủ thuế của NNT là việc NNT chấp hành đầy đủ nghĩa vụ về thuế theo đúng luật định, bao gồm các hoạt động đăng ký thuế, kê khai thuế, tính thuế và

nộp thuế Bất kỳ sự vi phạm nào xuất hiện ở một trong các khâu trên đều dẫn đến sự không tuân thủ ở các mức độ khác nhau

Đến đây có một vấn đề cần được quan tâm đó là tuân thủ do tự nguyện và không

tự nguyện

Nếu nhóm đối tượng NNT tuân thủ thuế theo đúng khái niệm được nêu ở trên nhưng với tinh thần cưỡng ép vì e ngại chế tài và sự thanh kiểm tra của CQT thì chỉ

cần sự sơ hở trong thanh kiểm tra có thể do số lượng doanh nghiệp quá lớn khiến tỷ

lệ và chất lượng thanh, kiểm tra bị giảm hoặc những rủi ro cố hữu trong thanh kiểm tra như công ty quá lớn, lượng hàng tồn kho quá nhiều, không thể kiểm tra giám định tính trung thực hợp lý về báo cáo hàng tồn kho….thì ngay lập tức NNT sẽ vi phạm

nếu có môi trường thuận lợi hoặc đủ thuận lợi vì họ đã luôn có sẵn động lực bên trong để vi phạm Không những thế, với tâm thế tuân thủ một cách cưỡng ép, tâm lý NNT sẽ luôn trong tình trạng tìm cách để trốn thuế sao cho hiệu quả, thành công và khó bị phát hiện hoặc nếu có bị phát hiện thì kết quả đạt được cũng bù đắp hậu quả Đồng thời, một NNT chỉ được coi là không tuân thủ nếu CQT có đầy đủ bằng chứng minh họ sai phạm Và bởi số lượng NNT ngày càng tăng và quá áp đảo so với CQT thì chắc chắn tỷ lệ NNT không tuân thủ nhưng chưa bị phát hiện là lớn hơn so với báo cáo Vậy nên, theo quan điểm của bản thân em, chỉ khi NNT thực sự tuân thủ trong tâm trí của chính họ với sự tự nguyện và không ràng buộc thì NNT đó mới

thực coi là tuân thủ thuế Đây cũng chính là mục tiêu mà định hướng giải pháp đề tài hướng tới, nhằm thiết lập một hệ thống quan điểm, niềm tin định hướng suy nghĩ NNT hướng tới sự tuân thủ thuế tự nguyện

1.1.2 Phân loại tuân thủ thuế

Để xem xét và đánh giá mức độ tuân thủ của NNT, tùy theo mục đích nghiên cứu

và vị trí nghiên cứu mà những người nghiên cứu sử dụng những tiêu chí khác nhau Tùy theo tiêu chí phân loại mà tuân thủ thuế được phân chia thành những nhóm khác nhau

1.1.2.1 Căn cứ vào tính chất tuân thủ

Theo quan điểm của Trung tâm nghiên cứu chính sách và quản lý thuế của OECD thì tính tuân thủ của NNT được chia thành 2 nhóm chính

- Tuân thủ hành chính (Administrative compliance): Là việc NNT tuân thủ các quy định hành chính về việc kê khai, nộp thuế đúng hạn Thông thường, các quy định liên quan đến xác định hành vi tuân thủ quy định hành chính thường được thể

hiện khá rõ ràng trong các văn bản luật

- Tuân thủ kỹ thuật (Technical compliance): Là việc NNT thực hiện tính toán và

nộp thuế theo đúng quy định tại các điều của luật thuế So với tuân thủ quy định hành chính, việc xác định tuân thủ kỹ thuật lại khá phức tạp vì khi các luật thuế quy định không rõ ràng và dễ hiểu thì việc xác định chính xác số thuế phải nộp

sẽ gặp nhiều khó khăn Mặt khác, để đánh giá tính tuân thủ kỹ thuật, cần phải

nắm bắt và có số liệu sát thực đối với hoạt động chịu thuế của NNT Nói cách khác, để xác định NNT có tuân thủ hay không thì kiểm tra tại trụ sở CQT khó mà

kết luận được mà phải kiểm tra tại trụ sở của NNT

1.1.2.2 Căn cứ vào nội dung tuân thủ

Căn cứ theo nội dung các nghĩa vụ thuế mà NNT phải tuân thủ thì tuân thủ thuế được phân loại thành: Tuân thủ trong việc đăng ký thuế; tuân thủ trong việc nộp hồ

sơ khai thuế; tuân thủ trong việc báo cáo các thông tin đầy đủ và chính xác; tuân thủ trong việc nộp thuế Nêu NNT không thực hiện bất kỳ một trong các nghĩa vụ này thì có thể coi là không tuân thủ thuế theo một nghĩa vụ cụ thể

Cách phân loại này là cơ sở để so sánh, đánh giá và kết luận trên phương diện quy định cụ thể của pháp luật thì NNT đã vi phạm điều gì Đây là cơ sở để áp dụng các hình thức xử phạt theo quy định pháp luật

1.1.2.3 Căn cứ vào mức độ tuân thủ

Trong công tác quản lý thuế, việc đánh giá mức độ tuân thủ thuế của NNT để có các biện pháp quản lý phù hợp được coi là phương pháp quản lý hiện đại, còn gọi là

quản lý tuân thủ

Quản lý tuân thủ là mô hình quản lý thuế xác lập trên cơ sở đánh giá tính tuân

thủ của NNT: Theo đó, trên cơ sở đánh giá tính tuân thủ của NNT, CQT áp dụng phương pháp quản lý khác nhau với từng nhóm đối tượng để đạt hiệu quả quản lý cao nhất Mô hình này được đề xuất bởi Grabosky và Braithwaite năm 1986 và được

cơ quan thuế Australia áp dụng cuối những năm 1990 Vì vậy, mô hình này còn được

gọi là mô hình tháp tuân thủ ATO

Mô hình này được thể hiện qua sơ đồ sau:

Sơ đồ 1: Sơ đồ chiến lược xử lý tuân thủ thuế của CQT theo các mức độ tuân thủ

thuế của NNT Theo mô hình của Grabosky và Braithwaite thì toàn bộ NNT được chia thành 4 nhóm tương ứng với mức độ tuân thủ pháp luật của họ và cơ quan quản lý thuế có các biện pháp tương ứng đối với từng nhóm NNT này để đảm bảo sự tuân thủ thuế

tốt nhất

Hình kim tự tháp nêu trên thể hiện chiến lược xử lý tuân thủ của cơ quan thuế Trong đó, cạnh bên trái kim tự tháp thể hiện hành vi tuân thủ của NNT; cạnh đối

xứng bên phải thể hiện nguyên tắc xử lý của CQT đối với hành vi tuân thủ Mũi tên

nằm trên đường trung tuyến thể hiện chiến lược xử lý của CQT nhằm nâng cao tính tuân thủ tương ứng với mức độ tuân thủ pháp luật của họ Bốn nhóm này tương ứng

với bốn mức độ thể hiện hành vi tuân thủ bên trái kim tự tháp Tương ứng với bốn nhóm NNT này là bốn nguyên tắc xử lý khác nhau của cơ quan thuế Cụ thể:

- Nếu hành vi của NNT là “sẵn sàng tuân thủ” thì CQT có nguyên tắc xử lý là

“tạo điều kiện thuận lợi nhất” để NNT tuân thủ

- Nếu hành vi của NNT là “cố gắng tuân thủ nhưng không phải lúc nào cũng thành công” thì CQT có nguyên tắc xử lý là “hỗ trợ” để NNT tuân thủ

- Nếu hành vi của NNT là “không muốn tuân thủ những sẽ tuân thủ nếu CQT quan tâm” thì CQT có nguyên tắc xử lý là “Ngăn chặn thông qua các biện pháp phát hiện vi phạm” để NNT tuân thủ

- Nếu hành vi của NNT là “quyết tâm không tuân thủ” thì CQT có nguyên tắc

xử lý là “áp dụng toàn bộ quyền lực theo pháp luật” để buộc NNT tuân thủ 1.1.3 Một số học thuyết nghiên cứu về tính tuân thủ thuế của người nộp thuế Trong suốt những năm 1980, những nghiên cứu về trốn thuế và không tuân thủ thuế trở nên lan rộng đằng sau mối quan tâm của các nhà chính trị tại Mỹ bởi sự tăng lên của các khoản chênh lệch về thuế; do đó, các nghiên cứu bắt đầu xuất hiện đầu tiên tại Mỹ và tập trung vào thuyết kinh tế Luận văn đã tìm hiểu qua nhiều công trình khoa học trước đây, nhận thấy khung lý thuyết được các tác giả vận dụng để nghiên cứu về lĩnh vực tuân thủ cũng như không tuân thủ thuế, trốn thuế là: lý thuyết

mô hình ngăn chặn kinh tế; lý thuyết mô hình tâm lý xã hội và tài chính

1.1.3.1 Lý thuy ết mô hình ngăn chặn kinh tế (Economic deterrence model)

Những nguyên lý của các mô hình ngăn chặn kinh tế lần đầu tiên được khám phá vào những năm 1960 từ tác phẩm của Becker (1968), nhà nghiên cứu đã phân tích các hành vi trái pháp luật sử dụng cùng một khung lý thuyết kinh tế Becker (1968)

đề xuất một luận cứ hẹp rằng các biện pháp ngăn chặn như xác suất phát hiện xử phạt và những hình phạt có ảnh hưởng đến sự tuân thủ Đến những năm 1970, dựa trên “Thuyết hữu dụng”, Allingham và Sandmo (1972) cho rằng người nộp thuế sẽ tìm cách tối ưu hóa lợi ích của họ để thực hiện các quyết định tuân thủ trong các báo cáo thuế; nơi mà việc trốn thuế xuất hiện nếu như các lợi ích về mặt tài chính thấp hơn các chi phí tài chính Từ đó, mô hình ngăn chặn kinh tế được phát triển với quan điểm nghiên cứu rằng, sự ngăn chặn có tác động đến hành vi tuân thủ Trong đó, sự ngăn chặn có thể xảy ra dưới dạng tăng xác suất phát hiện vi phạm, tăng thuế suất

hoặc bằng cách áp dụng các hình phạt Nghiên cứu của Allingham và Sandmo (1972) cũng chỉ ra rằng nếu xác suất phát hiện là chắc chắn, hình phạt nhẹ có thể có

hiệu quả đối với việc tuân thủ Sau đó, một loạt các tác giả cũng dựa trên mô hình

của Allingham và Sandmo (1972) cùng quan điểm về sự ngăn chặn trong lý thuyết

kinh tế để tiếp tục nghiên cứu về sự tuân thủ của người nộp thuế Srinivasan (1973) trong Devos (2014) lập luận rằng nếu xác suất phát hiện là độc lập với thu nhập thì khi thu nhập của người đóng thuế tăng lên thì mức độ trốn thuế cũng sẽ tăng theo

Một nghiên cứu của Kolm (1973) trong Devos (2014) xem mô hình ngăn chặn kinh

tế từ quan điểm của những người đóng thuế; vấn đề là làm thế nào để tối đa hóa lợi ích của người nộp thuế sẽ tạo ra những thay đổi về thuế suất và mức thu nhập

Trong những năm 1980, mô hình ngăn chặn kinh tế đã xuất hiện nhiều phiên bản, trong đó sửa đổi một số giả định cơ bản và kiểm tra các biến tuân thủ khác nhau

Mặc dù các mô hình sau này phức tạp hơn phiên bản trước nhưng vẫn dựa trên tiền

đề rằng các biện pháp chế tài về kinh tế là chìa khóa để cải thiện sự tuân thủ chung

của người nộp thuế Tuy nhiên, một nghiên cứu sau này của Graetz và cộng sự (1986)

đã chỉ ra rằng mô hình ngăn chặn kinh tế cung cấp một lý thuyết không đầy đủ về tuân thủ thuế Các tác giả này đưa ra một nền tảng lý thuyết toàn diện hơn cho việc phân tích tuân thủ thuế liên quan đến các yếu tố như: mức độ không tuân thủ, sự

kiểm toán và việc đánh giá bằng hình phạt Tất cả được xác định thông qua sự tương tác giữa người nộp thuế và cơ quan thuế với mục đích làm rõ mối quan hệ giữa các

yếu tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ Cowell (1985) đã điều tra định nghĩa về trốn thuế

và đề xuất rằng các yếu tố kinh tế phi thuế khác cần được xem xét Tác giả chỉ ra

rằng các mục tiêu xã hội có thể ảnh hưởng đến sự tuân thủ ngoài hình phạt Vào cuối

những năm 1980, hai nghiên cứu quan trọng khác đã nâng cao mô hình ngăn chặn kinh tế cơ bản là công trình của Scotchmer và Slemrod (1989) cũng như Slemrod (1989) Các tác giả lập luận rằng, bởi vì chi phí tuân thủ pháp luật ngày càng phức

tạp đã làm tăng sự không tuân thủ mặc dù lý thuyết vẫn dựa trên giả định rằng người

nộp thuế đã tìm cách tối đa hóa lợi ích Nhìn chung, Slemrod (1989) đã có thể xác định một số điểm yếu trong mô hình ngăn chặn kinh tế, đặc biệt đối với những đặc tính và tình huống không giống nhau của người nộp thuế

Trong những năm 1990 và đầu những năm 2000, các nghiên cứu tiếp theo đã cố

gắng giải quyết những thiếu sót của mô hình ngăn chặn kinh tế Cụ thể, quan niệm

về người nộp thuế có kiến thức và kỹ năng đầy đủ đã không được xem xét về sự khác biệt giữa thực tế và số liệu kế toán cùng các thông số phạt trong các quyết định

của người nộp thuế Một nghiên cứu của Falkinger và Walther (1991) trong Devos (2014) xem xét ngoài các yếu tố trừng phạt còn có tác động của những yếu tố thuyết

phục Alm và cộng sự (1995), cũng đã tìm ra các yếu tố phi kinh tế khác trong nghiên

cứu và kết luận rằng hầu hết các nghiên cứu thực nghiệm được thực hiện cho đến nay có xu hướng bác bỏ mô hình ngăn chặn kinh tế với hình thức cơ bản Tuy ảnh

hưởng của mức phạt được tăng lên đối với việc không tuân thủ của người nộp thuế nhưng tác động tổng thể của nó vẫn là một vấn đề còn tranh luận

Nhìn chung, theo quan điểm nghiên cứu của mô hình ngăn chặn kinh tế, các nhà khoa học đã tóm tắt hiệu quả của những yếu tố quyết định chi phí tài chính có ảnh hưởng đến sự tuân thủ thuế như: sự phức tạp của hệ thống thuế; thuế suất, xác suất phát hiện vi phạm, mức thu nhập và cấu trúc hình phạt Tuy nhiên ít bằng chứng

thực nghiệm chứng minh được những dự đoán của mô hình ngăn chặn kinh tế là hoàn toàn đúng đắn Jackson và Milliron (1986) trong Devos (2014) chỉ ra rằng, mặc

dù các yếu tố trên đã được kiểm nghiệm nhưng chưa có kết luận chắc chắn về mối quan hệ giữa những yếu tố này và sự không tuân thủ Vì vậy, khi xem xét mô hình ngăn chặn kinh tế cùng những thiếu sót của nó, rõ ràng là các nghiên cứu sau cần

phải tìm hiểu thêm để giải quyết vấn đề trốn thuế và không tuân thủ Tiếp nối hướng nghiên cứu trong lĩnh vực tuân thủ thuế, một phương pháp tiếp cận khác mô hình ngăn chặn kinh tế đã xuất hiện là mô hình tâm lý xã hội và tài chính

1.1.3.2 Lý thuy ết mô hình tâm lý xã hội và tài chính (fiscal and social

của người nộp thuế Một trong những nghiên cứu sớm nhất về trốn thuế đã khám phá ra khái niệm “tư duy thuế” được trình bày bởi Schmolders (1959) Khái niệm này dựa trên giả định rằng người nộp thuế có quan điểm riêng biệt về việc chăm sóc

bản thân họ trái ngược với việc đóng góp vào lợi ích của cộng đồng Do đó, nếu người nộp thuế càng có thái độ tích cực về thuế cũng như cách làm việc với cơ quan thuế, họ càng sẵn sàng đóng thuế Vào cuối những năm 1960, mô hình của Strumpel (1969) trong Devos (2014) khẳng định rằng việc thi hành chặt chẽ, sự cứng nhắc khi đánh giá của cơ quan thuế sẽ làm giảm mức độ tuân thủ của người nộp thuế Hai

biến chính trong mô hình bao gồm tính nghiêm ngặt trong xử lý của cơ quan thuế và

biến thứ hai là “sẵn sàng hợp tác” liên quan đến thái độ và nhận thức của cá nhân về

hệ thống thuế Kinsey (1986) diễn giải khái niệm “sẵn sàng hợp tác” có liên quan

đến sự tuân thủ, trong đó những người nộp thuế rất hợp tác với cơ quan thuế, có thể

sẽ tuân thủ nhiều hơn những người không hợp tác

Trong những năm 1970, một số mô hình tâm lý tài chính đã được đề xuất để kiểm định những biến số liên quan đến thái độ con người Cụ thể, một nghiên cứu của Spicer (1974) đã đề cập đến yếu tố bất bình đẳng giữa các khoản thuế trả cho hàng hóa so với dịch vụ công do Chính phủ cung cấp Hai nghiên cứu tiếp theo, Vogel (1974); Song và Yarborough (1978) đã kiểm tra tác động của các giá trị đạo đức khi tuân thủ của người nộp thuế và đưa ra nhận định rằng cả hai biến số phi kinh tế, công

bằng và đạo đức đều có liên quan đáng kể đến hành vi tuân thủ

Vào đầu những năm 1980, Lewis (1982) cũng đã tiến hành một nghiên cứu tâm

lý học về thuế, kiểm tra thái độ và nhận thức của người nộp thuế nhằm hiểu rõ hành

vi tuân thủ, đặc biệt là trốn thuế Kết quả cho thấy có ba biến số ảnh hưởng đáng kể đến ý định trốn tránh như: tuổi tác, quan điểm đạo đức, và những ước lượng của

những yếu tố khác tham gia vào việc gian lận Lewis (1982) kết luận rằng, cần có

những nghiên cứu sâu hơn để khám phá hành vi của người nộp thuế, đặc biệt là sử

dụng phương pháp nghiên cứu bằng quan sát hành vi và kết quả thực tế nhiều hơn là

chỉ sử dụng các cuộc khảo sát Một nghiên cứu tiếp theo đưa ra khuôn khổ tâm lý về

sự tuân thủ trong suốt những năm 1980 là Greonland và Veldhoven (1983); các yếu

tố của khung nghiên cứu bao gồm: nhân cách, đặc điểm, tình huống, cơ hội, kinh tế

xã hội, hệ thống thuế và kiến thức về gian lận tài chính, thái độ đối với thuế và hành

vi trốn thuế Smith và Kinsey (1987) đề xuất một khung khái niệm thay thế để hiểu được hành vi của đối tượng nộp thuế; những yếu tố như: thông tin sẵn có, cơ hội để hành động, sự khó khăn và chi phí cho hành động đó là rất quan trọng Do đó, lý thuyết cho thấy hành vi của người nộp thuế có thể là kết quả của những vấn đề khác nhau như thói quen chứ không chỉ là ý định của họ Và lý thuyết này thừa nhận cả

việc vô tình không tuân thủ và cố ý không tuân thủ

Trong suốt những năm 1990 và đầu những năm 2000, các biến số khác xuất hiện trong các mô hình tâm lý xã hội và tài chính cũng không có trong mô hình ngăn chặn kinh tế thuần túy Đặc biệt, nghiên cứu của Alm và cộng sự (1992) đã sử dụng biến

vốn trao đổi, nơi người nộp thuế đánh giá lợi ích mà họ nhận được từ Chính phủ để đổi lấy các khoản thuế đã trả Chắc chắn rằng, những nghiên cứu thực nghiệm đã được thực hiện trong suốt những năm 1990 để kiểm tra mối liên hệ giữa nhận thức

của người nộp thuế về sự công bằng và trốn thuế, nhưng các phát hiện của những nhà nghiên cứu không nhất quán

Như vậy, trong suốt nhiều năm nghiên cứu, nền tảng lý thuyết về tuân thủ thuế

đã xuất hiện như mô hình ngăn chặn kinh tế và mô hình tâm lý xã hội và tài chính

Sự phát triển trong nghiên cứu về tuân thủ thuế của mô hình tâm lý xã hội và tài chính nhằm đóng góp cho những thiếu sót của mô hình ngăn chặn kinh tế Tuy nhiên, các kết luận của những nhà nghiên cứu vẫn còn nhiều tranh cãi

phạm hoặc những vi phạm pháp luật chỉ được thực hiện trên cơ sở hội đủ 3 yếu tố

Đó là: cơ hội, áp lực (động cơ) và thái độ, cá tính hay sự hợp lý hóa hành vi gian lận của con người (sơ đồ 2: mô hình tam giác gian lận của cressey - 1953)

Sơ đồ 2: Mô hình tam giác gian lận của cressey (1953)

Theo sơ đồ trên, hành vi gian lận hay sự vi phạm pháp luật sẽ bị tác động bởi ba

yếu tô cơ bản sau:

+ Áp lực (động cơ): Khởi nguồn của việc thực hiện vi phạm pháp luật là do người thực hiện chịu những áp lực Các áp lực có thể do những khó khăn về tài chính, ví dụ như: hao hụt về tiền bạc trong cuộc sống mà cá nhân phải vượt qua;

hoặc mối quan hệ không suôn sẻ giữa người chủ và nhân viên Theo lý giải của mô hình tam giác gian lận, khi áp lực tăng thì gian lận xuất hiện

+ Cơ hội: Yếu tố này còn thể hiện phương thức thực hiện hành vi vi phạm Một khi đã tồn tại những áp lực thúc đẩy như đã đề cập, nếu có cơ hội thì hành vi gian

lận sẽ được thực hiện

+ Thái độ của con người hay khả năng hợp lý hóa hành vi gian lận của con người: Cressey (1953) cho thấy rằng, tùy theo cá tính của mỗi người mà hành vi gian

lận có được tiến hành thực hiện hay không Có những người khi có cơ hội và chịu

áp lực họ sẽ thực hiện hành vi gian lận với lý lẽ tự an ủi rằng họ sẽ không để chuyện này lặp lại Cressey (1953) cũng cho rằng, đây là phản ứng tự nhiên của con người,

lần đầu tiên làm những điều trái với lương tâm và đạo đức của mình họ sẽ bị ám ảnh, nhưng ở những lần kế tiếp họ thực hiện gian lận sẽ không cảm thấy băn khoăn và

mọi việc diễn ra dễ dàng hơn, dễ được chấp nhận hơn Do đó, ảnh hưởng của thái độ đến hành vi gian lận còn phụ thuộc vào quan điểm, nhận định của người thực hiện Tam giác gian lận của Cressey (1953) được dùng để lý giải rất nhiều vụ gian

lận hoặc vi phạm các quy định của Luật pháp và được áp dụng trong việc nghiên

cứu, đánh giá rủi ro có gian lận phát sinh trong nhiều lĩnh vực nghề nghiệp

• Mô hình bàn cân gian lận của Albrecht và cộng sự (1984)

Albrecht và cộng sự (1984) đã tiến hành phân tích 212 trường hợp gian lận, nghiên cứu được Hiệp hội các nhà sáng lập chuyên nghiên cứu về kiểm toán nội bộ tài trợ Phương pháp nghiên cứu của các tác giả này là sử dụng bảng câu hỏi để khảo sát, đối tượng là kiểm toán viên nội bộ ở các công ty Mục tiêu nghiên cứu là xác định các dấu hiệu quan trọng của sự gian lận để có thể ngăn ngừa và phát hiện chúng Đối với nhân viên có 10 dấu hiệu cho thấy khả năng xuất hiện gian lận cao nhất Đối

với tổ chức cũng có 10 dấu hiệu liên quan đến tổ chức cho thấy khả năng xuất hiện gian lận cao nhất Kết quả nghiên cứu đã xây dựng lý thuyết bàn cân gian lận dựa trên các dấu hiệu báo động sự gian lận bao gồm ba nhân tố: hoàn cảnh tạo ra áp lực,

cơ hội và tính trung thực của cá nhân

Mô hình lý thuyết bàn cân gian lận đã rút ra được là nguy cơ xảy ra gian lận rất cao khi hoàn cảnh tạo ra áp lực, cơ hội thực hiện gian lận cao cùng với tính liêm chính của cá nhân thấp Ngược lại, nguy cơ xảy ra gian lận rất thấp khi hoàn cảnh

tạo ra áp lực, cơ hội thực hiện gian lận thấp cùng với tính liêm chính của cá nhân cao Theo nghiên cứu, hoàn cảnh tạo ra áp lực có thể liên quan đến những khó khăn tài chính, cơ hội thực hiện gian lận có thể do cá nhân tự tạo ra hay do sự yếu kém

của hệ thống kiểm soát nội bộ.Cũng giống như mô hình tam giác gian lận của Cressey (1953), lý thuyết bàn cân gian lận được ứng dụng trong các nghiên cứu thực nghiệm nhằm phát hiện những vi phạm pháp luật, gian lận trong nhiều lĩnh vực khác nhau

Quá trình tổng hợp khung lý thuyết nghiên cứu về không tuân thủ thuế cho thấy

mô hình ngăn chặn kinh tế dựa trên quan điểm kinh tề về tối đa hóa lợi ích của người

nộp thuế để nhận định các yếu tố có tác động đến hành vi tuân thủ Các yếu tố của

mô hình ngăn chặn kinh tế đã được kết luận có ảnh hưởng đến tuân thủ thuế là: (1) Thuế suất và hệ thống thuế; (2) Xác suất bị phát hiện không tuân thủ; (3) Mức hình

phạt cho các vi phạm về thuế

Trong khi đó, những mô hình tâm lý xã hội và tài chính nghiên cứu những yếu tố liên quan đến thái độ, cảm nhận về con người, về những quy định của hệ thống quản

lý thuế có tác động đến hành vi quyết định thực hiện nghĩa vụ thuế Do đó, các yếu

tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế được đề cập bởi quan điểm nghiên cứu của

mô hình tâm lý xã hội và tài chính: (1) Cảm nhận về chất lượng dịch vụ công; (2)

Mức độ tham nhũng; (3) Chi phí tuân thủ

1.2 Các tiêu chí đánh giá và phương pháp đo lường tính tuân thủ thuế của người

nộp thuế

1.2.1 Các tiêu chí đánh giá tính tuân thủ thuế của người nộp thuế

1.2.1.1 Các tiêu chí định tính

Tình tuân thủ của NNT bao giờ cũng được biểu hiện ra ngoài Tuy vậy, có những

biểu hiện có thể định lượng và những biểu hiện không thể định lượng Trong trường

hợp tính tuân thủ của NNT không thể định lượng được thì đây chính là các chỉ tiêu định tính Cụ thể như sau:

Thứ nhất, mức độ quan tâm và am hiểu của NNT đối với các quy định của pháp

luật thuế, nhất là các quy đinh liên quan đến quyền và nghĩa vụ của NNT Tiêu chí này mang tính trình độ kỹ thuật nghiệp vụ của NNT, thể hiện sự vi phạm tuân thủ

do sự hạn chế về chuyên môn nghiệp vụ của NNT

Tiêu chí này chịu ảnh hướng bởi trình độ dân trí, hệ thống giáo dục, mức độ phúc tạp hay đơn giản của chính sách thuế, nội dung và hình thức tuyên truyền, hỗ

trợ của NNT của CQT cũng như mức độ xử phạt những hành vi gian lận, sai sót

Mặc dù không thể lượng hóa chính xác mức độ quan tâm cũng như sự am hiểu

của NNT đối với các quy định pháp luật thuế, song ta cũng có thể đánh giá thông qua một số thang đo về đào tạo, chứng chỉ như tỷ lệ tốt nghiệp bậc cử nhân ngành

kế toán đạt bằng giỏi trở lên hay số lượng chứng chỉ kế toán trưởng, kiểm toán viên được cấp hàng năm Tuy nhiên tính tuân thủ do yếu tố am hiểu chuyên môn của NNT có thể giải quyết thông qua hệ thống đại lý thuế một khi hệ thống này trở nên phổ biến, giá cả dịch vụ hợp lý và các công ty hầu hết chỉ sử dụng dịch vụ một năm vài lần khi kê khai hoặc khi cơ cấu chi phí, doanh thu có sự thay đổi qua đó cần tư

vấn kê khai thuế

Thứ hai, sự tự nguyện hay miễn cưỡng trong tuân thủ thuế Tiêu chí này cho

thấy NNT tuân thủ một cách miễn cưỡng hay tự nguyện pháp luật thuế Đây là tiêu chí đặc biệt quan trọng đối với sự tuân thủ thuế nhưng cũng cực khó đo lường do tính chất phức tạp, không thể biểu hiện dưới bất kỳ dạng biểu đồ, sơ đồ hay số liệu mang tính toán học nào Để cải thiện tiêu chí này hiệu quả chỉ có thể thông qua các

thủ thuật, kỹ thuật truyền thông, tác động văn hóa, suy nghĩ NNT hoặc các biện pháp mang tính khoa học xã hội, khoa học chính trị, tâm lý nhằm định hướng suy nghĩ, thay đổi nhìn nhận của NNT qua đó gia tăng sự tuân thủ tự nguyện

1.2.1.2 Các tiêu chí định lượng

Trong điều kiện hiện nay, khi áp dụng cơ chế tự khai, tự nộp thuế thực hiện tổ

chức quản lý theo mô hình tuân thủ thì những chỉ tiêu định lượng nhằm đánh giá, phân loại sự tuân thủ NNT là rất quan trọng và cần thiết cũng như cần bổ sung cải

tiến liên tục nhằm tăng cường hiệu quả của công tác thanh kiểm tra cũng như phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm

- Chỉ tiêu đánh giá tổng quát về mức độ tuân thủ thuế

Chỉ tiêu 1: Tỷ lệ giữa số NNT có hành vi vi phạm pháp luật thuế với tổng số

NNT đang quản lý hoặc được kiểm tra Cụ thể như sau:

Chỉ tiêu đánh giá tổng quát mức tuân thủ thuế =𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑁𝑁𝑇 đ𝑎𝑛𝑔 𝑞𝑢ả𝑛 𝑙ý ℎ𝑜ặ𝑐 đượ𝑐 𝑘𝑖ể𝑚 𝑡𝑟𝑎Số NNT có hành vi vi phạm luật thuế

Hành vi vi phạm thuế sử dụng để đo lường chỉ tiêu này là tất cả các loại hành vi vi

phạm về thuế, từ vi phạm thủ tục đến vi phạm về kê khai, tính thuế, nộp thuế,…Chỉ tiêu này được xác định cho một thời kỳ nhất định (tháng, quý, năm) tùy mục đích

nghiên cứu Tỷ lệ này càng cao phản ánh mức độ tuân thủ thuế càng thấp và ngược

lại, Tuy chỉ tiêu này phản ánh mức độ tuân thủ của NNT, song cũng chịu ảnh hưởng

và tác động bởi tính hiệu quả trong công tác thanh tra, kiểm tra của CQT nhằm phát

hiện các hành vi không tuân thủ của NNT

- Nhóm chỉ tiêu đánh giá mức độ tuân thủ thuế trong việc đăng ký thuế

Mức độ tuân thủ thuế của NNT trong đăng ký thuế thể hiện ở việc NNT thực hiện

kê khai đăng ký thuế đúng mẫu biểu, chính xác các chỉ tiêu, nộp hồ sơ đăng ký thuế

cho CQT đúng thời hạn Do vậy, chỉ tiêu định lượng để đánh giá tính tuân thủ ở hoạt

động này có thể dựa vào tỷ lệ hoặc số lượng NNT chấp hành đầy đủ các yêu cầu nêu

trên Cụ thể như sau:

Chỉ tiêu 2: Tỷ lệ NNT vi phạm về thời gian đăng ký thuế so với tổng số đối

tượng phải đăng ký thuế

𝑐ℎỉ 𝑡𝑖ê𝑢 đá𝑛ℎ 𝑔𝑖á 𝑣𝑖 𝑝ℎạ𝑚 𝑣ề 𝑡ℎờ𝑖 𝑔𝑖𝑎𝑛 đă𝑛𝑔 𝑘ý 𝑡ℎ𝑢ế =𝑡ỷ 𝑙ệ 𝑁𝑁𝑇 𝑣𝑖 𝑝ℎạ𝑚 𝑣ề 𝑡ℎờ𝑖 𝑔𝑖𝑎𝑛 đă𝑛𝑔 𝑘ý 𝑡ℎ𝑢ế𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ố đố𝑖 𝑡ượ𝑛𝑔 𝑝ℎả𝑖 đă𝑛𝑔 𝑘ý 𝑡ℎ𝑢ế

Tỷ lệ này được đo bằng tỷ lệ phần trăm giữa số NNT vi phạm về thời gian đăng ký

thuế (gồm cả số lượng NNT không đăng ký thuế và chưa đăng ký thuế hay đăng ký

thuế muộn so với quy định) so với tổng số đối tưởng phải đăng ký thuế Chỉ tiêu này

cao phản ánh mức độ tuân thủ trong việc đăng ký là không tốt và ngược lại

Chỉ tiêu 3: Tỷ lệ NNT khai đăng ký thuế có sự sai sót, nhầm lẫn so với tổng số

NNT đã thực hiện đăng ký thuế

𝐶ℎỉ 𝑡𝑖ê𝑢 đá𝑛ℎ 𝑔𝑖á 𝑣𝑖 𝑝ℎạ𝑚 𝑣ề 𝑘ℎ𝑎𝑖 đă𝑛𝑔 𝑘ý 𝑡ℎ𝑢ế =𝑇ỷ 𝑙ệ 𝑁𝑁𝑇 𝑘ℎ𝑎𝑖 đă𝑛𝑔 𝑘ý 𝑡ℎ𝑢ế 𝑠𝑎𝑖 𝑠ó𝑡, 𝑛ℎầ𝑚 𝑙ẫ𝑛𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑁𝑁𝑇 𝑡ℎự𝑐 ℎ𝑖ệ𝑛 đă𝑛𝑔 𝑘ý 𝑡ℎ𝑢ế

Việc khai hồ sơ khai thuế thông thường được quy định theo các mẫu biểu và các chỉ

tiêu có sẵn Các chỉ tiêu đó là những thông tin quan trọng của NNT mà CQT phải

nắm được để phục vụ yêu cầu công tác quản lý thuế của mình Nếu NNT kê khai

không chuẩn, chính xác theo mẫu biểu, theo chỉ tiêu sẽ gây khó khăn cho công tác

quản lý thuế của CQT Do đó, việc kê khai không chính xác cũng là một chỉ tiêu

xem xét tính tuân thủ của NNT ở khía cạnh, góc độ khả năng vi phạm tuân thủ do

sự không đảm bảo về trình độ chuyên môn nghiệp vụ Qua đó nếu chỉ tiêu này càng

cao càng chứng tỏ trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của NNT là kém hoặc có dấu

hiệu của sự cố ý vi phạm về khai đăng ký thuế và ngược lại Tùy từng mục bị sai sót,

nhầm lẫn trong khai đăng ký thuế mà sự sai sót đó có thể do nhầm lẫn khách quan

chứ không liên quan đến trình độ chuyên môn nghiệp vụ của NNT cũng như sự cố tình vi phạm về khai đăng ký thuế

- Nhóm các chỉ tiêu về tuân thủ trong kê khai và tính thuế, gồm sự tuân thủ về

nộp tờ khai (hồ sơ, mẫu biểu, thời gian) và sự tuân thủ trong kê khai thuế (tính chính xác, đầy đủ) Nhóm này có các chỉ tiêu sau:

Chỉ tiêu 4: Tỷ lệ giữa số tờ khai chậm nộp và tổng số tờ khai được nộp

𝐶ℎỉ 𝑡𝑖ê𝑢 đá𝑛ℎ 𝑔𝑖á 𝑡𝑢â𝑛 𝑡ℎủ 𝑣ề 𝑛ộ𝑝 𝑡ờ 𝑘ℎ𝑎𝑖 =𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑡ờ 𝑘ℎ𝑎𝑖 đượ𝑐 𝑛ộ𝑝𝑆ố 𝑡ờ 𝑘ℎ𝑎𝑖 𝑐ℎậ𝑚 𝑛ộ𝑝

Các tờ khai được nộp bao gồm cả tờ khai nộp đúng hạn và tờ khai chậm nộp Chỉ tiêu này thấp phản ánh mức độ tuân thủ thuế là tốt về mặt thời gian và ngược lại

Chỉ tiêu 5: Tỷ lệ giữa số tờ khai được nộp so với tổng số tờ khai phải nộp

𝐶ℎỉ 𝑡𝑖ê𝑢 đá𝑛ℎ 𝑔𝑖á 𝑣ề 𝑡𝑢â𝑛 𝑡ℎủ 𝑛ộ𝑝 𝑡ờ 𝑘ℎ𝑎𝑖 =𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑡ờ 𝑘ℎ𝑎𝑖 𝑝ℎả𝑖 𝑛ộ𝑝𝑆ố 𝑡ờ 𝑘ℎ𝑎𝑖 đượ𝑐 𝑛ộ𝑝

Các tờ khai được nộp bao gồm cả tờ khai nộp đúng hạn và tờ khai chậm nộp Chỉ tiêu này cao chứng tỏ mức độ tuân thủ thuế về nộp tờ khai cao và ngược lại

Chỉ tiêu 6: Tỷ lệ số tờ khai có sai sót trên tổng số tờ khai thuế đã nộp

𝐶ℎỉ 𝑡𝑖ê𝑢 đá𝑛ℎ 𝑔𝑖á 𝑣ề 𝑠ự 𝑠𝑎𝑖 𝑠ó𝑡 𝑐ủ𝑎 𝑡ờ 𝑘ℎ𝑎𝑖 =𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑡ờ 𝑘ℎ𝑎𝑖 𝑡ℎ𝑢ế đã 𝑛ộ𝑝𝑆ố 𝑡ờ 𝑘ℎ𝑎𝑖 𝑐ó 𝑠𝑎𝑖 𝑠ó𝑡

Chỉ tiêu này phản ánh sự tuân thủ về hình thức mẫu biểu kê khai của NNT quá đó

phần nào đánh giá trình độ chuyên môn nghiệp vụ của NNT và có sự liên kết với vi

phạm tuân thủ do sự hạn chế về trình độ chuyên môn Chỉ tiêu này càng thấp càng

phản ánh trình độ chuyên môn và sự am hiểu của NNT cao

Chỉ tiêu 7: Tỷ lệ số NNT kê khai sai thuế được phát hiện so với tổng số NNT

được thanh tra, kiểm tra

𝐶ℎỉ 𝑡𝑖ê𝑢 đá𝑛ℎ 𝑔𝑖á 𝑡𝑢â𝑛 𝑡ℎủ 𝑘ê 𝑘ℎ𝑎𝑖 =𝑆ố 𝑁𝑁𝑇 𝑘ê 𝑘ℎ𝑎𝑖 𝑠𝑎𝑖 𝑡ℎ𝑢ế đượ𝑐 𝑝ℎá𝑡 ℎ𝑖ệ𝑛𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑁𝑁𝑇 đượ𝑐 𝑡ℎ𝑎𝑛ℎ 𝑡𝑟𝑎, 𝑘𝑖ể𝑚𝑡𝑟𝑎

Chỉ tiêu này phản ánh tính tuân thủ của người nộp thuế chủ yếu dưới góc độ đó là NNT cố tình vi phạm về kê khai sai thuế nhằm giảm số thuế phải nộp Đồng thời chỉ tiêu này cũng chịu ảnh hưởng một phần bởi trình độ cán bộ thanh kiểm tra, hiệu quả thanh kiểm tra của CQT Giả định tính hiệu quả của hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế không đổi thì chỉ tiêu này càng thấp càng chứng tổ NNT tuân thủ tốt

Chỉ tiêu 8: Tỷ lệ số NNT bị phát hiện trốn thuế so với tổng số NNT được thanh

kiểm tra

𝐶ℎỉ 𝑡𝑖ê𝑢 đá𝑛ℎ 𝑔𝑖á 𝑣ề 𝑡𝑟ố𝑛 𝑡ℎ𝑢ế =𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑁𝑁𝑇 đượ𝑐 𝑡ℎ𝑎𝑛ℎ 𝑡𝑟𝑎, 𝑘𝑖ể𝑚 𝑡𝑟𝑎𝑆ố 𝑁𝑁𝑇 𝑏ị 𝑝ℎá𝑡 ℎ𝑖ệ𝑛 𝑡𝑟ố𝑛 𝑡ℎ𝑢ế

Chỉ tiêu này càng cao phản ánh mức độ vi phạm về trốn thuế của NNT càng cao và

ngược lại Đồng thời chỉ tiêu này cũng phần nào sự hiệu quả của công tác thanh kiểm

tra của CQT cũng như sự đúng đắn của các tiêu chí, chỉ tiêu dùng để khoanh vùng,

xác định các đối tượng thuộc diện phải thanh kiểm tra tại trụ sở Đồng thời chỉ tiêu

này cũng phần nào định hình nên các tiêu chí, các nhóm đối tượng NNT không có

sự tuân thủ thuế tự nguyện từ đó hỗ trợ định hướng đối tượng cho công tác ban hành

giải pháp gia tăng sự tuân thủ tự nguyện của NNT

Các chỉ tiêu trong nhóm phải ánh tính tuân thủ về kê khai, tính thuế trên (chỉ tiêu

4 đến 8) có thể được tính cho từng sắc thuế hoặc cho tất cả sắc thuế Tùy theo mục

đích và thực tiễn mà sẽ lựa chọn, sử dụng cho phù hợp

- Nhóm các chỉ tiêu về tuân thủ trong nộp thuế

Chỉ tiêu 9: Tỷ lệ số NNT đúng hạn trên tổng số NNT có số thuế phải nộp trong

kỳ tính thuế

𝐶ℎỉ 𝑡𝑖ê𝑢 đá𝑛ℎ 𝑔𝑖á 𝑠ố 𝑙ượ𝑛𝑔 𝑁𝑁𝑇 𝑡𝑢â𝑛 𝑡ℎủ 𝑣ề 𝑡ℎờ𝑖 ℎạ𝑛 𝑛ộ𝑝 𝑡ℎ𝑢ế =𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑁𝑁𝑇 𝑐ó 𝑠ố 𝑡ℎ𝑢ế 𝑝ℎả𝑖 𝑛ộ𝑝 𝑆ố 𝑁𝑁𝑇 𝑛ộ𝑝 𝑡ℎ𝑢ế đú𝑛𝑔 ℎạ𝑛

Chỉ tiêu này phản ánh tinh thần, thái độ tuân thủ của NNT, mức độ tự giác trong sự

đảm bảo thời hạn nộp thuế theo quy định Mặc dù vậy tùy tình hình và điều kiện cụ

thể mà chỉ tiêu này có thể phản ánh các góc độ rất khác về NNT Chẳng hạn DN tuy

có ghi nhận doanh thu và lợi nhuận nhưng dòng tiền chưa về do còn bị các bên chiếm

dụng vốn từ đó không có tiền mặt để nộp thuế

Chỉ tiêu 10: Tỷ lệ giữa số thuế được nộp đúng hạn trên tổng số thuế phải nộp

theo nghĩa vụ thuế của NNT

𝐶ℎỉ 𝑡𝑖ê𝑢 đá𝑛ℎ 𝑔𝑖á 𝑚ứ𝑐 độ 𝑡𝑢â𝑛 𝑡ℎủ 𝑣ề 𝑡ℎờ𝑖 ℎạ𝑛 𝑛ộ𝑝 𝑡ℎ𝑢ế = 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑡ℎ𝑢ế 𝑝ℎả𝑖 𝑛ộ𝑝 𝑆ố 𝑡ℎ𝑢ế 𝑛ộ𝑝 đú𝑛𝑔 ℎạ𝑛

Cũng như chỉ tiêu 9, chỉ tiêu này phản ánh tinh thần, thái độ tuân thủ của NNT nhưng

đồng thời nó cũng phản ánh số lượng thuế mà nhà nước đã bị chiếm dụng

Chỉ tiêu 11: Tỷ lệ giữa số thuế nợ so với tổng số thuế phải nộp hoặc so với tổng

số thuế ghi thu trong kỳ tính thuế

𝐶ℎỉ 𝑡𝑖ê𝑢 đá𝑛ℎ 𝑔𝑖á 𝑚ứ𝑐 độ 𝑛ợ đọ𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑢ế =𝑇ổ𝑛𝑔 𝑠ố 𝑡ℎ𝑢ế 𝑝ℎả𝑖 𝑛ộ𝑝𝑆ố 𝑡ℎ𝑢ế 𝑛ợ

Cũng như hai chỉ tiêu trên, chỉ tiêu này phản ánh tinh thần, thái độ tuân thủ của NNT nhưng đồng thời nó cũng phán ánh số lượng thuế mà nhà nước còn bị chiếm dụng

- Nhóm các chỉ tiêu về tuân thủ trong chấp hành các quy định khác về thuế Bên cạnh các nghĩa vụ chính về thuế như đăng ký, kê khai thuế và nộp thuế đã nêu, NNT còn cần thực hiện các nội dung công việc theo các quyết định của CQT như các quyết định hành chính của CQT Các quyết định này có thể kể đến như quyết định ấn định thuế, quyết định về tiến hành thanh tra kiểm tra thuế, quyết định xử lý

kết quả thanh kiểm tra, quyết định xử phạt về thuế,…Ngoài ra, CQT có thể còn có

những yêu cầu mà NNT cần chấp hành trong quá trình tuân thủ như yêu cầu cung

cấp hồ sơ, tài liệu, thông tin liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế; yêu cầu thực

hiện áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế như khai thuế điện tử, nộp thuế điện tử, sử dụng hóa đơn điện tử, các quy định về chế độ kế toán,…Do vậy, các chỉ tiêu định lượng đánh giá mức độ tuân thủ thuế của NNT cũng có thể dược xác định dựa vào những nội dung, tiêu chí vừa này

1.2.2 Các phương pháp đo lường tính tuân thủ thuế của người nộp thuế

1.2.2.1 Phương pháp số liệu quản lý thuế

Đây là phương pháp phân tích thống kê trên cơ sở số liệu quản lý thuế của CQT

Theo đó, CQT xây dựng các bộ chỉ tiêu, tiêu chí đánh giá và thống kê, phân tích số

liệu trên cơ sở số liệu sẵn có tại CQT Trên cơ sở những thông tin số liệu về quản lý thuế, mức độ tuân thủ thường được phân thành ba giai đoạn hay nội dung chính là:

kê khai, tính thuế và thu, nộp thuế

Ưu điểm của phương pháp này là tính thống kê cao tức đối tượng NNT nào cũng được đưa vào đánh giá đồng thời phương pháp này cũng mang tính hiệu quả về thời gian, sức lực do có sự trợ giúp về thống kê, tổng hợp từ phần mềm và công nghệ thông tin

Nhược điểm của phương pháp này là một kết quả không thể nhìn nhận dưới một góc độ duy nhất mà là sự kết hợp của nhiều góc độ, trường hợp, cách lý giải khác nhau và phải sử dụng thêm sự suy luận để tiếp tục phân tích, bóc tách kết quả đã

thống kê được Và sự suy luận này cũng chỉ mang tính chất định tính hoặc dựa vào kinh nghiệm quá khứ và không có sự kiểm chứng thực tế Đồng thời kết quả từ

phương pháp cũng chịu ảnh hưởng rất lớn bởi tính chính xác của số liệu của CQT

mà các số liệu về kê khai lại là do NNT cung cấp

1.2.2.2 Phương pháp điều tra khảo sát

Phương pháp này có thể được chính CQT thực hiện hoặc nhờ các công ty khảo sát, phân tích chuyên môn thực hiện

Ưu điểm của phương pháp này là độ tin cậy cao, có thể xác định một cách tương đối về tính tuân thủ của NNT

Nhược điểm của phương pháp là để phương pháp này có độ tin cậy cao đòi hỏi

phải khảo sát một số lượng mẫu khá lớn cũng như cách thức tiến hành khảo sát là phỏng vấn hay bảng biểu câu hỏi, từ đó tiêu tốn nhiều thời gian và công sức Trong khi phải bỏ nguồn lức rất lớn nhưng kết quả đạt được chỉ là một sự tương đối chính xác về hiện thực tuân thủ thuế mang tính đóng góp không lớn vào hiệu quả nâng cao tính tuân thủ cũng như gia tăng số tiền thuế thu được

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến tính tuân thủ thuế của người nộp thuế

Mối quan tâm chính của các chính phủ là các cá nhân và tổ chức trong xã hội

thực hiện nghĩa vụ thuế cũng như các quy định về thuế Mặc dù vậy, hành vi tuân

thủ thuế có thể là kết quả của các động cơ khác nhau Nếu các lý thuyết kinh tế coi NNT là những người có lý trí, sẽ đặt bài toán kinh tế về tuân thủ để cân nhắc giữa

lợi ích và chi phí cũng như kết quả có thể xảy ra thì các lý thuyết tâm lý, xã hội lại xem sự tuân thủ là sản phẩm của các chuẩn mực đạo đức xã hội, các hệ giá trị và

niềm tin của NNT Do định hướng cũng như quan điểm đề tài, luận văn sẽ nêu các nhân tố theo thiên hướng tâm lý, xã hội để phù hợp với hướng nghiên cứu của luận văn

1.3.1 Nhân tố tâm lý xã hội

1.3.1.1 Chu ẩn mực xã hội về tuân thủ thuế

Theo giáo trình xã hội học của đại học luật Hà Nội thì chuẩn mực xã hội được định nghĩa là: hệ thống các quy tắc, yêu cầu đòi hỏi của xã hội đối với mỗi cá nhân hay nhóm xã hội, trong đó xác định ít nhiều sự chính xác về tính chất, mức độ, phạm

vi, giới hạn của cái có thể, cái được phép, cái không được phép hay cái bắt buộc phải

thực hiện trong các hành vi xã hội của mỗi con người, nhằm đảm bảo sự ổn định,

giữ gìn trật tự, kỉ cương của xã hội

Như vậy có thể thấy chuẩn mực xã hội mang tính chất định hướng cả về suy nghĩ

và hành vi Tác động sâu sắc lên suy nghĩ, sự nhận thức của hầu hết thành viên trong

Hình thành một rào cản tâm lý, tư duy khiến hầu hết các cá nhân phần nào cảm thấy

tội lỗi, có sự tự vấn khi thực hiện các hành vi lệch chuẩn của mình đồng thời có xu hướng nhìn nhận tiêu cực về các cá nhân có hành vi lệch chuẩn Sự tuân thủ và thực

hiện các nguyên tắc, yêu cầu của chuẩn mực xã hội trong hành vi xã hội của mỗi người được coi là trách nhiệm, bổn phận, nghĩa vụ của người đó Nếu đi lệch ra khỏi

quỹ đạo chung này, hành vi của cá nhân đó sẽ là bất bình thường, sai lệch, là tội ác…Khi đó, cá nhân này sẽ bị xã hội phê phán, lên án hoặc áp dụng các biện pháp

trừng phạt theo tính chất, mức độ của hành vi Qua đó ta có thể thấy tác động to lớn

của chuẩn mực xã hội lên sự nhận thức, nhìn nhận và suy nghĩ của các thành viên trong xã hội

Tuy rằng phần lớn các chuẩn mực xã hội được hình thành một cách khách quan,

từ ý chí chung của các thành viên tỏng xã hội nhưng trong lịch sử cũng có không ít

những chuẩn mực được hình thành từ ý chí của một nhóm, giai cấp cụ thể trong xã

hội nhằm củng cố, bảo vệ hay phục vụ nhu cầu lợi ích của họ Dó đó nếu có thể tạo

dựng được một chuẩn mực xã hội về tuân thủ thuế sẽ có tác động rất to lớn tới tính tuân thủ thuế của người nộp thuế, nâng cao tính tuân thủ tự nguyện cũng như tạo ra

một rào cản tư duy, tâm lý khiến NNT phần nào cảm thấy tội lỗi, có sự tự vấn trước khi thực hiện hành vi vi phạm tuân thủ (đước đánh giá là lệch chuẩn) đồng thời e dè

sự lên án, phê phán của xã hội và những người xung quanh

1.3.1.2 Đầu tư công của chính phủ

Đầu tư công của chính phủ là một nhân tố tâm lý tác động không nhỏ tới sự tuân

thủ thuế của NNT Đầu tư công của chính phủ đóng vai trò như một sư hoàn trả gián tiếp số tiền thuế mà NNT đã nộp Do vậy nếu đầu tư công của chính phủ có thể tạo được tâm lý hiệu quả, thể hiện sự “có lãi” thì sẽ nâng cao tính tuân thủ thuế của DN khi họ nghĩ rằng số tiền thuế mình đóng góp sẽ quay lại với họ một cách gián tiếp nhưng với một lợi tức cao hơn trong tương lai dưới những hình thái phúc lợi xã hội khác nhau như cơ sở hạ tầng, cảnh quan đô thị, lương hưu, bảo hiểm, dịch vụ y tế, giáo dục… mà họ và con cháu sẽ được hưởng Do vậy để có tác động tích cực tới sự tuân thủ thuế của NNT, các thông tin về tham nhũng, đầu tư công kém hiệu quả, sự đội vốn của dự án công cần phải được kiểm soát chặt chẽ và chỉ mang tính chất “lưu hành nội bộ” đồng thời gia tăng những thông tin về sự đầu tư hiệu quả của chính phủ

1.3.1.3 Tinh th ần thuế của doanh nghiệp

Tinh thần thuế của doanh nghiệp cũng là một nhật tô tâm lý tác động tới sự tuân

thủ thuế của NNT Tinh thần thuế của doanh nghiệp dưới một mức độ phủ đủ lớn sẽ khiến NNT cảm thấy sự tuân thủ thuế là rất rộng rãi qua đó tạo tâm lý thúc đẩy hơn

sự tuân thủ thuế của NNT khi họ cảm thấy chẳng có ai trốn hay tránh thuế Điều này

sẽ tác động mạnh tới tính tuân thủ thuế của NNT và nếu được truyền thông một cách đúng đắn thậm chí có thể tạo thành một văn hóa tuân thủ qua đó thúc đẩy mạnh mẽ

việc tuân thủ thuế của NNT

1.3.1.4 Công b ằng của cơ quan thuế

Tính công bằng của cơ quan thuế cũng là một trong nhiều nhân tố tâm lý tác động

tới sự tuân thủ thuế của NNT theo một tỷ lệ thuận giữa sự công bằng, liêm chính, không phân biệt đối xử của CQT và sự tuân thủ thuế của NNT

Trên đây là một số các yếu tố thuộc nhân tố tâm lý xã hội có sự ảnh hưởng tới tính tuân thủ thuế của NNT Ngoài ra còn rất nhiều các yếu tô tâm lý khác cũng có

sự ảnh hưởng tới tính tuân thủ thuế của NNT mà cơ CQT có thể tận dụng nhằm nâng cao tính tuân thủ thuế của NNT Việc này đòi hỏi phải có sự bổ sung, liên kết các

kiến thức của các ngành khoa học xã hội, tâm lý học kết hợp với sự vận dụng sáng

tạo với thực tiến để đưa ra các giải pháp nhằm tác động nâng cao tính tuân thủ thuế

của NNT

1.3.2 Nhân tố quản lý thuế

1.3.2.1 S ự minh bạch của chính sách thuế

Sự minh bạch của chính sách thuế ở đây được hiểu là sự dễ hiểu của chính sách thuế, tính rõ ràng, một nghĩa và sự dễ tiếp cận thông tin của chính sách Sự minh bách của chính sách thuế có thể làm tăng tính tuân thủ của NNT, giảm những vi phạm ở góc độ do hạn chế về trình độ chuyên môn cũng như tính phức tạp, không

rõ ràng, nhiều nghĩa hiểu của chính sách thuế

1.3.2.2 Trình độ cán bộ thuế

Trình độ cán bộ thuế có sự tác động cả về phương diện trực tiếp và gián tiếp tới

sự tuân thủ thuế của NNT

Tác động gián tiếp của trình độ cán bộ thuế thể hiện dưới một yếu tố tâm lý có tác động tới tính tuân thủ của NNT Nếu tạo dựng được hình ảnh, tâm lý chung rằng trình độ cán bộ thuế cao sẽ có tác động tâm lý nhằm cảnh báo NNT về sự vi phạm

của mình sẽ có khả năng lớn bị phát hiện trong tương lai, qua đó hình thành một rào

cản tâm lý, tư duy cho NNT khi họ có dự định vi phạm tuân thủ thuế

Tác động trực tiếp của trình độ cán bộ thuế thể hiện qua tính hiệu quả của cán bộ thuế trong việc xử lý công việc như: giải quyết nhanh chóng, thuận lợi các thủ tục

về thuế cho NNT, qua đó tạo sự hài lòng và thiện cảm cho NNT nâng cao sự sẵn

1.3.3 Nhân tố về kinh tế

Gánh nặng về tài chính: Số thuế phải nộp và hành vi tuân thủ thuế luôn có mối quan hệ chặt chẽ qua lại lẫn nhau Nếu phải nộp một khoản thuế lớn thì NNT có xu hướng tránh nộp toàn bộ hoặc tìm cách điều chỉnh nghĩa vụ thuế thông qua các thủ thuật, biện pháp như kê khai không trung thực, gian lận về số liệu báo cáo tài chính hay áp dụng các thủ thuật kế toán và kẽ hở chính sách để tránh, né thuế qua đó làm

giảm nghĩa vụ thuế

Chi phí tuân thủ: Chi phí tuân thủ là một vấn đề không thể không nhắc đến khi phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến không tuân thủ thuế Chi phí tuân thủ bao gồm

thời gian NNT phải bỏ ra để hoàn tất thủ tục thuế, chi phí về kế toán thuế,… và cả

vấn đề chịu quá nhiều áp lực trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các công ty làm phát sinh nghĩa vụ nộp thuế như là một gánh nặng Đặc biệt, các doanh nghiệp

vừa và nhỏ sẽ chịu chi phí tuân thủ cao hơn; và doanh nghiệp nào phát sinh càng nhiều chi phí trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh sẽ tự có xu hướng phải làm giảm áp lực thuế bằng cách trốn tránh nghĩa vụ dẫn đến không tuân thủ; vì vậy khi yếu tố chi phí tuân thủ tăng lên thì khả năng doanh nghiệp không tuân thủ thuế càng nhiều

Sự phát triển của nền kinh tế: Thực tiễn cho thấy, khi nền kinh tế càng phát triển, kéo theo đó mức sống dân cư tăng thì mức độ tuân thủ thuế có xu hướng tăng theo Khi nền kinh tế phát triển ổn định, tỷ lệ lạm phát được kìm hãm, tình hình chính trị

ổn định sẽ có tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế qua đó tác động tích cực tới tính tuân thủ thuế của NNT

Lạm phát và lãi suất cũng là hai yếu tố kinh tế tác động mạnh tới quyết định tuân

thủ thuế của NNT Khi lạm phát và lãi suất cao, tức chi phí tuân thủ thuế cao, NNT

sẽ có xu hướng tuân thủ kém hơn

1.3.4 Các nhân tố thuộc về bản thân người nộp thuế

Quy mô và loại hình sở hữu là hai yếu tố tác động rõ rệt đến cấp độ tuân thủ thuế

của NNT là DN Nhóm DN lớn, chủ yếu là DN nhà nước và có vốn nhà nước, DN

có vốn đầu tư nước ngoài, thường có hành vi tuân thủ thuế tốt hơn DN vừa và nhỏ, đặc biệt là các DN thuộc sở hữu tư nhân Các DN lớn là nhóm hiểu rõ nghĩa vụ thuế

và quy trình tuân thủ, có văn hóa tuân thủ thuế tốt và mức độ tuân thủ cao Nhóm

DN vừa và nhỏ, đa số là những DN tư nhân, công ty TNHH có mức độ tuân thủ thuế

thấp hơn Các DN vừa và nhỏ thường là nhóm hạn chế hiểu biết nghĩa vụ thuế, hạn

chế trong quá trình lưu giữ sổ sách kế toán, gặp khó khăn trong quá tình tuân thủ, chi phí tuân thủ thuế cao, văn hóa tuân thủ yếu

Thời gian hoạt động là một biến số đại diện một phần cho kiến thức về thuế của NNT là DN cũng như kinh nghiệm trong việc hoàn thành các thủ tục kế toán và thủ

tục tuân thủ thuế Những DN càng hoạt động lâu năm thường có hành vi tuân thủ tốt hơn so với các DN mới thành lập

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TUÂN THỦ THUẾ CỦA NGƯỜI NỘP THUẾ DO CỤC THUẾ THÀNH PHỐ HÀ NỘI

2.1 Tổng quan về tổ chức quản lý tại cục thuế

2.1.1 Tổ chức bộ máy của cục thuế

Bộ máy tổ chức quản lý của Cục thuế Thành phố Hà nội được tổ chức căn cứ theo:

- Quyết định số 1836/QĐ-BTC ngày 08/10/2018 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của cục thuế trực thuộc

tổng cục thuế

- Quyết định số 41/2018/QĐ-TTg ngày 25/9/2018 của Thủ tướng Chính phủ

quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của tổng cục thuế thuộc bộ tài chính

- Quyết định số 320/QĐ-BTC ngày 28/02/2019 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về

việc quy định số lượng phòng thực hiện chức năng tham mưu, quản lý thuế và Phòng Thanh tra- Kiểm tra thuộc Cục thuế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

Theo căn cứ đó, hiện nay cơ cấu bộ máy của cục thuế thành phố Hà Nội được tổ

chức như sơ đồ sau:

Sơ đồ 3: Sơ đồ bộ máy tổ chức cục thuế thành phố Hà Nội 2.1.2 Chức năng nhiệm vụ các phòng

Chức năng, nhiệm vụ từng đội thuế được quy định theo quyết định TCT ngày 29/3/2010 của tổng cục thuế cụ thể như sau:

504/QĐ Phòng tuyên truyền – Hỗ trợ người nộp thuế Giúp Cục trưởng Cục Thuế tổ chức thực hiện công tác tuyên truyền về chính sách, pháp luật thuế, hỗ trợ người nộp thuế trong phạm vi Cục Thuế quản lý; thực hiện cấp

phát, bán hoá đơn ấn chỉ thuế cho các đơn vị trong và ngoài ngành thuế, các tổ chức

và cá nhân nộp thuế; quản lý sử dụng hoá đơn ấn chỉ thuế

- Phòng kê khai và kế toán thuế Giúp Cục trưởng Cục Thuế tổ chức thực hiện công tác quản lý thuế về đăng ký thuế; khai thuế; nộp thuế, hoàn thuế (trừ hoàn thuế thu nhập cá nhân và các khoản

thu t ừ đất), khấu trừ thuế, miễn thuế, giảm thuế; kế toán thuế; thống kê thuế trong

phạm vi Cục Thuế quản lý

- Phòng quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế Giúp Cục trưởng Cục Thuế tổ chức thực hiện công tác về quản lý nợ thuế, gia hạn thời hạn nộp thuế; khoanh nợ, xoá tiền nợ thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp thuế;

C ỤC TRƯỞNG

PHÓ C ỤC

PHÓ C ỤC TRƯỞNG

Văn

phòng

Nghiệp vụ-Dự toán- Pháp chế

Phòng quản

lý hộ kinh doanh

cá nhân

và thu khác

Phòng

kê khai

và Kế toán thuế

Phòng Quản

lý các khoản thu từ đát 1

Phòng công nghệ thông tin

Các phòng thanh tra, kiểm tra số 1,3,10

Phòng tuyên truyền

hỗ trợ nguời nộp thuế

Các phòng thanh tra kiểm tra số 6,8,9

Phòng quản

lý và cưỡng chế nợ

Tài vụ- Quản trị-

Án chỉ

Các phòng thanh tra, kiểm tra số 4,5,7

Phòng kiểm tra nội

nộp dần tiền thuế nợ; miễn tiền chậm nộp thuế; không tính tiền chậm nộp thuế và

cưỡng chế thu tiền nợ thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp thuế - (gọi chung là công tác

qu ản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế) trong phạm vi quản lý

- Phòng thanh tra kiểm tra

Giúp Cục trưởng Cục Thuế thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra người nộp thuế;

kiểm tra, giám sát kê khai thuế; giải quyết tố cáo về hành vi trốn thuế, gian lận thuế;

thực hiện dự toán thu đối với người nộp thuế thuộc phạm vi quản lý của Cục Thuế

- Phòng Nghiệp vụ – Dự toán – Pháp chế

Giúp Cục trưởng Cục Thuế trong việc chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ quản lý thuế, chính sách pháp luật thuế; xây dựng và tổ chức thực hiện dự toán thu Ngân sách Nhà nước được giao hàng năm; thực hiện công tác pháp chế về thuế thuộc phạm vi Cục Thuế quản lý

- Phòng quản lý hộ kinh doanh, cá nhân và thu khác

Giúp Cục trưởng Cục Thuế hướng dẫn, chỉ đạo triển khai thực hiện thống nhất các

biện pháp, nghiệp vụ, quy trình quản lý thuế đối với Hộ kinh doanh, cá nhân và thu

khác (bao g ồm: Hợp tác xã; Phí, lệ phí; Thuế thu nhập cá nhân của người hành nghề

t ự do; Tiền cấp quyền khai thác tài nguyên khoáng sản) Tổ chức thực hiện dự toán

thu thuế đối với đối tượng được giao quản lý; Tổ chức thực hiện công tác hoàn thuế thu nhập cá nhân, miễn giảm thuế thu nhập cá nhân

- Phòng kiểm tra nội bộ

Giúp Cục trưởng Cục Thuế tổ chức chỉ đạo, triển khai thực hiện công tác kiểm tra việc tuân thủ pháp luật, tính liêm chính của cơ quan thuế, công chức thuế; giải quyết khiếu nại (bao gồm cả khiếu nại các quyết định xử lý về thuế của cơ quan thuế

và khiếu nại liên quan trong nội bộ cơ quan thuế, công chức thuế), giải quyết tố cáo liên quan đến việc chấp hành công vụ và bảo vệ sự liêm chính của cơ quan thuế, công chức thuế trong phạm vi quản lý của Cục trưởng Cục Thuế

- Phòng công nghê thông tin

Giúp Cục trưởng Cục Thuế tổ chức quản lý và vận hành hệ thống trang thiết bị tin học ngành thuế; triển khai các phần mềm ứng dụng tin học phục vụ công tác quản

lý thuế, quản lý nội bộ và hỗ trợ hướng dẫn, đào tạo công chức thuế, người nộp thuế trong việc sử dụng ứng dụng tin học trong công tác quản lý; hiện đại hóa và ứng

dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý thuế

- Phòng tổ chức cán bộ

Giúp Cục trưởng Cục Thuế tổ chức chỉ đạo, triển khai thực hiện về công tác tổ

chức bộ máy, quản lý công chức, biên chế, tiền lương, đào tạo công chức và thực

hiện công tác thi đua khen thưởng trong nội bộ Cục Thuế

- Văn phòng

Giúp Cục trưởng Cục Thuế xây dựng, triển khai thực hiện nội quy cơ quan, quy

chế làm việc; tổ chức và vận hành công tác hành chính, văn thư, lưu trữ; công tác

cải cách hành chính, kiểm soát thủ tục hành chính, hệ thống quản lý chất lượng ISO; xây dựng chương trình, kế hoạch, tổng hợp kết quả thực hiện nhiệm vụ công tác của

Cục Thuế

- Phòng Tài vụ - Quản trị - Ấn chỉ

Giúp Cục trưởng Cục Thuế tổ chức chỉ đạo, triển khai thực hiện các công tác

quản lý tài chính; quản lý đầu tư xây dựng cơ bản; quản trị; in ấn chỉ thuế theo phạm

vi được phân cấp; và quản lý hoá đơn tự in của các tổ chức và cá nhân nộp thuế quản

lý ấn chỉ thuế trong toàn Cục Thuế

- Phòng quản lý các khoản thu từ đất

Giúp Cục trưởng Cục Thuế tổ chức, chỉ đạo, triển khai thực hiện công tác quản

lý các khoản thu từ đất trên địa bàn Cục Thuế quản lý

2.1.3 Kết quả thu ngân sách tại cục thuế thành phố Hà Nội

Kết quả thu ngân sách tại cục thuế thành phố Hà Nội tăng trưởng một cách tích

cực và luôn cao hơn dự toán pháp lệnh hàng năm, cụ thể số liệu thu ngân sách cục thuế thành phố Hà Nội từ năm 2017 đến 2019 được phản ánh như sau:

B ảng 1: Số liệu kết quả thu ngân sách tại cục thuế thành phố Hà Nội năm 2017 – 2019

ĐVT: Triệu đồng

NĂM 2017

DỰ TOÁN PHÁP LỆNH THỰC HIỆN CẢ NĂM

* TỔNG THU TRỪ DẦU, TIỀN SD ĐẤT, XS, CLTCNH 165,772,000 157,966,782

1 Thu từ khu vực doanh nghiệp nhà nước 59,711,500 45,274,147