Cảm thức văn hóa trong du kí đầu thế kỉ XXI (Luận văn Thạc sĩ Ngôn ngữ)

Tuy nhiên, tinh đắn nay, vần còn thiếu váng nhửng công trinh văn học nghiên cứu riêng về vãn đề cam thúc vãn hoá trong những tác phàm du kí dằu the ki XXI.. Iói tượngvà phạm vi nghiên cứ

BỒ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC sư PHẠM THÀNH PHÓ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Văn học Việt Nam

Mã số: 8220121

LUẬN VĂN THẠC sĩ NGÔN NGŨ, VĂN HỌC VÀ VĂN HOÁ VIỆT NAM

Thành phố Hồ Chí Minh - 2021

LỜI CAM ĐOAN

trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kì công trình nào khác.

Người thực hiện luận vãn

LỜI CẢM ƠN

Đẻ có thề hoàn thành luận văn này, bên cạnh sự nỗ lực của riêng tôi, còn có sự

bạn bè trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu.

Tôi xin chân thành cảm on quý thầy, cô giảng viên khoa Ngữ văn, trường Đại

Tôi xin cảm ơn các thầy, cô làm việc tại phòng Sau đại học; cán bộ thư viện

trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo mọi điều kiện giúp tôi

thực hiện luận văn.

chính là nguồn động viên tinh thần rất lớn để tôi theo đuổi và hoàn thành luận văn này.

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2021

Người thực hiện luận văn

MỤC LỤC

Trang phụ bia

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Mục lục

MỞ ĐÀU 1

Chương 1 KHÁI LƯỢC VÈ CẢM THỨC VĂN HOÁ VÀ DU KÍ ĐÀU THẾ KỈ XXI 10

1.1 Khái lược về “cảm thức văn hoá” 10

1.1.1 Khái niệm “ cảm thức văn hoá ” 10

1.1.2 Biểu hiện của cảm thức văn hoá trong du kí đương đại 15

1.2 Vị tri của du kí đầu thế kỉ XXI trong tiến trinh phát triển văn học dân tộc 16

1.2.1 Khái niệm “du kí” 16

1.2.2 Du kí đầu thế kỉ XXI trong mạch nguồn phát triển du kí dân tộc 18

1.2.3 Nguyên nhân dẫn đến sự phát triển nở rộ của du kí đầu thế kỉ XXI 23

1.2.4 Đặc điểm của du kí hiện đại 26

Tiểu kết Chương 1 32

Chương 2 CẢM THỨC VÀN HOÁ TRONG DU KÍ ĐẦU THÉ KỈ XXI NHÌN TƯ PHƯƠNG DIỆN NỘI DUNG 34

2.1 Cảm thức văn hoá nhin từ mối quan hệ của cá nhân với thế giới 34

2.1.1 Ngỡ ngàng trước vẻ đẹp kỉ vĩ của thiên nhiên và kiến trúc ở những miền đất mới 34

2.1.2 Khám phá cuộc sống của con người ở những miền đất xa lạ 40

2.1.3 Tiếp nhận nền văn hoá đa dạng của nước ngoài 50

2.1.4 Nỗ lực hoà nhập, chinh phục rào cản văn hoá 59

2.2 Cảm thức văn hoá nhìn từ mối quan hệ của cá nhân với dân tộc 61

2.2.1 Nhận thức và tôn vinh vẻ đẹp truyền thống dân tộc 61

2.2.2 Tâm thức hoài hương của người xa quê 65

2.2.3 Hành trinh đi tìm căn tính cá nhân trong mối quan hệ với căn tính dân tộc 72

Tiểu kết Chương 2 78

Chưong 3 CÁM THÚC VÃN HOÁ TRONG DU KÍ ĐÂU THÊ KI XXI

NHÌN TỪ PHƯƠNG DIỆN NGHỆ THUẬT 79

3.1 Điểm nhìn trần thuật 79

3.1.1 Điểm nhìn trực diện của cái tôi chủ thể du kí 81

3.1.2 Điểm nhìn trần thuật đa diện 83

3.2 Ngôn ngữ trần thuật 84

3.2.1 Ngôn ngữ đời thường bình dị, dân dã 85

3.2.2 Hiện tượng chêm xen ngôn ngữ 86

3.2.3 Đa phương thức thể hiện trong du kí đương đại 88

3.3 Không gian và thời gian nghệ thuật 90

3.3.1 Thời gian nghệ thuật 90

3.3.2 Không gian nghệ thuật 94

3.4 Giọng điệu trần thuật 97

3.4.1 Giọng điệu trung tính, khách quan 98

3.4.2 Giọng điệu triết lý, suy tư 100

3.4.3 Giọng điệu nhẹ nhàng, tâm tình, chân thành 105

3.4.4 Giọng điệu hoài niệm 107

Tiểu kết Chương 3 109

KÉT LUẬN 110

TÀI LIỆU THAM KHẢO 112 PHỤ LỤC PL1

MÓ ĐÀU

I Lý do chọn dề tài

Ván học Việt Nam nhùng năm đẩu thế ki XXI dà xuất hiện một thế hộ nhà văn và ngườiviết tre với hán lĩnh và khát vọng xi dịch” Nhừng người tre dẩy hán lình đà chú động tạo ra nhùng cuộc hành trinh cho ban thân minh Đi để thay cuộc

dời minh rộng lớn h<7n, de lap đầy sự hữu hạn đe thỏa màn dam me, de làm giàu

bàn thân VỜI khát vong mõ rộng tầm mắt Mục đich cùa chuyến di mang những ý

niệm khác nhau, ớdó cỏ thè là: sựtrớ ve cội nguồn, sựtrainghiệm cùa bàn thản, sự

đánh thúc ban nâng, sự tim kiềm lịch SƯ sự khám phá vàn lìoá the giới Diéunày

đã làm sổng lại một thể loại văn học vốn thịnh hành ờ nước ta cách đày một thế ki

vào nliừng năm đầu cua the ki XX đó chinh lá du kí Với sụ phát triển trong xuhướng hội nhộp quốc tế truyền thông vồ mụng xô hòi du kí đang trởthành thế loại

vãn học có sức hấp đản dãc biệt đối với dộc gia Háng loạt tác pháni du kí ra dời

gán liền với nhừng túc giá tré như Ngô Thị Giảng Uyên, Dương Thụy Phan Việt,Trương Anh Ngọc Nguyen Phương Mai Trằn Hung John Nguyen Phan Quế Mai Nguyền Hùu Tải Huyền Chip, đànhanh chóng trớ thành nhùmg hiện tượng"vàchứng tó sue ành hưong mạnh mẽ cùa loai hĩnh vãn học nãy tới dời sống vãn học

Việt Nam

Trong bồi canh mới cùa the ky XXI cùng với nhùng điều kiên thuận lọi và

những nét dặc trưng mang hoi thò thời đại, tác giá du kí luôn khăng định ý thức bão tồn và phục dựng các giá tri truyền thống Cua dãn tộc trước sự giao lưu hoả nhập

với vân hoá quốc tế Điều này trơ thành diem lựa cho mọi chiêm nghiệm và suyngầm về văn hóa dàn tộc trong mồi quan hệ tương quan VÓI thí giới VỚI du kíđươngđại, tinh than dân tộc dược cộng hướng cùng luồng gió toàn cầu dưực nhìn

qua lảng kính cua the hệ tre dđ trờthành dộng lực thúc dẩy sự phát triền dội ngũ

sáng tác du kí Củng vửi dứ câm thức vàn hoá là điểm nhấn độc dáo trong cách thức tiếp cận biêu hiện rỏ nét ơ việc nô lực dưa bán sác vãn hóa dàn tốc tiệm cận

với những vấn đè mang tính toáncầu Những lác phồm du kí ra đời vàođẩu thê ki

XXIvới lưc lượngsảng tác chính là những người viết trâ cỏ lê sẽ không tránh khói

sựnon nớt và hạn chế về vân phong, song ngirờiđọc chác chân sẻnhan ra tác gia du

kí luôn mang trong minh khátvọng song, trải nghiệm và truyền cảm hứng tích cực

đen độc giã ớ đo khát vọng lẽn đường khám phá the giói, nỏ lực hòa nhập đẻchinh phục nhừng thách thức và rào can văn hóa trong hãnh trinh điđể trở về chính

lànhững đặc diêm nối bât dược phan ánhtrongdu kí Việt Nam dầu thế ki XXI

Trong hổi canh vfln học hiện nay du kí đang cố sự phục himg sau một thờigian dài tram lãng, thu hút nhiều nhà nghiên cứu học giá ơ Việt Nam quan tâm Tuy nhiên, tinh đắn nay, vần còn thiếu váng nhửng công trinh văn học nghiên cứu riêng về vãn đề cam thúc vãn hoá trong những tác phàm du kí dằu the ki XXI Đô

cùng chinh là dộng lực đềngười viết tim hiểu về đề tái “í.’ứm thức vỗn hoã trong du

kí dầu thế ki XXỈ".

1. Lịch sử nghiên cứu vấn dề

Tinh đến thờiđiểmhiện đại chúng tòi chưa thấy có công trinh nghiên cứu đượcthực hiện vời dề tải này Song trong quã trinh nghiên cứu chúng tôi dã khao sát dược mộtsốcông trinh tiêu biểutrong nước và nước ngoài liên quan hữu ích dendetải

2.1 về the loại du ki

Ò Việt Nam thuật ngừ "du kí" xuất hiện lần đầu tiên vào đầu the ki XIXtrong tác phàm Tam Kiều nguyệt dự du ki<' 180S) cua Ngô Thị Hoàng Dù vậy phàiđen dâu thế ki XX khi du kíxuầt hiện nhiều trên cảc lạp chí như Nam Phong Phụ

Nữ Tân Vân dạc biệt với sựxuất hiện cua những cây hút chuycn viết du kí như Phạm Quỳnh, vần đề đinh danhdu kímói chinhthúc được dat ra

Từ khi thuật ngừ "du ki" xuất hiện, đà có nhiều bài viết cùa các nhà nghiên

cứu van học ban luận sôi noi vẽ đâc (rưng, dường biên thè loại cua du kí Trong bài viết "Thế ki và vấn đề Viet về ngưài thật Việc thật", đàng trên tọp chỉ Van học, sổ 6

nãm 1967 khi nêu vấn dê về thế loai của ki Nam Mộc dã coi du kí là một hình thức của thê loụi ki vã là một dụng cùa búi ki: "Cô thử hiu kỉ phan ánh người, viỷc vừ

cam nghi diẻn biền trong không gui/1 theo huớc di cùa nhà ván dó lá du ki" (Nam

Mộc, Thể ki và vấn dể người thụt viỷc thụt. 1967, Tạp chi Vànhục, sổ 6, tr.33-36)

Dãy cũng lã hưóng di của tác giã cuốn "Nám bãi giăng về thê foợi" của

Hoàng Ngục Hiến (1992), "Giảo trinh Li luận vân học" do Há Minh Đức chú biên

<1995) luận vãn "Ki - những vấn đề đặc trưng the loại" của Nguyền Thị Ngọc

Minh (2005) "Giáo trinh li luận vân học" áo Trần Đình Su chú biên (2009) cũng

xem du kí lã một trong các hình thức cùa the loại kí Nhừng công trinh này nhin

chung dã bước đẩu dưa ra nhửng dịnh nghĩa chư the tài du ki cùng với một số dặcđiểm chinh Du kí giống như the loụi hao trùm nó - "kí" vù dược nhấn mụnh ở độc

trung ghi chép người thịt việc thật

Nílrn 2007, Nguyen llừu Sơn cho ra đời bộ sách "Du kt Vifl Nam". Sự kiện

này dã tạo nen một cuộc bàn luận ve du ki với tư cách là một thê tãi vãn hục dộcdáo Đồng thời, giời ngluên cứu cũng đâ cốcơ hội nhìn lại những thành tựu vẻ thế tài du ki cua õng cha ta trong vãn hục trung đại má cùng theo Nguyễn Hữu Sơn là

“ còn chưa dược chù ỳ dủng mức ” Ông cho rằng, khi nói đén thế tài du ki, cần

"nhàn mạnh hơn ờ phiu đê tài phiu HỘI dung rớ cam hứng nghệ thuật cùa người viết chứ khùng phai ưphía thê loại". Ong nhẩn mạnh, hình thức cua du kí rất đadạng,có the là “ ghi chép, ki sự, nhật ki thư tín, hồi tương, miền là mung lụi thòng tin tri thức và càm xúc mủi lợ vé phong cành, phong tục dán tình cua xứ sở it người biẽt dén " và "cớ thẻ coi các thiên du ki lò những phóng Sự ngôn tứ húng

nghệ thuịit trung dó tái hiện trung thành hình anh cuộc sông, danh lam thũng tích, cành vật và con người

(Nguyen Hừu Sơn Du ki Việt Nam.2007 NXB Tre)

Mộtsổ khác di theo hướng coi du kí là một the loại vânhọc Trong tác phẩm

Quả trinh hiện đụi hóa vàn học 2<X>01 do nhà nghiên cứu Mâ Giang Làn chú biên

đà khăng định vị tri ticn phong cứa the loại du ki: "77iè loại vãn học dâu ticn Viet bủng chù quốc ngừ phai kẽ den du ki ",

Trên cơ sỡ tiếp thu những cơ sờlý luận cùa các nhâ nghiên cứu, cộng hợp với làn sóng nờrộ cua du kí trong dau thẻ ki XXI trong những nàm gằn dãy du ki trothành đổi tượngnghiên cứu cua các công trinh nghiên cứukhoa học, tiêu hiểu như

"Dực trưng cua the tải du ki trẽn Nam phong tap chi"(Phan Thị Minh.2011

văn thạc sĩ trường Đại học Vinh); "The tài du ki trong vân xuôi trung đợi Việt Nam qua Thượng kinh ki sư Tây hãnh kiến vãn ki lược Già Viên biệt lục " (Trân Thi Mỹ

Hụnh, 2014, Lượn vữn thục sì vãn học trưởng Đụi hục Đà Nằng); "Vân du ki nưa

đầu thể ki XX vả tiến trình hiện dại hoã ván học ” (Nguyen Thị Thuỷ Hăng 2015.

Luận án Tiền sỉ ván hục, trường Đại học Quốc gia Hà Nội) "Du ki (ỊUồc ngừ Tiệt

Nam trong hổi cành ván học giao thời" (Trần Thị Tú Nhi 2015 luận án Tiến sĩ

truớng Đại học Sưphạm Thành phố Hổ Chi Minh);"Đác điểm du ki Tiệt Nam nứa

đầu the ki XX"(Nguyền llttu Lề, 2015, Luận án Tiền sì ngôn ngừvd vân hoâ Tiệt

A'upj Trương Dại học Huế)

Cho đến nay, có thê nhận thấyràng, việc khùng định du ki lả một thể loọi văn

học dộc lập là tiêu loại cùa kí hay thè tai vần còn nhiều ý kiến khác nhau Những

quan điểm khác nhau ấy không hãn mâu thuẫn nhau mà dèu hướng đền việc xảcdinh đặc trưng cùa du ki và khàng đinh giá trị cùa du kí trơng tiến trình phat triểnvăn họcdân tộc Trong dó dộc trưng cơban nhất dược các nhanghiên cữu đặc biệtnhấn mạnh cơ sớ tạo nên tác phẩm du ki là sự ghi chép cua ban thân người đi du

lịch, ngoạn canh về những diều mát thấytai nghe cùa chinh minh tại những xứ sở

xa lạ

2.2 về vấn dề cám thức vãn hoá trong du kí Việt Nam dương dại

Từ vài thập niên trớ lại dây, quá trình toàn cầu hờa và hội nháp quốc tẻ trờthành một động lực to lớn thúc đày sự giao lưu giữa các châu lục các khu vực vàquốc gia trên the giới Trong lĩnh vực vân hóa, sự giao lưu và phát triền vân hóa

du lịch dâ tạo điều kiện thuận lợt cho du ki xuất hiện trơlại Dầu the ki XXI thê du

kí hồi sinh, pháttriển mạnh mẽ Nhiều tác phàm du ki dương dại dung chứa nhiều

giá tri vânhọc vănhoáhọc sứhọc khaocổ học và trớthanh một đối tượngcua

các công trinh nghicn cứu khoa học Dicn đàn vãn học Việt Nam cùng trớ nên sôi

dộngvới nhừng binh luận đanh giá về du kí vá các cày bút tre Trong bai viết "Dọc sách đè (tichơi" được đang lãi (rên báo Tuồi tre ngây 23/3/1007, tác giả Xuân Nguyên cùng dã dua ra ỹ kiếndanh giá cua mình ve du kí; "Đọc du kt de hiểu biết,

cứ thêm thòng tin tri thức là một là Dọc nhừng tác ph(ỉm du kí này còn dề hiểu thèm suy nghi, căm xúc cua những con người dứng ớ buôi dầu nen vãn hoe hiên

dụi muốn truyền tài và gừi gấm tới quác dân trong một nước dang tìm cách thoát ỉợc hậu đến văn minh ”

Bải vict “ Loại hình vân học du kí nở rộ" của tác già Đả Hicn đãng trên(rangPlưbinhvanhoc.com.vn váo nâm 2013 đà có nlìừng nhận xét chung về sự trò lọi của một the loại tưởngchừngđà lùi sâu vàođì vàng Theo (ác giã những cây bút

tre nhu Huyền Chip Trần Hùng John Bùi Mai Hư ưng Nguyễn Phương Mai Phan Việt Nguyên llìtu Tải đà góp phần lâm nên sự lủi sinh cua du ki Tác giá cho

răng: "Hàng loạt tác phàm thuộc thè loại du ki được xuãt ban và nhanh chóng tái ban gần díiy Các cuốn vách da dụng VC nội dung, phong phú về phong cách, hút

pháp với dầy ắp tư liệu chinh là điểm làm nên cơn sot "ván hực du ki" cho thị

trường xuất hán **.

Trên báo Thê thao - vàn nghê ngáy 29/06/2013 nhà bao Mi Ly có bài viết

“ Trào lưu sách du ki: những nhà "du hành " nữ giời" Tác già dưa ra ý kiến về phụ

nừ thế ki XXI "dà qua rồi thời phụ nừ lìgồi nhà gi ừ chồng" và "hình anh phụ nừ dang dần ihav dổi trong mat lã hội dông dao công chúng hiện không thiên về

ngưởng mộ những phụ nừ xinh dẹp mà ngưởng mộ nhưng phụ nừ khám phá thế giới mqnh mê và khao khát sống, nhùng người cô tri thức cao và tự tin thế hiện bán thân mình Điêu dỏ thè hiện qua những trài nghiệm mà họ kê lại trọng các cuón sách du kí" Bát vièt đà cho thay một hiện lương dang chú ý chinh là đaphần nhửng tác già sáng tác du kí dầu the ki XXI dều lànữ I lọdámdi dámvượtrakhói vùng an loàn cua ban thăn đê trai nghiệm vá pha bõ định kiền xỉ hội về nú

tượng, không hư cấu Du ki ỉa một trong những thê loại dớ Du ki ỉà thè loại dược

viết từ trái nghiỳm, suy ngầm cùa người viết về cánh vật sự việc, the thài nhân

tình ”

Năm2014, Luận ván thục sĩ "Thể du ki dương dụi qua một.số cây hùt trê" của

tác giã Trịnh Thi Quyên dã dưa ra một cát nhìn (õng quát vể dukídương dai qua tácphẩm cua những cây bút trê

Trong bổi cảnh loàn cầu hòa hưừc chôn của nhừng cây hùl trê chu (lu trên khủp mọi miền dài mọi châu lue không hiét mệt mói Họ di lù ghi chép lụi

cám xửc suy nghĩ cua mình vế thế giòi Trước hiện thực cuộc sồng ở bèn ngoài thế giới mời trong giây phút đám chìm váo tâng sùti ván hòa vã cành đẹp -tứ

người, hự lai có sư trơ về trưng tâm tướng de nhin nhận hiện thực cuộc sóng dán tộc minh, từ dớ cháy lẽn mọt khát khao dược dõi mới dát mrờc Không chi thê các nhà du kí di còn dè hoàn thiện han thân, dê tim lại chinh minh

Bải viết "Giá In vãn hóa và vãn học cua loại ván du kí"cùa tác giã NguyềnThủy Hang, dăng trẽn tạp chi Khoa học Dại học Quốc Gia Hà Nội dã tiến hành

khảo sát các tác phàm du kí Việt Nam trẽn 3 phương diện tác gia bối cánh lịch sừ - văn hóa và dề tài dề tìm ra những giá trị văn hóa và vãn học của thề loại du

kí Trong bái viết nãy tác giã cùng khăng đinh các lác phảm du kí Việt Nam nót

chung và các tác phẩm du kí trên Nam phong tạp chi nói riêng đều lã nhĩmg trangviết dưới góc nhỉn văn hờa thế hiện tình yêu tổ quốc, dù là phê phán hay ca ngợi

cùng đều hướng đen mong muốn xày dụng một nước Việt phồn vinh Chính tù mong muốn tha thiếthao tồn cácdi sán vãn hóadân tộc, muốn xây dựng một ngòn

ngừ tiếng Việtgiàu vá đẹp mà các tác gia thông qua tác phám của minh, đã làm nên

giá trị văn hỏa và văn học cua the du kí Bài viết cùa tác già Nguyền Thuý I láng

phàn nao dâ gợi mớhường tiếp cận mới chothấy lâng kinh tri nhận đổi với nliừng giá trị vãn hoánhân loại và của dãn tộc của chù thè du kítrên hãnh trinh viền du

Nhu vậy có thè thấy, du kí đà góp phần lớn trong tiền trình hiện đai hoa nển van họcdãn tộc Đu kí đương đai luôngán liền với bước chân cùa nhừng cày bút trê

trênhanh trình khám phá the gioi đê túdó khám phachính minh Du ki dã vượtqua

giới hụn cùa the loọi vàn học để tham gia vào nhiều lình vực: vftn hóa du lịch,

chinh trị như lã một nơi cung cấp thõng tin tư liệu mang tinh ca nhân vè những

vùng dất mới Nhừng bài viết, cõng trinh nghiên cứu du ki đương đại VCcơ han đà cho thây được du ki không phải lá nhu cẩu mang tinh hiệntượng mà lá sư thoa màn cho những khát vụng baycao bay xa đế tim hiếu, khám phủ chân trời mới cùa thẻ giới vábàn thân, dưa vãnhọc hòa nháp vào cuộc sông luôn sôi dộng va biềndõng.Tìmhiếu các công trinh, bài báo viết về du ki.chúng tôi nhận thầyrẳng:

- Những cóng trinh nghiên cứu dã dưa ra những nhận định xác dáng về đặctrung cùa du ki Đồng thời, chi ra những diênt chưa thống nhất trong cách hieu khái

niệm vá xác dịnh loại hình cùa du ki, từ đó đi đen xác lập đặc điềm về loại hinhcùa

du ki trong vãn học và xây dựng một số vẩn dê lí thuyết thế loại cua du kí Đây cùng chinh là nguồn tư liệu quý giá làm nen tang giup chúng lôi thực hiên luận văn

này

Du ki đương đại đối tượng có kha năng thu hút sụ chú ý cua nhiều nhànghiên cứu phê binh văn học nhtmg cho den nay vice nghiên cửu đối tượng này

chi dứng lại các bài báo có tinh thừng tin hoặc trao dối ý kiến Một số công trinh

nghiên cứu đà tiếp cận du ki trên một số phương diện nhưvân hóa ngôn ngừ nhưng

chưa vượt ra khoi quan niêm COI duki la một the tài Vi the cho den nay du ki ViệtNam nưa đầu the ki XX chi dimg lụi ở việc nghicn cứu cácyểu tố nội dung cùa du

ki nhưphân tich dề tài mô ta dổi tượngphan ánh

Ve cám thức trong du kí đầu the kì XXI, tính dốn thời diem hiện tại vẫnchưa cómộtcóng trinh nghiên cứu riêng biệt vè vẩn để này.Tuy nhiên, nhũng nhộn

định xác dáng từ các nhà nghiên cứu, học gia đă dem dến cho chúng tòi nhiều ý

kiến gợi mơtrưngquá trinh thực hiện luận vàn

Trong khi thực hiện de tài chúng tôi tiếp thu những kct quá nghiên cứu dà có

xem đo là nển tang quý báu dẻ vấn đề được xem xét một cách toàndiện và sâu sác

3 I)ói tượngvà phạm vi nghiên cứu

Triển khai luận vãn "Cam thúc vủìt hoả trong tiu ki chiu thễkiXXĨ".chúng tôi tập trung nghiên cứu câm thức vfln hoá được thể hiện trongtư duy cùa người viết

qua những tác phánt du kí lieu bicu ra dờivaodầu thê ki XXI và dươc dỏng daodộc

giâ đónnhộn Dođổi tượngnghiêncứu vần đang liếp tục vặn động và phát triển nênchúng tòi giới han mốc thời gian sau cũng cho những tác phàmtrong phạm vi kháosát cua luận vùn lã những tủc phârn du kídượcxuất bán đếnnăm2020

Việcchon ntầu nghiên cửu dưa trên các tiêu chi:

11 Vãn bán thuộc thê du ki hiện đọi;

2) Vân ban lá sáng tác cua tác gia Việt Nain được công chung bicl den viết

bằng tiếng Việt, dược xuất bandầu thể ki XXI

3)Vãn bàn the hiện những trãi nghiệm mang câm thức vãn hoá trước cuộcsổng con người trên các vùng dãt mà người viết đi qua thòng qua các kĩ thuật viềt

du kế

I heo đó luận vãnsê khao sát 28 tác phàm du ki xuất ban từ năm2(X)5 den hết

nam 2020

4 1'huưng pháp nghiên cứu

Từ đối tượng và phạm vi nghiên cứu đà được xácđịnh, de đáp ứng yêu cầu và

dạt dược mục tiêucủa de tai dật ra.trong quá trinh triên khai luậnvãn người viếtđàvận dụng nhiing phươngpháp vả thao lác chúyểu sau:

■ Phương pháp liên ngành: Chúng lõi xác đinh dây la phương pháp quan

trọng cũa luận vănnãy, trong dó phương pháp nghiên cữu vãn học là chudạo đồng

thời phôi hợp vận dụng, phối hợp một số tri thưc liên ngành văn hỏa học Sừ hộc.triết hục tôn giáo học ngôn ngữ học lien vãn ban cất nghĩa vãn học bang truyền thống vânhóa hoạt động văn hóa góc nhìnván hóa

■ Phương phủp chọn mầu Đày là phương pháp quan trụng trong quũ trinh thực hiện luận văn Bảng cách dưa ra một hệ liêu chi cụ thề, chúng tôi xác định

danh mục vđn ban mang linh đại diện, tiêu bleuđêkhao sát

• Phương pháp loại hình: phương pháp loại hình giúp chúng tòi nghiên cứu thể loại,phân nhanh các lieu loại du kí khi cần

• Phương pháp cấu true - hệ thong: Chúng tôi xác dịnhnghicn cứu câm thức

văn hoátrongdu kí Việt Nam đầu the ki XXI nhu một chinh thề hoànchinh với cấutrúc chạt chè trong mối quan hệ hiện chững giữa các yểu tố giữa If thuyết và thực

tiễn sáng tác

• Phân tích ■ tổng hợp: Phân tích các phưomg diện, các quan niộm vả hiểu

hiện cụ thê về du kí và những tác phàm du ki dáu thẻ ki XXI tu dó tống họp khái

quảt theo các binh diện nghiên cứu đề him rô cam thức vfln hoá được thề hiệnqua

du ki Việt Namdằu the kiXXỈ

• Phương pháp lịch sữ: là phươngpháp liếp cận sự vật hiện tưựng trongquá

trinh hình thành và phát triẽn cua nó Phương pháp này yêu câu khi xem xẽt dối

tượng phải đứng trên quan diêm lịch sử cụ the và lịch sử phát triền Sừ dụng

phương pháp này chúng tôi xcm xct sựphát sinh và hình thành cua du ki qua các

giai đoạnpháttriển tronghoàn canh lịch sư văn hóa nhát đinh

5 Dóng góp cùa luận văn

Qua việc khao sát tìmhièu biêu hiện vê cam thứcvãnhoá cua 2S tác pliám du

kí Việt Nam đầu thế ki XXI, luận văn khắng định: cỏ một mạch ngầm văn hoả Việt Nam đang dược tiếp nối trong du ki cua những cày bút tre đóng thời cho thầy những đỏng gốp đáng ghi nhận vồ nội dung,nghộ thuậttrong các sáng tác của hụ

Trên cơ sơ ke thưa, tiếp thu và phát huy thành tựu nghiên cứu trước dó vàhàng những nồ lực tìm tòi chúng tôi mong đóng góp một chút công súc cho công

tác nghiên cứu về du kí trong tiến trình phai tricn vãn hục Hơn nừa việc nghiên cứu về những tác phẩm du kí dầu thế ki XXI chưa nhiêu Vì vậy VỚI việc nghiêm

túc nghiên cứu đề tài "Cam thức ván hoá trong du kí đầu thế ki XXI ” , người viết hi

vọng sê dóng góp thêm một sổ nhận đinh xác dáng vã giá tri bèn cạnh những ý kiến

dă có trước dãy vềvấnđẻ này

6 kít cẩu luận văn

Ngoái Aí<ý dầu và Kềt luận, nội dung chính cua luân vản được trình háytrong

ba chương:

Chương 1: Khái lược về câm thức vãnhoá và du kídầu thế ki XXI

Chương2: Câm thức vủn lioả trongdu ki đàu the ki XXI nhìn lu phương diện nội dung

Chương3; Cám thức vản hoá trong du ki đàu thè ki XXI nhìn tư phương diện nghệ thuàt

Ciiương I

KHÁI Lược VÈ CAM THÚC VẲN IIOÁ

VÀ Dư KÍ DÀƯ THẺ Kỉ XXI

1.1 Khái luực về “cámthức vàn hoả"

Đê hiếu rõ VC nội hàm cua thuật ngữ chúng tói tim hicuVC ý nghĩa cua từngthành tốtrong khái niệm "cam thức vân hoii" đê có một cáchnhìn nhậnchinh xác

1.1.1 Khái niệm “càm thứcvin hoá”

■ Khái niệm “vin 110 á"

"ỉan hoâ" là một từ Hán - Việt Trong ngôn ngừcồ cùa Trung Quòc. "vân"

là một tử dược dùng dê chi ve đep tự nhiên đuực biêu hiện, phát lộ ra bèn ngoài Vi

dụ mặt trùng, một trời, mày mtra, sầm chóp lá "vãn” của trởi; vàn lông,màu lông cua muông thu là "vãn ” cua muông thú; "vãn "cua conngười là lơi noi hay.đẹp

"Hoa" lá dạy dồ, sưa đổi phong tục (giáo hoá) Văn là cái bẽn ngoài, không phaihoàn toàn tự nhicn ina có nên có thè sưa sang, trau dồi Con người có thê làm cho

cái chất tự nhiên thanh cóvản, thánh đẹp dê hơn Trung Quổc dă từng dùng tổ hợp

từ "ván trị giáo hơả " theonghĩa cua từ nguyên trẽn dây

Cỏn ban thân từ "vàn hoả”hiện nay dược dùng ởmột số nước phương Đông

(Nhật Bán Hàn Quốc Trung Quốc Việt Nam ) lả từ cùa người Nhật dịch tứ

"culture■ trong ngôn ngừ phương Tây 0 Châu Ẳu, từ "culture " cỏgốc la một lừ la tinh "culiiưa" Nghĩa gốc cùa "cutiilra" có nghĩa trồng trọt, vừa được dùng theonghía đcn để chi việc trồng trụi ớ ngoài đông (culture agri) vừa được dùng theo

nghĩa bóng đe chi việc "trồng trọt tinh thần" (culture animi), tức lá việc giáo dục

bồi dường tàm hồn con người

Nghía từ nguyên là như vậy, nhưng trong thực tiễn sư dụng, có nhiều cách

hiếu khác nhau về khái niệm "vân hoá" dư đố có nhiều dịnh nghía khác nhau về

van hoá

Dinh nghĩa khoa học ve "vân hoả" ra đòi sớm nhắt ở cháu Àu là dinh nghĩacứa nhã nhân học vãn hoá người Anh E R Tylor đtra ra từ nãm IK7I trongcỏngtrinh nghiên cứu nhandề "l’ ân hoủ nguyên í/tuy" (Primitive culture) nhưsau:

"Vãn hoà hay ván minh, theo nghĩa rộng về tộc người học nôi chung gồm cò

tri thức, tin ngưởng, nghị' thuật, đạo đức luật pháp, tập quản vù mọt Stỉ nâng lụt và

thài quen khàc dược con người chiếm lỉnh với tư cách là một thành viên cứa xà hội".

(E.B Tylor, Ván hoà nguyên thuỳ, NXR Vân hoỏ (hông lin, 2(KM))

Ớ Việt Nam nhiều nhá nghiên cứu vãn hoá cùng dưa la nhiều cách cai nghía

khác nhau Nhù nghiên cứu vàn hoã Phan Ngọc cho ràng:

Ván hoá là môi quan hệ gtừa thè giới biêu tượng Irơng óc mõi cứ nhân

hay một tội' người vời cái thề giới thực tợi ii nhiều dà hị cá nhổn hay lộc người náy mò hình hoà theo cái mó hình tồn tại trong biếu lượng Diều hiếu hiẻn rõ

nhai chừng lõ mỗi quan hệ này dà là ván hoá dưới hình thức dề thấy nhất, biểu hiện thành một kiều lưa chan riêng cùa cá nhân hay tộc người, khác cđc

kiểu lưa chon cùa cá nhún hay lộc người khác

í Phan Ngọc.Băn sắc vân hoã Việt Nam, NXB Vãn hoá thõng tin 1998)

Trân Ngọc Them trongcông trinh Tìm về hán sầc vãn luỉá Việt Nam đà địnhnghĩavănhoá nhưsau:

"Vân hóa là một hệ thắng hữu cơ các giá trị vật chất và tinh ihằn dơ cơn

người xứng tạo và tích lũy trong quá trình hoạt dộng thực tiền Víì trong sự tương tác

giừa cơn người VỜI môi trường tự nhiên và xã hụi cua mình".

(Trần Ngọc Them Tìm ve bân sắc vãn hoá Viột Nam. NXB Tổng hợp TPHCM

(2) ccic hành vi vả hành dộngcủa con người khi ímg xử với nhau và ứng xử

vớitu nhiên, vídu như cách người ta chào hoi nhau, túc gián VUI sường, tôn thở

(3) cđc tri thirc vân hóa là nhùng hiểu hict quan diem, kỹ năng mà con người

có dược thông qua trai nghiêm hoác giáo due Tri thúc có the bao gồm ca nhùng

hiểu biết có tính lý thuyết hoặc kỹ nângthục hành

Tựu trung, cỏ thè thấyvãn hoá là một hiện txrợng xà hội Theo nghía chung

nhất, vàn hoa được hiếu la một hệ thong hùu co nhừng gia tri vật chẩt và tinh thần

do con ngtrừi loài người sáng tạo,tích lùy thõng quahoạt động thực tiền trong suốt quá trình lịch sư cua minh Con ngươi là san pham cao nhát cua tựnhiên và vãn hóa

lâ sân phâm độc sác nhất cùa con người Có thể not văn hóa là sự hỏa thân cùa dẽri

sóng, nó thám vào mọi linh vực hoat dộng cua con người, nó xuycn suốt cơ the xã

hội nó biêuhiện trinh độ ngiròi trinh độ xà hội,văn minh quốc gia, vfin minh nhân loại

• Khái niệm "cám thức"

Theo Từ điền ('ăn học the giói (Dictionary of World Literature) đã dinh

nghĩatừ “ cảm thức" băngcách trích dẫn quan niệm cúa nháMỹ hục E Burke:

"Cam thức như lá cưa ngõ dưa tới cái cao cớ khi mà câm thức đtrợc phát triền thấm mỹ thích hợp Sự du dạng cua cam thức thích ứng vời những phương diện quen thuộc cùa dừi sống, chinh là cái cam thin' pho quát nó là sự hiểu biết

thông thường cùa cuộc sống thưởng nhật 1

IEdmund Burke, 4 Philosophical Enquiry into the Origin of Our Ideas of the

Sublime and lieautiful, WikiMHirsc 1756)

Từdiên English I.angttagc and Cuture dinh nghỉa "cám thức" là "câm nhàn tinh tế về phong cách hoặc nhùng diều dung dằn, dục hiệt là trong nghê thuật hoặc hành vỉ

(English iMrousse Dictionary, Larousse Editions, 1997

Tử điển International Dictionary of English định nghía: "Câm thức là sự nhận thức, thầu hiên hay kha nủng quyềí định về một điều gì đõ tồt hoặc có giã trị

như trì giác ngoai càm trong việc kẽt nồi vởi nghê thuật hay hành vi xà hột " '

(international Dictionary of English. Cambridge University Press 1995)

’ f eeling is the gateway to the grvatnett when the 9CIÌK H developed appropriately The variety of semes adapt to familial aspects of lifts, which is ibe universal sense it is the common understanding of everyday life (Edmund Burke A PhilaxiPfjliuai Enquiry ŨĨÌÍ9 the Origin af i)ur Id rax td Ihr Snhitmc and Braid f/ut

Wikisouisc 1756)

Delicate feeling about style or what is correct, esp In art or behavior ỉDieturtuưy ofEnglish Language and

Cuture, Longman 1992 page II9K)

An awareness understanding or ability to decide about what IS wed or valuable esp In connection with

artist or social activity, (hucmaiionai Dufionan of English Cambridge University Pless, 1995 page 1293)

Theo Từ điển tiếng Việt do tác già Chu Bích Thu chu biên (NXB thành phổ

llồ Chi Minh, nảin2002) đà giới thuyết về cam thức như sau; "Cam thức ỉà điều,

sự hiếu được, nhận hiểt được hầng cám quan, hằng cơm giác Cỡm thức lờ quà

trình tim hiểu, nhạn biêl sự vụt sự iệi hiện tưựng băng cam tinh

(Từđicn tiềng Việt. Chu Bích Thu, NXB thãnh phốIIỒ Chi Minh 2002)

Tú những định nghĩa trẽn, có thê hiểu "cam thức ” (sensibility) là cách con

người nhộn thức, đánh giá, xem xét một vấn đe trong cuộc sống hảng con mắt chủ

quan, băng cam nhận cua chính minh Hiện thưc khách quan không chi được nhận

thứchàng lý tri má còn được tri nhộn thông qua lăng kinh chu quan dưới tãc dộng cua xúc cam con người Trong thực lien sứ dụng ngôn ngừ tiêng Việt, tù "cam

thức ” cùng dâ dược dùng khá phổ biến theo nghía tưomg tự đó là loại nhận thức dặc biệt, nhận thức không chi băng suy lý logic, bảng khái niệm mã còn bảngcămgiác, câmtinhhiếu theonghíarầt rộng, có tinh trục cam trựcgiác, được pháttiết từ

vô thức

Ò nước la trongthực lien sư dụng ngôn ngừ tiếng Việt, từ "earn thức” cỏ the

khờ phần biệt rạch ròi với "cám nhận ", "càm quan ", tuy nhiên nội hàm nghĩa là

khác nhau Tù (tiên tiêng Việt phờ thõng (Viện Ngổn ngừ hục NXB Phương Đông,

2013) định nghía "cám nhận " là "nhận hiềt bâng càm tỉnh hoặc hắng giàc quan" ’,

"cam quan " là "nhận thức, tam nhận bàng các giác quan ", Theo những diều trên,chúng tòi cho Óng nếu như "càm nhận" lã nhận thúc vấn de chi ớ mức dộ

cam tính thi "cam quan" và "cam tht'rc" la nhận thuc ơ cầp độ cao hon sâu hon

bao gồm cà cámtinh, lý tính lẫn chiêu sâu vô thức cùa chũ thê Tuy nhiên, nội hãm

tử "cam quan "nghiêng ve sư bao quat vấn đề một cách tồng quát, nhãn mạnh sự

tâc đông cùa bên ngoồi đen quá trình nhậnthửc thì "câm thức" lọi thiên về chiều sáu tinh tế ơ kha năng thức nhan và dè cao ban ngà cua chu thê nhận thửc dối với thế giới khách quan

"Cam thirc " cùng là thuât ngũ dươc sư dụng khá phô biển ờcác lình vục triết

học, lâm lý hục, lý thuyết thâm mỹ vủ xuất hiện trong ca phương Đông vá phương

Táy Trong vãn hoá cô An Dộ "cam thức lả thuật ngừ dê chi nhùng rung camthẩmmĩ sâu sẳc trước cái dẹp mang màu sác tôn giáo, là sựthức ngộ nliừng chân lí

tạo ra câm xúc mãnh liệt và đirc tin tuyệt đối Trong vãn hoá xứ hoa anh đào, cámthức mang màu sác Nhật Ban được coi lá quan niệm riêng cua người Nhật Ban khi cám nhận về thế giới Theo đó căm thức mono no aware là linh thần thuần túy Nhật

Ban khi cám nhận vé thè giới truớc khi bị chi phôi bơi những lời giáo huấn mangtính đạo đức của Nho giảo vú Phàt giảo Cam thức okashi là cám thức thích thủ,khoái chi khi tiếp xúc với cái dẹp vữa mang ý nghía buồn cười, hài hước và sự trào

tiếu, châm biếm trước nhũmg thói rớm cùa đời

ơ Việt Nam thuật ngữ "cám thức " xuất hiên trong nghiên cứu vãn học dược

sư dụng khá phố biến trong những năm gần đây Nhiều chuyên đề da nhác tói thuậtngừ "cám thúc" như nói về một sư rung cám cám nhãn sâu sắc manh mè trước

một giá trị cao đẹp một dấu ấn dặc sắc, một sự thay dối hay đon gián chi là nhừng dòng cám xúc suy lư mo' hồ vươngvấn nào đó như: “Cỡm thức ngây thong nhẩt ” - Thanh Tháo "Cam thúc tinh vân chương ỉợ trong dòng l an học phi lý ” -

Trằn Văn Nam "Cam thức thời gian trong thự Xuân Diêu" - Lý Thị Ngoe Oanh,

"Cam thức vô uỷ trong Đội gạo lên chùa cùa Lý Xuân Khánh " - Lê Tú Anh vàNguyền Thị Thanh Nga, "Cùm thức thâm mỳ trong Ngọn lứa cùa Nguyền Thanh

Dụm " - Lê Hoà "Cam thức ván hoã trong tha Dưtnig Thuấn " - Nguyễn Thị

Minh

■ Khái niệm "cám thức vàn hoi"

Từ những định nghía trcn có thay nhận thấy rang, "cảm thức" là nhận thức cua một cá nhân nhưng "ván hoã " lại la hệ giá tri cua một tập thê Vì vậy “aim

thúc văn haả" (cultural sensibility) là sự nhãn thức về hệ giá trị xđ hội bàn sắc

riêng cua mải cộng đòng dan tộc Qua trinh nhận thức ấy chu thê nhàn thuc sỏ phaidùngđen cảm xúc tri tuệ đề bày tò thái độ cùa minh tnrớc mộthiện tượnghay một

giá trị má cộngdồngdãxem la chuẩn mực

Trong luộn vàn này,chúng lôi sứ dụng khái niêm "câm thức văn hoà"đẽcho

thầy chu thè du ki tác gia dà cam dã tu duy vẽ những giã trị vãn hoá cua dãn tộc sau một hành trình trái nghiệm ý nghĩa của ban thân Khi những chuyến di không chi đon gian là dãt chân đen mót nơi ma còn lá hành trinh mơ rông tâm hôn và tri

óc đe đón nhận những nét đẹp VCvãn hoá the giới, đồngthời còn là quá trinh nhậnthức lai nil ừng giá tri vân hoá cùa dântộc.

1.1.2 Rich hiện cùa cám thức vãn hoá trong du kí đirrrng dại

Vãn học là một hĩnh thái ý thức xã hội - thẩmmỹ kết tinh từ vãn hóa Vãn

họccỏ chức núngsángtạo truyền dẫn hrugiữ và lan toã văn hóa một cách kỳdiệu

Là thành tố cơ bàn cua vãn hóa vãn học có vai trò vó cùng quan yếu trong việcphàn ánh nền vân hoa dân tộc trên nhiều binh diện như phong tục tập quán, lễ hội tôn giáo, tin ngường tri thức dãn gian, truyền thống vân hóa các danh tháng, đền

dài, Nhưvậy, xét vể một ý nghĩa náo dó nhàván là người dà viết nên lịch sử tâm hồn ván hớa dãn lộc minh bảng vânhọc đe thức nhân nhùng ký ức vin hỏa dãn tộc nơ! người dọc Tiếp xúc vời lác phàm vân học cùng chinh là liếp xúcvới những giá

trị văn hóa được nhà vàn phàn anh trong đó Giữa vân hóa và vàn học có mối quan

hộ gần bó hữu co tác động lẫn nhau Song, vãn hóavẫn giữ vai trò là nguồn cội cùa

vin học, dê cung cấp chất liệu, vốn sống, tri thức, truyền câm hứng sáng tạo cua nhà văn Trong tiên trinh vện dộng và phát triển,nền vân hoe dàn tộc baogiờcùng chiu

sự tác dộng không chi cúa những hiền dộng xã hội mà còn cua những biến đói vănhóa Có the khăng đinh,đây chinh làtiềnđe tốn tạt cua cam thúcvản hoatrong vãn

học nói chung, du kiđương dại nói riêng

Cam thức vân hoa trong các tác phâm du kí Việt Nam duong đụi được xác lộp từ những mầu sổ chung: khát vong lén đường vả thay dõi khát vọng hòa nhập,

chinh phục nhừng thách thưc vã ráo cán vân hóa và ý thức “đi đe trơvề" Tìm hiểu

về câm thức vflnhoá trong dukídươngdai chúng lôi nhón thấycó nhừng biểu hiện

saudày

Thứ nhất, là sự tiếp nhũn nhừng giá tri vãn hoá thề giới của chu the du ki

Du kidương dại phan anh tron vẹn tâm the cua nhùng ngườitre giàu ban lình, khátkhao trai nghiệm nhừng không gian vân hóa khác biệt cùng với nồ lực hòa nhập đểchinh phục những thách thức vá rão cán vàn hóa Du kí dung chửa mọi quan diêm

và chắp nhộn mọi suy nghĩ khác biệt Du ki chứa đựng xúc cảm giàu giũ trị nhân

vãn VC đất và người, xỏa nhòa mọi ranh giới VC sự khác hiệt chủng tộc, mâu da

kinh tề vả khoang cách địa lí Đây làcơ sơ cho hành trinh chinh phục nhừng thách

thứcvà rào cán vân hóa toàn cầu Qua nhìhig khúm phá về sự khác biệt vfln hóa.du

kí đồng thời cũng lòi cuốn người dọc tái khámpha về các vùng đat minhdãdi qua

Thứ hai giá trị văn hoả cua Vỉln hục thê hiện ỡ việc phân ánh các hệ thông giá trị về con ngươi, cuộc xung dột vãn hoa nhăm khăngdinh hệ thống giá trị cốt lõi

phủ hợp với xu thế thời đại Trên vấn đề giá trị văn hoá của văn hục côn có mối

quan hệ giữa giá trị văn hoá dân tộc vá giá trị vãn hoá quốc té Song song với sụ giao lưu, các giá tri văn hoádân tộc dần dằn trớthánh giá trị vin hoá nhân loại Sụ

thừa nhận cua cộng đống quốc tế câng cho ta vừng tin vào giá trị văn hoá dãn tộc.Mặc dù vậy tâm thức Việt vẫn âm thầm hình thành bàn sắc Việt trong văn chương

Có the nói cho du bơi canh lịch sir - xà hội thayđổi chu the du kí vần ý thức xây

dựng giá trị độc lập cua vãn hụcbèn cạnh bàn sấc vãn hoádàn tộc

I hứ ba hành trình khámphá ngoại cánh cũng chính lã hành trình khám phá

hãn thản vá nhận thức lại, thậm chi phàn biện lạt các giá trị truyền thống cua dân

tộc VI vậy, cảm thức văn hoá trong du ki còn chơ thấy hành trinh di tìm bân ngâ

cua con ngườitrên conđườngnhận (hức giã trỊ vânhoádân tộc

Cuồi cùng, du kí dương dại dang trongquá trinh vận dộng không ngừng với việc đung nẹp nhùng thay đồi cua ngôn ngữ đới sống, sự pha trộn the loại giừa hồi

kí bút kí.tựtruyện, tân vãn Bèn cạnh dó trong trào lưu du kí toáncầu du kíViệt

Nam dương đại với đặc trưng đe cao cam xúc ca nhân và phóng khoáng trong loi viết cũng với sự cộng hường tir sức manh của truyền thông và mạng xâ hôi dà giúp

lan toa các thông điệp, triết lý sóng hiện dại má các tác gia trechinh langười truyền cám hứng Tốt cà điều này cùng góp phần lãm sáng rò càm thức vfln hoâ dộc đáo

dược an chứa trong nhùng tác phàmduki Việt Namdươngdai

1.2 Vị trícủa du kí đầu the ki XXI trong tiền trình phát tricn vàn họcdản tộc

1.2.1 Khai niệm "du kí"

Thế giới rộng lớn bénngoài là nơicon người luôn khao khát khám phá, chinh

phục Đi vã ghi lai những diều trông tháy trớ thành một xu buông sáng tác trong

vãn học.Những tác phẩm vãn học du ki ra dờinhư một tấtyếu đáp ứng nhu cầu của

độc gia về bự trai nghiệm không gian bênngoài qua Iihừng trang sách

Theo “Tửdiên thuật ngừ ván học" (Lê Rà Hán, Trằn Dinh Sừ Nguyền Khắc

Phi NXB Giáo dục Việt Nam 2018), du ki dược xem là ‘7nộí loại hình vãn học thuộc loại hình ki". Nhám tóc giá đề cập đến đặc trưngcơháncùa du kí chinh lảsự

ghi chép của người di du lịch, ngoạn canh về nhũng diều mắt thày tai nghe tại nhừng xứ xở xa lọ hay nhừng nơi ít người có dịpdi đến cỏ the thấyyếu tố cốt lôi

cua du ki là di xemvà ghi chép Bao trùm lên toan bộ tác phẩm lá câm hửng phiêu

lưu cùngvới câu chuyện dược phát triển theo lộ trinh cùa tác gia

Dong quan diem trên, trong giáo trình "Li luân ván học" (Hà Minh Đức chú

hiên NXB Giáo dục 1995) cũng xem du ki lá một trong những hình thức cua thế loậi kí Òng chừ ring, "ki không phai lá một thế loại thuần nhdt mù bao gồm nhiều hình thức ghi chép, miêu tã rờ biêu hiện về cuộc sồng trong vãn xuôi từ ki sự.

phông sự bút kí hồi ki du kí dền nhật kí tuỳ bút tiếu phẩm vân học, but kì chinh luận ".

Trong "Nâm bài giáng về thề loại" (Hoàng Ngọc Hiên, NXB Giáo dục 1999).

tác giá đà giới thiệuvềkinhưsau- "Trong lighten cứu ván học Việt Nam đưưng đại,

ki là một thuật ngũ dược dùng dé gọi lèn một thè loại vãn học bao trùm nhiều thề hoặc tiêu loại: bủt ki hòi ki du ki ki chinh luân, phòng sự tùy bũí lan vãn lụp

vân tiếu phầm" Theo quan điếm này du ki là một tiêu loại cùa kỉ cùng với cáctiếu loai khác

Cùng trong giáotrinh lá luận vãn họcdo llà Minh Đức chủ hiên, được xuất

han nảm 2008 du ki được lác gia xem la một the loại dửngđộc lạp cúng nhửng the loại khác như: tùy bút, tim vân phông sự vả đưa ra khái niệm: "Du ki là the loai ghi chép vè vẽ kỉ thú cua lãnh vật th ten nhiên vã cuộc dời những căm nhũn, suy

tưởng cùa con người về những chuyển du ngoạn, du lịch “

Trẽncơ sơ tiêp thu vã chon loe cácthành tưu nghiên cửu trong và ngoài mróc

Nguyền I lửu l.ề đăkhàngdjnh trong luận án tiền sĩ ' Dộc diêm du ki l'iêi Nam nứa

đâu thê ki XX", bao vệ thánh công tại Uường Dai học Huê vão năm 2015 cho ráng

du ki là một thê loại vãnhọc với những đặc trưng riêng cùa nỏ Với quan niệm du ki

lả thê loại vãn học, Nguyền llừuLe cho ring;

Nhân vật trung lảm cùa lác phàm tiu ki vừa lừ chù the vừa lừ khách the đồng thời ỉà ngưòi ké chuyên Ngoài nội thing thông tin nội dung hiểu cam.

lức phàm du kí côn < hũa dựng vân hõa cá nhàn tại thời điềm tiếp xúc vùn hóa

tua chu thế với hiện thin: ớ nưi mà lấn đấu lien chu thê khám phũ hoặc trài

nghiêm nó Dối với nhũng tác phúm du ki fif dụng chát liêu ngôn từ du ki chiu

tinh hương cua các thẻ loại khác như: hút ki hòi ki, tùy bút, tan vãn biền vãn, phông sự ki sư nên trong một xõ tác phàm dà cõ htện tượng giao ihoa thê loai

Từ đó có the nhận thấyrăng, vấn de xem du kí látiếu loại cùa kí, là thê tai haymột thề loụi ván hục độc lập trongmột thời gian dải vần cỏn những vấn đề chua(he

thống nhất, n Việt Nam quan niệm VC thê loại cùa du kí mảc dù đả dược dịch chuyến tù liêu loụi sang thê tải vù một số nhá nghiêncứu dà mụnh dụn cho rang du

kí có đáy dù dặc diếm cua một thề loại vânhọcdộc lập Tuy nhiên da phần vầnchoràng, vềbànchất,du ki vần là tieu the loại cua loại hình ki

Tiru trung, cỏ the hièu "í/mki" lã thê vânvởidậc trưng lã ghi chcp VC ve kì thú cua canh vật thiên nhiên và cuộc đói, thê hiện nlìừng cam nhận cua tác gia trong nhừng chuyến đi du ngoạn, du lịch Mỗi cuộc hành trinh là một khám phá đầy bất

ngờ và thú vị về phong cành thiên nhicn văn hoa phong tục tập quán, ton giáo Ta

cỏ thề tỉm thấy ở những tác phẩm du kí một lượng thông tin phong phú từ nhiều

lĩnh vục đời song, ớ nhiêu vung dât xa gán khiến mỏi trang sách hiện lên sồngđộng Hơn nừa, du ki không chi là một cuốn cẩm nang du lịch dim thuần mà chứa

dựngmột the gióinghé thuật cũa một tác phâm vãn chương thục thu

1.2.2 hu kí đầu the kì XXI trong mạch nguồn phút triển du ki dân tộcTiếp cận lịch sứ phat triền cua du ki nhâm tim hiêu sựvận đòng cua the loụi

du kíquacác thời kỳvãn hục.cluing lôi nhận thầyrằng, du ki dầu thế ki XXI không phái làmột hiện tượng dột phá ma lả một quá trinh trong (lẻn trinh lịch Sừ cua văn

họcdânlộc

1.2.2.1 Từ nám 2000 về trước

Đu ki đã phát triển qua một chặng đường dài cũng với lịch sử phát tricn của

vin học dân tộc Trong nền văn học trung đại Việt Nam dà có nhiều tác phâm cóphương thức sáng (ác lã ghi chép về nhừng diều mat thấy tai nghe, bộc lộ suy nghĩ,

cam xúc của cua tác gia qua nhùng chuyến đi Có thế kè đến một số tác phàm nổi bật như “Thượng kinh ki sự" CXVA Lê llừu Trác (1720 - 1791) “ Bài ki chơi nủi Phật Tích cùa Nguyen An(1770- 1815) “Táy hành nhật kí" cua Phạm Phú Thứ (1821

18X2) Nhìn chung, du kí Việt Namthời kỳ trung dại dùcókhá nhiều tác phẩmmang câm húng ghi chép hanh trinh, song vẫn chưa trờ thành dấu ấn dê thu hút dược nhiều nhanghiên cứu văn học

Bước sang nữa dâu thế ki XX nhùng tác phẩmdu kí phong phú và da dang cá

về sổ lượng và chất lượng xuất hiện Với những diều kiện xả hội thuận lọi như dội

ngũ sáng tác đông dáo cùng với sựsáng tạo vá dam me khám phá sự nở rộ cua báochí nhà in nhà xuất bàn chữ quốc ngữ cùng dã trử nên phồ biền và thông dụng

Việc xuất hiện chừ quốc ngữ lã một trong những điều kiện thuận lợi cho sự phát

triền của vãnhục nói chung, vãn du kí nói riêng Nhiều tác phẩmdu ki chữ Han vàchừ Pháp được dịch sang chừ quốc ngừ và dảng trên các tạp chi nhiều nhất là ởNam Phong Hàng loại tác phẩm du kí được dâng trên ,\'tun Phong tụp chi lâ mộttrong những minh chứng cho thấy du ki đẩu the ki XX thật sự dả trớthành một trào

lưu ván học Độc giá cỏ thảy những bai du ki viết về thảng cánh cùa một địa phương như “ Bài ki phong thồ tinh Tuyên Quang " cua Nguyen Vãn Bán nhừng

chuyên đi vượt ra khói biên giới Việt Nam nhu “Pháp du hành trinh nhụt kí" cua

Phạm Quỳnh ghi chóp những điều tai nghe mắt thấy trong chuyên di Pháp sáu

tháng, “ iiạn man du ki" cùa Nguyen lỉá Trác lấy bối cành Ihai Lan Nhật Ban Trung Ọuóc CỚ nhừng bải du ki thuần chát vãn hoe nghê thuật, nhimg cùng có những bài duki nung dáng dap cua một bai khao cưuvãn hoa phong tục tập quan

Du kí (hởi kì này cũng dữ khảng định lợi ích hì lem cùa việc đi du lịch Viên

HồngịPhụ nữ tân ván-1931) nói về vãn hoa Mã Lai viếtnhưsau:

Phong dao lu có cứu- "Đi một hưửc dàng, hoe một sừng khán", cái cáu

ẩy tuy nó ciỉ mèm tu dời xua truyền lai nhưng nó rất úng dung vùi thin đụi bủ\ giữ Ư chung quanh xứ tu hay Ư khắp thỉ giới, hđy cỏn biềt buu nhieu lử

phong cánh nhem vật xinh đẹp iạ tùng đảng cho ra thấy hiểl de mở tầm con mát và hồi hố óc khôn cho ta rộng lim mSi ra ? Cỗ hiềt nguời hiếr ta rồi mời cỏ

thè so sánh nùi bỉểt ai hay ai dở he cô so sánh biết ai hay ai dớ rồi thi mới có cạnh tranh mà tiến hộ dược Ó các nước ván minh giàu có chúng những nguừi

iửn rất hum du du tịch xứ người dẫu íổn hao nguy hiếm thề nùu ciìng chửng

quàn mu họ iựt (ớn khuyển khích nong nu cho bụn thiều niên đi du lịch nữa.

Bài viết IỈO1đến I1I1U cẩu khám phá tìm hiéu thề giới rộng lớn xung quanh dắt nước ta.độc biệt là cần thiết phải đi đểcó được cái nhìn so sánh giừa ta và người thì

mới có tinh thần cạnh tranh cho tiến bộ Qua mồi chuyến di mồi người vừa tảng

thêm nhộn thức về vẽ đẹp thiên nhiên cua dát nước, vừa chiêm nghiệm vã chứngnghiệm được đầy dũ niềm tự háo dán tộc vá tình nghía dõng báo Du lịch gán với tinh thần phát triên nên cần khuyến khích thanh men di du lịch Dây là quan diem tiên bôVC du lịch

Từsau nãm 1945, bồi canh lịch sứ vănhóa xã hội Việt Namcó nhiều biến

độngmạnh mỉ Trong hoàn canh cuộc chiền tranh giai phóng dân lộc ngây càng ác liệt: chin nãm kháng chiên chống thực dàn Pháp, hai mươi mốt năm kháng chiến

chốngđếquốc Mì và công cuộc xây dựng chú nghĩa xà hội ơ miên Bác Trong giai đoụn vân học phục vụ chiến tranh, cái tôi cá nhàn lụm thời nhường chỗ cho cái la

chung cua cộng dồngvới nhửng vấn de lém lao của dàn tộc Vin học giai đoạn này

đã hợp sức cùng VỨI dân tộc đểgánh vác trách nhiệm lớn lao cùa lịch sử Hơn nữa

trong một thời gian dâi dất nước ta khòng chi phãi trải qua những cuộc chiến tranh

liên miên VỚI hậu qua nặng nổ mà côn phai đỗi mặt VỚI sựnghèo nán VC kinh tếdochính sách cấm vận cua Mì khiên điều kiện giao lưu van hoá và du lịch bi hạn che

Du ki VỈ thè ma không có nhiều co hội de phát triển

Tuy nhiên, du ki giai đoạn nãy dường nhtr vàng bống trên thi đàn van học díln tộc nhưng không phải mat di hoàn toan Là the loại vản học kha linh hoạt, du ki có sức ảnh hường vìi dẻ dàng hòa vào trongcác thế loại khác gần với nõ như tân vân

tùy bút bút kí Ván chương cua Nguyễn Tuân la một trong những vi dụ tiêu biêu

Có thề thấy câm hững "xê dịch " vần luôn hoã quyện trong nhưng lúc phẩm cùa

Nguyền Tuân, một nhà vãn dam mẽ di tim cái dcp vã tâm niệm "xê dịch " nhu môt

lê sống Tnrớc nãm 1045 Nguyen Tuân đã khăng định tên tuổi bởi tác phàm du kí

"Một chuyên đi" nồi tiếng Khi đẽn VỚI cách mạng, ông không tứ bo khát vọng "xè dịch", nhtmg hành trinh cùa ông trong thời đụi cách mụng dà mang một mục đích

khác Nguyền Tuân giừ lại khát vọng được đi dược tìm hiểu, dược khamphá được

đi tim, nhưng không phải chỉ đi dề ngoụn canh mồ làdể "di tim chẫt vàng mười" ờ

nơi núi ũmg Tày Bắc cua TÓ quốc Có the thấy, dù hoán canh lịch sử vãn hoá xã

hội thay đồi, cam hứng xẻ dịch vần luôn hiện hữu với một tư tướng mới hơn, cao

dẹp hon mà ớ đó ta không chi thấy được ve dẹp thiên nhiên má còn thẩm nhuãn vẽ

dẹp cùa lóng người

1.2.2.2 Từ dầu thếki XXI dền nay

Kê từ sau thời kì nớ rộ vảo nưa đầu the ki XX du ki traiqua một thời gian dài

trim lăng, vài nảm trớ lạt dãy xuất hiện nồi bật trên thi trướng ván hợc Việt Nam

Củng với sụ no rộcua hàng loạt các tác phàmvãn họcdu kítrong thòigian gẩndày

là sự phát tricn cua lực lượngcác cây viết chuyên nghiệpvà không chuyên Những

trang du kí nhu những chuyển phiêu lưu "tiền trụm " đè chuân bị cho một hànhtrinhđích thực

Trên cờ sỡ giao thông limg bước phát triền, cùng VỚI nhu cầu hiểu biết, giao

lưu văn hoa ngày càng mờrộng dã thúcdầy cám hứng di xa dể học hỏi nh«ận thức,

khảm phả the giới cua thể hệ trẻ Tuy nhiên, điều gi đâ khiến cho du kí - một thế loại vãn học dã ton tại tir rất lâu trong lịch sư văn hoe Việt lèn ngôi ở thờidiem hiện tại - đó là câu hoi cua không it người khi mà các thè loại vin học nói chungđangtrong xu the chim lẩng trước sự lấn át cùa nhiều loại hình van hóa giãi tri sôi đỏng khác

Nhãphe binh Phạm Xuân Nguyên lý giãi:

Cóc lác phàm du kí thõa mân người dọc ở hai diêu, một là dụi lỹ xi hai

iừ những trui nghiệm thuộc vẽ tình thân Khi tỗi dọc cuồn Một minh II châu Au cửa Phan I'icf, tài vdn thích dù cá nhiêu dịa diem tỏi dd dền rầi nhtmg khi dợc

lác phàm lại dưa den chơ minh một khám phá mởt Những cutin sách náy vẫn

cỏ tinh chất địa lỳ nhung dó chi ỉà cài cử cải nền mà trên dỏ người viễt muổn dua một sán phàm ván hóa dền ngưiii dọc ta như thể hành trinh dã khàng

dơn giàn chi !à hành trinh dịu lý mà nờ là hành trinh cuộc sting, hành trinh linh thần, hùnh trình I'4/J hòa Tác phấm hẵp dần ờ chư nhàn vệl xung tòi chinh lả lũc già lù việc thật, người thật dược the hiện qua ngòi hiu vùn chuưng

cò lích lũy cu vữn tri thùc rờ rủn hứa.

Dòng sách du kí ở Việt Nam hiện nayđu phần lá những cuốn sách vict dưới dạng tựtruyện, phi hư cấu nó tạo cho người dọc cam giác gangũi, dược se chia và

được truyền cám hứng từ nhửng hãnh trinh trãi nghiệm cua người VICI Dọc giá tre

ycu thích các tác phẩm du kí vi hiệnnay triết lý xê dịchtrong giói tre đang được tra

chuộng vá nó trơthành một xu Inning hay một trào lưu khi các bạn tre đi du lịch, đi

phirot rấtnhiều Độc già tređọc tác phàm lả một hình thứctrainghiệmtrước khi lèn

dường và họcothêm những cam nhận mới đe chia se

Không thề phú nhộn nguyên nhàn khiên cho thề loụi văn hục nàycó sựnóng

lên nhanh chóng là do có sự dóng góp không nho cua các dộc gia tre yêuthíchchunghĩa xê dịch Khi mã thế giới phát men.con người cỏthêmnhu cầu và cơ hội trãi

nghiệm cuộc sông Họ khao khát dãt chân den những vùng trời khac tim hiéu con

người, văn hỏa Không chi có nhùng nhà văn chuyên ngluệp mà các hạn tré và

nhùng người yêu chu nghĩa xê dịch đà tim den thê loai náy đẽ thỏa màn việc gui gám, ki thác tâm sựriêng Diều nàycùng tạo tiền dềcho những tác phẩmdu kidầu

the ki XXI xuẩt hiệnnhiều hơn

Xu hướngdu lịch dể trai nghiệm thực sự đă tạo ra một luồng gió mới vàothịtrường sách văn học Mồi tác phim du kí như một cuốn phim quay chậm về hành trinh đền và đi mà nhân vật lôi đâ trai lòng và cam nhận Những trang sách đô

không chi dơn gian là những chuyền hànhtrinh dịch chuyên địa lý mà còn là hành

trinh tinh thân, khám phá vân hứa với những con người thụt việc thụt cùng sụ vui buồn trong hành trình tìm tòi và khám phá

Ngoài ra, sụ xuất hiện cua những lác phàm vfln họcdu kí dầu thế ki XXI còn

cho thấy sự lèn ngôi cùa những cày bút nừ Sự lèn ngói cùa cổc cây bút nữ dây cátinh này dâ cho thấy sự vận động mạnh mỉ cua du kí Việt Nam trẽn tinh than kếthừa vả phát huy thảnh tựu cũn the loại du kí giai đoạn trước Mỗi người đều cổ

những chuyên di khác nhau với nhủng trai nghiệm khác nhau, song đeu có một

diemchung đó là khátkhao khắng định ban lìnhcánhân của phái yếu Với rất nhiều

nhùng thuận lợi: sự mớ rộng quan hệ ngoại giao vá giao lưu quốc tẻ tiên nhiềuphương diộn, sự phát triển cùa cóng nghệ và các phương tiện truyền thông, đồng

thòi là vị thè cua con người Việt Namtrưng thời dai mới, la công dàn cua một dàt nước độc lập tự do với nhiều khát khao, hoải bào Chính vi những lồ dó du kí ờ dầu the ki XXI bủng phát cùng la một tẫt yếu

1.2.3 Nguyên nhân dân đen sự phát triển nỡ rộ cua du kí dầu thế ki XXI

Một trong nhừng tiền đe tạo nên sự hồi sinh cua du ki dầu the ki XXI, trước

hết chinh là sự phát triền giao lưu vàn hoá toàn cầu Đặc biệt, kê tứ cuối thế ki XX sau nhừng nồ lực phá bo nhùng ráo cán vá thoát khôi những khùng hoàng cùa thói

hậu chiến, den the ki thứ XXI cánh cưa hội nhậpquốc te cua dất nước ta ngàycàng

được mờ rộng Xu hướng toàn cầu hóa đà thúc đay những bước chàn Á Đông hòa

vào dóng cháy cua trào lưu di và khám phá phân thế giói Môi trường giao lưu rộng

mở hình thánh nên những người công dân toàn cẩu họ mang trong minh hơi thỡ

sức sổng cùa vân hóa đưong dại Họ sinh ra lớn lên hoặc làm việctrong những mòi

trường năng dộng, da vãn hóa: Trang llạ là phóng viên: Dương Thụy sau quá trình

học lâp tai Bi hiện nay là giám đốc truyền thông - dối ngoại cua lũp doan dượcphẩm Sanofi-Ancntis tại Việt Nam; Nguyen Phương Mai là tiến sìngành giao tiếp

da vln hoa,giang viên đụi hoekhoa học ưng dụng Amsterdam (llà lam)

Bén canh dó mụng lưới giao thông trên kh.ip the giới pháttrién đà góp phần

nồi dai hãnh trinh cua nhừng nhá ván Giao thông phát triên đảrút ngán thoi gian di chuyên giừa các châu lục các quốc gia các vùng mien, tạo điều kièn thuận lợicho

con người di va khám pháca những vùng dầt xa xôi Với tàm thé cua nhũng ngươi

tré trong thời đụi mới giàu ban linh, khát khao trãi nghiộm đà không ngụi dán thân,

vượt thoát ra khôi vùng an toàn cua chinh minh dê dược mở lóng tam nhìn, gặt hãi những tri thức mới me và kỳ nđng trong cuộc sống Đỗi với họ, dôi khi chỉ với vủi

ba bộquân ão mõt ít vật dụng dơn gian, niôt ít tiên phóng thân vã mộttrái timdùng

cam là đủ dế có thể "xách hưií) lên và đi", tận hường những ngày tháng tuyý’1 VỚI

nhất trong cuộc đời Người trê đã đi, không phải với tâm thế "cưởi ngựa xem hoa"

mà tlìặt sụ đã sồng cùng cuộc sổng cua người ban xử dê thẩm nhuần vùn 11 oa ban địa Hành trinh đó không đơn gián chi lô hành trinh địa lý mà nó còn là hành (rình

cuộc sống, hanh trình tinh thần, hành trình vãn hoa được thê hiện băng góc nhìn khảc biệt, bang ngòi bút văn chương giàu vốn sống, vốn tri thức của tác giã Dù lù

ai khi dã hoavào cuộc hành trình khám phá bẩt tàn họ dcu có chung nìột niềm dam

mê cháy bòng: lòng khao khát được đi dược đến được trai nghiệm, được cam

nhận, được khâm phá và dược chia sê Trẽn hanh trinh ấy ban thân nhũng người lử

hành luôn có nhu câu ghi lụi cam xúc, những trai nghiệm chân thật mà hụ trai qua, dồng thời, truyền cam hứng và nàng lượng tích Cực đến với cộngdồng Vì vậy sách

du kí dầu the ki XXI xuất hiện trên thị trường là hệ qua tàt yếu từ nhu cầu “xè dịch" cùa the hộ người viết

Thứ ba góp phần không nhỏ trongviệc tạo nen sự nư rộ cua du ki dầu the kiXXI chính sự thay đôi trong thị hiếu cua người dọc Sách du ki hiện nay thướngxuyên nhận đưực sụ hứng thú củađộc gia VỚI mong muốn chu duvùng đất mới de tìmhiểu văn hóa cua các địa phương Theo chân tác giá người dọc dược khám phá nhùng net dẹp vể thiên nhiên, vàn hoa ấm thực và con người, giúp hụ đưục mó

mang vốn ưi thức Tính chân thực ưongdu kí dâ giúp tiều loại này có sức lôi cuốn

đặc biệt đối với độc gia Hơn nửa noi nhu nha thơ Nguyễn Phong Việt; "Dực gia trê là những người chưa trải nghiệm nhiều, chưa đi nhiều, ỉuòn nuôi trong minh khát khao khâm phá Nên câu chuyên ư nơi xa xổi, trui nghiệm cua nhừtig “phuựt

thít" đi trước luồn khiển họ thích thú vì được mờ mang tầm mat một cách giản tiếp". Đọc du kí người đọc không dơn thuần cằm trên tay một cuốn câm nang du

lịch hay một cttổn nhột kí hành trình đơn thuần Nhừng tác phấm vfin học vict từ nhùng chuyêndi luôn cuòn hút va có giá trị bển vừng khi câu chuyện không du có nhừng nhãn vật có thật mã còn có cà một không gian văn hóa rộng lớn vởi nhừng

giá trị sâu sắc khác họa dược những net dẹp dặc trưng cúa một linen dát Với camxúc mành liệt, giụng văn hẩpdần vá suy nghĩ sâu súc cùa người viết, độc giá tnong gặp đưoc cái nhìn la lầm thú vi tứ góc nhìn cùa tác gia Bẽn cạnh dó sư tiẽp nhận

sách du ki từ phía dộc già còn cỏ thể nhìn nhận tử một góc dộ khác Trong xà hội

hiện tại người dọc vốn chịu nhiều áp lục quỹ thời gian ngày càng hạn hẹp vi thế

họ sỗ chọn cho minh thê loại nhẹ nhàng hon, trong bối cánh đó sách du kí sỗ làmột

lựa chọn

Thư tu là sựphát triẻn cua in ần báo chi mang xả hội Trong quá trinh hội nhập toàn cầu, sự phủt triển như vũ băo cua công nghệ thông tin đà tạo nên sự hiển

dôi lớnvề lực luông sáng tác phương thức sáng tác truyền bá và lá cẩu nối giũa tác

giã với độc gia Tứ đó, tốc già cỏ thề dề dàng kết nối với độc giả băng nhiều cách

thức; phương tiện truyền thông đại chúng và các tiện ích xã hội nhu báo diện tư truyền binh, facebook, youtube Sự tiện lợi cua mạng xă hội đà thúc đẩy lực lượngsáng tác phát triền lúc này không chi là các nhà vãn má ca các nhã báo mà thâm chí lã những người thích "xê dịch” và cởi mơtrong việcchia se thông tin cam xúc

cua minh cùng có the trớ thảnh nhừng người vict du ki Nhừng xúc cam vá trái

nghiệm mang tính chu quan trên nhũng hành trình dược chia sè trcn mạng xâ hội

nhanh chỏng được mọi người chú ý Nhờ dờ tác phàm cùa hộ đen được với đòng đào bụn dục hon và tốc dộ truyền bá cùng nhanh hơn Những làn sỏng vãn hóa nhờ

dó cũng lan truyền nhanh hơn, phá bung các rào càn vin hóa quốc gia vả trờthánh

nhùng tráo lưu trên thẻ giới

Ngoài ra chúngtôi cho ráng, sựtương tác nội tại giửa các thê loại cùa vãn

học hiên đại nói chung, vân họcđương đại nói riêng cũng lả một nguyên nhânquantrọng tạo nên sụ phát tricn du ki dầu the ki XXI Thè loại mang trong mình "dạc

trung kép": vừa có yểu tổ ôn đinh, truyền thống; vừa cócac yếu tố vàn động, đòi mới do bị chi phối bôi ticn trinh phát triẻn vãn học và tồi năng của nhãvàn Tương tác thê loại là sự the hiện qua trinh bièn đói thê loại vừa mang tinh quy luật, dồngihờichịu sự chi phối cùa tư tưởng, quan niêm nghệ thuật, ý thức thề nghiệm vả sáng tạo cua nguỡi viết trươc dòi hoi cua thưc tiẻndời sòng vãnhoc Quá trinhtương tác

thể loại giừadukí vả cảc thể loai khác diễn ru mạnh mè vảo khoáng thế ki XIX đen

nưa dâu the ki XX Dày là giai doan mà vãn học cua nhiều quốc gia phương Dóng,

trong đó có Việt Nam, diên ra quá trinh hiện dại hỏa Nhiểu tác phẩm du kí sử dụng

các phương thức tư sựcua tiêu thuyết, cúng với lãn ranh mong manh giữa du ki vá

các tiểu loại khác cua ki dâ demdền cho du ki nhiều thuận lợi dê thê hiện tư tướng

cũa người viết, đỏ lả sự kết hợp giữa tư sựvà trữ tinh, giữa phiêu lưu và nghicmtúc,giũa chu thê và khách thể hường nội và hướng ngoại, giừa nhận thức li tinh vảnhộn thứccâm tinh, giừa sáng tạo theo qui tác vã sáng tạo lự do tuỳ húng,giừanghệthuậtvới khoa học và văn hoá Dày là một trong nhũng điềuquan trọng thúc dày sụ

phảt triển cùa duki trong những nủm đầu thể ki XXI

1.2.4 Dặc điểm cua du kí hiện dại

Qua tìm biêu đặc diem cùa thê loại trên cã hai binh điện li luụn và thực liền

sang tác chúng tôi nhận thẩy du ki hiện đại Việt Namcó một số dặc diêm nôi bật dtrới dây

■ Du kí láy sự thực hiện chứng và nhưng trai nghiịm dời sắng chán thực cùa ngưỉri viỉ‘t làm chắt liệu sáng rác

Du kí lá thế loại dẫ đang nhãn được nhiều sự quan tâm từ cảc nhá nghiên cứu và dộc già với những tranh luận, quan điểm về dặc dicm và biên độ mơ rộng

cùa the loại Trongcuốn Ván học Việt Nam the ki XX - những van de lịch sư và li luận, khi bàn về sự hình thành và phát triển cua the kí khi nêu ra quan niệm VC thề

kí tác giá khảng định "Ki là loại hình V(ìn học trung gian giữa hào chí và ván học

Ki bao gồm nhiêu thê dưới dạng vàn xuôi tự sụ như hút ki hõi kí du ki nhựt ki.

phóng sự tùy hút và cà hồi kí tự truyện ” Du kí là một hĩnh thức the hiện cùa loại

hình kí vì vậy du ki đầy đù dâc trưng cua thè kí: giàu thông tin dử liệu về cuộc sống và gần gửi với háochi

Du ki đưực láy cam hứng từ chinh nlnìng trai nghiệm cua người du lịch, thế

hiện cám quan nhìn nhận the giới cua người vict VC the giới Một tác phẩm du kínhất thiết phai được hình thanh trên hành trinh: di - quan sát - khám phá và Viet,cuổi cùng tạo nen tác phàm má chinh người trãi nghiộm lọo nên Sire hấp dần cùa

tác phàm du ki thương gẩn lien với tính chát có thật, xác thưc cua hiện thực cuộc

sống Sụ bịa đật, thêm thải, xuyên lục khiến ihông tin sai khác so với sự thực sò cóanh hưởng den long tin và xúc câmthâm mỹ cua người dọc Dicu nay khiên du ki

trờ nên khác hiệt so với những thế loại có cùng phương thức tự sự như tiếu thuyết, truyên ngan Nêu nhu tiêu thuyềt truyện ngắn có the được hình thanh bởi tri

tương lưựng và cảm quan nghộ thuật cùa nhà văn thi du ki lụi dựa trên nen lang lả

những ghi chép hoàn toàn có thật, the hiện những suy tư chiêm nghiệm cua người

đi du lịch về hành trinh cùa minh Vi vậy một trong nhừng đặc điểm cua du kí

chính lá lấy sự thực hiệnchứng và nhừng trãi nghiệmđời sồng chân thựccùa ngườiviết lam chất liệu sang tác

Trên quan điếm coi du kí với đặc tnmg viết về người thàt việc thụt nhừng

vấn de nũ các nhà nghiên cứu bàn den tronggiai đoạn nay là vấn dề hư cầu trong

các tác phẩm ki Nam Mộc cho ràng: " người thật việc thật trang cuộc sồng và

trang tác phẩm ki có thê hoàn toàn nhất tri với nhau tương xứng với nhau nhưng

khàng thế đồng nhất vời nhau, giống hệt nhau”, (Nam Mộc, 1967 The ki rờ vấn đề người thát việc thật. 1967 Tap chi Vãn hoe sỗ 6 tr.33-36) Như vây du kí mangtinh phi hư cấu không hoàn toàn, tức là không phái hư cấu đến mức cao như tiều thuyết, nói như Phạm Hô " người viết cùng cân cài biên, sâpxêp dào lộn trinh tư

cua các sự việc tở đậm những nét chính hay xóa mờ những nèt phụ cùa những can

người, nhùng cánh vật đưa vào trong hài" (Phạm I lô 1962 l'ề bút kí. Tạp chí van

nghệ Số 63 tháng 8, tr.36-38)

Trong bái viết "Tiếng nối cua củi "tôi" bị chần thương và tính khá (lụng cùa

yếu tồ trinh thám, nhụt ki trong tiêu thuyếtNguyễn Thánh Thi cho lằng;

Trong dời sồng vãn hợc cận' hiện dạt cùa nhàn ỉoạì có một so nguồn

mạch sàng tác khá dác hỉệt hị chi phối mạnh me bin chồ đứng và trạng thái linh thằn cua han thân người sứng tác Nếu cho dừng cùa người kc chuyên

lù hiện chủng (eyewitness), chúng ta có tụ sự hiên chứng (eyewitness

narratives) *

Hiện chứng (eyewitness): kiêu người kẽ chuyên chúng nhàn Điều quan trọng trong càu chuyện mã người kè chuyện này dem den chinh lừ nhũng lừ hẽu (mà anh tu tham gia hoặc chững kiên) TÚ! hiện dược linh ( hãn thực cùa

sự thật nhằm tạo ra một cơ hội tắl hơn dế nhộn thức hiên thực Chính tinh trung thực cua càc sự kiýn và sụ chinh xác cùa những kết luân mà người ke

then chửng và fir su hiỷn chửng, khái niệm nghiên vúu vũn hvc chùn thương cùa Amơs Gơldbơig

•UHIỊỈ Chán (hirung lụ fự sà hai hình thin cùa t ài chrf tpbẳn l&2> A'l’M'wt iyfhinmwdUK nonlprrs.i ftun

chuyện chửng nhàn ihu thập được và đưa ra lủ nền lãng cha quyền nâng cùa

anh ta.

Tự sự hiên chừng í eyewitness narratives): bao gồm sủng lúc thưởng lự

sự từ điềm nhìn ngùi thít nhai Tác gia lá người chứng kiến, trái nghiêm, kế rề

nhùng gì minh chứng kiến, trai nghiêm, thu nhận đuvc tư chõ đứng, góc nhìn, quan diêm cũ nhún Theo dớ thê giói nghè thuật mà nhừ vàn tạo ra trong tóc phàm lã một vũ trụ riêng, như quan niệm cũa các nhà hiện tượng luận, ơ đày, chat lượng íúvtác động cua các trang viết phụ thuộc khàng it vào dộ trung

thực, hề dày trài nghiệm.

(“Nguyen Thành Thi 2011. “ Tiếng nói của cái “tồi" bị cấn thương và tính

kha dung cua yểu tó trinh thám, nhật ki trong tiểu thuyếttrong Nltừng lằn ranh ván học ki yếu hội thàokhoa học quốcte)

Dổi tượng cua du kí lá cuộc sống đời thực và báo linh chân thực được xem là nguycn tầc tôn chi trong sáng tác du kí Tuy nhicn du kí không chi đơn thuần là the

loại đưa tinsự kiện, phan ánh chan thực vá kíp thời Iihừng thông tin tư thục tiền đới sổng Nhiều tảc phâm du kí không đơnthuần là câu chuyện hành trinh mà còn chứa

dựng trưng dứ các nguon tư liệu khác nhau như; văn hứa lịch sư kinh tế chinh trị

khoa hục, địa lí Tác giá không chỉ là người thuật chuyện cua minh mA đứng ở

nhiều góc độ cua xã hội de phan anh hiện thực theo cách liêng cua du ki Vi thê.du

ki không chi là đôi tượng cùa nghiên cửu vđn hục mà đa trở (hành đôi tượng cùanhiều ngành khoa học khác và dược tiếp cận trên nhiều lí thuyết phê binh như; phê

hình sinhthái,phê binh nữ quyền,

Trong lác phâni du ki nhà vãn ngoài nhiêm vụchưng cat những sự thật dời sống cỏn phai sư dụng những chất liệu lnện thục và ngồn từgiàu hình ành, giàu cám

XÚCdê xây dụng nhùng hĩnh tượng nghệ thuật vừa mangđậmdâu ẩn đời sổng, vừa

biếu hiện quan niệm thâm mỹ dộc dáo cua bán thân Trong khi kể chuyện, lác giã

du kivần có the ngoài sự thực có the dtẽni chút cam tương riêng " nhưchính Phạm

Quỳnh dâ tùng nói Vi vậy có thè nhận thấy rằng lấy diêm tựa là sụ thật khách

quan dời sóng, du kí có khánảng mạnh mõ trongtrongviệc tạo ra giã trịnhân thức,

tạo ra sự lay động nơi người đục boi lè du kí khừng bé nguyên một cách thụ động

cuộc sống đời thực vảo trong tác phẩm mà luôn được nhìn nhận, suy ngầm qua lãng

kính cua tác gia Vì vậy.trong tác phẩm du kícó sụ hoa quyện giừa hai yẻutồ: hiện

thựcđời sổng và giâ tri nghệ thuật

Từ đó có thè nhận thấy lãng, ơ trong tác phânì du kí vảnchấp nhạn nhũng

sự hư cấu nhưng tác phẩm du ki không phai hoàn loàn là sân phẩm của trí tường

tượng Hu cẩu trong du ki có giới hạn nhất định Hư cẩu nghệ thuật là sự vận dung

năng lực tưởngtượng đếtổ chức tái lạo lụi hiện thực dược miêu ta nhảm xây dụng nhũng hìnhtượng có ý nghĩa khai quát Hu cấu không phái latương tươngchuquan

thoát lythực tề đời sống đê hịa đột giã tạo Trong thực tế sảng lác nhùng tác gia du

kí dõi khi có the gàpphái những khô khàntrongquá trinh quan sát ghi nhớ thế giới xung quanh Nhiều trưởng hợp tác gia du ki kề về những trài nghiệm, những câu

chuyện đà lũi sâu trong quá khử Trong những trướnghợp tri nhớ cua con người bi

phai mờbới dòng chay thời gian, tác gia du kí phai vận dụng vốn kiến thức phong

phú cua minh VC cuộc sống, sự hicu bicl cùa minh VC hiỳn thực và dùng ước đoán

và trí nhớ của mình đê bỗi dap vào những khoảng trống cua những chi tiết, sự việc, con người, vùng đất được đe cập trong tác phẩm, nhưng phai trên tinh thằn tôn

trụng linh xốc thục cua chi tiết VI vạy trong du kí hoụt động hư cấu có tác dụng

cúng cố them giá trị chân thực và tính chắt sinh dộng và gợi cảm của tác phàm,

đồng thời phai dambao linh xácthực cua lác phẩm

• Du kí đòi hói c6 sự tham dự trực ticp cua người Viet trong lư cách tác giá -người tran thuật

Trong du ki sự có mạt cùa người viết đóng vai trò quan trọng tạo nên ý nghía

cua lac phẩm Tác gĩa du ki không ân minh dưới dang thức cua người kê chuyệnnhưtrong truyện ngấn, lieu thuyết mà hiện thân trực licp trong tác phàm Tác già

du ki là người trực tiếp tiếp cận nghiên cửu cuộc sống, khám phá những diều dộc

đáo trong cuộc sống Tất cà nội dung trong lâc phẩm du ki đều được hát nguồn lir nhũng diều mà tác gia tiưc tièp trai qua quan sát câm nhàn tữquã trinh gẩn bõ

hoâ nhựp, tim hiểu đồi tượng được đề cụp trong tác phẩm Tác gia du kí cùng là

nguời true tiếp tham gia vão the giới hìnhtượng nghe thuật cứa tác phàm, khơi gụi

và pháthuy kha năng liên lương, tưởngtưựng nối kết các chi tict, sự kiện; trực tiếp

the hiện nr nrờng tinh cảni cùa mình để hướngdản người đọc cám thụ cuộc sống qua lảng kinh tri nhàn cua tác giã Cái "lôi" - lác gia cũng chinh la người trực tiếp giao lưu vởi độc giá dẫn dát độc giâ thám nhộp vào thế giới cuộc sổng trong du kí.Không thê phu nhàn rằng những thòng tin dược cung cấp qua những tác phàm

du ki tạo nên sự thu hút đặc biệt cho độc giả Với hâm lượng kiến thức phong phú, chàn thục, du kí gióng nhu một kho tang tư liệu quý giá hấp dản Mồi cuộc hãnh

trinh là một khâm phâ đầy bất ngờ thú vị về thiên nhiên, văn hoá, con người, lịchsư Qua những tác phàm du kí tác gia dã cung cap một lượng thông tin võ cung dồi dáo, phong phú tìrnhiều lĩnh vực dờisống, ớ nhiều vùng đất khác nhau trên thể giới Tuy nhiên, điều thu hút dộc giã còn nám ờ nhùng rung cam thâm mỳ cua chính

tác gia Cái tỏi tác già xuất hiện trong tác phẩm du ki không dim gian chi là ngườichửng kiến, quan sát và kề lại sự việc, ma còn chất chứa cá nhừng suy nghĩ cùa tác

già trongquá trinh sồng Nét dục thù của tác phẩm du ki là nhận thức của bàn thân

người viết qua các cuộc viền du Cái tôi trong du kí là cái tôi khám phá, chứng

nghiệm, trai nghiệm mang cảm hứng lù hành và có the bộc lộ tình cảm, quan diem,

chính kiến, liên tương cua mình Vi vậy, trong đu kí, không khó de nhận thấy

nhùng đoựn vân trừ tinh thể hiện những quan diêm, suy nghi vá cam xũc riêng của tác gia trước những trài nghiệm trong cuộc sống, ờ vịtri một hình tượngtrung tàm

trong the giời ngliộ thuật cùa tác phâm du ki hĩnh tượng lác gia thương thê hiện rô

lập tnrỡng quan diem, tư tường, cam xúc của chính minh trước nhửng diều nòng

thấy Chinh nhừng suy ngâm, trân trư thể hiện chiều sâu tâm hồn cua tác gia du kí

khi khám phá nhừng nét độc đáoở những vũng đất mới thực sư khiên cho du kí có thê chạm đen trai tim người dọc thậm chí côn hương người dọc đèn nhùng giá tri

chân, thiện, mỹ Từ đó có the thày được ràng, đổi vôi tác phẩm duki hiện thực văn

là đổi tượng chinh, còn cám xúc tác gia chinh là yẻu tố lạo nên chiêu sâu cua tácphẩm

■ Du kí chu yêu sù dụng lời cua tác giá ■ ngườitrần thuật ngôi thú nhầt và

luôn mang đậm dắu áncũa ngưừl vlít

Đặc trung của du ki đuực the hiẻn khá rò nét thõng qua vãn phong vã ngôn tứnghệ thuật Trước hết, ngôn lừ nghệ thuật cua du ki thườnghướng đen tâi hiện cuộc

sổng đời thực, vì vậy vừa cụthe sinhđộng,đậm chất đòi thường và gắn liền với cá

tinh sáng tạo cùa tác gia

Ngón từtrongtác phổm du kíchù yếu lả ngôn ngừtrực tiếp cùa tác giã - ngườichửng kiên, tái hiện hiện thựcdời sông Đóng thời, tác gia cùng là người dối thoại,chứng kiến ghi nhớ vô ghi chêp lụi ngôn từ ciui nhừng nhân vật khổc xuất hiệntrong tác phàm Vì vậy trong tác phàmdu kicó the dung nap nhiềuhĩnh thức ngón

tử

Ngón tứ trong tác phám du kí cùng thường rất linh hoạtvề giọng diệu Ngôn

từnghệ thuật trong du kí không chu yếu hưởng về dối tượng phán ánh mã là ngônngừcó tác dộnggàyhiệuquanhặn thức làm rungdộng tinh câmngườidục

Chính vì những đặc diêm trên, du ki có vai trò quan trọng trong sự vận dộng

và phát triền cũa văn học Du ki không chi góp phàn lảm cho vànhọc phát triển hái hoả phong phủ kip thời song hành cùng cuộc sống mà còn tác dộng trực tiep dennhu cầu nhận thức, khámphá the giới cùa con người

Du kí cùng là nhùng tác phẩm vân hục bộc lộ rô tu tưởng, tinh khuynh hướngtrong việc tái hiện và tác động tích cực đời sồng xà hội

Dư ki khùng chi cốvị trí vai trử riêng trongđờisống vàn hục mà VỚI nhùng dăc diêm của mình, du ki còn là nơi lưu giữ nhiều tài liệu giá trị về dời sống, văn hoi, con người

liêu kết Chương 1Trong qua trinh tiếp cận và nghiên cứu du kí đàu thề ki XXI chúng tôi nhận

thấy ràng: du kí Việt Namđầu the ki XXI là một bộ phận không thê thiếu trong tiến

trình phát triển vânhọc dán tộc Bằng việc nghiên cứu lịch sử hình thảnh phát triển

vả nhừng đặc trưng loại hình, các nhà khoa học đìl dầncỏ nhừng nhận dinh khảngdinhvị tri quan trongcùa du ki Hơn nữa thựctiền nghiên cứu dã chothấyràng,xuhướng nghiên cứu liên ngành trong khoa học xà hội vã nhân vân d;ì mớ ra nhiềuhường tiếp cận dối tượng nghiên cứu Tiếp cận vãn hóa dõi với vãn học hiện nay đang được sự quan tâm của nhiều nhá nghiên cứu Thông qua các tác phẩm du ki, nhừng vấnde về vãn hỏa như: tín ngường tập tuc sư tồn tại vá ành hưởng các nenvãn hóa trình độ nhậnthức và những giá trị vân hóa., dược khai mơ bằng phương

tiện nghệ thuật Lối tiếp cân này cõ kha năng mớ ra cho loài người nhùng V tươngsáng tụo vãn hóa.trong dỏ mọi sân phàm và hoạt dộng cùa conngười đều trờthành

đỗi tượngnghệ thuật hoặc mangtính nghe thuật

So VỚI du ki Việt Nam giai đoạn trước, du ki đương dụt hướng ngoại nhiềuhơn hướng nội.Tuy hườngdén du lịch khám phá nhiều hơn nhưng vẫn đan cài hành trình trớ về CỘI nguồn vản hoa lịch sir dàn tộc Diều đó đà chơ thấy sự vận dộng không ngừng của thề loại du kí nói chung, dukí Việt Nam nói riêng Mỏi trang sách

du ki không chi lả những cam xúc cua ngươi viết trong suốt hãnh trình trai nghiệm

ỡ những vùng đẩt mới mà còn chát chứa cã một kho tàng kicn thứcvãn hoá mà tác

gia thu nhạn được sau mồi chuyền đi Trong đó cám thức vản hoá trong nhừng tácphẩm du kí đau the ki XXI là có the coi một tTong nhũng vấn đề đáng được quan

tâm

Như vậy, ờ chương I chững lõi dă trình bãy nhừng cơ sờ lí luận hình thànhnên cam thức vãn hoatrong du ki dẩu thề ki XXL Dê cụ thè hóa biêu hiên cua câmthức văn hoá trong du ki đầu thế ki XXI, chúng tôi sê quy chiêu lừ mói quan hộ nhận thửc giữa chú the du ki với vãn hoá the giói vã với hanh trinh nhận thức lại văn hơá dán tộc ('hình qua nhừng mối quan hệnảy, chúng tôi cho ring, cãm thức

vân hoã trong du ki dâu the ki XXI được hiện to mõt cách chân thưc vá toàn diệnnhất

Chương 2 CAM THÚC VĂN IIOÁ TRONG DU KÍ ĐÀU THẾ KI XXI

NIIÌN TỪ PHUONG DIỆN NỘI DUNG

Du kí dầu the ki XXI dcm đen những thòng tin phong phú, chân thực, hữu ích

vê bối canh lịch SŨ xà hội đương thời,về cành quan môi trường văn hoa phong tục tập quán cũa nhiêu vùng đẩt qua trãi nghiệm cùa chu thè du kí Chúng tôi nhận tháy, trong mỏi hanh trinh, chu thế du ki không chi đi và đen nia thực sụ dâ sốngcùng trong nhịp sống cùa người dãn để mớ rộng nhãn quan và cảm nhộn thể giới

Hành trinh viẻn du ấy cũng là hanh trinh di xa dé trơ về gẩn với ỷ thức danh tinh

dần tộc luôn tồn tụi chú thẻ du kí đfi suy nghỉ về những giả tri vđn hoá cốt lòi củadân tộc minh Vi the trong chương này chúng tói tàp trung tim hiểu hành trình

nhộn thức, khám phá the giới rộng lỏn hên ngoài và hành trinh tái nhận thức đổtim

về giã trị vãn hoá cội nguồn dàn tỏc của chu the du ki Chúng tôi cho răng, đó là

những biểu hiện của cám thức văn hoátrongdu ki dầu thế ki XXI

2.1 Camthưcvãn hữá nhìn tư mói quan hệ cua cá nhân với thế giới

2.1.1 Ngfr ngàng trước vé dẹp kì vĩ cùa thiên nhiên vù kiến trúc ứ nhưng miền dắt mó*i

"1'7 cuộc dời là những chuyển di Vì tuổi tre dâu có hao nhiêu, nên phai di

và sồng sổng cho hểt những thảng nám tuõi Iré rồi sỉ không bao giờ trở lụi nừa

(Đinh Hằng.Chán di không mõi - Hành trình Dông Nam 4 2016)Những lời tâm sự mơđâucuồn sách “ Chân đi không mõi - Hành trình Dóng

Nam ,4 " cùa Đinh Hàng có lè cùng chính là tuyèn ngôn sóng cua thế hộ tre đau thể

ki XXI Mỗi tác phám du kí không chi mang theo một cuộc hành trinh của chu the

mà con là một bức tranh, một cuốn phim tư liệu về hỉnh anh dẩt nước, con người,

vân hóa, danh lam thang cành nơi mà tác già den Dối với họ "di"tnrớc het có lỡ

chính là hành trinh khâmphá thẻ giới rộng lớn de cócơ hội nhìn ngấm ve dẹp kỳvỉcùa những mien đất xa la Tràn ngộp trong các tdc phẩm du ki đầu the ki XXI là

câm giác háo hức và ngỡ ngàng trước VC đẹp cua thiên nhicn và con người ởnhữngvùng đát mới.

Một minh một balo lều túi ngũ vãi ba bộ đồ cũng tất cả nhừng thứ linh tinhgiandơn mã du lịch bụi cân Đinh Hăng dã di và cám nhân thè giới băng trái timrộng mờcùa tuổi trê Đó lã hành trình trớ thánh một kẻ lang thang, không quá khứ,

khờng tương lại chi có hiện tại nhung dong đẩy ý nghía cua mộtcò gái vừa traiqua

những vâp ngiì cua cuộc dởi: "Tự (to như gió (tam mĩ nhừng con đường như tinh nhàn và khao khát xỉ dịch như lẽ sồng cuộc dời". Từng chặng đường thú vị mã cô

đi qua từng khung canh hùng vĩ tráng lệ dù chi được khác họa qua con chừ nhưng cùng cỏ the trớ nên thực sự sống động và truyền cam hứng đen bao

người đục

Dinh Hảng dà rong ruồi trẽn khảp neo đường, mái mê nhìnngám nhìmg cảnh vật lướt qua cưa kinh xe buýt, tâu hoa hay máy bay Đọc "Chán di không moi - Hành trình Dông Nam Á ", độc giá như cám nhận được het thay nhưng trái nghiệm

đáng nhớ của cô: "cãi nông cháy da cua Steam Reap dang đốt trên cánh tay ", "bình

minh cùa Bargũn dang chiều ngời khuôn mặt", ĩ'rái tim Đinh Hàng đă rungđộng trước thiên nhiên kì vĩ trước con người ấm áp trước con dường quá dai

và những điều bí ân bao la như dại dương mà ta không thế tim hiểu hét Và

qua cuồn sách cua minh, bâng niềm dam mê mảnh liộl sự hão hức kê lai những cáu chuyện với tất thây những cung bậc cam xúc, khi vui khi buồn,

khi rung động mãnh liệt, cũng có kill sợ hài tột cùng Dinh Hàng dâ khiến độc giá nhân ra rang: chinh phục the giới là khãt khao muòn dời cùa loài người

Chiêm nghiệm vùng đàt la bủng đói mãi that va đôi chân trân cùa chính mình đêthấy thế giới rộng mó hơn, đẽ biết trânquý cuộc đời cũa chính bản thân minh, đóchinh lá giá trị cao cả tứ những chuyến di cùa Dinh Hăng

D1I kí chinh lá cầu nối gán kết con người với thể giới, vói nhừng vũng đất mà bất kỹ ai cùng ao ưỡc dược dật chân den mòt lan trong dời Tư Thành Dô cua đất nước Trung Quốc, Văn Cam I lãi diì bayqua đinh Hy Mâ I.-ạp Sơn huyền thoại để di

vào dô thanh Lhasa, thu phu của Tây Tạng, xứ sơ ngư tri cao nhắt hành tinh Vàn

Cầm Hái dủ có dịp ngâm máu trăng của tuyết vĩnh hàngtrên dinh Qomolangma, nơ)