(SKKN mới NHẤT) cách lựa chọn, sử dụng phương pháp dạy học toán theo hướng dạy học phát huy tính tích cực, chủ động cho học sinh lớp 51 trường tiểu học bình sơn 3

Để học sinh phát huy được tính tích cực, chủ động lĩnh hội kiến thức, người giáo viên cần lựa chọn những phương pháp giảng dạy phù hợp với môn học, bài học và với đối tượng học.. * Hạn c

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập -Tự do - hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

Mã số:

1.Tên sáng kiến: Cách lựa chọn, sử dụng phương pháp dạy học Toán

theo hướng dạy học phát huy tính tích cực, chủ động cho học sinh lớp 5/1 trường Tiểu học Bình Sơn 3, năm học 2020-2021.

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Tác nghiệp trong giáo dục

3 Mô tả bản chất của sáng kiến:

3.1 Tình trạng giải pháp đã biết:

Môn toán ở tiểu học có tầm quan trọng rất lớn vì : môn Toán cung cấp cho học sinh những tri thức cơ bản ban đầu, có hệ thống để tiếp lên những bậc học trên Bên cạnh đó môn toán góp phần vào việc phát triển tư duy, khả năng suy luận hợp lí và diễn đạt đúng, kích thích học sinh tìm tòi, khám phá chiếm lĩnh kiến thức mới Đồng thời rèn luyện cho các em phương pháp học tập, làm việc khoa học, linh hoạt sáng tạo Để học sinh phát huy được tính tích cực, chủ động lĩnh hội kiến thức, người giáo viên cần lựa chọn những phương pháp giảng dạy phù hợp với môn học, bài học và với đối tượng học Bằng kinh nghiệm giảng dạy lâu năm và qua dự giờ giáo viên trong trường, trong khối tôi nhận thấy thực trạng sau:

* Thuận lợi: Giáo viên được tập huấn, được tham dự nhiều chuyên đề đổi mới phương pháp dạy học, đã tích cực vận dụng vào dạy học Học sinh có ý thức và thái độ học tập tốt Phòng học được trang trí các góc thuận tiện cho việc

tổ chức các hoạt động dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Bên cạnh đó giáo viên nhận được sự đồng thuận và phối hợp của phụ huynh trong việc giáo dục con em

* Hạn chế: Đa số giáo viên trong khối phối hợp chưa hiệu quả các phương pháp dạy học theo dạng bài hình thành khái niệm, biểu tượng; phối hợp các phương pháp cho dạng bài hình thành hình thành tri thức mới, có mâu thuẫn chưa linh hoạt; Chưa khai thác hết hiệu quả của việc hợp tác theo nhóm nhỏ Đồng thời giáo viên không chú trọng đến đặc điểm nhận thức của từng đối tượng học sinh để lựa chọn phương pháp dạy học cho phù hợp Học sinh chưa phát huy hết tính tích cực, chủ động trong học tập Kết quả quả khảo sát đầu năm của lớp 5/1 cho thấy có 32/37 học sinh trong lớp đạt mức hoàn thành môn toán, trong đó chỉ có 9 em đạt mức hoàn thành tốt Điều đó cho thấy chất lượng môn toán của lớp chưa được như kì vọng

Xuất phát từ thực trạng trên, ngay từ đầu năm học, để nâng cao chất lượng môn toán của học sinh lớp mình, tôi đã lựa chọn sử dụng một số phương pháp dạy học nhằm pháp huy tính tích cực, chủ động trong học toán của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của lớp, của trường

3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:

3.2.1: Mục đích của giải pháp:

YOPOVN.COM 2

3.2.1.1 Mục tiêu chung:

Linh hoạt trong lựa chọn, sử dụng phương pháp dạy học Toán theo hướng dạy học phát huy tính tích cực, chủ động cho học sinh; nâng cao trình độ tay nghề của bản thân giáo viên

3.2.1.2 Mục tiêu cụ thể:

Nhằm nhân rộng đến 100% giáo viên trong khối áp dụng việc lựa chọn, phối hợp linh hoạt các phương pháp dạy học toán theo dạng bài, theo đặc điểm nhận thức và kĩ năng hợp tác của học sinh Đồng thời phát huy tối đa cho học sinh năng lực học tập, tính tích cực, chủ động và sáng tạo Phấn đấu 100% học sinh đạt mức hoàn thành và hoàn thành tốt môn toán, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

3.2.2.Nội dung của giải pháp.

3.2.2.1: Các giải pháp chính thực hiện:

i) Giải pháp 1: Sử dụng phương pháp theo dạng bài hình thành khái niệm, biểu tượng

ii) Giải pháp 2: Sử dụng phương pháp theo dạng bài hình thành tri thức mới, có mâu thuẫn

iii) Giải pháp 3: Sử dụng phương pháp theo dạng bài hình thành tri thức mới, đòi hỏi phải có sự hợp tác giữa các cá nhân

iiii) Giải pháp 4: Sử dụng phương pháp căn cứ vào đối tượng học sinh

3.2.2.2 Cách thực hiện các giải pháp

i) Giải pháp 1: Sử dụng phương pháp theo dạng bài hình thành khái niệm, biểu tượng

Các bài toán hình thành biểu tượng thường là những bài toán về dạng hình học Đối với loại bài mục tiêu là hình thành biểu tượng, khái niệm về các đối tượng toán học thì tôi lựa chọn phương pháp quan sát, kết hợp với các phương pháp vấn đáp, quy nạp, suy luận để tổ chức các hoạt động dạy học

Ví dụ: Khi dạy bài “Mét khối” (sách HDH toán 5, tâp 2, tr 47) Tôi cho

học sinh quan sát hình lập phương có thể tích 1m3 được vẽ thu nhỏ, có chia các cạnh thành 10 phần bằng nhau, tôi giới thiệu cho học sinh biết khái niệm về mét khối, biểu tượng, cách đọc, viết mét khối, sau đó yêu cầu học sinh quan sát hình

vẽ trả lời các câu hỏi để tìm hiểu về quan hệ giữa m3 và dm3 từ đó thấy được hình lập phương có thể tích 1m3 được chia thành 10 lớp, mỗi lớp có 10 hàng, mỗi hàng có 10 hình lập phương nhỏ Mỗi hình lập phương nhỏ có thể tích 1

dm3, qua đó học sinh tính được hình lập phương có thể tích 1m3 chứa 1000 hình lập phương nhỏ có thể tích 1dm3 và suy ra 1m3 = 1000dm3 Từ đó học sinh có được biểu tượng về m3 và độ lớn của m3

1 dm 3

YOPOVN.COM 4

10 hàng hag2hàn ghàng

10 lớp

Việc lựa chọn, phối hợp các phương pháp như trên học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, tích cực và nhớ lâu các kiến thức đã học

ii) Giải pháp 2: Sử dụng phương pháp theo dạng bài hình thành tri thức mới, có mâu thuẫn

Nếu mục tiêu của bài học yêu cầu hình thành tri thức mới, mà tri thức mới

đó có mâu thuẫn với tri thức đã học, thì tôi sử dụng phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, kết hợp với phương pháp vấn đáp gợi mở để tổ chức hoạt động dạy học

Ví dụ: Khi dạy bài “Cộng hai số thập phân” (sách HDH toán 5, tập 1, tr

80)

Trong bài này việc hình thành kiến thức mới cho học sinh được thực hiện trong hoạt động 2 của hoạt động cơ bản Theo sách HDH toán 5, hoạt động này được thực hiện theo logo nhóm Với các đối tượng học sinh lớp 5/1 tôi sẽ đổi logo hoạt động 2 này sang logo cả lớp

Tôi nêu vấn đề bằng bài toán “Đường gấp khúc ABC có hai đoạn thẳng

AB dài 1,36m và đoạn thẳng BC dài 2,93m Hỏi đường gấp khúc đó có độ dài bao nhiêu mét” Tôi yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi gợi mở: Để tính được độ

dài đường gấp khúc ta phải thực hiện phép tính gì? (Phép tính cộng 1,36m +

2,93m) Tiếp theo, tôi yêu cầu học sinh nêu dạng của phép tính (cộng hai số thập phân) sau đó suy nghĩ xem có thể vận dụng kiến thức nào đã học để tìm kết

quả của phép tính Khi xuất hiện vấn đề có mâu thuẫn (học sinh mới chỉ học cộng số tự nhiên) như trên, thì học sinh sẽ vận dụng kiến thức đã học là chuyển các số đo trên ra đơn vị đo là cm, nghĩa là phải chuyển các số thập phân trên thành số tự nhiên: 1,36m = 136cm; 2,93m = 293cm (kiến thức đã học) rồi tính 136cm + 293cm = 429cm, rồi từ đơn vị đo là 429 cm đổi ra đơn vị đo là m thì được 4, 29m Sau đó tôi hướng dẫn các em cách đặt tính cộng hai số thập phân

Với cách làm này học sinh có thể tự nhận biết và thực hiện được ngay cách cộng hai số thập phân Như vậy học sinh đã biết tự giải quyết vấn đề đặt ra bằng cách chủ động vận dụng kiến thức đã học để lĩnh hội thức tri thức mới, dưới sự dẫn dắt gợi mở của giáo viên

iii) Giải pháp 3: Sử dụng phương pháp theo dạng bài hình thành tri thức mới, đòi hỏi phải có sự hợp tác giữa các cá nhân

Mục tiêu của bài học yêu cầu hình thành tri thức mới, mà tri thức đó cần

có sự đóng góp trí tuệ của tập thể học sinh thì tôi sử dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ kết hợp với phương pháp quan sát, vấn đáp

Ví dụ : Khi dạy bài “Diện tích hình thang” (sách HDH toán 5, tập 2, tr

6) Để tìm công thức tính diện tích hình thang, tôi tổ chức cho học sinh hoạt động theo nhóm đôi, thực hành cắt ghép hình thang ABCD để được hình tam

giác ADK, sau đó so sánh để thấy: chiều cao h hình tam giác cũng là đường cao

h của hình thang, còn độ dài đáy của hình tam giác là tổng độ dài đáy bé a và

YOPOVN.COM 6 b b a

B

M A

H

A

M

K C

H D

a

đáy lớn b của hình thang, mà diện tích hình tam giác bằng diện tích hình thang,

từ đó học sinh sẽ tự hình thành được công thức tính diện tích hình thang: S = (a+b) x h : 2

Khi học sinh được cùng nhau làm việc, ý thức chủ động, tự giác và sự tương trợ lẫn nhau của học sinh sẽ cao hơn Mặt khác học sinh được thao tác trên đồ dùng học tập, được tự tìm tòi tự khám phá để chiếm lĩnh tri thức mới, điều này giúp học sinh mau hiểu, nắm chắc và nhớ lâu kiến thức đã học

iiii) Giải pháp 4: Sử dụng phương pháp căn cứ vào đối tượng học sinh.

Việc lựa chọn sử dụng phương pháp dạy học phù hợp cho từng loại đối tượng học sinh trong lớp đòi hỏi người giáo viên phải nhạy bén và hết sức linh hoạt thì mục tiêu bài học mới nhanh chóng đạt được Vì thế, đối với học sinh có năng lực tự giải quyết tốt các vấn đề trong học tập, tôi lựa chọn, sử dụng phương

pháp nêu và giải quyết vấn đề, động não, vấn đáp, còn đối với học sinh hoàn thành các yêu cầu học tập chậm, tôi thường sử dụng phương pháp quan sát, giảng giải phân tích, làm mẫu,

Ví dụ: Bài Hỗn số (tiếp theo) sách HDH toán 5, tr 19 Yêu cầu học sinh

so sánh hai hỗn số 6103 và 695

Đối với học sinh có năng lực học tập tốt, tôi sẽ giao việc: dựa vào cách so sánh hai phân số cùng mẫu số đã học, hãy tìm cách so sánh hai hỗn số trên

Đối với học sinh khả năng hoàn thành các yêu cầu học tập chậm, tôi hướng dẫn cách thực hiện từng bước:

Bước 1: Chuyển hỗn số thành phân số

Bước 2: Quy đồng mẫu số hai phân số trên;

Bước 3: So sánh hai phân số có cùng mẫu số;

Bước 4: Kết luận:

10

3

6

9

5 6

Lựa chọn sử dụng phương pháp dạy học căn cứ vào đối tượng học sinh như trên, học sinh có năng lực tự giải quyết vấn đề trong học tập tốt, sẽ được thỏa sức thể hiện khả năng sáng tạo của bản thân Trong khi đó, học sinh hoàn thành các yêu cầu học tập chậm, được quan tâm hỗ trợ kịp thời, các em tự tin, chủ động hoàn thành nhiệm vụ học tập của mình

Việc lựa chọn các phương pháp dạy toán phù hợp nhằm phát phát huy tính tích cực, chủ động cho học sinh không hề đơn giản, đòi hỏi mỗi giáo viên

YOPOVN.COM 8

phải tâm huyết, quan tâm đến việc tự nâng cao năng lực chuyên môn, tích lũy kinh nghiệm Trong từng dạng bài, từng đối tượng học sinh với sự hiểu biết của

mình, giáo viên cần lựa chọn các phương pháp giảng dạy phù hợp để học sinh

phát huy tối đa năng lực tự học, tính tích cực, sáng tạo giúp học sinh hiểu nhanh, nhớ lâu kiến thức đã học Quan trọng hơn nữa, thông qua những tiến bộ của chính mình học sinh có được động cơ, niềm vui và hứng thú học tập Có như vậy, chất lượng môn học mới được nâng cao, đáp ứng được yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục

3.3 Khả năng áp dụng của giải pháp

Với các giải pháp trên, tôi đã sử dụng thành công vào dạy học môn Toán

ở lớp 5/1 và đã được áp dụng trong toàn Khối 5 của trường Tiểu học Bình Sơn

1 Tôi nhận thấy, các biện pháp trên có thể nhân rộng trong giảng dạy môn Toán lớp 5 trong toàn huyện Hòn Đất

3.4 Hiệu quả, lợi ích thu được do áp dụng giải pháp:

Khi áp dụng các giải pháp lựa chọn, sử dụng phương pháp dạy học toán như trên, chất lượng môn toán của học sinh trong năm học 2020 - 2021 tăng lên

rõ rệt sau mỗi giai đoạn học tập, cụ thể như sau:

Thời điểm kiểm tra

Tổng số HS

Hoàn thành tốt

(T)

Hoàn thành

(H)

Chưa hoàn thành

(C)

Chưa áp dụng

sáng kiến

Khảo sát đầu năm

Sau khi áp

dụng sáng kiến

Giữa học kì II 37 21 56,7 16 43,2 0 0 Kết quả trên cho thấy, các giải pháp của sáng kiến giúp học sinh tích cực, chủ động, hợp tác và sáng tạo trong việc khám phá, lĩnh hội kiến thức Từ đó chất lượng môn học được nâng cao, góp phần lớn vào việc nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường

3.5.Tài liệu kèm theo:

Đơn yêu cầu công nhận sáng kiến

Bình Sơn,ngày 5 tháng 4 năm 2021

Người mô tả

YOPOVN.COM 10

YOPOVN.COM 12