GIAO TIẾP đa văn hóa đề tài đặc TRƯNG và CHỨC NĂNG của văn hóa

Ngay từ Nghị quyết Hội nghị lần thứ IV của Ban chấp hành Trung ương khóa VII đã khẳng định: văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, thể hiện tầm cao và chiều sâu về trình độ phát triển

Học phần GIAO TIẾP ĐA VĂN HÓA

NĂNG CỦA VĂN HÓA

Năm học ： 2018 - 2019 Nhóm ： 1

GVHD ： TS Nguyễn Thành Đạo

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HIẾN KHOA KINH TẾ + KHOA NGÔN NGỮ

——

MỤC LỤC



LỜI MỞ ĐẦU

NỘI DUNG

I Định nghĩa văn hóa 1

II Các đặc trưng và chức năng của văn hóa 1

1 Tính hệ thống và chức năng tổ chức xã hội : 1

1.1 Tính hệ thống : 1

1.2 Chức năng tổ chức xã hội : 2

2 Tính giá trị và chức năng điều chỉnh xã hội 2

2.1 Tính giá trị 2

2.2 Chức năng điều chỉnh xã hội 3

3 Tính nhân sinh và chức năng giao tiếp 4

3.1 Tính nhân sinh : 4

3.2 Chức năng giao tiếp 4

4 Tính lịch sử và chức năng giáo dục 5

4.1 Tính lịch sử 5

4.2 Chức năng giáo dục: 6 KẾT LUẬN

TÀI LIỆU KHAM KHẢO

BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ

LỜI MỞ ĐẦU



Những năm gần đây, nhận thức về vai trò quyết định của văn hóa ở nước ta được nâng lên đúng với giá trị đích thực của nó Ngay từ Nghị quyết Hội nghị lần thứ IV của Ban chấp hành Trung ương khóa VII đã khẳng định: văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, thể hiện tầm cao và chiều sâu về trình độ phát triển của một dân tộc, là sự kết tinh những giá trị tốt đẹp nhất trong quan hệ giữa người với người, với xã hội và với thiên nhiên Nó vừa là một động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, vừa là một trong những mục tiêu của chúng

ta Các chính sách về văn hóa của Đảng ta thể hiện quan điểm: văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội Chính vì vậy Đảng và nhà nước ta đang chủ trương xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Để làm được điều đó thì việc giữ gìn, phát huy và chấn hưng văn hóa dân tộc được đặt ra một cách cấp bách, đòi hỏi sự tham gia của nhiều ngành, nhiều giới

Tuy nhiên ngay cả với cách hiểu rộng này trên thố giới cũng có hàng trăm định nghĩa khác nhau Để định nghĩa một khái niệm Trước hết cần xác định được những đặc trưng cơ bản của nó Nó là những nét riêng biệt và tiêu biểu Cần và đủ để phân biệt khái niệm (sự vật) ấy với khái niệm (sự vật) khác Phân tích các cách tiếp cận văn hóa phổ biến hiện nay (coi văn hóa như tập hợp, như

hệ thông, như giá trị, như hoạt động, như kí hiệu, như thuộc tính nhân cách, như thuộc tính xã hội…).Do nhận biết được tầm quan trong của văn hóa đối với cuộc sống cũng như sự phát triển của đất nước Vì vậy nhóm chúng tôi sẽ tìm hiểu về đặc trưng và chức năng của văn hóa để có thể hiểu sâu hơn về văn hóa

NỘI DUNG



I Định nghĩa văn hóa

Từ "văn hóa" có rất nhiều nghĩa Trong tiếng Việt, văn hóa được dùng theo nghĩa thông dụng để chỉ học thức (trình độ văn hóa), lối sống (nếp sống văn hóa); theo nghĩa chuyên biệt để chỉ trình độ phát triển của một giai đoạn (văn hóa Đông Sơn) Trong khi theo nghĩa rộng thì văn hóa bao gồm tất cả, từ những sản phẩm tinh vi hiện đại cho đến tín ngưỡng, phong tục, lối sống, lao động Chính với cách hiểu rộng này, văn hoá mới là đối tượng đích thực của văn hóa học Tuy nhiên, ngay cả với cách hiểu rộng này trên thế giới cũng có hàng trăm định nghĩa khác nhau Để định nghĩa một khái niệm, trước hết cần xác định được những đặc trưng cơ bản của nó Đó là những nét riêng biệt và tiêu biểu, cần và đủ để phân biệt khái niệm (sự vật) ấy với khái niệm (sự vật) khác Phân tích các cách tiếp cận văn hóa phổ biến hiện nay (coi văn hóa như tập hợp, như hệ thống, như giá trị, như hoạt động, như kí hiệu, như thuộc tính nhân cách, như thuộc tính xã hội ), có thể xác định được 4 đặc trưng cơ bản

mà tổng hợp lại, ta có thể nêu ra một định nghĩa văn hoá như sau:

“ Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần, do con

người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn” - Trần Ngọc

Thêm

II Các đặc trưng và chức năng của văn hóa

1 Tính hệ thống và chức năng tổ chức xã hội :

1.1 Tính hệ thống :

Văn hóa trước hết phải có tính hệ thống Đặc trưng này cần phân hiệt hệ thống với tập hợp, giúp phát hiện nững mối liên hệ mật thiết giữa các hiện

tượng, sự kiện thuộc một nền văn hóa Phát hiện các đặc trưng, những quy luật hình thành và phát triển của nó

Vd: Hệ thống tổ chức lại các nguyên tắc, pháp luật làm ổn định xã hội, kết nối con người với con người, con người với xã hội để tạo ra khối đại đoàn kết thống nhất

1.2 Chức năng tổ chức xã hội :

Nhờ có tính hệ thống mà văn hóa thực hiện được chức năng của tổ chức

Chức năng tổ chức xã hội là chức năng mà xã hội loài người được tổ chức

theo những cách thức đặc biệt thành những làng xã, quốc gia, đô thị, hội đoàn,

tổ nhóm, v.v mà giới động vật chưa hề biết tới – đó là nhờ văn hóa Làng xã, quốc gia, đô thị… của mỗi dân tộc lại cũng mỗi khác nhau – cái đó cũng do sự chi phối của văn hóa Chính văn hóa đó đã làm tăng mức độ ổn định của xã hội, cung cấp cho xã hội mọi phương tiện cần thiết để ứng phó với môi trường tự nhiên và xã hội

Vd chức năng: Văn hoá gia đình góp phần duy trì và phát triển văn hoá các nhóm cộng đồng xã hội (dòng họ, làng xã, dân tộc, giai cấp…) Nó lưu giữ, bảo tồn các giá trị, chuẩn mực văn hoá truyền thống của các cộng đồng trong đời sống gia đình

2 Tính giá trị và chức năng điều chỉnh xã hội

2.1 Tính giá trị

Đặc trưng quan trọng thứ hai của văn hóa là tính giá trị Văn hóa theo nghĩa đen nghĩa là “trở thành đẹp Thành có giá trị” Tính giá trị cần để phân biệt giá trị với phi giá trị (vd: thiên tai, mafia ) Nó là thước đo mức độ nhân bản của

xã hội và con người

Các giá trị văn hóa Theo muc đích cố thể chia thành giá trị vật chất (phục

vụ cho nhu cầu vật chất) và giá trị tinh thần (phục vụ cho nhu cầu tinh thần) Theo ý nghĩa có thể chia thành giá trị sử dụng giá trị đạo đức Và giá trị thẫm

mĩ theo thời gian có thể phân hiệt các giá trị vĩnh cừu và giá trị nhất thời Sự

phân biệt các giá trị theo thời gian cho phép ta có đươc cái nhìn hiện chứng- và khách quan trong việc đánh giá tính giá trị của sự vật, hiện tượng; tránh được nhưng xu hưóng cực đoan – phủ nhận sạch trơn hoặc tán dương hết lời

Vd: Cuộc sống của con người đều tồn tại nhờ vào sự kết hợp của hai giá trị vật chất và tinh thần Văn hóa mang giá trị vật chất là năng lực sáng tạo của con người được thể hiện và kết tinh trong sản phẩm vật chất Những giá trị vật chất

là những thứ do con người tạo ra như tài sản, nhà cửa, xe cộ… Giá trị về tinh thần là về tôn giáo tín ngưỡng: thờ cúng ông bà, tổ tiên, các vị thần trong đền, chùa… Và những giá trị vật chất và tinh thần vốn dĩ không bao giờ có thể tách rời nhau như hai phạm trù riêng biệt Vật chất có được giá trị của nó phụ thuộc vào tinh thần, và các giá trị tinh thần bao giờ cũng chỉ tồn tại trên cơ sở những biểu hiện vật chất nhất định

Cùng một hiện tượng có thể có giá trị nhiều hay ít tùy theo góc nhìn Theo bình diện được xem xét, muốn kết luận một hiện tượng có thuộc phạm trù văn hóa hay không? Phải xem xét mối tương quan giữa các mức độ “giá trị” và “phi giá trị” của nó Về mặt lịch đaị, cùng một hiện tượng sẽ có thể có giá trị hay không tùy thuộc vào chuẩn mực văn hóa cùa từng giai đoạn lịch sử Ở Việt Nam, việc đánh giá chế độ phong kiến, vai trò của Nho giáo, các triều đại nhà

Hồ, nhà Nguyễn… đều đòi hỏi một tư duy biện chứng như thế

2.2 Chức năng điều chỉnh xã hội

Nhờ thường xuyên xem xét các giá trị Mà văn hóa thực hiện chức năng

quan trọng thứ hai là chức năng điều chỉnh Chức năng điều chỉnh xã hội là

chức năng giúp mọi sinh vật đều có khả năng thích nghi với môi trường xung quanh bằng cách tự biến đổi mình sao cho phù hợp với tự nhiên qua cơ chế di truyền và chọn lọc tự nhiên Con người thì hành xử theo một cách thức hoàn toàn khác hẳn: dùng văn hóa để biến đổi tự nhiên phục vụ cho mình bằng cách tạo ra đồ ăn, quần áo, nhà cửa, vũ khí, máy móc, thuốc men… Tính giá trị là cơ

sở cho chức năng điều chỉnh của văn hóa Nhờ có chức năng điều chỉnh, văn

hóa trở thành mục tiêu và động lực của sự phát triển trong xã hội loài người.

Vd chức năng: Cộng đồng phải có sự phân công xã hội và xây dựng một thể chế làm việc Thể chế đó chính là văn hoá Thể chế phải chặt chẽ, phải có người chỉ huy, phân công lao động hợp lý Đó chính là sự điều tiết

3 Tính nhân sinh và chức năng giao tiếp.

3.1 Tính nhân sinh :

Đặc trưng thứ ha của văn hóa là tính nhân sinh Tính nhân sinh cho phép phân biệt văn hóa như một hiện tượng xã hội (do con người sáng tạo) với các giá trị tư nhiên (thiên tạo) Văn hóa là cái tự nhiên được biến đổi bởi con người

Sự tác động của con người vào tự nhiên có thể mang tính vật chất (như việc luyện quặng, đẽo gỗ…) hoặc tinh thần (như việc đặt tôn truyền thuyết cho các cảnh quan thiên nhiên ) Ngoài ra, văn hóa còm là hiện tượng thuộc về xã hội loài người, gắn liền với hoạt động thực tiễn của con người, là những giá trị do cộng đồng người sang tạo ra, nó thuộc về con người

Vd:

 Trong thời đổi mới con người dần phát triển theo nến văn hóa mới, con người có nhật biết và đã sáng tạo ra ngôn ngữ nói, chữ viết, nghệ thuật, công cụ sản xuất và sinh hoạt đời thường,…để phục vụ cho đời sống con người và đó chính là văn hóa tốt đẹp mà con người tạo ra

 Về giá trị văn hóa thiên nhiên (do thiên tạo ) là những danh lam thắng cảnh, cảnh đẹp hùng vĩ,…

3.2 Chức năng giao tiếp

Do mang tính nhân sinh, văn hóa trở thành sợi dây nối liền con người với

con người => nó thực hiện Chức năng giao tiếp Một trong những đặc điểm

khu biệt con người với động vật là ở sự hợp quần thành xã hội, mà xã hội không thể hình thành và tồn tại được nếu thiếu sự giao tiếp Văn hóa tạo ra những điều kiện và phương tiện (như ngôn ngữ và các hệ thống ký hiệu) cho sự giao tiếp ấy, văn hóa là môi trường giao tiếp của con người Đến lượt mình,

văn hóa cũng là sản phẩm của giao tiếp: các sản phẩm của văn hóa thì còn có thể được tạo ra bằng hoạt động của các cá nhân riêng rẽ chứ bản thân văn hóa thì chỉ có thể là sản phẩm của hoạt động xã hội mà thôi Tính nhân sinh là cơ sở cho chức năng giao tiếp của văn hóa

Vd chức năng: Con người có thể giao tiếp với nhau bằng lời nói, cử chỉ, hành động, để truyền đạt thông tin cho nhau

4 Tính lịch sử và chức năng giáo dục

4.1 Tính lịch sử

Văn hóa còn có tính lịch sử Nó cho phép phân biệt văn hóa như sản phẩm của một quá trình và được tích lũy qua nhiều thế hệ với văn minh như sản phẩm cuối cùng, chỉ ra trình độ phát triển của từng giai đoạn Tính lịch sử tạo cho văn hóa tính bề dày một chiều sâu, nó buộc văn hóa thường xuyên tự điều chỉnh, tiến hành phân loại và phân bố lại các giá trị

Tính lịch sử được duy trì bằng truyền thống văn hóa Truyền thông văn hóa

là những giá trị tương đối ổn định (những kinh nghiêm tập thể) được tích lũy và tái tạo trong cộng đồng người qua không gian và thời gian Được đúc kết thành những khuôn mẫu xã hội và cố định hóa dưới dạng ngôn ngữ, phong tục, tập quán, nghi lễ, luật pháp, dư luận…

Vd:

 Nền văn hóa Việt Nam được gắn liền với lịch sử phát triển của dân tộc,

nó được hình thành qua các thời kì: trước hết là văn hóa qua thời kì tiền

sử ( con người săn bắt, hái lượm, dùng đá làm công cụ ); thời kì đá mới, đanh dấu bươc phát triển của con người: con người đã nhận biết, tận dụng và sử dụng nhiều loại nguyên vật liệu từ đá, đất sét, tre, nứa, gỗ,…

để làm công cụ sản xuất Đặc biệt là con người biết làm đồ gốm có giá trị, biết chăn nuối, trồng trọt, dịnh cư thành từng nhóm, dân cư ngày càng đông đúc hơn…

 Gía trị mang tính lịch sử: Tác phẩm văn học, thơ văn của các nhà thơ

4.2 Chức năng giáo dục:

Truyền thống văn hóa tồn tại nhờ giáo dục Chức năng giáo dục là chức

năng quan trọng thứ tư của văn hóa Văn hóa thực hiện được chức năng giáo

dục trước hết là do nó có năng lực thông tin hoàn hảo Ở động vật, thông tin

được mã hóa trong cấu trúc tế bào và thần kinh và truyền đạt bằng con đường

di truyền; ngoài ra, ở động vật cao cấp, thông tin còn được truyền đạt bằng cách quan sát và bắt chước hành vi của cha mẹ, công việc này mỗi thế hệ mới lại bắt đầu lại từ đầu Trong cả hai trường hợp, từ thế hệ này sang thế hệ khác, lượng thông tin không tăng lên Con người thì không thế Nhờ văn hóa, thông tin được mã hóa bằng những hệ thống ký hiệu tạo thành những sản phẩm nằm ngoài cá nhân con người, do vậy mà nó được khách quan hóa, được tích luỹ, được nhân bản và tăng lên nhanh chóng từ thế hệ này sang thế hệ khác Sự tích lũy và chuyển giao những giá trị tương đối ổn định (những kinh nghiệm tập thể) thể hiện dưới những khuôn mẫu xã hội trong cộng đồng người qua không gian

và thời gian và được cố định hóa dưới dạng ngôn ngữ, phong tục, tập quán,

nghi lễ, luật pháp, dư luận từ thế hệ này sang thế hệ khác tạo nên truyền

thống văn hóa trên cơ sở tính lịch sử của nó chính là chức năng giáo dục của

văn hóa Nhưng văn hóa thực hiện chức năng giáo dục không chỉ bằng những giá trị đã ổn định (truyền thống), mà còn bằng cả những giá trị đang hình thành Các giá trị đã ổn định và những giá trị đang hình thành tạo thành một hệ thống chuẩn mực mà con người hướng tới Nhờ nó mà văn hóa đóng vai trò quyết định trong việc hình thành nhân cách ở con người, trồng người (dưỡng dục

nhân cách), tạo nên nền tảng tinh thần của xã hội Văn hóa đưa con người gia

nhập vào cộng đồng xã hội; bởi vậy mà có người gọi chức năng này của văn

hóa là chức năng xã hội hóa.

Vd chức năng: Khi đi học nhà trường, thầy cô sẽ truyền thụ những kiến thức bổ ích cho học sinh, giáo dục để hoàn thiện hơn về tri thức và đạo đức của con người

Ngoài bốn chức năng cơ bản trên, còn có thể nói đến các chức năng khác

của văn hóa như chức năng nhận thức, chức năng thẩm mỹ, chức năng giải trí,

v.v., song chúng đều chỉ là những chức năng bộ phận hoặc phái sinh từ bốn

chức năng cơ bản đã nêu (vd: chức năng thẩm mỹ và chức năng giải trí chỉ có

ở thành tố nghệ thuật là một bộ phận của văn hoá; chức năng nhận thức hàm

chứa trong chức năng giáo dục

KẾT LUẬN



Tóm lại, qua các đặc trưng và chức năng trên, ta có thể chứng tỏ rằng văn hoá có một đời sống riêng, quy luật hoạt động riêng nhưng lại không nằm ngoài kinh tế và chính trị Như một thuộc tính quan trọng bậc nhất, văn hóa chi phối toàn bộ quá trình hình thành và phát triển của con người nói riêng và nhân loại nói chung Văn hóa tổ chức và điều chỉnh xã hội, giúp con người giao tiếp

và thông tin, văn hóa giáo dục và đưa con người gia nhập vào cộng đồng xã hội Văn hóa vừa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu và động lực phát triển của xã hội xuyên suốt thời gian và không gian Văn hóa là chất men gắn kết con người lại với nhau

TÀI LIỆU KHAM KHẢO



1 Tìm về bản sắc Văn hóa Việt Nam – Trần Ngọc Thêm

2 http://www.vanhoahoc.vn/nghien-cuu/ly-luan-van-hoa-hoc/llvhh-nhung-van -de-chung/2569-tran-ngoc-them-khai-luan-ve-van-hoa.html

3 http://tuanhai180.blogspot.com/2015/09/van-hoa-la-gi-va-cac-at-trung-chuc -nang.html

4 https://vi.wikipedia.org/wiki/Văn_hóa_Việt_Nam

5 https://www.google.com.vn/search?q=ví+dụ+về+chức+năng+của+văn+hóa

&sa=X&ved=0ahUKEwj4762S_LLdAhVBQ48KHebaDqcQ1QIIfygB&biw=1 350&bih=633

6 https://hoctap24h.vn/cac-dac-trung-va-chuc-nang-cua-van-hoa

BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ



S

T

T

HOÀN THÀNH

GIÁ

161A030912

( Nhóm trưởng )

Hoàn thành đúng thời gian ( 10% )

- Soạn sườn bài, lời mở đầu, phần I, lời kết thúc ( 50% )

- Thuyết trình ( 30% )

- Chỉnh sửa word, poweroint, nội dung bài làm ( 10% )

100%

161A030196

Hoàn thành đúng thời gian ( 10% )

- Phần II, mục 1 ( 50% )

- Thuyết trình ( 30% )

90%