Đại dịch COVID19 bùng phát làm cho khách hàng lo lắng về sự lây lan của dịch bệnh khi mua hàng hóa và sự bùng nổ của dịch bệnh đã làm thay đổi thói quen mua sắm của khách hàng. Một đại dịch toàn cầu với lượng đặt hàng tại nhà tràn lan và việc đóng cửa các cửa hàng bán lẻ dường như là điều kiện lý tưởng nhất để thúc đẩy mọi người chuyển sang mua sắm trực tuyến không chỉ ở những nước phát triển mà còn bao gồm ở những nước đang phát triển như Việt Nam. Việc mua sắm trực tuyến đã đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng trong bối cảnh giãn cách xã hội và phong tỏa, đảm bảo an toàn trong thời điểm dịch bệnh.
Trang 1BỘ CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN
- -BÀI TIỂU LUẬN
PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
Đề tài: Nghiên cứu hành vi mua sắm trực tuyến của hộ gia đình Thành phố Hồ
Chí Minh trong đại dịch COVID 19.
Lớp: – Nhóm:
Thành Phố Hồ Chí Minh , tháng năm
Trang 2LỜI CAM ĐOAN
Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của nhóm tác giả Các nội dung trình bày trong tiểu luận này là trung thực và không sao chép từ bất kì một nguồn nào và dưới bất kì hình thức nào Việc tham khảo các nguồn tài liệu (nếu có) đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng theo yêu cầu
Tác giả tiểu luận
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, nhóm chúng em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến giảng viên bộ môn Trong quá trình học tập, thầy đã hướng dẫn tận tình, chi tiết và đưa ra những góp ý quý báu
để nhóm em có đủ kiến thức thực hiện bài tiểu luận này
Thứ hai, nhóm chúng em xin gửi lời cảm ơn đến nhà trường đã tạo điều kiện cho chúng em có thể tiếp tục học tập đúng tiến độ trong thời điểm dịch bệnh đang bùng phát như hiện nay Và chúng em cũng rất vui vì được học môn “Phương pháp luận nghiên cứu khoa học” Đây là một môn học rất bổ ích, là tiền đề để chúng em có thể hoàn thành tốt đồ án tốt nghiệp sau này
Trong quá trình hoàn thành đề tài, do nhóm em vẫn chưa có nhiều kinh nghiệm làm đề tài cũng như còn nhiều hạn chế, nên bài tiểu luận có thể sẽ không thể tránh khỏi những sai sót Rất mong nhận được sự nhận xét và góp ý từ các thầy (cô)
Cuối cùng nhóm em muốn gửi lời chúc đến quý thầy (cô) nhiều sức khỏe, luôn thành công, hạnh phúc trong cuộc sống và trong công việc
Nhóm em xin chân thành cảm ơn!
Trang 4TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHIỆP TP HCM
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG
(dành cho sinh viên)
I THÔNG TIN ĐỀ TÀI
1 Tên đề tài: Nghiên cứu hành vi mua sắm trực tuyến của hộ gia đình Thành phố Hồ
Chí Minh trong đại dịch COVID 19.
2 Ngành khoa học: (đánh dấu vào mục phù hợp)
Cơ khí Xây dựng Kinh tế Mỹ thuật
Khoa học Xã hội Khoa học Tự nhiên
Công nghệ Thông tin – Điện – Điện tử Hóa – Sinh – Thực phẩm – Môi trường
3 Thời gian thực hiện: Học kì I năm 2021-2022
4 Kinh phí dự kiến: 20 triệu đồng
5 Chương trình đăng ký: Tự đề xuất Đặt hàng nghiên cứu
6 Họ tên cá nhân đăng ký thực hiện:
8 Điện thoại di động: 0972352673
Thư điện tử (e-mail):
9 Họ tên cố vấn khoa học:
Điện thoại di động:
10 Nguồn nhân lực thực hiện đề tài
TT Họ và tên (học vị, chức danh) Đơn vị công tác
Trang 5II TỔNG QUAN ĐỀ TÀI
1 Giới thiệu tóm tắt
Đại dịch COVID-19 bùng phát làm cho khách hàng lo lắng về sự lây lan của dịch bệnh khi mua hàng hóa và sự bùng nổ của dịch bệnh đã làm thay đổi thói quen mua sắm của khách hàng Một đại dịch toàn cầu với lượng đặt hàng tại nhà tràn lan và việc đóng cửa các cửa hàng bán lẻ dường như là điều kiện lý tưởng nhất để thúc đẩy mọi người chuyển sang mua sắm trực tuyến không chỉ ở những nước phát triển mà còn bao gồm ở những nước đang phát triển như Việt Nam Việc mua sắm trực tuyến đã đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng trong bối cảnh giãn cách xã hội và phong tỏa, đảm bảo an toàn trong thời điểm dịch bệnh
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi mua sắm của các hộ gia đình tại thành phố Hồ Chí Minh trong đại dịch COVID-19 Căn cứ trên
mô hình và phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng để tìm ra những nhân tố ảnh hưởng đến hành vi mua sắm của các hộ gia đình Đây là một trong những căn cứ quan trọng trong việc đưa ra kết quả cái nhìn bao quát về đề tài nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp khắc phục hiệu quả đối với các trang thương mại điện tử cũng như cách mua sắm phù hợp nhất trong đại dịch COVID-19
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu và tính cấp thiết tiến hành nghiên cứu
a) Tình hình nghiên cứu quốc tế:
Theo Anam Bhatti và cộng sự [CITATION Ana20 \l 1033 ], hành vi mua sắm trực tuyến
đã tăng lên người mua ở các nước phát triển thậm chí ở các nước đang phát triển, chẳng hạn như Bangladesh, Singapore và Pakistan Ở Pakistan, thương mại điện tử được bắt đầu vào năm 2000 nhưng rất kém, chỉ 3% tổng dân số mua trực tuyến Nhưng bây giờ trong đại dịch, người ta báo cáo rằng hành vi mua sắm ở Pakistan tăng 10% trong kỷ lục hàng ngày và tăng 15% lượng người dùng internet, 30-40% tăng nhu cầu sản phẩm Pakistan đang có chiều hướng tốt về thương mại điện tử là hành vi mua sắm với xu hướng đang tăng lên Doanh số bán lẻ của thương mại điện tử cho thấy COVID-19 có tác động đáng kể đến hành vi mua sắm và doanh số của nó dự kiến đạt 6,5 nghìn tỷ đô la vào năm 2023
Theo Burhan Uddin [CITATION Bur20 \l 1033 ], cơ sở hạ tầng, internet ổn định, vận chuyển tiết kiệm thời gian và giao hàng tận nơi được coi là yếu tố quan trọng nhất để thu hút
Trang 6người tiêu dùng mua sắm trực tuyến Mua sắm qua Internet giúp giảm thời gian mua sắm của người tiêu dùng và cho phép người tiêu dùng nhận được nhiều thông tin liên quan đến các sản phẩm, dịch vụ để so sánh với giá của các công ty khác Với sự bắt đầu của
COVID-19, ngành thương mại điện tử đang quan sát thấy sự gia tăng đặc biệt trên phạm vi quốc tế
và với việc thế giới đang bước vào một cuộc suy thoái có thể thấy trước trên toàn thế giới,
sự phát triển của ngành chắc chắn chậm lại Thị trường đang lên đang chứng kiến sự mở rộng sôi động của hình thức mua sắm qua internet
Theo Amit Ranjan và cộng sự [CITATION Ami21 \l 1033 ], hành vi mua sắm trực tuyến
như Bangladesh, Singapore và Ấn Độ Nhiều người mua sắm trực tuyến xem trang web như một phương tiện để giảm số lượng các chuyến thăm ngoài trời và giảm nguy cơ lây truyền COVID-19 Chất lượng sản phẩm là biến số có ảnh hưởng nhất cho ý định mua hàng của khách hàng trong đại dịch COVID19, mô tả sản phẩm của sản phẩm cùng với hình ảnh hiển thị từ nhiều góc độ khác nhau trong mua sắm trực tuyến cũng rất quan trọng mà khách hàng thích mua hơn khi họ cân nhắc mua sản phẩm
b) Tình hình nghiên cứu trong nước:
Theo số liệu của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số trong “Sách trắng thương mại điện tử Việt Nam năm 2020”[CITATION Sác20 \l 1033 ], số người tham gia mua sắm trực tuyến ngày càng tăng lên Cụ thể, năm 2017 là 33,6 triệu người; năm 2018 là 39,9 triệu người (tăng 6,3 triệu người so với năm 2017); năm 2019 là 44,8 triệu người (tăng 4,9 triệu người so với năm 2018), trung bình mỗi người chi ra 225 USD cho việc mua sắm trực tuyến Tỷ trọng doanh thu thương mại điện tử so với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trên cả nước năm 2018 đạt 4,2%, năm 2019 đạt 4,9% (tăng 0,7% so với năm 2018) Có thể thấy, mua sắm trực tuyến đã trở nên phổ biến đối với người tiêu dùng và thương mại điện tử ngày càng giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển của kinh tế
Theo Nguyễn Thị Tiểu Loan[CITATION Ngu21 \l 1033 ], hành vi mua sắm trực tuyến của người dân trên địa bàn tỉnh An Giang ngày càng tăng lên Người tiêu dùng mua sắm thông qua các trang thương mại điện tử là 50,8%; trên mạng xã hội là 33,3%; các website là 15,2% Theo đó, người tiêu dùng có hành vi mua sắm trực tuyến đều thực hiện mua sắm hàng tháng, có tần suất mua sắm từ 4 lần trở lên trong một tháng
Trang 7Trong nghiên cứu của Hoàng Thị Phương Thảo và cộng sự [ CITATION Hoà13 \l 1033 ] cho thấy người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến mua hàng trực tuyến khi Internet ngày càng phát triển Thói quen sử dụng Internet ngày càng tăng lên Cụ thể, có 80% người sử dụng Internet 5 giờ/ngày, số người truy cập từ 3 giờ đến giờ/ngày chiếm 10,5% Nơi truy cập tại nhà chiếm 78,5%; tại cơ quan làm việc là 75,5% Phần lớn mọi người dùng Internet cho hoạt động tìm kiếm sản phẩm (chiếm 100%), tiếp theo là đọc tin tức (86%) và dùng email (75%) Đa phần người tiêu dùng mua hàng trực tuyến trên các website Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng người tiêu dùng sẽ quan tâm đến giá trị sản phẩm, dịch vụ được bán trên cửa hàng trực tuyến và danh tiếng của cửa hàng đó
Theo Nguyễn Minh Hà và cộng sự[CITATION Ngu19 \l 1033 ], người tiêu dùng cảm thấy hài lòng và thích thú khi mua hàng trực tuyến Mua sắm trực tuyến giúp cho người tiêu dùng có thể mua bất cứ mặt hàng gì mà không cần phải ra chợ hay cửa hàng, thậm chí họ có thể mua hàng ở nước ngoài với chế độ giao hàng tận nơi vừa tiết kiệm thời gian vừa tiết kiệm kinh phí đi lại Người tiêu dùng cũng có thể trao đổi thông tin hàng hóa qua các mạng
xã hội, người dùng có thể kết nối lẫn nhau để cùng mua sắm Có thể thấy hình thức mua sắm trực tuyến đang ngày càng phát triển và lan rộng ra toàn xã hội
Theo Nguyễn Thu Hà và cộng sự [CITATION Ngu20 \l 1033 ], sự bùng nổ của dịch COVID-19 đã dẫn đến những thay đổi trong thói quen mua sắm của người dân Việt Nam Chính phủ đưa ra các quyết định tạm đóng cửa các cơ sở kinh doanh dịch vụ đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến lối sống kết nối thường ngày của người dân Một trong những phản ứng dễ nhìn thấy trong cách mọi người tiếp nhận sự cách ly là thay đổi thói quen mua sắm của họ
từ mua sắm trực tiếp đến trực tuyến Tại thời điểm bùng phát dịch COVID-19, doanh thu tại các chợ truyền thống ở Hà Nội giảm 50-80%, trong khi doanh thu từ mua sắm trực tuyến qua trang thương mại điện tử của một số doanh nghiệp tăng 20-30% Cũng trong thời gian này, số lượng người mua trực tuyến trên các website ngày càng tăng lên do sự tiện lợi, đơn giản mà an toàn của việc mua sắm trực tuyến mang lại
c) Đánh giá kết quả các công trình nghiên cứu đã công bố:
Từ các công trình nghiên cứu đã công bố thì ta thấy được những ưu điểm như sau: các công trình nghiên cứu đã chứng minh được sự phát triển mạnh mẽ về việc mua sắm trực tuyến của người dân, đặc biệt là trong đại dịch COVID-19 Từ đó mở ra một cách nhìn tổng
Trang 8quan về ngành thương mại điện tử Hầu hết việc mua bán trên thế giới đều bị đình trệ vì dịch bệnh, sự khó khăn rất lớn khi chuyển dần hình thức mua sắm trực tiếp sang mua sắm online khiến cho người bán và người mua đều rất lúng túng Việc mua sắm online đột ngột tăng cao còn làm cho các doanh nghiệp với cơ chế bán hàng trực tiếp trở lên khó khăn, hàng hóa trở nên trì trệ khiến nhiều nơi phải đóng cửa cho đến khi hết dịch Mặt khác, những doanh nghiệp có ý định thay đổi hình thức bán hàng hoặc những nơi có kinh nghiệm sẽ phát triển mạnh mẽ vì được người mua sắm đón nhận Nhìn chung các kết quả đều chỉ ra rằng, người bán và người mua đều gặp trục trặc và phải tập làm quen với hình thức mới nhưng việc vận chuyển là 1 vấn đề lớn khiến nguyên liệu và hàng hóa không được như ý khi đến tay doanh nghiệp và khách hàng Tuy vậy, mua bán online được giới trẻ nói riêng và người tiêu dùng nói chung cảm thấy hài lòng và thích thú khi việc mua bán giờ đây đã trở nên thật thuận tiện và dễ dàng khi người tiêu dùng có thể mua bất kì mặt hàng gì mà không cần phải
ra chợ hay cửa hàng Công trình nghiên cứu trong nước có số liệu đầy đủ và cụ thể, đã được phản biện và chỉnh sửa và đăng trong nước với độ chính xác cao, công trình nghiên cứu quốc tế đã được kiểm duyệt cụ thể và đăng lên các trang báo quốc tế Qua hai công trình nghiên cứu trong và ngoài nước ta thấy được độ chính xác cao và tính tương đồng ở nhiều điểm, nêu lên được sự thuận lợi và sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử
Những nhược điểm rút ra từ hai công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đó là: chưa
có nhiều thông tin về các mặt hạn chế của mua bán trên mạng, về mặt nội dung thì chỉ dừng lại ở mức đầy đủ, cần đi sâu hơn về cách khắc phục những vấn đề, trả lời được những câu hỏi mang tính cấp thiết nhất hiện nay: “Làm sao để các doanh nghiệp và người mua sắm đều
có thể tiếp cận được thương mại điện tử một cách nhanh chóng nhất?”
d) Tính cấp thiết tiến hành nghiên cứu:
Có thể thấy, đại dịch COVID 19 cùng những yêu cầu giãn cách, hạn chế tiếp xúc trong thời gian vừa qua đã làm cho người tiêu dùng quan tâm hơn đến việc mua sắm trực tuyến so với khoản thời gian trước đại dịch Trong giai đoạn dịch diễn biến ngày càng phức tạp vấn
đề này thật sự cần thiết và cấp thiết Để giúp mọi người có thể dễ dàng mua sắm trực tuyến hơn, kể cả nhóm người không am hiểu các thiết bị điện tử hay các trang mạng mua sắm Từ
Trang 9đó chúng ta cần có những giải pháp khắc phục làm đơn giản hóa và phổ biến hơn việc đặt hàng trực tuyến trong hiện tại và tương lai, nhằm hạn chế những mặt xấu phát huy những mặt tốt trong nền thương đại tử tại Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và tại Việt Nam nói chung, khi nền kinh tế đang bước vào thời điểm công nghệ số và hội nhập quốc tế
3 Mục tiêu của đề tài
a) Mục tiêu tổng quát: Tìm hiểu về hành vi mua sắm trực tuyến của các hộ gia đình tại Thành phố Hồ Chí Minh
b) Mục tiêu cụ thể:
- Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi mua sắm của các hộ gia đình tại thành phố
Hồ Chí Minh trong đại dịch COVID-19
- Tìm ra những thuận lợi và khó khăn khi mua hàng trực tuyến
- Đưa ra giải pháp khắc phục hiệu quả đối với các trang thương mại điện tử cũng như cách mua sắm phù hợp nhất trong thời kỳ đại dịch COVID-19
4 Nội dung thực hiện, phương pháp nghiên cứu
4.1
Lập bảng khảo sát bằng bảng câu hỏi:
- Thiết kế nghiên cứu: Sử dụng thiết kế nghiên cứu định lượng, bởi vì:
+ Phương pháp nghiên cứu định lượng mang tính khái quát và tính đại diện của việc nghiên
cứu hành vi mua sắm của người tiêu dùng tại Thành phố Hồ Chí Minh trong thời kì đại dịch
COVID-19 khá cao
+ Phương pháp nghiên cứu này mất ít thời gian hơn trong quá trình khảo sát, giúp cho quá
trình phân tích nhanh hơn bằng cách tận dụng các phần mềm phân tích giúp phân tích, xử lý
lượng lớn dữ liệu
Trang 10+ Dữ liệu thu được định lượng được những yếu tố như những thuận lợi và khó khăn của
người dân Thành phố Hồ Chí Minh khi mua hàng trực tuyến trong thời kì đại dịch phức tạp
- Phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật sử dụng: khảo sát bằng bảng câu hỏi trực tuyến:
+ Ưu điểm: Dễ dàng thực hiện, ít tốn thời gian và thu được số lượng lớn thông tin Đặc biệt
việc khảo sát trực tuyến sẽ hạn chế được việc tiếp xúc giữa người với người trong thời kì đại
dịch COVID-19
+ Nhược điểm: Có thể gặp phải người tham gia trả lời điền phiếu một cách không nghiêm
túc và mọi người trả lời không trung thực
- Kết quả dự kiến: Thu thập được 200 bảng khảo sát của người dân khu vực Thành phố Hồ
Chí Minh mua sắm trực tuyến trong đại dịch COVID-19
4.2 Thực hiện khảo sát và xử lý số liệu:
- Đối tượng khảo sát: các hộ gia đình mua sắm trực tuyến tại Thành phố Hồ Chí Minh
- Cách tiếp cận đối tượng và thu thập dữ liệu khảo sát: thực hiện khảo sát trực tuyến bằng
cách đưa bảng câu hỏi khảo sát đến các trang xã hội hay hội nhóm của người dân khu vực
Thành phố Hồ Chí Minh, các trang thương mại điện tử để thực hiện khảo sát
- Sau khi thu thập dữ liệu khảo sát cần tiến hành đưa vào xử lý, kiểm định nhằm đánh giá độ
phù hợp với thang đo và tiến hành xử lý số liệu theo yêu cầu đề tài
Trang 11- Xử lý số liệu: bằng phương pháp thống kê mô tả gồm:
+ Giá trị trung bình của mẫu
+ Min: giá trị nhỏ nhất trong mẫu
+ Max: giá trị lớn nhất trong mẫu
+ Frequency: tần số của từng biểu hiện, tính bằng cách đếm hoặc cộng dồn
+ Percent: tần suất tính theo tỷ lệ phần trăm (%)
- Kích cỡ mẫu: sử dụng theo công thức Slovin
n= N
1+ N∗e2
+ Trong đó:
N là tổng số dân nghiên cứu
e là sai số cho phép
+ Vì dân số nghiên cứu tại thành phố Hồ Chí Minh, tức N là 200 người thì ta chọn e ở mức
0.05
+ Khi đó kích cỡ mẫu tối thiểu cần có là 133 người:
n= 200
1+200∗0.052=133.33
- Phần mềm thống kê: Sau khi thu được các bảng câu hỏi khảo sát sẽ tiến hành nhập và xử
lý số liệu trên phần mềm thống kê SPSS