Xuất phát từ thực tế giảng dạy của đồng nghiệp và cùng với quá trìnhgiảng dạy của bản thân, đặc biệt là việc từng bước đổi mới phương pháp dạyhọc, tôi luôn đặt cho mình mục tiêu là: “Phả
Trang 1I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Môn mỹ thuật là một môn học có vai trò quan trọng trong chương trìnhgiáo dục trung học cơ sở Với môn học này học sinh biết cách cảm nhận cáiđẹp, yêu cái đẹp từ đó biết cách rèn luyện đôi bàn tay trí óc của mình để tạo
ra cái đẹp qua việc phát huy óc sáng tạo, tính độc lập của mình Môn mỹthuật đã góp phần cùng với các môn học khác giáo dục học sinh phát triểntoàn diện về Đức - Trí - Thể - Mỹ
Thực tế chúng ta nhận thấy học sinh rất ham thích học vẽ Nếu nhưchúng ta xây dựng cho các em có ý thức học tập tốt tạo ra không khí thoảimái khi học thì sẽ đạt được hiệu quả tốt nhất
Nhưng tùy theo từng trình độ nhận thức và năng khiếu của từng em,từng độ tuổi khác nhau mà giáo viên biết quá trình nhận thức diễn ra ở từng
em Vậy không thể tác động đến quá trình nhận thức của các cá nhân bằngmột biện pháp như nhau Có học sinh ta phải tác động từ từ, có học sinh phảivừa trực tiếp và vừa gián tiếp ở nhiều phía mới nắm bắt được Có học sinh chỉcần tác động ít lâu đã nắm bắt ngay được nội dung bài học Nếu như không có
sự gợi mở gây hứng thú của giáo viên thì học sinh không có sự ham thích tìmtòi học tập
Xuất phát từ thực tế giảng dạy của đồng nghiệp và cùng với quá trìnhgiảng dạy của bản thân, đặc biệt là việc từng bước đổi mới phương pháp dạyhọc, tôi luôn đặt cho mình mục tiêu là: “Phải làm gì để thực hiện yêu câu đổimới nhằm nâng cao chất lượng bài dạy của mình” và để các em học sinh cảmnhận được cách sâu sắc về vẻ đẹp của con người, thiên nhiên xung quanhmình qua đó phát huy được trí tưởng tượng và óc sáng tạo, hình thành thịhiếu thẩm mỹ, hoàn thiện nhân cách thông qua nội dung các bài học mỹ thuật
Là giáo viên giảng dạy bộ môn Mỹ thuật, tôi tự nhận thấy ở những họcsinh có kết quả tốt không hoàn toàn là những em có năng khiếu Có nhiều họcsinh, khi bước đầu học bộ môn thường cảm thấy rất khó khăn để tiếp thu, bài
vẽ chậm và chưa hoàn thành tốt bài tập, các em này tỏ ra chán nản không cóhứng thú vẽ vì nghĩ rằng mình không có khả năng theo kịp các bạn khác vìkhông có năng khiếu Nhưng sau một thời gian học tập tiếp thu kiến thức vàthấy đã nắm được những phần cốt lõi của bộ môn thì lại tỏ ra đam mê hamthích và đạt được kết quả bất ngờ Tôi tự nhận định môn học Mỹ thuật ởtrường phổ thông không đòi hỏi ở người học những khả năng bẩm sinh màđòi hỏi ở học sinh khả năng tiếp thu kiến thức, niềm đam mê, tính tích cựcchịu khó Vì vậy tôi chọn nghiên cứu phương pháp
dạy vẽ phân môn vẽ tranh đề tài để hướng dẫn học sinh học tốt bộ môn Mỹthuật và tạo hưng phấn trong các môn học khác là tất yếu và cần thiết Đểcung cấp cho học sinh những kỹ năng, giúp học sinh phát triển toàn diện nhân
Trang 2cỏch con người, tạo cho học sinh thớch thỳ tiếp thu bài học nhẹ nhàng và hiệuquả hơn Để đạt được những yờu cầu trờn trong việc dạy và học, giỏo viờn cầnphải hỡnh thành và phỏt huy những kỹ năng cần thiết cho học sinh khi học
những giờ của mụn Mỹ thuật Đú là lý do tụi chọn đề tài: “ Một số phương phỏp giỳp học sinh học tụt phõn mụn vẽ tranh đề tài lớp 7 trường PTDTBT THCS Đồn Đạc” để nghiờn cứu Tụi thấy đõy là một đề tài cú ý nghĩa rất
thiết thực nhằm nõng cao chất lượng học mĩ thuật cho học sinh
2 Mục đớch nghiờn cứu
+ Nhằm kích thích hứng thú học tập của học sinh đối với phõn môn vẽ tranh
đề tài
+ Phát hiện nhân tài Mĩ thuật để bồi dỡng
+ Giúp các em nhận ra khả năng và tố chất riêng của bản thân
+ Tự trau rồi chuyên môn nghiệp vụ s phạm của bản thân giáo viên
+ Nâng cao chất lợng dạy Mĩ thuật nói riêng, chất lợng và hiệu quả của GD
3 Thời gian và địa điểm nghiên cứu :
- Thời gian tôi tiến hành : Ngay từ đầu năm học 2016- 2017 với đối tợng làhọc sinh trờng PTDTBT THCS Đồn Đạc - Ba Chẽ
- Địa điểm: Khối lớp 7 trờng PTDTBT THCS Đồn Đạc - Ba Chẽ
4 Đúng gúp mới về mặt thực tiễn.
Tỡnh trạng dạy học thầy đọc, trũ chộp hoặc giảng giải xen kẽ vấn đỏp, giảithớch minh họa bằng tranh, dẫn đến học sinh vẫn quen lối học thụ động, gõykhú khăn cho việc ỏp dụng lối dạy hoạt động tớch cực
Nhiều giỏo viờn cũn lỳng tỳng, thiếu những phương phỏp mẫu cụ thể đểtham khảo, học tập vận dụng phương phỏp dạy học tớch cực
Việc kiểm tra thi cử vẫn theo lối cũ, chưa khuyến khớch cỏch học tự học,
Khụng ớt giỏo viờn dạy mĩ thuật theo kiểu chuyờn nghiệp: dạy kĩ thuật vẽ
là chủ yếu, chưa chỳ ý đến mục tiờu là giỏo dục thẩm mĩ cho học sinh nờn chưa thực sự phỏt huy khả năng độc lập suy nghĩ, tỡm tũi, sỏng tạo của học sinh
Trang 3II PHẦN NỘI DUNG
- Đổi mới phương pháp dạy học:
“ Là đổi mới cách dạy của giáo viên và cách học của HS để HS tiếp thu kiếnthức dễ dàng,nhanh và sâu sắc.” Trích trong điều 24.2 - Luật giáo dục
- Tính tích cực học tập:
“Tính tích cực là một hiện tượng sư phạm biểu hiện ở sự gắng sức cao
về nhiều mặt trong hoạt động học tập” (L.V Relrova, 1975)
Tính tích cực nhận thức là trạng thái hoạt động nhận thức của học sinhđặc trưng ở khát vọng học tập, cố gắng trí tuệ và nghị lực cao trong quá trìnhnắm vững kiến thức khác với quá trình nhận thức trong nghiên cứu khoa học
- Thế nào gọi là tranh đề tài:
Tranh đề tài là tranh chúng ta vẽ theo các đề tài mình đã chọn, diễn tả
- Đánh giá:
“ Đánh giá trong giáo dục là quá trình thu thập và sử lý kịp thời, có hệthống thông tin về hiện trạng, khả năng hay nguyên nhân của chất lượng và
Trang 4hiệu quả giỏo dục căn cứ vào mục tiờu dạy học (mục tiờu đào tạo) làm cơ sởcho những chủ trương, biện phỏp và hành động giỏo dục tiếp theo”.
Để nõng cao hiệu quả dạy học cỏc phõn mụn vẽ tranh núi trờn, ngoàinhững kiến thức cơ bản, trỡnh độ chuyờn mụn nghiệp vụ, khả năng sư phạmngười giỏo viờn giảng dạy mĩ thuật cần phải biết vận dụng khoa học, linh hoạttất cả cỏc phương phỏp dạy học để mang lại hiệu quả cao
1.2 Cơ sở thực tiễn
Trường PTDTBT THCS Đồn Đạc nơi tụi cụng tỏc là ngụi trường cú bềdày truyền thống, cú nhiều thế hệ học sinh trưởng thành từ ngụi trường này.Năm học này nhà trường cú 8 lớp với 159 học sinh, cú đội ngũ cỏn bộ giỏoviờn cú bề dày kinh nghiệm trong giảng dạy Nhà trường cú đủ trang thiết bịdạy và học cho tất cả cỏc mụn học nhưng chưa được phong phỳ nờn phần nàocũng ảnh hưởng đến dạy và học mụn mỹ thuật
Đối với bộ mụn Mỹ Thuật cỏc em chưa quen cỏch sắp xếp bố cục trongphõn mụn vẽ tranh nờn sắp xếp cỏc hỡnh mảng trong tranh chưa tốt, chưa xỏcđịnh rừ hỡnh ảnh chớnh phụ Học sinh chưa chịu khú sưu tầm tư liệu phục vụcho mụn học, thiếu sự sỏng tạo riờng thường chỉ nhỡn vào tranh mẫu cú sẵn để
vẽ nờn bài vẽ thiếu phong phỳ, thiếu sinh động, thiếu đi yếu tố tạo nột riờng,nỗi bật trong bài vẽ của mỡnh
Bờn cạnh đú về phớa gia đỡnh học sinh chưa quan tõm đến việc học mỹthuật của con em mỡnh với quan niệm là “là những mụn học phụ khụng quantrọng” nờn khụng chuẩn bị tốt về dụng cụ học tập, họa phẩm cần thiết như:Thiếu giấy vẽ, thiếu viết chỡ, thiếu màu vẽ,…vào giờ học cỏc em lung tỳng vềviệc này nờn tỡnh trạng khụng tập trung dẫn đến bài vẽ thường chưa hoànchỉnh, hoặc bỏ dở giữa chừng
Vỡ vậy bản thõn tụi suy nghĩ và đưa ra quyết định nghiờn cứu, học hỏikinh nghiệm trong chuyờn mụn để dạy tốt mụn mỹ thuật cấp THCS núi chung
và phõn mụn vẽ tranh núi riờng vỡ đõy là phõn mụn học sinh thớch học nhưngchưa được sản phẩm tốt nhất từ những tỏc phẩm của cỏc em Từ đú tụi cũng
tự hỏi: Học sinh hiểu và học tốt mụn vẽ tranh bằng cỏch nào? Từ đú cú rấtnhiều nguyờn nhõn dẫn đến tỡnh trang trờn là: cỏc em chưa hiểu rừ được nộidung, yờu cầu của bài vẽ tranh; chưa nắm bắt được cỏc cõu hỏi gợi ý; chưa
cú sự tưởng tượng phong phỳ; chưa quan sỏt thực tế nhiều; chưa chịu khú thuthập thụng tin bờn ngoài; chưa biết cỏch đưa ý tưởng của người vẽ vào trongtranh vẽ của mỡnh
2 Nội dung vấn đề nghiờn cứu.
2.1 Thực trạng.
Trờng PTDTBT THCS Đồn Đạc tuy gần với trung tâm nhng gồm có nhiềuthôn khe bản tập trung về học Trình độ mặt bằng dân c còn thấp, kinh tế cònnghèo nàn, văn hoá còn lạc hậu, ít đợc sự quan tâm của các gia đình, do đóhọc sinh phải thờng xuyên làm thêm trong việc giúp đỡ gia đình, thời gian cho
Trang 5việc học Mĩ thuật còn ít Một số gia đình cha có ti vi , kết nối mạng vỡ thếviệc tiếp thu thông tin về văn hoá -văn nghệ còn hạn chế Trang thiết bị cònthiếu, nên khó cho việc tự học bài cũ của các em ở trên lớp cũng nh tự rènluyện ở gia đình, học sinh ngại đọc, e sợ mắc lỗi, xấu hổ với bạn bè thầy cô,.lời học trong giờ trên lớp cũng nh ngoại khoá, tâm lý bị chi phối nên việc đầu
t còn hạn chế, trang thiết bị còn thiếu, cha đảm bảo, HS thiếu sự đầu t quantâm của gia đình
Nh vậy, khi giáo viên tổ chức các hoạt động phải lu ý tránh cho học sinhnhững phản ứng không tích cực, cố gắng khuyến khích, động viên khen thởng
để học sinh có hào hng khi tham gia
* Chất lơng khảo sát đầu năm
- Học sinh chưa vận dụng tốt kỷ năng thực hành của mỡnh, khụng cú ý tưởng
cụ thể, lung tỳng trong bài vẽ, thiếu sự tự tin khi làm bài, khụng mạnh dạn thểhiện nột vẽ trờn giấy
- Chưa đổi mới trong phương phỏp học của bản thõn, cú quan niệm vẽ bàitheo kiểu sao chộp, copy trong tài liệu cú sẵn,…
- Vẫn giữ lối vẽ rất hồn nhiờn của lứa tuổi nhỏ nghỉ cỏi gỡ vẽ là vẽ ra chứkhụng cần biết vẽ như thế cú đỳng chưa, hợp lý chưa,…
- Giỏo viờn chưa cú phương phỏp dạy học phự hợp làm cho học sinh khú tiếpthu bài học
- Với bậc phụ huynh chưa quan tõm đầu tư đỳng mức cho con em cú đượchọc cụ đầy đủ đỏp ứng cho những mụn học năng khiếu
* Biện phỏp thực hiện:
- Đối với Học sinh thực hiện cũn yếu, vỡ vậy giỏo viờn cần tăng cường phụđạo thờm Cử học sinh khỏ giỏi giỳp đỡ, bổ sung thờm về kĩ năng thực hiệnđộng tỏc, xúa đi sự mặc cảm cho học sinh, đẫn đến việc học tập tiếp thu bàimới cú hứng thỳ hơn,
- Đối với học sinh cũn lười học và khụng tập trung vào bài, giỏo viờn cần tỡmhiểu nguyờn nhõn để cú biện phỏp động viờn kịp thời Giỏo viờn cần chuẩn bịmột số bài vẽ cú họa tiết thật sinh động, phự hợp với khả năng của cỏc em tạotõm lớ vẽ bài thật thoải mỏi Cú như thế học sinh mới tự tin và cú hứng thỳhọc tập
Trang 6- Đối với học sinh không nhận ra được lợi ích của môn học, GV cần lấynhững dẫn chứng về lợi ích của môn Mĩ thuật, việc học môn Mĩ thuật giúpcon người thêm yêu cuộc sống hơn Từ đó giúp học sinhphats triển toàn diệnĐức - Trí - Thể - Mĩ và có kĩ năng cơ bản hình thành nhân cách con người.
- Đối với những học sinh tự ti về bộ môn Mĩ thuật, giáo viên cần biết khơidậy lòng tự tin ở các em Có những lời khen kịp thời, đúng lúc và động viênkhuyến khích các em
- Trường hợp do phương pháp của giáo viên chưa phù hợp, người giáo viênphải biết thay đổi phương pháp mới một cách linh hoạt trong giờ học Tìm raphương pháp dạy học phù hợp cho từng đối tượng học sinh
- Đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn ảnh hưởng đến học tập, giáo viêncần tìm hiểu thường xuyên, động viên vầ gần gũi với cá em Kết hợp với giáoviên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm và ban cán sự lớp để giúp các em thêm yêuthích học vẽ hơn
* Kết hợp một số biện pháp:
- Đối với giáo viên:
+ Thường xuyên gần gũi, quan tâm tới từng đối tượng học sinh, cho học sinhthấy được ở giáo viên một sự tin cậy và kính nể, coi đó là tấm gương để họctập, noi theo
+ Giáo viên thường xuyên nghiên cứu nội dung, chương trình dạy học ápdụng cụ thể vào từng đối tượng học sinh của mình một cách phù hợp Linhhoạt trong cách dạy
- Đối với học sinh:
+ Chuẩn bị đầy đủ đồ dùng học tập
+ Trên lớp chịu khó tập trung vào bài học Mĩ thuật, có niềm tin nhất định vàobản thân
+ Tự rèn luyện bản thân ở những giờ ngoại khóa
+ Tích cực sưu tầm tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học
2.2 Các giải pháp
a, Phương pháp tìm hiểu để tài : Mục tiêu và nhiệm vụ của Phương pháp
này ở phạm vi rộng vì ngoài việc HS tìm hiểu đặc điểm nội dung,hình tượng,đường nét ,màu sắc, bố cục…thì giáo viên phải truyền được cảm hứng choHS
a.1, Mục tiêu: Giúp HS:
- Tiếp cận với bài học,hiểu khái niệm,và hiểu sơ bộ về các nội dung của đềtài
- Biết cách khai thác đề tài
- Cách bố cục ,cách tìm hình tượng
Trang 7- Cách vẽ màu
- Giúp HS thấy được tính giáo dục, tính thực tiễn, vẻ đẹp và sự phong phú của đề tài
- Từ đó HS sẽ có cảm hứng tìm tòi,sáng tạo ý tưởng mới
a.2 Giải pháp thực hiện:
- Ở PP này GV có thể kết hợp nhiều PP để HS dễ dàng tiếp cận với nội dungbài học:
+ Sử dụng đồ dùng trực quan: Hướng dẫn HS quan sát các bức tranh của họa
sĩ và học sinh mang chủ đề của bài học,hoặc hướng dẫn HS quan sát trực tiếpngoài thiên nhiên, cảnh sinh hoạt lao động,vui chơi…chỉ ra cho học sinh thấyđường nét,hình khối,màu sắc gữa thực tế và ở trong tranh
+ Sử dụng PP thuyết trình: Gv giới thiệu đề tài ở phạm vi rộng hơn,giới thiệu
để HS được ý nghĩa và tính thực tiễn của chủ đề đối với cuộc sống hàng ngày.+ Sử dụng PP vấn đáp gợi mở để HS hiểu đề tài ở mức độ sâu hơn,phạm virộng hơn ngoài ra gợi mở để Hs có cảm xúc thể hiện được những ý tưởngmới
* Tóm lại ,dạy phần này cần nhẹ nhàng ,hấp dẫn,có ý nghĩa đến kết quả bài
vẽ vì nó gây cảm hứng,lôi cuốn HS đến bài học Đó là món khai vị của giờhọc
b, PP trực quan : Dạy Mĩ thuật nói chung và phân môn vẽ tranh nói riêng
chủ yếu là bằng đồ dùng dạy học Dạy trên những gì HS nhìn thấy như hình
vẽ ,tranh ảnh,cả lời nói diễn cảm có hình ảnh có tính trực quan.PPtrực quangiúp HS lĩnh hội tri thức nhanh cụ thể.Ngoài ra còn tác động đễn xúc cảm củahọc sinh
b.1 Mục tiêu
- Bằng việc sử dụng phương tiện trực quan, giáo viên cung cấp kiến thức chohọc sinh từ khái quát đến chi tiết
- HS có cách nhìn toàn diện hơn trước mỗi dạng bài
- Tạo cảm hứng để HS suy nghĩ tìm tòi ý tưởng mới của bài
b.2 Giải pháp thực hiện
- Giáo viên nghiên cứu mục tiêu của bài để chuẩn bị đồ dùng dạy học,đảmbảo rõ nội dung ,tránh trùng lặp Cần phân loại đồ dùng dạy học như môhình , hình ảnh,tranh hoặc thăm quan
- Sử dụng đồ dùng dạy học đúng lúc ,đúng chỗ,không lạm dụng Kết hợpnhịp nhàng giữa lời giảng và động tác chỉ đồ dùng DH cùng với nét vẽ minhhọa để cho sự lĩnh hội của học sinh được đồng thời bằng cả thị giác và thínhgiác
Trang 8- Tùy theo nội dung bài dạy GV có cách trình bày đồ dùng dạy học khácnhau.Cụ thể là:
+ Trình bày cùng một lúc để HS có cái nhìn bao quát về nội dung bài học+ Trình bày theo trình tự bài giảng để HS theo dõi từng vấn đề của nội dungbài học
+ Giới thiệu đồ dùng dạy học theo từng nội dung xong,cất đi để học sinh tậptrung vào nội dung khác.Cuối cùng trình bày tổng thể để chốt lại nội dungtổng quát của bài
+ Cần chú ý tới vị trí trình bày đồ dùng dạy học: phải có ánh sáng chiếutới,kích thước to rõ ràng …sao cho mọi HS nhìn rõ
- GV cần có kế hoặch sưu tầm bài vẽ tranh của HS hoặc của họa sĩ để làm tưliệu giảng dạy.sau khi đã có tư liệu ,cần phân loại từng bài dạy sao cho sát đốitượng.Chính những bài vẽ của học sinh mới là minh chứng sinh động cho bàidạy,bởi chúng sát nội dung,yêu cầu của bài học phù hợp với khả năng của họcsinh,vì vậy có tác dụng khích lệ động viên Các em học tập
Ngoài ra GVcần nghiên cứu,làm đồ dùng dạy học sát với từng bài học
và thực tế địa phương
Một dạng đồ dùng trực quan
Trang 9Sử dụng tranh vẽ của học sinh làm đồ dùng trực quan
- Ví dụ: Đối với bài vẽ tranh đề tài An toàn giao thông, phần tìm, chọn nộidung đề tài giáo viên cho học sinh quan sát một số tranh ảnh về con người có
ý thức tham gia giao thông và vi phạm luật giao thông để các em so sánh,nhận xét, lựa chọn nội dung phù hợp để vẽ tranh, rút kinh nghiệm cho bảnthân Bên cạnh đó giáo viên có thể tự làm một số biển báo tham gia giaothông để cuốn hút các em vào nội dung bài học, ứng dụng vào cuộc sống…
* Tóm lại: Đồ dùng dạy học là ngôn ngữ của Mĩ thuật với đường nét, hìnhmảng,màu sắc bố cục,hình khối…) Dạy học bằng đồ dùng dạy học giúp họcsinh lĩnh hội tri thức nhanh,nhớ lâu và hứng thú hơn bởi những phương tiệntrực quan đó đã dựng lên một hình ảnh,một khung cảnh sinh động trước họcsinh
c, Phương pháp gợi mở: Có thể kết hợp cùng với các phương pháp khác đó
là hệ thống câu hỏi gợi mở hoặc dùng lời nhận xét gợi mở…để HS suynghĩ,tìm tòi Phương pháp này phù hợp với tất cả các hoạt động trong giờ học
vẽ tranh,vì nó phát huy được khả năng độc lập suy nghĩ,tìm tòi, tính tích cựchọc tập của mọi học sinh( giỏi ,khá,tb…)
c.1 Mục tiêu:
- Giáo viên sử dụng phương pháp gợi mở kết hợp với các phương pháp khác
để giúp học sinh phát huy tính tích cực,chủ động trong các hoạt động học tập
- Tạo điều kiện để học sinh phát huy khả năng và tư duy theo chiều sâu trongnhận thức thẩm mĩ ,kĩ năng vẽ tranh
- Rèn luyện ý thức tự học,tự nghiên cứu tìm tòi ý tưởng mới cho mỗi bài học
c.2 Giải pháp thực hiện
Trước khi dạy bài mới,giáo viên cần nghiên cứu kĩ các tình huống ,các vấn đềcần gợi mở và gợi mở phải phù hợp với lực học của từng đối tượng học sinh
Trang 10VD1: Ở hoạt động tìm và chọn nội dung đề tài bài vẽ tranh Đề tài cuộc sống
quanh em, giáo viên có thể gợi mở để khai thác đề tài sâu hơn: “ ngoài cácgợi ý vừa nêu cuả đề tài cuộc sống quanh em, em còn biết về những hoạtđộng nào khác? Em hãy miêu tả về hình ảnh đó”
VD2: Ở đề tài An toàn giao thông, GV đặt câu hỏi: “ Em hãy kể tên một số
biển báo giao thông?” đây là câu hỏi khó, HS có thể trả lời thiếu hoặc sai.Nhưng qua câu hỏi này đã tác động đến suy nghĩ và nhu cầu muốn tìm hiểucủa học sinh Lúc này giáo viên có thể sử dụng hình ảnh là các biển báo khácnhau qui định trên đường phải tuân thủ khi tham gia giao thông Hoặc ởhoạt động thực hành có thể gợi mở về cách vẽ:
Ví dụ: Em thấy nét vẽ này hoặc hình vẽ này đã được đẹp chưa( đối với hstrung bình và yếu),giáo viên cần chỉ ra những sai sót một cách cụ thể đồngthời yêu cầu học sinh tự sửa theo khả năng của mình; “em nhớ lại xem hìnhảnh các bạn đang nhảy dây ngoài sân trường như thế nào? ,các động tác rasao ?(đối với học sinh khá); Các em hãy quan sát lại bài mình và tìm ra nhữngchỗ chưa được đẹp? Em có thể sửa chúng đẹp hơn không?(đối với học sinhgiỏi)
Những câu hỏi trên có ý nghi vấn,đồng thời tin vào khả năng của họcsinh,khích lệ ,động viên để các em tự sửa bài mình đẹp hơn
- Về đánh giá bài vẽ tranh giáo viên cũng có thể sử dụng PP gợi mở để hướngdẫn học sinh tự đánh giá bài trong lớp:
VD: Em thấy trong lớp có bao nhiêu bạn vẽ đúng đề tài và có bao nhiêu bạn
vẽ chưa đúng đề tài? Hoặc em thấy bài nào trong lớp đẹp nhất ? vì sao?
* Tóm lại: PP gợi mở thường được sử dụng rộng rãi cho tất cả các mônhọc,đặc biệt là môn mĩ thuật vì đây là môn nghệ thuật, đôi khi vấn đề cầnkhai thác nằm ngoài những công thức,những quy định bắt buộc.Vì vậy PP gợi
mở sử dụng rất phù hợp và cho hiệu quả cao, phát huy được sự chủ động,sáng tạo của học sinh
d, Phương pháp vấn đáp: Đó là hệ thống câu hỏi để học sinh suy nghĩ trả
lời về nội dung bài học.Có khi là những câu hỏi đơn lẻ nhằm khai thác mộtchi tiết,một vấn đề nào đó
Phương pháp này phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh vì đượcsuy nghĩ trước và đoán được nội dung mà giáo viên sẽ giảng, các em sẽkhông bị động tiếp thu kiến thức Phương pháp này không nhất thiết học sinhphải trả lời tất cả các câc hỏi của giáo viên đề ra,hay phải trả lời đúng “rămrắp” về nội dung Có thể có những học sinh trả lời sai,hoặc không trả lời đượcthì phương pháp này vẫn mang lại hiệu quả vì: tất cả học sinh đều phải suynghĩ về bài học;trả lời sai(nếu có) để rồi hiểu rõ,hiểu đúng hơn khi nghe bạntrả lời hoặc giáo viên bổ sung.các câu hỏi cần ngắn gọn rõ ràng và nên đặt ratrước khi giáo viên hướng dẫn
Trang 11VD: Đối với bài vẽ tranh phong cảnh để chuẩn bị cho học sinh tìm hiểu đề tàigiáo viên nên đặt câu hỏi trước: Bài học hôm nay chúng ta học về chủ đề gì?
Em hãy nêu một vài hoạt động thuộc chủ đề trên mà em biết ; Trước khi đánhgiá bài vẽ nên đặt câu hỏi trước: ?theo em bài vẽ nào đẹp? Vì sao?
Cần kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp thuyết trình,phương phápvấn đáp,phương pháp gợi mở.Lời giảng đan xen với câu hỏi “rành mạch”tạođiều cho học sinh Nghe – Suy nghĩ – Dự đoán…
d.1 Mục tiêu
- GV sử dụng hệ thống câu hỏi trong các hoạt động dạy – học giúp học sinh:+ Khai thác nội dung đề tài
+ Chọn được nội dung mới trong phạm vi đề tài
+ Biết cách bố cục trong khung giấy
+ Vẽ hình phù hợp với nội dung,hài hòa giữa cảnh chính và cảnh phụ
+ Vẽ màu có đậm nhạt,tạo không gian cho bức tranh
+ HS biết nhận xét và xếp loại bài vẽ trong lớp
d.2 Giải pháp thực hiện
- GV nghiên cứu bài trước khi dạy để xác định các tình huống cần hỏi và đặtgiả thiết cho những câu trả lời của học sinh, kết hợp thêm các câu hỏi gợi mởmỗi khi học sinh chưa trả được, hoặc trả lời sai
- Mỗi hoạt động dạy – học cần sử dụng vấn đáp vào đúng trọng tâm kiến trứccủa hoạt động đó
VD: Ở hoạt động 2(cách vẽ) GV sử dụng 2 bức tranh có bố cục khác nhau và
đật câu hỏi: Em thích nhất bố cục nào? vì sao em lại thích bố cục đó?.GV cóthể gọi một vài HS trả câu hỏi đó Lúc này giáo viên có thể phân tích thêm đểhọc sinh biết về cách bố cục nói chung Hoặc ở phần luyện tập GVcó thể đặtcâu hỏi về cách chọn đề tài,những nội dung mới độc đáo ví dụ ngoài nhữnghình ảnh có trong SGK em còn biết về những hình ảnh nào khác?.khi họcsinh trả lời được vài nội dung,giáo viên lại đặt câu hỏi tiếp: Em thể hiện mộttrong những nội dung đó được không? Vì nếu em thể hiện được nội dung đóthì bức tranh sẽ có tính độc đáo,tạo được vẻ đẹp riêng
* Tóm lại :Có thể nói PP vấn đáp là phương tiện truyền dẫn của những PPkhác,là tất yếu trong đổi mới PP.Việc trao đổi giữa giáo viên và học sinhcũng thông qua vấn đáp,ngoài ra còn giúp cho học sinh phát huy được tínhtích cực trong học tập.Nếu thực hiện nhuần nhuyễn và có trọng tâm,thì giờhọc sẽ sôi nổi mọi học sinh sẽ được phát biểu ý kiến xây dựng bài Tuy nhiênnếu không thực hiện tốt,hệ thống câu hỏi dườm dà,không trọng tâm kiến thứcthì giờ học sẽ mất nhiều thời gian(cháy giáo án) Trên đây là một số giải phápgiúp giáo viên thực hiện nhuần nhuyễn các thao tác trong PP vấn đáp pháthuy tốt hơn trong việc đổi mới PPDH
Trang 12e PP luyện tập: Môn Mĩ thuật lấy hành làm hoạt động chính,và chỉ có trên
cơ sở thực hành thì nhận thức lý thuyết mới rõ dần.Học Mĩ thuật,HS cần đượclàm nhiều bài tập,có thể là các bài tập sẽ trùng lặp về đề tài,cách tiếnhành ,song mỗi bài GVcần gợi mở để HS có cách thể hiện khác nhau từ việckhai thác đề tài, tìm chủ đề,bố cục,xây dựng hình tượng và cách xử límàu,đậm nhạt…
GVcần làm cho học sinh rõ mục đích ,trọng tâm,và mức độ khác nhau cuảcác bài tập Dựa vào trình tự nội dung,vào trình độ học sinh, giáo viên ra cácbài tập MTcho phù hợp ,có thể là đơn lẻ,nhằm củng cố,phát triển một đơn vịkiến thức nhỏ.VD: sắp xếp mảng chính,mảng phụ của đề tài phong cảnh Hướng dẫn HS làm bài, GVcần tìm ra những thiếu xót về bố cục,vẽ hình,vẽmàu,gợi ý cho các em suy nghĩ và tìm ra cách sửa chữa,điều chỉnh theo khảnăng,phù hợp với từng dạng bài của các em.Cần có kế hoạch về PPđối vớitừng đối tượng HS,mỗi đối tượng HSlại có gợi ý riêng cách bổ xung khácnhau.VD với HS kém thì yêu cầu vẽ được hoàn thành bài tập,đối với HSkháthì bổ xung bài vẽ đầy đủ,hợp lý hơn; với HS giỏi thì gợi ý ,động viên các emsuy nghĩ,tìm tòi thêm ý tưởng mới
e.2 Giải pháp thực hiện:
Giáo viên giúp học sinh nhớ lại những gì đã nghe ở phần lý thuyết rồi tựtìm cách giải quyết bài tập
Giáo viên quan sát lớp,điều hành thời gian đảm bảo thời gian đúng tiếnđộ.Cung cấp thêm kiến thức cần thiết cho cả lớp,nếu ở phần giảng lí thuyếtchưa có điều kiện hay chưa khắc sâu được cho học sinh
Trang 13
- Chỉ ra thiếu xót ngay trên bài học sinh vì đối với thực hành GV dạy ngay
“hiện trạng” bài vẽ của học sinh và HS học ngay trên bài vẽ của mình là tốtnhất,vì tất cả cái sai, cái đúng,cái hợp lí hay chưa hợp lí,cái đẹp hay chưa đẹpđều được biểu hiện một cách rõ ràng ,cụ thể ngay trên từng bài vẽ mà khinghe giảng chúng chỉ là những thuật ngữ chung chung,trừu tượng ,đôi khikhó hiểu.VD HS vẽ chủ đề lễ hội, giáo viên có thể gợi ý để hs nhớ lại một lễhội ở quê mình có đặc điểm gì về,màu sắc,số lượng người tham gia,các hoạtđộng,cảnh quan, trang
phục…Hoặc về đề tài lao động gv gợi ý để học sinh nhớ lại các động táctrồng cây,quét dọn vệ sinh.Ngoài ra hướng dẫn cụ thể về bố cục,cách vẽ hìnhcho từng em.Trong phần làm bài GV có thể dùng một số bài tốt hoặc chưa tốt
để học sinh n hận xét và rút kinh nghiệm Được sự chỉ dẫn của giáo viên,họcsinh nhận ra ngay những thiếu xót, những gì chưa hợp lý ở bài vẽ của mình
và tìm cách điều chỉnh cho bài vẽ tốt hơn Đó chính là cách học mang lại hiệuquả cao, vì HS tự giác học tập
Đây là một trong những phương pháp đặc thù của môn Mĩ thuật vàthường mang lại kết quả khả quan cho bài dạy GV làm việc với từng HS, góp
ý, khích lệ để mỗi em hoàn thành bài vẽ theo khả năng của mình
f Phương pháp làm việc theo nhóm: Phương pháp này phát huy được tính
tích cực,chủ động vì các thành viên trong nhóm có điều kiện chia sẻ mọi suynghĩ băn khoăn,kinh nghiệm,hiểu biết của bản thân,cùng nhau xây dựng nhậnthức,thái độ mới Mỗi HS có thể nhận thức rõ trình độ của mình về chủ đềnêu ra,thấy mình cần học hỏi những gì.Bài học trở thành quá trình học hỏi lẫnnhau chứ không phải chỉ là tiếp thu thụ động từ GV Thành công của lớp học