Xác định nhu cầu và xây dựng tổ chức: Xác định lý do cần lập kế hoạch không gian biển; Xây dựng tổ chức phù hợp, bao gồm tổ chức lập kế hoạch và tổ chức thực hiện QHKHB; Bước 2.. Quá tr
Trang 1vietnam academy of science and technology
hµ néi
2020
(T.20)
4B
issn 1859-3097
T¹p chÝ
biÓn
khoa häc vµ c«ng nghÖ
vietnam journal of marine science and technology
Số đặc biệt trình bày các báo cáo khoa học tại Hội nghị khoa học nhân dịp 45 năm thành lập Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Tiểu ban Khoa học và Công nghệ biển
th Special issue introducing scientific papers of the scientific conference for 45 anniversary establishment of VAST, Subcommittee of Marine Science and Technology
Trang 2DOI: https://doi.org/10.15625/1859-3097/16275
http://www.vjs.ac.vn/index.php/jmst
Steps in a cycle of marine spatial planning in Vietnam
Tran Duc Thanh * , Dang Hoai Nhon, Nguyen Van Thao, Nguyen Dang Ngai, Duong Thanh Nghi, Cao Thi Thu Trang, Vu Duy Vinh
Institute of Marine Environment and Resources, VAST, Vietnam
E-mail: thanhtd@imer.vast.vn
Received: 3 September 2020; Accepted: 26 November 2020
©2020 Vietnam Academy of Science and Technology (VAST)
Abstract
UNESCO has provided guidance on 10 steps for development and implementation in a period of marine spatial planning (MSP) However, this is a general guide for all countries and territories, which each country needs to apply differently depending on its conditions On the other hand, these 10 steps are not really in the chronological order, making it difficult to follow the process In fact, the number of steps varies from country to country, as low as 5 and as much as 12 Based on the theoretical background of marine spatial planning and considering practical conditions, this paper proposed a cycle of 5 steps for marine spatial planning in Vietnam as follows: 1 Preparing for MSP; 2 Establishing MSP; 3 Approving MSP; 4 Implementing and monitoring performance of MSP; 5 Evaluating and adjusting MSP Each step consists of several of specific tasks
Keywords: Steps, marine spatial planning, Vietnam.
Citation: Tran Duc Thanh, Dang Hoai Nhon, Nguyen Van Thao, Nguyen Dang Ngai, Duong Thanh Nghi, Cao Thi Thu
Trang, Vu Duy Vinh, 2020 Steps in a cycle of marine spatial planning in Vietnam Vietnam Journal of Marine Science
and Technology, 20(4B), 363–374.
Trang 3DOI: https://doi.org/10.15625/1859-3097/16275
http://www.vjs.ac.vn/index.php/jmst
Các bước trong một chu kỳ quy hoạch không gian biển ở Việt Nam
Trần Đức Thạnh, Đặng Hoài Nhơn, Nguyễn Văn Thảo, Nguyễn Đăng Ngải, Dương Thanh Nghị, Cao Thị Thu Trang, Vũ Duy Vĩnh
Vi ện Tài nguyên và Môi trường biển, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Việt Nam
*
E-mail: thanhtd@imer.vast.vn
Nhận bài: 3-9-2020; Chấp nhận đăng: 26-11-2020
Tóm t ắt
Tổ chức UNESCO đã đưa ra hướng dẫn 10 bước thực hiện trong một kỳ quy hoạch không gian biển (QHKGB) Tuy nhiên, đây là hướng dẫn chung cho tất cả các quốc gia và vùng lãnh thổ, mà mỗi nước cần vận dụng khác nhau tùy thuộc điều kiện riêng Mặt khác, 10 bước phân kỳ này chưa thật theo đúng trình tự thời gian, gây khó khăn trong việc theo dõi tiến độ Trên thực tế, số lượng các bước rất khác nhau ở các nước, thấp nhất là 5, nhiều nhất là 12 Dựa vào cơ sở lý luận về QHKGB và xem xét điều kiện thực tế, bài báo đã đề xuất một chu kỳ 5 bước cho QHKGB ở Việt Nam: 1 Chuẩn bị xây dựng quy hoạch; Xây dựng quy hoạch; 3 Phê duyệt quy hoạch; 4.Thực hiện và giám sát quy hoạch; 5 Đánh giá và điều chỉnh quy hoạch Mỗi bước bao gồm một số nhiệm vụ cụ thể
T ừ khóa: Các bước, quy hoạch không gian biển, Việt Nam.
M Ở ĐẦU
QHKGB một quá trình quản lý biển nhằm
cân bằng nhu cầu phát triển với bảo vệ môi
trường, tạo ra các lợi ích kinh tế, xã hội và sinh
thái hiệu quả và có kế hoạch Nó nhằm thúc
đẩy kinh tế biển và ven biển, năng lượng bền
vững, nghề cá bền vững và duy trì các dịch vụ
HST biển, giảm mâu thuẫn lợi ích sử dụng
QHKGB mang lại sự minh bạch cho quản lý
biển với các quyết định, quy định khách quan
và kịp thời; các quy trình cấp phép đủ căn cứ,
nhanh chóng và thuận tiện, các bên liên quan
được tham gia vào tiến trình quản lý biển, việc
giám sát và đánh giá được khách quan v.v
QHKGB tiếp cận QHKG dựa vào hệ sinh
thái (HST) đã được tiến hành ở nhiều nước [1,
2] Cách tiếp cận này chú trọng đến sự tương
tác giữa các thành phần trong một HST biển,
các yếu tố môi trường, và cả những ảnh hưởng
do hoạt động của con người với mục tiêu quan
trọng nhất là đảm bảo sức khỏe, sức sản xuất
của các HST biển trước các nhu cầu khai thác,
sử dụng cho phát triển kinh tế, xã hội [1, 3] QHKGB không phải theo thời gian định sẵn
mà là một quá trình liên tục, lặp lại, rút kinh nghiệm và điều chỉnh theo thời gian [2] Trong quá trình xây dựng, việc xác định các bước trong chu kỳ là một nhiệm vụ quan trọng, có ảnh hưởng quyết định đến tính khả thi cũng như sự thành công của QHKGB Theo hướng dẫn của UNESCO, các bước trong một kỳ QHKGB không đơn giản chỉ là sự tiến triển tuyến tính từ bước này đến bước khác mà có
sự điều chỉnh liên tục trở lại giữa các bước này [3]
UNESCO đã đưa ra những hướng dẫn việc xác định, xây dựng các bước trong một chu trình của QHKGB Tuy nhiên, tùy theo các điều kiện tự nhiên, thể chể, đặc thù khác nhau ở mỗi quốc gia mà các bước trong chu trình sẽ khác nhau [1, 3] Việt Nam là quốc gia coi trọng QHKGB Dựa theo hướng dẫn của
Trang 4UNESCO [3] và tham khảo kinh nghiệm quốc
tế, đồng thời xem xét điều kiện thực tế, đặc biệt
là các quy định của luật pháp, trong đó có Luật
Quy hoạch 2017, bài báo này sẽ trình bày kết
quả xác định các bước và các nhiệm vụ kèm
theo cho một chu kỳ QHKGB mang tính đặc
thù ở Việt Nam
TÀI LI ỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP
Tài li ệu
Nghiên cứu này sử sụng các tài liệu hướng
dẫn của UNESCO về QHKGB; các công trình
đã cống bố liên quan đến các bước QHKGB
của một số nước như Vương quốc Anh, Latvia
và Trung Quốc; kết quả nghiên cứu của một số
đề tài về QHKGB ở Việt Nam: Đề tài “Nghiên
cứu, xác lập luận cứ khoa học và đề xuất định
hướng QHKGB Phú Quốc-Côn Đảo phục vụ
phát triển bền vững” Mã số KC.09.16/11-15,
được thực hiện vào các năm 2013-2015 và Đề
tài ”Nghiên cứu xây dựng phương án QHKGB
Vịnh Bắc Bộ”, mã số KC.09-16/16-20, được
thực hiện vào các năm 2017-2020 Luật Quy
hoạch 2017 là tài liệu pháp lý để quy chiếu các
bước trong QHKGB ở Việt Nam
Phương pháp
Phương pháp phân tích hệ thống được sử
dụng để xác lập các hợp phần cơ bản của một
quy hoạch, trình tự logic các nội dung đưa ra
thực hiện theo thời gian trong một QHKGB
Phương pháp phân tích so sánh được sử dụng
để xem xét sự tương đồng và khác biệt về nội
dung và trình tự các bước trong QHKHB của
các nước trên thế giới Phương pháp lập quy
hoạch được thể hiện rõ trong luật Quy hoạch
bao gồm các bước và nội dung như xây dựng
cơ sở khoa học và cơ sở pháp lý, thiết lập nội
dung quy hoạch và đề xuất tổ chức, giải pháp
thực hiện quy hoạch
K ẾT QUẢ
Cơ sở lý luận và thực tiễn về phân kỳ quy
ho ạch không gian biển
Hướng dẫn của UNESCO
QHKGB được coi là một quá trình gồm
nhiều chu kỳ lặp lại, mỗi chu kỳ gồm một số
bước như nhau, nhưng được bổ sung, điều
chỉnh nội dung theo các đánh giá, điều chỉnh
từ kết quả thực hiện của chu kỳ trước và
những thay đổi do các tình huống mới mới
xuất hiện [3] Tổ chức UNESCO vào năm
2009 đã ban hành tài liệu hướng dẫn: "Quản lý không gian biển - tiếp cận từng bước tiến tới quản lý dựa vào hệ sinh thái" với 10 bước QHKGB (hình 1)
Bước 1 Xác định nhu cầu và xây dựng tổ
chức: Xác định lý do cần lập kế hoạch không gian biển; Xây dựng tổ chức phù hợp, bao gồm
tổ chức lập kế hoạch và tổ chức thực hiện QHKHB;
Bước 2 Nhận hỗ trợ tài chính: Xác định các cơ chế tài chính thay đổi theo lộ trình; Xác định tính khả thi của các cơ chế tài trợ thay đổi theo lộ trình xây dựng, phát triển và thực hiện QHKGB;
Bước 3 Thực hiện quá trình tiền quy
hoạch: Xác định ranh giới và khung thời gian; Xác định nguyên tắc, mục đích và mục tiêu; Thành lập nhóm và xây dựng kế hoạch làm việc;
Bước 4 Tổ chức sự tham gia của các bên
lợi ích liên quan: Xác định thành phần tham gia vào QHKGB; Xác định thời điểm tham gia của các bên lợi ích liên quan; Xác định cách thức các bên lợi ích liên quan tham gia;
Bước 5 Xác định và phân tích các điều
kiện hiện tại: Lập bản đồ các khu vực sinh thái quan trọng; Xác định các mâu thuẫn, tương thích không gian; Lập bản đồ các khu vực hoạt động nhân tác hiện tại;
Bước 6 Xác định và phân tích các điều
kiện trong tương lai: Lập bản đồ nhu cầu tương lai cho không gian biển; Xác định lần lượt các kịch bản không gian; Chọn một kịch bản không gian thích hợp;
Bước 7 Xây dựng và phê duyệt kế hoạch
quản lý không gian: Xác định không gian quản lý; Xây dựng và đánh giá quy hoạch; Phê duyệt quy hoạch quản lý không gian biển;
Bước 8 Thực hiện và tuân thủ quy hoạch
không gian: Thực hiện quy hoạch quản lý không gian; Đảm bảo tuân thủ quy hoạch; Thực
hiện kế hoạch quản lý biển;
Bước 9 Giám sát và đánh giá hoạt động:
Xây dựng chương trình giám sát hoạt động; Đánh giá tài liệu giám sát hoạt động; Báo cáo kết quả đánh giá hoạt động;
Bước 10 Điều chỉnh quy trình quản lý
không gian biển: Xem xét và thiết kế lại chương trình QHKGB; Xác định nhu cầu nghiên cứu ứng dụng; Bắt đầu chu kỳ tiếp theo
Trang 5Ở một số nước như Hoa Kỳ hay Latvia, có
thêm bước đánh giá quan hệ tương tác đất liền
và biển trong QHKGB Kết quả là tương tác
lục địa - biển sau đây được đánh giá là có ý
nghĩa được xem xét trong quy hoạch biển và
đất liền: Vận tải biển trong mối liên hệ với
giao thông trên đất liền và hàng không; Hải sản quan hệ với cơ cở hậu cần và chế biến; Du lịch và giải trí biển; Quốc phòng và an ninh quốc gia; Cáp viễn thông kết nối nối từ biển vào đất liền; sản xuất năng lượng kết nối vào đất liền [3]
Hình 1 Các bước quy hoạch không gian biển của UNESCO [2]
Các bước quy hoạch không gian biển ở một
s ố nước
Các bước quy hoạch không gian biển ở Vương
qu ốc Anh
Tổ chức Quản lý biển (MMO) đã đưa ra 12
bước QHKGB trong khung chính sách Hàng
hải của Vương quốc Anh [5, 6]: 1 Quyết định
lựa chọn vùng quy hoạch; 2 Sự tham gia các
bên liên quan; 3 Xác định các vấn đề; 4 Thu
thập tài liệu; 5 Xác định tầm nhìn và mục tiêu;
Bước 6 Xây dựng các phương án; 7 Xây dựng
chính sách quy hoạch; 8.Dự thảo quy hoạch; 9
Thẩm định đề xuất quy hoạch; 10 Xác minh
độc lập; 11 Phê duyệt và công bố; 12 Thực
hiện, giám sát và đánh giá Trong sơ đồ này, các hoạt động quan trọng như thực hiện, giám sát và đánh giá được gộp chung vào bước cuối cùng (bước 12), trong khi đó, việc xây dựng và phê duyệt nằm trong 6 bước (bước 6–11)
Các bước quy hoạch không gian biển ở Latvia
QHKGB ở Latvia [4] dựa theo Luật Đánh giá tác động môi trường, gồm 5 bước (hình 2) Bước 1 Đánh giá hiện trạng và xu hướng: Cách tiếp cận dựa trên chỉ số về tự nhiên, môi trường
và các chỉ tiêu kinh tế - xã hội (KTXH); Bước 2 Tầm nhìn dài hạn về phát triển, mục tiêu và nhiệm vụ sử dụng biển: Phân tích các văn bản chính sách và pháp luật; Bước 3 Xây
Trang 6dựng và đánh giá các kịch bản chiến lược: Phát
triển các kịch bản thay thế, phân tích đa tiêu
chí, phân tích thương mại, đánh giá tác động
không gian; Bước 4 Xây dựng các giải pháp và
điều kiện sử dụng biển: Xác định các tiêu chí
loại trừ và điều phối; phân tích nếu xung đột sử dụng biển; phát triển các giải pháp phân vùng, đánh giá môi trường chiến lược; Bước 5 Đề xuất giám sát việc thực hiện QHKGB theo các
chỉ số giám sát
Hình 2 Các bước phát triển QHKGB ở Latvia
Các bước quy hoạch không gian biển ở Trung
Quốc
Phân vùng chức năng biển ở Trung Quốc
[7] được coi là QHKGB và dựa theo hướng dẫn
kỹ thuật do Tổng cục đại dương Quốc gia
(SOA) ban hành năm 2006, là một quy trình
tổng thể gồm 7 bước (hình 3)
Bước 1 Chuẩn bị: Đề xuất các công việc
phù hợp và xây dựng kế hoạch làm việc; Xác
định cơ quan chủ trì, cơ quan tư vấn khoa học
và nhóm làm việc
Bước 2 Thu thập thông tin phù hợp: Kiểm
kê chi tiết để thu thập thông tin cập nhật ba loại
thông tin không gian: Các đặc điểm tự nhiên,
thiên tai và môi trường; Các hoạt động của con
người, trạng tài nguyên biển và tình hình khai
thác và sử dụng; Dữ liệu KTXH liên quan khu
vực đất liền liền kề
Bước 3 Xác định và phân tích các điều
kiện hiện tại và tương lai: Xác định các mâu
thuẫn, xung đột sử dụng biển hiện tại; dự báo
các vấn đề có thể xảy ra và đánh giá các tác động có thể có do thiên tai Ước tính yêu cầu không gian mới cho các hoạt động phát triển
Bước 4 Phát triển phương án phân vùng:
Xác định mục đích và mục tiêu, xác lập phương
án phân vùng và sau đó xác định các mục đích quản lý cho từng khu vực
Bước 5 Phê duyệt và sửa đổi phân vùng chức năng biển Phương án được các chuyên
gia và các cơ quan chính phủ có liên quan thẩm định và lấy ý kiến tham vấn của các bên liên quan thông qua điều trần công khai
Bước 6 Thực hiện phương án phân vùng
chức năng biển Chủ yếu gồm các hoạt động cấp phép biển; thu phí quản lý sử dụng biển, quản lý và giám sát các hoạt động trên biển,…
Bước 7 Đánh giá và sửa đổi phương án:
Các bộ phận quản lý biển cấp trên quận tiến hành đánh giá hiệu quả việc thực hiện quy hoạch sau hai năm triển khai ban đầu, sau đó điều chỉnh kế hoạch phân vùng khi cần thiết
Trang 7Hình 3 Quá trình và các bước xây dựng phân vùng chức năng biển ở Trung Quốc [7]
Các bước quy hoạch không gian biển ở vùng
bi ển Phú Quốc - Côn Đảo
Phạm Quý Nhân và nnk (2015) đã đã đưa
ra quy trình 8 bước QHKGB khi thực hiện Đề
tài Mã số KC.09.16/11-15: “Nghiên cứu, xác
lập luận cứ khoa học và đề xuất định hướng
QHKGB Phú Quốc-Côn Đảo phục vụ phát triển
bền vững”: 1.Xác định nguyên tắc quy hoạch,
mục tiêu; 2 Xác định các điều kiện hiện tại; 3
Xác định các điều kiện trong tương lai; 4 phân
tích các quyết sách; 5 xây dựng QHKGB; 6.Tổ
chức thực hiện; 7 Giám sát thực hiện; 8 Đánh
giá, bổ sung, chuẩn bị cho QHKGB ở kỳ tiếp
theo
Các bước QHKHB ở Việt Nam
Tính phân k ỳ trong quy hoạch không gian
biển ở Việt Nam
QHKGB là một quá trình xây dựng, phát
triển và thực hiện lâu dài, mặc dù vẫn phải đảm
bảo các mục tiêu cho từng thời khoảng cụ thể
Vì vậy, nó sẽ trải qua nhiều chu kỳ, có tính lặp
lại nhưng ở tầm cao mới, phát triển theo con
đường xoáy trôn ốc theo quy luật phủ định của
phủ định Mỗi một chu kỳ sẽ gồm một số bước
cơ bản, giống nhau, nhưng được bổ sung, hoàn thiện và nâng cao dần Điều này là hết sức cần thiết vì QHKGB có tính thích ứng và dự báo Khi kết thúc một chu kỳ, sẽ có đánh giá hiệu quả để đưa ra những bổ sung và điều chỉnh phù hợp Mặt khác, những biến động hoặc phát hiện mới về điều kiện sinh thái học cũng cần có những điều chỉnh cho phù hợp
QHKGB ở Việt Nam được xác lập dựa theo tầm nhìn, mục tiêu nhiệm vụ đặt ra cho quy hoạch, bám sát chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 [8] Phân kỳ quy hoạch được thiết lập trên cơ sở tham khảo hướng dẫn của UNESCO, kinh nghiệm của một số nước, tham khảo phân kỳ quản lý tổng hợp vùng ven bờ [9, 10] Đặc biệt, việc lập phân kỳ dựa vào các căn
cứ pháp lý của Việt Nam, trong đó cụ thể nhất
là Luật Quy hoạch 2017 và nghị định hướng dẫn thực hiện [11]
Việc xây dựng, phát triển và thực hiện QHKGB ở Việt Nam là một quá trình mang tính chu kỳ đặt trong một tầm nhìn và mục đích
Trang 8xuyên suốt, với nhiều chu kỳ lặp lại ở hình thái
cao hơn, hoàn chỉnh hơn với các mục tiêu được điều chỉnh phù hợp hơn và các sản phẩm mong muốn có lợi ích cao hơn (hình 4)
Hình 4 Các bước và các chu kỳ QHKGB ở Việt Nam Bảng 1 Các bước và nhiệm vụ cơ bản xây dựng và thực hiện QHKGB ở Việt Nam
Bước Nhiệm vụ và hoạt động Bước 1: Chuẩn bị xây dựng quy hoạch 1 Ban hành chủ trương, xác định tổ chức và nguồn lực 2 Xây d ựng đề cương đề án
3 Phê duyệt đề cương và lựa chọn tư vấn lập quy hoạch Bước 2: Xây dựng quy hoạch
4 Thi ết lập hệ thống tư liệu phục vụ lập QHKGB
5 Phân tích đánh giá các điều kiện và mối tương tác
6 L ập phương án quy hoạch
7 Đóng góp hoàn thiện phương án quy hoạch Bước 3: Phê duyệt quy hoạch 8 Trình và th9 Phê duyệt và công bố quy hoạch ẩm định đề án
Bước 4: Thực hiện và giám sát quy hoạch
10 T ổ chức thực hiện
11 Triển khai các nhiệm vụ quản lý thực hiện
12 T ổ chức sự tham gia của các bên liên quan
13 Giám sát thực hiện quy hoạch Bước 5: Đánh giá và điều chỉnh quy hoạch
14 Tổ chức thực hiện đánh giá
15 Xác định nội dung đánh giá 16.Tiến hành đánh giá
17 Đề xuất các điều chỉnh phù hợp
Một chu kỳ quy hoạch không gian biển
hoàn chỉnh gồm 5 bước theo trình tự thời gian,
mỗi bước gồm một số nhiệm vụ cơ bản (bảng
1) Nó có thời khoảng khác nhau tùy cấp phân
vùng: cấp quốc gia và cấp vùng có thời
khoảng một chu kỳ là 10 năm, trong đó vào
giữa kỳ (5 măn) được rà soát để điều chỉnh
theo điều (theo điều Điều 52 của Luật Quy
hoạch 2017) Thời hạn lập quy hoạch không
quá 30 tháng tính từ ngày nhiệm vụ lập quy
hoạch được phê duyệt (Theo điều Điều 17 của
Nghị định số 37/2019/NĐ-CP) [10] QHKGB cấp địa phương có thời khoảng một chu kỳ là
5 năm Thời hạn lập quy hoạch không quá 30 tháng tính từ ngày nhiệm vụ lập quy hoạch được phê duyệt (Điều 17, Nghị định số 37/2019/NĐ-CP)
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, thời khoảng cho một chu kỳ QHKGB rất khác nhau ở các quốc gia khác nhau, trong khoảng 5-20 năm và
thời gian điều chỉnh quy hoạch cần thiết thường khoảng 5-7 năm [2]
Trang 9Nội dung các bước trong quy hoạch không
gian bi ển ở Việt Nam
Chu kỳ quy hoạch tiếp theo sẽ bao gồm một
bộ các mục đích, mục tiêu và biện pháp quản lý
được sửa đổi Điều này cần xem xét đến việc
theo dõi, đánh giá và nghiên cứu ứng dụng các
kết quả quản lý ban đầu, cũng như những thay
đổi chính trị, kinh tế và công nghệ trong bối
cảnh của QHKGB Phù hợp với các hướng dẫn,
cơ sở lý luận, điều kiện thực tế và cơ sở pháp lý
hiện hành ở Việt Nam
Bước 1: Chuẩn bị xây dựng quy hoạch
Nhiệm vụ 1 Ban hành chủ trương, xác định
tổ chức và nguồn lực: Cơ quan tổ chức lập quy
hoạch ở cấp lập quy hoạch tương ứng ra quyết
định lập đề án QHKGB, trong đó chỉ rõ tầm
nhìn và thời khoảng quy hoạch Nhiệm vụ này
xác định cơ sở pháp lý cho QHKHB; Xác định
nguồn vốn xây dựng đề cương đề án quy
hoạch; Xác định cơ quan lập quy hoạch và các
tổ chức tham gia, các bên liên quan
Nhiệm vụ 2 Xây dựng đề cương đề án quy
hoạch: Cơ quan lập quy hoạch tổ chức xây
dựng đề cương đề án quy hoạch; Tổ chức thu
thập và đánh giá tài liệu bước đầu để phục vụ
lập đề cương đề án quy hoạch; Xác định quy
mô, phạm vi, mục đích, mục tiêu, tiêu chí và cơ
sở pháp lý cho QHKGB; Xây dựng bản thảo đề
cương đề án QHKGB; Tham vấn, góp ý kiến
của các cơ quan tham gia và các bên liên quan
đề án quy hoạch
Nhiệm vụ 3 Phê duyệt đề cương và lựa
ch ọn tư vấn lập QHKGB: Cơ quan tổ chức lập
quy hoạch tiến hành thẩm định thông qua đề
cương đề án quy hoạch; Cơ quan lập quy hoạch
chỉnh sửa và bổ sung đề cương sau thẩm định
và trình cơ quan tổ chức lập quy hoạch ra quyết
định thông qua đề cương; Chọn tư vấn lập đề
án QHKGB theo các quy định của pháp luật
Bước 2 Xây dựng quy hoạch
Nhi ệm vụ 1 Thiết lập hệ thống tư liệu phục
vụ lập QHKGB: Thu thập toàn diện các thông
tin, tài liệu đã có về điều kiện tự nhiên, điều
kiện KTXH, tài nguyên vùng biển (tự nhiên, xã
hội nhân văn và tài nguyên vị thế), môi trường
và thiên tai; Điều tra khảo sát bổ sung: Nội
dung điều tra có trọng tâm để có được các tài
liệu thiết yếu và để kiểm tra, cập nhật các thông
tin quan trọng; Phân tích và đánh giá tài liệu,
lập cơ sở dữ liệu, hệ thống hóa thông tin không
gian bằng cách xây dựng các bản đồ số hóa về điều kiện tự nhiên, KTXH, môi trường; Đánh giá các quy hoạch ngành và vùng, địa phương hiện có liên quan
Nhi ệm vụ 2 Phân tích đánh giá các điều kiện và những mối tương tác: Đánh giá điều
kiện hiện tại: thực trạng điều kiện tự nhiên, KTXH, tài nguyên và môi trường, thiên tai,
những vấn đề xuyên vùng hoặc xuyên biên giới; thực trạng quản lý và sử dụng biển; Đánh giá điều kiện tương lai, bao gồm dự báo những nhu cầu sử dụng biển, những biến động về tài nguyên và môi trường, những tác động và ảnh hưởng đến sử dụng không gian biển; Dự báo
những phát sinh trong quá trình thực hiện QHKGB; Đánh giá tương tác đất liền – biển: Đánh giá những mối liên quan, những tương tác hai chiều thuận và nghịch giữa các hoạt động sử dụng không gian biển và đất ven biển, trọng tâm là du lịch biển, cảng và hàng hải, các khu kinh tế ven biển v.v.; Đánh giá mâu thuẫn/xung đột lợi ích: Mâu thuẫn hiện tại và khả năng xuất hiện, gia tăng trong lương lai giữa các hoạt động sử dụng giữa các ngành kinh tế và giữa phát triển kinh tế với các lĩnh
vực bảo tồn tự nhiên và quốc phòng, an ninh
Nhi ệm vụ 3 Lập phương án quy hoạch:
Lập bản đồ phân vùng sử dụng không gian biển
và thuyết minh: Phân bổ không gian cho các
hoạt động sử dụng biển để phát triển kinh tế,
bảo tồn tự nhiên, sử dụng đặc biệt và không gian dành riêng; Lập bản đồ QHKGB và thuyết minh Thể hiện sự phân bố cho các hoạt động
sử dụng trên các vùng/khu vực chức năng sử
dụng biển theo cơ cấu giữa các lĩnh vực kinh tế
- bảo tồn - quốc phòng, an ninh ở hoặc bảo tồn
- chuyển tiếp - phát triển ở các tỷ lệ bản đồ thích hợp; Đề xuất các chương trình, đề án, nhiệm vụ ưu tiên và lộ trình thực hiện: Phát triển và tổ chức thực hiện QHKGB; quy hoạch phát triển kinh tế biển; bảo tồn tự nhiên và bảo
vệ môi trường biển; đảm bảo an ninh, quốc phòng; điều tra và nghiên cứu khoa học; tăng cường pháp lý, quản lý, phát triển nguồn lực;
Đề xuất tổ chức, nguồn lực và giải pháp thực
hiện quy hoạch: Hoàn thiện và tăng cường luật pháp, chính sách; Xây dựng và phát triển nguồn nhân lực; Nguồn vốn cho đầu tư và quản lý;
Kết hợp giữa kinh tế với bảo tồn và quốc phòng, an ninh; Đẩy mạnh áp dụng khoa học và
Trang 10công nghệ và quản lý môi trường; Tăng cường
sự tham gia của các bên liên quan; Hợp tác
quốc tế; tuyên truyền và nâng cao nhận thức về
QHKGB
Nhi ệm vụ 4 Đóng góp hoàn thiện bước 1
phương án quy hoạch: Tổ chức đóng góp ý
kiến của các cơ quan, tổ chức tham gia; Tổ
chức tham vấn ý kiến của các bên liên quan;
Thông qua bản thảo đề án ở cơ quan tổ chức
lập QHKGB
Bước 3: Phê duyệt quy hoạch
Nhiệm vụ 1 Trình và thẩm định đề án: Lập
hồ sơ và trình thẩm định và phê duyệt quy
hoạch Cơ quan tổ chức lập quy hoạch có trách
nhiệm trình đề án QHKGB lên cấp có thẩm
quyền phê duyệt, sau khi đã thẩm định ở cấp
lập quy hoạch; Tổ chức thẩm định đề án quy
hoạch Trách nhiệm thẩm định và phê duyệt
QHKGB các cấp Quốc gia, cấp vùng và cấp
tỉnh đều thuộc về Chính phủ Trách nhiệm thẩm
định và phê duyệt cấp huyện (nếu có) thuộc về
UBND cấp tỉnh; Tổ chức lấy ý kiến của các cơ
quan và tổ chức xã hội; các bên liên quan và
công chúng; Cơ quan tổ chức lập quy hoạch
chỉnh sửa hoàn thiện đề án theo các góp ý
Nhi ệm vụ 2 Phê duyệt và công bố quy
hoạch: Cơ quan có thẩm quyền ra quyết định
phê duyệt QHKGB Với QHKGB cấp Quốc
gia, Chính phủ phải trình Quốc hội thông qua
trước khi quyết định phê duyệt; Công bố quy
hoạch: bằng văn bản, hệ thống thông tin mạng,
tuyên truyền và phổ biến bằng các hình thức
khác nhau
Bước 4: Thực hiện và giám sát quy hoạch
Nhiệm vụ 1 Tổ chức thực hiện QHKGB:
Xác định trách nhiệm chủ trì và điều phối của
cơ quan đầu mối thực hiện và trách nhiệm của
các cơ quan, tổ chức tham gia Cơ quan tổ chức
lập quy hoạch là đơn vị đầu mối thực hiện
QHKGB; Xác định trách nhiệm thực hiện
QHKGB quản lý đơn ngành: Các ngành kinh tế
cơ bản như Du lịch và dịch vụ; thủy sản và bảo
tồn tự nhiên, cảng và hàng hải, khoáng sản và
dầu khí, quốc phòng an ninh v.v.; Xác định
trách nhiệm thực hiện QHKGB theo địa
phương: Trường hợp QHKHB cấp tỉnh và
huyện, địa phương cấp tỉnh có trách nhiệm đầu
mối; Trường hợp thực hiện các QHKGB cấp
vùng và quốc gia, địa phương cấp tỉnh là các cơ
quan tham gia; Xây dựng bản quy chế phối hợp
được thống nhất xây dựng giữa cơ quan đầu mối và các cơ quan, tổ chức liên quan.1
Nhiệm vụ 2 Triển khai các nhiệm vụ quản
lý thực hiện QKHG Đây là một nhiệm vụ
chính yếu, gồm nhiều hoạt động
Cấp phép giao quyền sử dụng không gian biển và cấp phép cho các hoạt động trên các vùng biển sử dụng chung; hoặc cấp phép cho các hoạt động trên các vùng biển sử dụng chung, ví dụ đánh bắt thủy sản, giao thông trên biển v.v Bộ TNMT hoặc chính quyền địa phương cấp tỉnh (riêng nuôi trồng thủy sản đến
3 hải lý là cấp huyện) có thầm quyền cấp phép giao quyền sử dụng biển theo QHKGB sau khi
có giấy phép đầu tư theo luật định;
Điều phối quan hệ các ngành, địa phương trong quá trình thực hiện quy hoạch: Theo dõi việc thực hiện các quy hoạch ngành và địa phương xem có phù hợp và thống nhất với QHKGB và có ý kiến kịp thời khi cần thiết Theo dõi việc tuân thủ và xử lý kịp thời việc không tuân thủ QHKGB: của các hoạt động sử dụng không gian biển của các tổ chức,
cá nhân; Đàm phán với các tổ chức, cá nhân hoạt động hoặc người quản lý không tuân thủ
để xác định lịch trình và các biện pháp thỏa thuận có sự tuân thủ Thực hiện chế tài, khi cần thiết, để bắt buộc tuân thủ và trừng phạt một số hậu quả vi phạm pháp luật hoặc đe dọa đến sức khỏe cộng đồng, tác động tiêu cực môi trường, bao gồm phạt tiền hoặc rút giấy phép
Phát hiện và giải quyết kịp thời các mâu thuẫn, xung đột nảy sinh trong quá trình sử dụng không biển theo quy hoạch: Phát hiện các mâu thuẫn giữa các ngành, giữa các địa phương, giữa cá nhân và cộng động và giữa bảo tồn tự nhiên, phát triển kinh tế và an ninh quốc phòng Các xung đột thường xảy ra do tranh chấp không gian, do gây tác động tiêu cực đến môi trường và tổn hại tài nguyên do các nhóm tổ chức, cá nhân sử dụng biển gây ra
1 Dựa theo kết quả nghiên cứu, Đề tài KC.09.16/16-20: ”Nghiên cứu xây dựng phương án quy hoạch không gian biển Vịnh Bắc Bộ” thuộc chương trình trọng điểm Quốc gia KC.09/16-20: “Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ phục vụ quản lý biển, hải đảo và phát triển kinh tế biển” đã đề xuất mô hình phân cấp QHKGB ở Việt Nam: cấp Quốc gia, cấp vùng và cấp địa phương (cơ bản là cấp tỉnh, một số trường hợp đặc biệt áp dụng cấp huyện).