Thông qua các hoạt động giáo dục, đặc biệt là thông qua hoạt động tìm tòi, khám phá, thí nghiệm, thực nghiệm, các trò chơi học tập cho trẻ, chúng ta đã giúp trẻ hình thành, phát triển nh
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
CƠ SỞ LÝ LUẬN
Bắt đầu từ năm học 2016 – 2017, Sở GD&ĐT đã hướng dẫn triển khai thực hiện chuyên đề: “Phát triển nhận thức cho trẻ trong trường mầm non”, và chúng tôi nhận thức rằng cần đáp ứng nhu cầu phát triển nhận thức của trẻ thông qua các hoạt động giáo dục mầm non được thiết kế khoa học, gắn với chương trình giảng dạy và phù hợp với từng độ tuổi Việc triển khai đòi hỏi sự chuẩn bị nguồn lực, đào tạo đội ngũ giáo viên, xây dựng mô hình hoạt động tích hợp nhận thức vào thói quen hàng ngày của trẻ, cũng như đánh giá tiến bộ một cách linh hoạt Nội dung trọng tâm bao gồm phát triển kỹ năng quan sát, tư duy logic, ngôn ngữ và nhận diện số đếm, khuyến khích trẻ tự khám phá, đặt câu hỏi và giải quyết vấn đề, từ đó tạo nền tảng cho sự tự tin và chuẩn bị cho các cấp học tiếp theo.
Để đảm bảo sự phát triển nhận thức của trẻ hiệu quả, cần xây dựng môi trường giáo dục chất lượng, đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị giáo dục phù hợp với lứa tuổi, đồng thời sử dụng đồ dùng và đồ chơi phù hợp để hỗ trợ quá trình học tập Những yêu cầu của nhà trường và môi trường giáo dục xung quanh ngày càng tăng về mức độ phức tạp và thách thức nhằm kích thích sự phát triển trí tuệ của trẻ, giúp trẻ tiếp cận các hoạt động học tập với tính khám phá cao và phát huy tối đa tiềm năng.
Đẩy mạnh tổ chức các hoạt động giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và hiệu quả học tập Giáo viên định hướng, tăng cường cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên để phát triển khả năng quan sát, tư duy tìm tòi và phát hiện hiện tượng, từ đó kích thích sự tò mò và sáng tạo Nhờ đó trẻ được hiểu vấn đề sâu sắc hơn và lĩnh hội kiến thức một cách hiệu quả, bền vững.
Chú trọng khai thác và sử dụng hiệu quả môi trường hoạt động ở các góc lớp, khai thác triệt để đồ dùng, đồ chơi và hệ thống các bài tập thí nghiệm thực nghiệm nhằm nâng cao nhận thức của trẻ Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, với vai trò cán bộ quản lý chuyên môn, tôi đã nghiên cứu xây dựng mô hình trường học thứ hai theo hướng dẫn nhiệm vụ năm học của Sở GD&ĐT, triển khai mô hình “Không gian tư duy sáng tạo” giai đoạn 2017-2020 cho 100% CBGVNV và học sinh của trường Đồng thời tăng cường tổ chức các hoạt động thực hành trải nghiệm cụ thể nhằm phát huy tư duy sáng tạo và nâng cao chất lượng giáo dục.
Xây dựng mô hình Không gian sáng tạo bằng cách hoàn thiện cơ sở vật chất và đồ dùng đồ chơi hiện đại có tính giáo dục cao, đồng thời tạo môi trường hoạt động khuyến khích sự tò mò, hợp tác và trao đổi giữa trẻ Việc lựa chọn nội dung, hình thức và phương pháp tiến hành được tối ưu để phù hợp với độ tuổi, nhằm hình thành Không gian tư duy sáng tạo nơi trẻ có thể chủ động khám phá, phát huy sáng tạo và mạnh dạn thể hiện ý tưởng, từ đó tự tin hơn trong học tập và các hoạt động giáo dục.
Chỉ đạo giáo viên dành một góc trong lớp để xây dựng Không gian tư duy sáng tạo cho trẻ nhằm tạo môi trường học tập kích thích sự tò mò và khả năng sáng tạo của trẻ, với góc được trang trí bằng màu sắc tinh tế, thẩm mỹ thu hút sự chú ý Trong không gian này cần có đầy đủ các loại đồ dùng, đồ chơi theo quy định, được bổ sung thêm các thiết bị theo phương pháp Montessori và Glen Doman để tạo điều kiện tối đa cho trẻ được hoạt động và khám phá Bên cạnh đó là những bộ học liệu để trẻ được trực tiếp thực hành các thí nghiệm, tự mình nhận ra kết quả của các hoạt động, từ đó hình thành tư duy logic và kỹ năng giải quyết vấn đề.
Chỉ đạo giáo viên tăng cường các hoạt động khám phá trải nghiệm về thiên nhiên,
Trong ngày, kết hợp 6 hoạt động bao gồm chơi và các hoạt động khác để hỗ trợ sự phát triển nhận thức của trẻ Lựa chọn bài tập và trò chơi phát triển nhận thức phù hợp với độ tuổi, nhằm kích thích tư duy, ghi nhớ và khả năng giải quyết vấn đề Sử dụng nhiều trò chơi có luật rõ ràng và dễ hiểu, được điều chỉnh theo từng trẻ để bảo đảm tham gia tự tin và an toàn Việc đa dạng hóa bài tập và trò chơi giúp trẻ rèn luyện trí nhớ, tư duy logic và khả năng quan sát, đồng thời tăng sự hứng thú và hoạt động tích cực hàng ngày.
Chỉ đạo giáo viên xây dựng kế hoạch các nội dung hoạt động sáng tạo về nhận thức, về tạo hình cho trẻ phù hợp với độ tuổi theo nguyên tắc từ dễ đến khó, có thể chọn 2 hay 3 hoạt động thực hành, trải nghiệm sáng tạo trong 1 tuần tùy theo mức độ khả năng của trẻ, điều kiện của lớp
Chỉ đạo giáo viên chú trọng rèn các kỹ năng thực hành khéo léo, phát triển khả năng tập trung chú ý, quan sát, nhận xét, phán đoán và đưa ra kết luận, đồng thời đảm bảo tính vừa sức cho học sinh Tăng cường tổ chức các lễ hội dân gian và lễ hội truyền thống trong năm học để trẻ được khám phá, thực hành và trải nghiệm một cách phong phú Việc kết hợp giữa rèn kỹ năng thực hành và các hoạt động trải nghiệm giúp nâng cao hiệu quả học tập và phát huy tối đa tiềm năng của trẻ.
THỰC TRẠNG CỦA NHÀ TRƯỜNG
- Trường luôn được đón nhận sự chỉ đạo sâu sát của PGD&ĐT Quận Thanh Xuân, sự giúp đỡ nhiệt tình của các ban ngành đoàn thể
- Đội ngũ cán bộ, giáo viên của trường luôn nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ Các đồng chí khối trưởng các khối lớp luôn tích cực trong việc học tập bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, chủ động phối hợp cùng đồng nghiệp để xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với trẻ Bước đầu có những sáng tạo trong việc xây dựng môi trường, lựa chọn nội dung, hình thức tổ chức hoạt động
- Các bậc phụ huynh quan tâm ủng hộ, tin tưởng và phối hợp cùng nhà trường chăm lo cho giáo dục trẻ
Trang thiết bị dành cho hoạt động phát triển nhận thức còn chưa đáp ứng đúng yêu cầu
Để nâng cao chất lượng giáo dục, cần đồng bộ cải thiện kỹ năng lập kế hoạch, lựa chọn nội dung giáo dục, hình thức tổ chức và phương pháp giảng dạy Hiện nay, một số giáo viên vẫn chưa linh hoạt trong việc điều chỉnh kế hoạch, chọn nội dung và tổ chức hoạt động sao cho phù hợp với trình độ và kỹ năng của trẻ, khiến các phương pháp giảng dạy chưa thực sự phù hợp với nhu cầu học tập của từng em và làm giảm hiệu quả giáo dục.
Giáo viên chưa có kỹ năng chắt lọc và đưa vào áp dụng những bài tập tư duy, trò chơi sáng tạo, những thí nghiệm thực nghiệm có hiệu quả
3 Kết quả khảo sát đầu năm học:
Trong đó tỉ lệ (%) Đạt yêu cầu
Còn thiếu, cần bổ sung
1 Giờ học có đồ dùng dụng cụ đảm bảo cho trẻ hoạt động nhận thức
2 Môi trường, cơ sở vật chất các lớp phục vụ cho hoạt động phát triển nhận thức của các lớp
3 Giáo viên tổ chức hoạt động phát triển nhận thức của trẻ được đánh giá xếp loại
Với kết quả đạt được, tôi trăn trở làm thế nào để triển khai hiệu quả các hoạt động phát triển nhận thức cho các cháu Là cán bộ quản lý của nhà trường, tôi đã đi sâu nghiên cứu một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng phát triển nhận thức cho trẻ tại trường thông qua xây dựng mô hình trường học thứ 2 Mô hình này nhấn mạnh sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng, đồng thời tăng cường các hoạt động trải nghiệm và đổi mới phương pháp giảng dạy để đánh giá và cải tiến liên tục Các biện pháp cụ thể được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện phát triển nhận thức, từ quy trình lên kế hoạch đến đánh giá kết quả, giúp trẻ được phát triển nhận thức một cách toàn diện trong môi trường giáo dục hiện đại. -**Support Pollinations.AI:** -🌸 **Ad** 🌸Powered by Pollinations.AI free text APIs [Support our mission](https://pollinations.ai/redirect/kofi) to keep AI accessible for everyone.
“Không gian tư duy sáng tạo”
BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO THỰC HIỆN
Phát triển nhận thức đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ Ở mỗi giai đoạn, khả năng nhận thức của trẻ lại khác nhau, vì vậy khi thiết kế chương trình giáo dục nhằm phát triển nhận thức cho trẻ thông qua các bài tập tư duy và trò chơi sáng tạo, cần dựa trên các cơ sở phù hợp với từng độ tuổi và đặc điểm phát triển cũng như điều kiện môi trường học tập Những cơ sở này giúp đảm bảo bài tập tư duy và trò chơi sáng tạo kích thích tư duy, trí nhớ và kỹ năng giải quyết vấn đề của trẻ một cách tự nhiên và hiệu quả.
Các bài tập tư duy, trò chơi sáng tạo và thí nghiệm thực nghiệm nên được thiết kế phù hợp với từng độ tuổi của trẻ để tối ưu sự hứng thú và kích thích khả năng tìm tòi khám phá Việc điều chỉnh nội dung và mức độ hoạt động theo độ tuổi giúp trẻ tham gia tích cực hơn, rèn luyện tư duy logic, tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề Bằng cách kết hợp các hoạt động tư duy, trò chơi sáng tạo và thí nghiệm thực nghiệm có tính khám phá, cha mẹ và thầy cô có thể nuôi dưỡng sự tò mò của trẻ, khuyến khích khám phá thế giới xung quanh và phát triển thói quen học hỏi lâu dài.
Cùng với việc dạy trẻ kiến thức chúng ta phải chú ý đến việc phát triển các kỹ
Các bài tập tư duy, trò chơi sáng tạo và thí nghiệm thực nghiệm đóng vai trò rất lớn đối với sự phát triển nhận thức của trẻ Vì vậy, phát triển tư duy cho trẻ thông qua hệ thống các bài tập, trò chơi và thí nghiệm thực nghiệm cần được tiến hành mạnh mẽ và toàn diện, đồng thời có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường để tạo điều kiện tối ưu cho sự phát triển của trẻ.
Hệ thống bài tập tư duy, trò chơi sáng tạo là hình thức vui chơi, học tập tích cực vừa là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện
Thực hiện đúng các bài tập và trò chơi theo hướng dẫn sẽ giúp trẻ hoàn thiện kỹ năng học tập Đồng thời, những hoạt động này tạo điều kiện cho trẻ phát huy tối đa khả năng hoạt động xã hội và tăng cường sự phối hợp khi tham gia các hoạt động nhóm.
Trò chơi tư duy sáng tạo còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và trí tưởng tượng
Nội dung của các thí nghiệm phản ánh những hiện tượng giản dị của cuộc sống tự nhiên và xã hội diễn ra hàng ngày, gần gũi với thế giới sống động của trẻ Những hiện tượng ấy được trình bày một cách dễ hiểu, giúp trẻ nhận diện mối quan hệ giữa hiện tượng quanh mình và các nguyên lý khoa học cơ bản; từ đó hình thành kỹ năng quan sát, tư duy phản biện và sự thích thú với thế giới tự nhiên cũng như xã hội.
Trong bài viết này, danh sách các bài tập, trò chơi hấp dẫn và hoạt động thí nghiệm kỳ thú dành cho trẻ được trình bày rõ ràng để thỏa mãn trí tò mò và phát triển tư duy sáng tạo Mỗi hoạt động đi kèm với tên bài tập cụ thể, kèm hướng dẫn đơn giản, dễ nhớ và dễ hiểu để phụ huynh và giáo viên có thể thực hiện ngay tại nhà hoặc lớp học Đồ dùng và đồ chơi kèm theo được thiết kế đẹp mắt, trực quan và an toàn, nhằm đảm bảo trẻ tham gia hoạt động một cách an toàn, vui vẻ và hiệu quả Các từ khóa liên quan như bài tập, trò chơi hấp dẫn, hoạt động thí nghiệm, hướng dẫn đơn giản, đồ dùng an toàn được tích hợp tự nhiên, giúp nội dung dễ được tìm kiếm và tiếp cận bởi người đọc quan tâm đến giáo dục trẻ em.
Vai trò của giáo viên là khai thác các bài tập, trò chơi, thí nghiệm hay và phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ
Các hoạt động tương tác giữa trẻ với trẻ và giữa cô với trẻ, kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm, có tác dụng to lớn trong việc giúp trẻ phát triển nhận thức và kỹ năng một cách toàn diện, từ đó góp phần phát triển nhân cách cho trẻ.
1 Biện pháp 1: Tăng cường đầu tư bổ sung, cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi, xây dựng môi trường không gian tư duy sáng tạo cho trẻ
Trong các trường mầm non, đồ dùng, đồ chơi và thiết bị dạy học được cấp theo văn bản 01/VBHN-BGD&ĐT vẫn chưa phong phú về chủng loại và chưa có những đồ dùng đồ chơi tiên tiến có tính kích thích học tập cho trẻ, dẫn đến hạn chế trong khả năng kích thích khám phá, sáng tạo và phát triển nhận thức của trẻ.
Việc sắp xếp đồ chơi chưa khoa học dẫn đến chất lượng tổ chức các hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ ở các lớp còn hạn chế và chưa đáp ứng yêu cầu Để nâng cao hiệu quả giáo dục, cần thiết thiết kế không gian chơi và trình tự tổ chức hoạt động nhận thức một cách khoa học, giúp trẻ dễ tiếp cận đồ chơi, kích thích tư duy, quan sát và kỹ năng giao tiếp Việc cải thiện cách bài trí đồ chơi sẽ tăng cường tính tương tác, huy động sự tham gia của trẻ và phù hợp với chuẩn phát triển của trẻ cũng như chương trình giáo dục.
Thiết kế môi trường góc học tập cho trẻ có thẩm mỹ chưa cao đang làm giảm hiệu quả hoạt động của các em Trước thực trạng này, tôi mạnh dạn đề xuất với Ban giám hiệu việc đầu tư bổ sung đồ dùng, đồ chơi học tập cho các lớp và xin ý kiến tư vấn thiết kế, trang trí môi trường góc tư duy sáng tạo trong từng lớp để tăng hiệu quả thực hiện nhiệm vụ phát triển nhận thức cho trẻ và nâng cao khả năng chủ động sáng tạo của giáo viên Kết quả là nhận được sự đồng thuận và ủng hộ cao từ Ban giám hiệu.
Trước thực trạng đồ dùng đồ chơi chưa được sắp xếp khoa học, tôi tích cực tìm hiểu và tham quan thực tế các trường đã thành công trong đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị Montessori phục vụ phát triển nhận thức Bên cạnh đó, tôi mạnh dạn mời chuyên gia tư vấn để thiết kế và trang trí góc tư duy sáng tạo có thẩm mỹ, thu hút sự chú ý của trẻ và tăng cường hoạt động của các con trong góc Tôi nhanh chóng phối hợp với Ban giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn các khối và giáo viên các lớp để lên kế hoạch xây dựng và triển khai thực hiện trong các lớp.
Thiết kế và thực hiện trang trí góc tư duy sáng tạo với màu sắc trang nhã nhưng thu hút được sự thích thú của trẻ
Môi trường không gian tư duy sáng tạo tích cực cho trẻ
Bổ sung đồ dùng đồ chơi hiện đại nhằm phát triển trí tuệ cho trẻ trong góc đảm bảo tính khoa học, trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ thực hiện cho từng bộ dụng cụ khắc phục tình trạng mất thời gian tìm hiểu khi sử dụng
Với nhận thức và quyết tâm cao, góc tư duy sáng tạo được chú trọng nhằm phát huy tối đa khả năng nhận thức của trẻ tại các lớp đã được đầu tư, thiết kế và đưa vào sử dụng ngay từ đầu năm học 2017-2018 Việc bố trí đồ dùng và đồ chơi học tập đầy đủ về hình thức và số lượng giúp trẻ hoạt động thoải mái, tạo điều kiện cho việc khám phá và sử dụng các đồ dùng một cách có hiệu quả, từ đó nâng cao chất lượng học tập và sự hứng thú của trẻ. -**Support Pollinations.AI:** -🌸 **Ad** 🌸Powered by Pollinations.AI free text APIs [Support our mission](https://pollinations.ai/redirect/kofi) to keep AI accessible for everyone.
HIỆU QUẢ
Với sáng kiến kinh nghiệm được áp dụng vào chỉ đạo đối với cán bộ, giáo viên trong điều kiện thực tế của trường năm học 2017–2018, các biện pháp tôi triển khai đã cho thấy hiệu quả rõ rệt, đồng thời làm cho công tác quản lý trường học trở nên thuận lợi hơn.
1 Đối với trẻ: Thông minh, nhanh nhẹn, chủ động trong hoạt động khám phá tìm hiểu, khả năng suy luận đưa ra ý kiến của bản thân rất tự tin
2 Đối với giáo viên: Kĩ năng lập kế hoạch, xây dựng môi trường hoạt động cho trẻ, phương pháp, hình thức tổ chức , xây dựng được cho từng khối lứa tuổi hệ thống các bài tập phát triển, trò chơi tư duy sáng tạo phù hợp Chủ động linh hoạt hơn và bước đầu có sáng tạo
3 Đối với phụ huynh: Luôn quan tâm ủng hộ các phong trào của nhà trường, thực hiện tốt các qui định của trường, của lớp, tích cực phối hợp cùng nhà trường để nuôi dạy con tốt
4 Cơ sở vật chất, trang thiết bị: Góc lớp được trang trí đẹp có hiệu quả sử dụng Đồ dùng đồ chơi được đầu tư đồng bộ hiện đại, bổ sung vào các lớp bộ đồ dùng Montessori đầy đủ các nội dung phát triển
Kết quả đánh giá cuối năm so sánh đối chứng với đầu năm như sau:
KẾT QUẢ CUỐI NĂM HỌC
SO VỚI ĐẦU NĂM HỌC
Trong đó tỷ lệ (%) Đạt yêu cầu Đạt yêu cầu nhưng cần chỉnh sửa thêm
1 Giờ học có đồ dùng dụng cụ
Môi trường, cơ sở vật chất các lớp phục vụ cho hoạt động phát triển nhận thức của các lớp
Giáo viên tổ chức hoạt động phát triển nhận thức của trẻ được đánh giá xếp loại