(SKKN mới NHẤT) thực trạng hình thành kỹ năng giao tiếp cho trẻ 5 6 tuổi thông qua hoạt động vui chơi ở trường mầm non đồng sơn, thành phố đồng hới, tỉnh quảng bình

Trò chơi giúp trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp, hình thành nhân cách, trí lực đểtrẻ hòa nhập vào cuộc sống với mọi người xung quanh.Thông qua trò chơigiúp trẻ phát triển các giác quan, h

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tàiGiao tiếp là nhu cầu cơ bản trong đời sống tinh thần của con người Nhờ giaotiếp, mỗi người gia nhập vào các mối quan hệ xã hội , tổng hoà các quan hệ

xã hội tạo thành bản chất con người, lĩnh hội nền văn hoá xã hội tạo thànhtâm lí, ý thức, nhân cách Dân gian có câu: Đi một ngày đàng, học một sàngkhôn Càng tích cực tham gia vào các mối quan hệ xã hội, quan hệ giao tiếpphong phú bao nhiêu con người càng tiếp thu được những giá trị vật chất, tinhthần to lớn bấy nhiêu

Đối với trẻ em, giao tiếp có vai trò quan trọng giúp trẻ có thêm nhữngkiến thức về thế giới xung quanh, phong tục, tập quán, văn hoá của dân tộc

Từ đó trẻ sẽ áp dụng vào cuộc sống một cách có hiệu quả, phù hợp với cácchuẩn mực xã hội Có rất nhiều con đường rèn luyện, hình thành và phát triển

kỹ năng giao tiếp cho trẻ nhưng con đường gần nhất đó là thông qua hoạtđộng vui chơi Có thể nói trò chơi và tuổi thơ chính là hai người bạn thân thiếtkhông thể tách rời nhau được Chơi là hoạt động tự nhiên trong cuộc sống củamỗi người, nó là một thiên tính của tuổi thơ nên nó đặc biệt quan trọng đốivới sự phát triển của trẻ em Không chơi trẻ chỉ tồn tại chứ không phải là đangsống, không chơi trẻ không thể phát triển Nhà văn hào lỗi lạc người NgaMaxim Gorki đã từng nói: “Trò chơi là con đường dẫn trẻ em đến chỗ nhậnthức được cái thế giới mà ở trong đó các em đang sống, cái thế giới mà các

em có sứ mệnh phải cải tạo”

Trò chơi giúp trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp, hình thành nhân cách, trí lực đểtrẻ hòa nhập vào cuộc sống với mọi người xung quanh.Thông qua trò chơigiúp trẻ phát triển các giác quan, hoàn thiện chức năng tâm sinh lý hình thànhnhân cách

Thực tiễn hiện nay, việc hình thành kỹ năng giao tiếp cho trẻ 5 - 6 tuổivẫn còn nhiều hạn chế; giáo viên chưa có nhiều biện pháp giáo dục phù hợp,các hình thức tổ chức chưa thực sự phong phú Mặt khác, hiện nay chưa cónhiều công trình nghiên cứu sâu sắc về việc hình thành kỹ năng giao tiếpthông qua hoạt động vui chơi của trẻ, đặc biệt là trẻ 5 – 6 tuổi

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Thực trạng hình thành kỹ năng giao tiếp cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động vui chơi ở Trường Mầm non Đồng Sơn, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình”.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng hình thành kỹ năng giaotiếp cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động vui chơi ở trường Mầm non ĐồngSơn, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, từ đó đề xuất một số biện phápgóp phần nâng cao hiệu quả hình thành kỹ năng giao tiếp cho trẻ

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng hình thành kỹ năng giao tiếp cho trẻ 5 - 6 tuổi ở TrườngMầm non Đồng Sơn, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình thông qua hoạtđộng vui chơi

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu 3 nhiệm vụ chính:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến việc hình thành kỹ năng giaotiếp cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động vui chơi

- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng việc hình thành kỹ năng giaotiếp cho trẻ 5 - 6 tuổi ở Trường Mầm non Đồng Sơn, thành phố Đồng Hới, tỉnhQuảng Bình Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc hình thành kỹ năng giaotiếp cho trẻ

- Đề xuất một số biện pháp tác động góp phần hình thành kỹ năng giaotiếp cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động vui chơi

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Xây dựng hệ thống khái niệm làm cơ sở lý luận cho đề tài, bao gồmphương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, hệ thống hóa và khái quát hóa vấn

đề lý luận về việc hình thành kỹ năng giao tiếp cho trẻ 5 – 6 tuổi

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 6.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu trưng cầu ý kiến

Khảo sát, đánh giá nhận thức của giáo viên về thực trạng hình thành kỹnăng giao tiếp cho trẻ 5 – 6 tuổi trong hoạt động vui chơi ở trường mầm non.Những yếu tố ảnh hưởng và các biện pháp mà giáo viên đã sử dụng để hìnhthành kỹ năng giao tiếp cho trẻ 5 – 6 tuổi

6.2.2 Phương pháp quan sát

Trực tiếp quan sát các hoạt động của trẻ và giáo viên tại địa bàn khảosát Sử dụng phiếu quan sát để thu thập những thông tin phục vụ mục đíchnghiên cứu của đề tài

6.2.3 Phương pháp đàm thoại

Trực tiếp trao đổi với giáo viên và trẻ nhằm chính xác hóa những thôngtin thu được từ các phương pháp nghiên cứu khác

6.2.4 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Nhằm thu thập ý kiến đóng góp của các nhà chuyên môn có kinh nghiệmtrong lĩnh vực nghiên cứu

6.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học

Thông qua các số liệu, thông tin thu thập được, tiến hành xử lý số liệuqua đó rút ra những kết luận để đánh giá các giả thuyết, nhận định về việchình thành kỹ năng giao tiếp cho trẻ 5 – 6 tuổi và nhằm khẳng định độ tin cậy,tính thuyết phục của đề tài

7 Phạm vi và thời gian nghiên cứu

* Phạm vi nghiên cứu: Trường Mầm non Đồng Sơn, thành phố Đồng

9 Cấu trúc của đề tài

Đề tài gồm có 3 chương không kể mở đầu, kiến nghị và kết luận, danh mụctài liệu tham khảo

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về kỹ năng giao tiếp của trẻ mẫu giáo thôngqua hoạt động vui chơi

Chương 2: Thực trạng việc hình thành kỹ năng giao tiếp cho trẻ 5 – 6 tuổi ởTrường Mầm non Đồng Sơn, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

Chương 3: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hình thành kỹ năng giao tiếpcho trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động vui chơi.

Chương 1MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KỸ NĂNG GIAO TIẾP CỦA TRẺ MẪU GIÁO THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Ở nước ngoài

Từ lâu, vấn đề giao tiếp được các nhà triết học, tâm lý học, xã hội học quan tâm

Giữa thế kỉ XIX, trong bản thảo Kinh tế - Triết học 1884, Các Mác (1818

- 1883) khi bàn về nhu cầu xã hội giữa người với người trong hoạt động xã hội

và tiêu dùng, xã hội loài người phải giao tiếp thực sự với nhau Các Mác viết:

"Cảm giác và sự hưởng thụ của những người khác cũng trở thành sở hữu của bản thân tôi Cho nên ngoài vũ khí quan trực tiếp ấy hình thành những khí quan xã hội, dưới hình thức xã hội Chẳng hạn như giao tiếp với người khác đã trở thành khí quan biểu hiện sinh hoạt của tôi và một trong những phương thức chiếm hữu sinh hoạt của con người Hơn thế nữa thông qua giao tiếp với người khác mà có thái độ với chính bản thân mình, mỗi người tự soi mình".

Mác chỉ ra rằng, trong sản xuất vật chất và tái xuất con người, buộc con ngườiphải giao tiếp trực tiếp với nhau Con người chỉ trở thành người khi có nhữngquan hệ hiện thực với những người khác, và giao tiếp trực tiếp với nhữngngười khác

Đến thế kỉ XX, Gmít (1863-1931) đã đưa ra thuyết qua lại tượng trưng,ông khẳng định vai trò của giao tiếp đối với sự tồn tại của con người, hay như

ta thường nói, con người chỉ tồn tại trong xã hội là người trong cộng đồngngười

Những công trình nghiên cứu về giao tiếp của trẻ như: M.I Lixina với

“Nguồn gốc của những hình thức giao tiếp của trẻ em”, A.V Daparogiet và M.I.

Lixina nghiên cứu “Sự phát triển giao tiếp của trẻ mẫu giáo”, A.Ruskaia với “Phát triển giao tiếp của trẻ với người lớn và bạn cùng tuổi”….

1.1.2 Ở Việt Nam

Ở Việt Nam, vấn đề giao tiếp mới được nghiên cứu từ cuối những năm

1970 đến những năm 1980 Phạm Minh Hạc định nghĩa: “Giao tiếp là quátrình xác lập và vận hành các quan hệ xã hội giữa người ta với nhau”

Nhóm các công trình nghiên cứu kỹ năng giao tiếp sư phạm có thể kể

tới là: Hoàng Anh “Kỹ năng giao tiếp sư phạm của sinh viên”, Nguyễn Thạc Hoàng Anh với cuốn “Luyện giao tiếp sư phạm” - Đại học Sư phạm - 1998, Ngô Công Hoàn - Hoàng Anh “Giao tiếp sư phạm”, Trần Duy Hưng đã bàn tới kỹ năng

-giao tiếp sư phạm của sinh viên, Ứng xử sư phạm (Trịnh Trúc Lâm)

Một số công trình nghiên cứu về giao tiếp cho trẻ mầm non cụ thể như:

TS Hoàng Thị Phương “Nghiên cứu về hành vi giao tiếp của trẻ 5 – 6 tuổi”, Trần Trọng Thủy “Giao tiếp và sự phát triển nhân cách của trẻ”, Ngô Công Hoan “Giao tiếp và ứng xử giữa cô giáo với trẻ”, Nguyễn Văn Lũy – Trần Thị Tuyết Hoa với

“Giao tiếp với trẻ em”,Vũ Thị Ngân – Lê Xuân Hồng (biên dịch) “Những vấn đề giao tiếp của trẻ ở trường mầm non” …

Như vậy qua một số công trình nghiên cứu của các tác giả trong vàngoài nước, chúng ta có thể khẳng định được sự cần thiết của việc hình thành kỹnăng giao tiếp cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường Mầm non thông qua hoạt động vui chơi

1.2 Một số vấn đề lý luận về kỹ năng giao tiếp của trẻ mẫu giáo

1.2.1 Khái niệm giao tiếp

Có rất nhiều những khái niệm về giao tiếp Giao tiếp là một quá trình tác động qua lại giữa các nhân cách cụ thể.Giao tiếp chỉ được thực hiện trong môi trường xã hội Trong giao tiếp conngười bộc lộ thái độ với người khác và chính mình Nhờ đó các nhà trị liệu tâm

lý mới chuẩn đoán được các bệnh nhân một cách khác nhau rồi kết hợp vớicác phương pháp khác để trị liệu (V.N Miaxixev, 1960)

Giao tiếp là hoạt động xác lập, vận hành quan hệ giữa người với người

để hiện thực hóa các quan hệ xã hội giữa người với nhau (TS Phạm Minh Hạc,1998)

Theo từ điển tiếng việt, giao tiếp là trao đổi, tiếp xúc với nhau Ngônngữ là công cụ giao tiếp

Nhưng chúng tôi đồng tình với quan điểm theo Tâm lý học : giao tiếp là

sự tiếp xúc tâm lí giữa người và người, thông qua đó con người trao đổi vớinhau về thông tin, về cảm xúc, tri giác lẫn nhau và ảnh hưởng tác động qualại lẫn nhau Hay nói khác đi giao tiếp là sự xác lập và vận hành các quan hệngười - người, hiện thực hoá các quan hệ xã hội giữa chủ thể này và chủ thểkhác

1.2.2 Vai trò giao tiếp đối với quá trình phát triển tâm lý của trẻ

Nhờ có giao tiếp mà trẻ tham gia vào các mối quan hệ xã hội, tiếp thunhững kinh nghiệm xã hội – lịch sử chuyển thành những kinh ngiệm của bảnthân

Thông qua giao tiếp trẻ đối chiếu, so sánh hành vi, thái độ của mình, từ

đó có phương pháp điều chỉnh phù hợp

1.2.3 Kỹ năng giao tiếp 1.2.3.1 Khái niệm kỹ năng giao tiếp

Có nhiều trường phái định nghĩa khác nhau về kỹ năng giao tiếp, trong

đó Tâm lý học định nghĩa: Kỹ năng giao tiếp là khả năng nhận thức nhanhchóng những biểu hiện bên ngoài và những biểu hiện tâm lý bên trong củađối tượng và bản thân của chủ thể giao tiếp, là khả năng sử dụng hợp lý cácphương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, biết cách tổ chức, điều chỉnh quátrình giao tiếp nhằm đạt mục đích giao tiếp

Kỹ năng giao tiếp của cá nhân với đối tượng giao tiếp là sự thể hiện cácthao tác, cử chỉ, điệu bộ, hành vi, thông qua ngôn ngữ hoặc phi ngôn ngữ

1.2.3.2 Các nhóm kỹ năng giao tiếp

Bao gồm có 3 nhóm:

Nhóm kỹ năng định hướng giao tiếp: Được biểu hiện ở khả năng dựa

vào sự biểu cảm, ngữ điệu, thanh điệu của ngôn ngữ, cử chỉ, động tác, thờiđiểm và không gian giao tiếp để phán đoán chính xác về nhân cách cũng nhưmối quan hệ giữa chủ thể và đối tượng giao tiếp

Nhóm kỹ năng này còn được phân chia nhỏ hơn thành những kỹ năngsau: Đọc trên nét mặt, cử chỉ, hành động, lời nói; kỹ năng chuyển từ tri giácbên ngoài vào nhận biết bản chất bên trong của nhân cách và kỹ năng địnhhướng (gồm định hướng trước khi tiếp xúc và định hướng trong quá trình tiếpxúc với đối tượng giao tiếp)

Kỹ năng định vị: Thực chất đó là khả năng xây dựng mô hình tâm lý,

phác thảo chân dung nhân cách đối tượng giao tiếp đạt mức độ chính xác vàtương đối ổn định dựa trên hoạt động nhận thức tích cực

Kỹ năng định vị là khả năng biết xác định vị trí trong giao tiếp, biết đặt vịtrí của mình vào vị trí của đối tượng để có thể vui, buồn với niềm vui, nỗi buồncủa họ và biết tạo ra điều kiện để đối tượng chủ động giao tiếp với mình

Nhóm kỹ năng điều chỉnh, điều khiển quá trình giao tiếp: Việc điều

chỉnh, điều khiển quá trình giao tiếp diễn ra rất phức tạp, sinh động, bởi lẽ córất nhiều thành phần tâm lý tham gia, trước hết là hoạt động nhận thức, tiếptheo là thái độ rồi đến hành vi ứng xử Sự phối hợp hoạt động của ba thànhphần này cần phải nhịp nhàng, hợp lý Để điều khiển, điều chỉnh mình và đốitượng giao tiếp, trước hết phải có khả năng tìm ra đề tài giao tiếp, duy trì nó,xác định được nguyện vọng, hứng thú của đối tượng, chủ thể giao tiếp có khảnăng làm chủ trạng thái cảm xúc của bản thân, biết sử dụng toàn bộ cácphương tiện giao tiếp

1.2.3.3 Kỹ năng giao tiếp của trẻ mẫu giáo

* Khái niệm kỹ năng giao tiếp của trẻ mẫu giáo

Kỹ năng giao tiếp của trẻ mẫu giáo là khả năng trẻ sử dụng các phươngtiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ (ánh mắt, nụ cười ) là sự thể hiện các thaotác, cử chỉ, điệu bộ, hành vi, thông qua ngôn ngữ hoặc phi ngôn ngữ.

* Con đường hình thành kỹ năng giao tiếp

Theo tâm lý học hoạt động, tâm lý người có bản chất là hoạt động Nóicách khác, tâm lý, ý thức (trong đó có kỹ năng) được nảy sinh, hình thành vàphát triển trong quá trình chủ thể tiến hành hoạt động Vì vậy, quan niệm về

kỹ năng giao tiếp phải coi chúng như là “các đặc điểm của hành động” và cóquan hệ với hành động, hoạt động của con người

Khi xem xét giao tiếp dưới dạng hoạt động giao tiếp thì việc hình thành

kỹ năng giao tiếp sẽ chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như: đặc điểm khí chấtvới chức năng của hệ thần kinh não bộ; sự hoạt động tích cực của cá nhân vàmôi trường, trong đó môi trường nhà trường có vai trò kích thích sự hứng thúsinh viên tích cực tham gia các hình thức hoạt động khác nhau nhằm phát huy

và hình thành kỹ năng giao tiếp Những yếu tố này tác động qua lại đến việchình thành kỹ năng giao tiếp tốt hơn

Để có kỹ năng giao tiếp thì chủ thể phải có những hành động giao tiếp.Trong quá trình hành động, chủ thể tham gia các quá trình giao tiếp, các mốiquan hệ, thực hiện những hành động nhằm giải quyết các vấn đề của mình

1.2.4 Đặc điểm tâm lý của trẻ 5 – 6 tuổi 1.2.4.1 Hoạt động nhận thức

Do sự tăng trưởng đáng kể về thể chất, sự phong phú về đời sống xã hộicũng như hoạt động, trẻ mẫu giáo lớn (5 – 6 tuổi) đã đạt được mức độ phát triểnphong phú về nhiều mặt của các chức năng tâm lý như: cảm giác, tri giác, tư duy,tưởng tượng, chú ý, trí nhớ, ngôn ngữ, ý chí, xúc cảm, tình cảm…

* Cảm giác, tri giác

Những thuộc tính và quan hệ bên ngoài của sự vật hiện tượng được trẻtiếp nhận chính xác hơn, giúp cho việc định hướng vào thế giới xung quanh

thuận lợi hơn Đối với trẻ mẫu giáo lớn, trẻ có thể phân phối chú ý vào 2 – 3đối tượng cùng một lúc Tuy nhiên, thời gian phân phối chú ý chưa bền vững.

Sự phân tán chú ý của trẻ trong giai đoạn này còn thể hiện mạnh mẽ.Nhiều khi trẻ không tự chủ được Do đó giáo viên cần thay đổi đồ chơi, tròchơi hấp dẫn hơn Cần tập luyện các phẩm chất chú ý cho trẻ em qua các tròchơi và các tiết học

Cuối tuổi mẫu giáo trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ được phát triển khámạnh với sự hỗ trợ đắc lực của tri giác Nếu trẻ có khả năng quan sát tốt sựvật và hiện tượng xung quanh thì quá trình tưởng tượng nhất là tưởng tượngsáng tạo như: vẽ, nặn, chơi xây dựng sẽ phát triển thuận lợi, bởi tri giác lànguồn cung cấp chất liệu cho hoạt động của trí tưởng tượng sáng tạo

* Chú ý

Chú ý không chủ định chiếm ưu thế Chú ý có chủ định đang được pháttriển do trẻ đã xác định đối tượng cần chú ý, biết đặt ra mục đích cho sự chú ýcủa mình, biết hướng ý thức của mình vào đối tượng để phục vụ cho mục đíchcủa hoạt động Khả năng phân phối, sức tập trung, sự di chuyển… của chú ýđều tăng lên đặc biệt là đối với những đối tượng hấp dẫn, sinh động

* Trí nhớ

Đặc trưng trí nhớ của trẻ mẫu giáo là tính trực quan, máy móc và khôngchủ định Tuy nhiên, vào cuối tuổi mẫu giáo, trí nhớ của trẻ có một bước biếnđổi về chất đó là trí nhớ có chủ định xuất hiện và phát triển Ngôn ngữ đóng vaitrò đặc biệt quan trọng trong sự phát triển trí nhớ chủ định của trẻ 5 – 6 tuổi,nhờ đó mà trẻ nắm được tên và hiểu được ý nghĩa của sự vật, hiện tượng cầnnhớ, mục đích và tìm phương tiện giúp ghi nhớ và nhớ lại những điều cần nhớ.

* Ngôn ngữ

Ở giai đoạn lứa tuổi này sự phát triển ngôn ngữ diễn ra với tốc độnhanh cả về ngữ âm, ngữ pháp, ngữ điệu, vốn từ, cấu trúc ngữ pháp… Hầuhết, trẻ đã biết sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hằng ngày đểgiao tiếp Khả năng ngôn ngữ của trẻ liên quan chặt chẽ với sự phát triển trítuệ và những trải nghiệm của trẻ Vốn từ của trẻ phong phú, ngôn ngữ mạchlạc là phương tiện làm cho tư duy của trẻ phát triển lên một bước mới, đó là

sự nảy sinh các yếu tố của tư duy lôgic, nhờ đó mà toàn bộ sự phát triển tâm

lý nói chung và tư duy của trẻ nói riêng được nâng lên một trình độ mới caohơn

Tuy nhiên, khả năng ngôn ngữ của từng cá nhân ở độ tuổi này vẫn còn

có sự khác biệt lớn về mức độ phong phú của từ, về cách diễn đạt lệch lạc, nóiđúng ngữ pháp và thể hiện lời nói đúng với hoàn cảnh giao tiếp Vì vậy cô giáocần chú ý cung cấp vốn từ và tích cực hóa vốn từ cho trẻ

* Ý chí

Do có khả năng làm chủ được nhiều hành vi và được người lớn giao chonhiều việc nhỏ, vì vậy mà trẻ đã xác định được mục đích của hành động, dầndần tách động cơ ra khỏi mục đích với sự cố gắng hoàn thành nhiệm vụ Khảnăng kiểm soát, điều khiển, điều chỉnh hành vi của trẻ tốt hơn so với lứa tuổitrước Tính kế hoạch cũng bắt đầu xuất hiện, tinh thần trách nhiệm, bổnphận… được hình thành và trẻ được ý thức từng bước một

* Xúc cảm, tình cảm

Đối với trẻ 5 - 6 tuổi thì xúc cảm, tình cảm khá đa dạng, phong phú, ổnđịnh và sâu sắc hơn: Các sắc thái tình cảm được biểu hiện đa dạng hơn vớinhiều đối tượng khác nhau theo mức độ phong phú, phức tạp tăng dần củacác mối quan hệ giao tiếp (với người thân, người lạ, cô giáo…) Tuy, tình cảm

có ổn định hơn so với trẻ 4 – 5 tuổi nhưng đặc tính chung vẫn là dễ hìnhthành, dễ thay đổi, dễ giao động và mang tính tình huống Các loại tình cảmcấp cao (tình cảm trí tuệ, tình cảm đạo đức, tình cảm thẩm mỹ…) đều pháttriển

1.2.5 Đặc điểm giao tiếp của trẻ 5 – 6 tuổi

Đối với trẻ từ 5 - 6 tuổi, trẻ đã biểu hiện rõ tính độc lập tự chủ các hoạtđộng vui chơi và giao tiếp với mọi người Do vậy, trong giao tiếp với bạn bè,nhất là với trẻ nhỏ hơn mình, trẻ đã biết giúp đỡ, nhường nhịn thậm chí cònchăm sóc em bé khi người lớn giao việc

Trẻ có thể vận dụng ngôn ngữ để biểu lộ tình cảm, thái độ, mong muốnhoặc diễn đạt cách nghĩ của mình

Trẻ thích giao tiếp với các bạn khác, và tham gia các hoạt động tập thể.Trong quá trình giao tiếp, chúng thường biểu lộ nhu cầu tự khẳng định và cónăng lực ảnh hưởng đến bạn Ví dụ như: có thể chủ động phân vai cho bạn, cóthể giải thích rõ ràng luật chơi…

Trẻ biết lắng nghe người khác nói chuyện, có khả năng hiểu được nộidung giao tiếp

Trẻ dễ dàng thiết lập quan hệ giao tiếp với mọi người không phân biệttuổi tác, địa vị xã hội, kinh tế (thiết lập quan hệ giao tiếp rất hồn nhiên, vô tưkhông để ý đến xuất thân của đối tượng giao tiếp)

Trẻ chủ động trong giao tiếp, chủ động gợi chuyện, đặt ra các câu hỏi,tích cực tham gia vào đàm thoại

Trẻ có mong muốn hiểu biết về người lớn, muốn chia sẻ cảm thông vớingười lớn (đặt ra các câu hỏi về hoạt động và mối quan hệ của người lớn, thay

đổi ý kiến để mong nhận được sự hài lòng của người lớn) sẵn sàng giúp đỡngười lớn và bạn khi được đề nghị hoặc chủ động đề nghị để được giúp đỡ.

Trẻ cố gắng cư xử tốt với người, biết nhường nhịn lẫn nhau (cố gắngkhông tranh giành đồ chơi, nhường nhịn khi tranh luận), có lòng vị tha, độlượng với bạn (sẵn sàng tha thứ cho bạn khi bạn đã biết nhận lỗi)…

Khi có lỗi, trẻ biết thật thà nhận lỗi; không nói dối, biết giữ lời hứavới người lớn và bạn

Mặc dù có những hạn chế của độ tuổi nhưng các kỹ năng giao tiếp đãđược hình thành ở trẻ Điều này thể hiện như sau:

- Kỹ năng cư xử lịch sự trong giao tiếp được thể hiện qua cách sử dụngcác phương tiện giao tiếp ở trẻ: Biết nói câu đầy đủ, nói theo mô hình câuthông dụng kiểu “Chủ ngữ - Vị ngữ - Bổ ngữ”; biết sử dụng một số danh từ chỉquan hệ theo tuổi tác để xưng hô: Mẹ - con, bà – cháu, anh – em, cô – cháu,tôi – bạn; biết sử dụng một số từ lễ độ trong giao tiếp: “cảm ơn”, “xin lỗi”,

“xin phép”, “thưa”, “vâng”, “ạ”…; biết phát âm đúng, rõ ràng nhưng cách phát

âm chưa thật ổn định và chính xác, nhất là khi sử dụng các nguyên âm đôi, cácthành điệu “ngã”, “sắc”; bước đầu biết sử dụng các kiểu ngữ điệu (tườngthuật, nghi vấn, cảm thán) để diễn đạt mục đích giao tiếp; để sử dụng các cửchỉ điệu bộ và tư thế để thể hiện, mục đích, nội dung giao tiếp

- Kỹ năng cư xử khéo léo: Để ý đến các quy tắc giao tiếp xã hội: biếtkhởi đầu, đón nhận, kết thúc giao tiếp, biết tính chất lần lượt trong giao tiếp;Chú ý đến mức độ quan hệ trong giao tiếp: quan hệ theo tuổi tác, quan hệtheo họ hàng

- Kỹ năng nhận biết: Bước đầu có khả năng nhận biết tình cảm, thái độcủa đối tượng giao tiếp qua các phương tiện biểu cảm như giọng điệu, ánhmắt, nét mặt, cử động của tay… để thể hiện thái độ tình cảm của bản thân

1.3 Lí luận về hoạt động vui chơi của trẻ 5 – 6 tuổi

1.3.1 Khái niệm về hoạt động vui chơi

Vui chơi là một thiên tính, một bản năng, một nhu cầu tự nhiên của conngười như hít thở không khí, ăn cơm, uống nước

Hoạt động vui chơi là một hoạt động trong các loại hình hoạt động cơ bản của trẻ ở trường mầm non - là hoạt động mà động cơ của nó nằm trong quá trình chơi chứ không nằm trong kết quả của hoạt động Khi chơi đứa trẻ không chủ tâm vào một lợi ích thiết thực nào cả Trong trò chơi các loại mối quan hệ giữa con người tự nhiên và xã hội được mô phỏng lại, chơi mang lại cho trẻ một trạng thái tinh thần vui vẻ, phấn chấn, dễ chịu.Chơi được người lớn tổ chức hướng dẫn nhằm giúp trẻ thỏa mãn các nhu cầu vui chơi và nhận thức, đồng thời giáo dục và phát triển toàn diện nhân cách của trẻ lứa tuổi nào.

1.3.2 Đặc điểm hoạt động vui chơi của trẻ 5 – 6 tuổi

Hoạt động vui chơi của trẻ mang tính vô tư, trẻ chơi không chủ tâmnhằm vào một lợi ích thiết thực, mang tính thực dụng nào cả mà nguyên cớthúc đẩy trẻ tham gia vào trò chơi chính là sự hấp dẫn của bản thân quá trìnhchơi Động cơ chơi nằm trong quá trình chơi chứ không nằm trong kết quảcủa hoạt động chơi Trẻ chơi chỉ cốt cho vui và đã chơi là phải vui

Hoạt động vui chơi của trẻ là sự mô phỏng hoạt động của người lớn;những mối quan hệ giữa con người với tự nhiên và giữa con người với xã hội

Do đó, hoạt động này mang tính tượng trưng, khi chơi trẻ có thể dùng các vậtthay thế để tượng trưng cho người thật, việc thật

Hoạt động vui chơi của trẻ mang tính tự do Tính tự do trong hoạt độngvui chơi của trẻ em thể hiện ở tính tự nguyện khi tham gia vào trò chơi, hànhđộng chơi của trẻ hoàn toàn xuất phát từ hứng thú cá nhân, chứ không domột sự áp đặt nào từ phía bên ngoài

Hoạt động vui chơi của trẻ em là một hoạt động độc lập và tự điềukhiển Chơi là một hoạt động độc lập và tự chủ đầu tiên của trẻ em Trong khi

chơi, trẻ cố làm lấy mọi việc (tự chọn đồ chơi, đồ chơi, bạn chơi), cố gắng suynghĩ để khắc phục trở ngại xuất hiện trong quá trình chơi

Hoạt động vui chơi của trẻ mang màu sắc xúc cảm chân thực mạnh mẽ.Trò chơi tác động mạnh mẽ và toàn diện đến trẻ em chính là vì nó thâm nhậpmột cách dễ dàng hơn cả vào thế giới tình cảm, mà tình cảm đối với trẻ em lại

là động cơ thúc đẩy hành động mạnh mẽ nhất

1.3.3 Các loại trò chơi của trẻ mẫu giáo

Ở nước ta, trong những năm 60, trò chơi của trẻ mẫu giáo được phânthành hai nhóm:

+ Nhóm 1: Trò chơi phản ánh sinh hoạt

+ Nhóm 2: Trò chơi vận độngTrong những năm 70, sự phân loại trò chơi của trẻ mẫu giáo chưa đượcthống nhất Các nhà giáo dục được học và tiếp cận với qua điểm phân loại củanước nào thì đứng về quan điểm phân loại của nước đó

Từ những năm 80 trở lại đây, trong các trường mầm non ở nước ta vậndụng cách phân loại trò chơi theo quan điểm Liên Xô (cũ) Theo quan điểmnày, trò chơi của trẻ mẫu giáo được phân thành hai nhóm chính:

+ Nhóm 1: Nhóm trò chơi sáng tạo bao gồm:

Trò chơi đóng vai theo chủ đề Trò chơi lắp ghép – xây dựng Trò chơi đóng kịch

+ Nhóm trò chơi có luật bao gồm:

- Trò chơi sắm vai: Trẻ em bắt chước người lớn, lặp lại trong trò chơinhững hành động của người lớn Hoặc bắt chước động vật và lặp lại nhữnghành động của động vật đã được nhân cách hóa Trong khi chơi trẻ em có thể

sử dụng hoặc không sử dụng đồ chơi Nhờ có trò chơi sắm vai, trẻ em đượcnhập vai các nhân vật khác nhau với các mối quan hệ khác nhau Nhờ vậy các

Trò chơi này có tác dụng giúp trẻ phát triển óc tưởng tượng

* Trò chơi đóng kịch: Trẻ em đóng kịch dựa trên một tác phẩm văn họcnào đó

Qua đóng kịch các em sẽ có cơ hội:

+ Phát triển ngôn ngữ hình tượng

+ Phát triển óc thẩm mĩ

+ Thể nghiệm được những thái độ, hành vi đẹp một cách sâu sắc quanhập vai thành công

* Trò chơi vận động:

Trò chơi vận động đôi khi còn được gọi là trò chơi thể thao vận động.Trong trò chơi vận động, trẻ em bắt chước sự vận động của người lớn, củatàu, xe… tiến hành chạy, nhảy…

Trò chơi vận động nếu được tổ chức một cách khoa học thì giúp cho cácem:

+ Phát triển những kĩ năng về thị giác, thính giác, xúc giác…

+ Chính xác hóa những hiểu biết về các sự vật, hiện tượng xung quanh + Phát triển trí thông minh, sự nhanh trí, ngôn ngữ…

1.3.4 Ý nghĩa hoạt động vui chơi đối với sự phát triển của trẻ 1.3.4.1 Chơi là phương tiện giáo dục toàn diện cho trẻ em

* Chơi là phương tiện giáo dục phát triển trí tuệ cho trẻ em

Chơi là phương tiện mở rộng, củng cố chính xác hóa những biểu tượng,phản ánh của trẻ về cuộc sống xung quanh Tất cả những điều trẻ lĩnh hộiđược trước lúc chơi dưới nhiều hình thức hoạt động khác nhau sẽ được chínhxác hơn, phong phú hơn Ví dụ: Trẻ có biểu tượng chính xác hơn về chức năng

sử dụng một số đồ dùng sinh hoạt quen thuộc: cái thìa để xúc cơm; cái cốc đểuống nước; bế em phải bế như thế nào

Chơi là phương tiện giúp trẻ lĩnh hội tri thức mới Khi tham gia chơi,dưới sự hướng dẫn của người lớn, trẻ khám phá ra nhiều điều mới lạ, thú vị ởthế giới xung quanh Trong quá trình thực hiện các hành động chơi, thao tác chơi,trẻ nhận ra được một vài thuộc tính, mối quan hệ nào đó của sự vật hiện tượng

Trò chơi là phương tiện phát triển các quá trình tâm lý nhận thức củatrẻ Chơi không chỉ là phương tiện củng cố, mở rộng, chính xác hóa các biểu

tượng đã có, cung cấp tri thức mới cho trẻ mà còn là phương tiện phát triểncác quá trình tâm lý, nhận thức cho trẻ như: cảm giác, tri giác, trí nhớ, tư duy,tưởng tượng và ngôn ngữ.

Khi tham gia vào trò chơi, trí tưởng tượng của trẻ được phát triển mạnh

mẽ Trong quá trình chơi, trẻ học thay thế đồ vật này bằng đồ vật khác; nhậnđóng vai này vai kia; nảy sinh hoàn cảnh tưởng tượng;… để thực hiện hànhđộng chơi, nội dung chơi Đó là cơ sở quan trọng để nảy sinh và phát triển trítưởng tượng của trẻ

Vui chơi còn là phương tiện phát triển ngôn ngữ cho trẻ Trước hết khitham gia vào trò chơi, trẻ sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp với bạn, trao đổi ýkiến với nhau để đi đến thỏa thuận trong khi chơi; sử dụng ngôn ngữ để suynghĩ về thao tác, hành động chơi, thực hiện hành động chơi, giao lưu vớinhau, đánh giá lẫn nhau… Qua đó ngôn ngữ của trẻ phát triển vốn từ phongphú, kỹ năng giao tiếp được phát triển

* Chơi là phương tiện giáo dục đạo đức cho trẻ em

Trò chơi đặc biệt là trò chơi đóng vai theo chủ đề ảnh hưởng mạnh mẽđến nhận thức, thái độ và hành vi đạo đức của trẻ Khi tham gia vào trò chơi,đứa trẻ trải nghiệm được những thái độ, tình cảm đạo đức và tập được hành viứng xử với người xung quanh bằng cách nhập vai của mình, qua đó trẻ học làmngười

Cũng trong hoạt động vui chơi, đặc biệt là thông qua trò chơi đóng vaitheo chủ đề, dưới sự hướng dẫn của cô giáo, một số phẩm chất cao quý đượchình thành ở trẻ như sự thật thà, dũng cảm, tính chủ động, tính kiên trì, lịch

sự với người lớn, quan tâm chăm sóc người thân, nghe lời cô

Có thể nói rằng, chơi như là một mắt xích nối liền giữa trẻ với các quytắc, chuẩn mực đạo đức xã hội, nó giúp cho quá trình hình thành các phẩmchất đạo đức diễn ra tự nhiên, hiệu quả mặc dù chơi chỉ là giả vờ nhưng hiệuquả giáo dục lại thật và lớn lao

* Chơi là phương tiện giáo dục thể chất cho trẻ em

Chơi mang lại niềm vui cho trẻ, làm cho tinh thần của trẻ được sảngkhoái – một yếu tố quan trọng để phát triển thể chất cho trẻ, vì tinh thần sảngkhoái, thỏa mãn sẽ làm cho thể lực trẻ được phát triển tốt hơn

Khi tham gia vào trò chơi, các cơ quan trong cơ thể được vận động mộtcách tích cực, thúc đẩy sự trao đổi chất, tăng cường hô hấp và tuần hoànmáu… góp phần tăng cường sức khỏe cho trẻ

* Chơi là phương tiện giáo dục thẩm mỹ cho trẻ

Chơi là hoạt động phản ánh cuộc sống của xã hội Khi tham gia trò chơi,trẻ cảm nhận được cái đẹp ở sự phong phú, đa dạng về màu sắc, hình dạng,kích thước, âm thanh của đồ vật, đồ chơi

Trò chơi không những giúp trẻ cảm nhận được cái đẹp của đồ dùng, đồchơi, của hành động chơi, của các hành vi giao tiếp giữa người với người, giữacon người với hiện thực; mà còn hình thành ở trẻ nhu cầu sống theo cái đẹp,bảo vệ cái đẹp và làm ra cái đẹp

* Chơi là phương tiện giáo dục lao động cho trẻ em

Khi tham gia trò chơi, trẻ tái tạo lại những hành động lao động vànhững mối quan hệ giữa những người lớn với nhau; qua đó, thu nhận đượcnhững biểu tượng về lao động, ý nghĩa xã hội và tính hợp tác của nó Đồngthời, không những tái tạo những hành động lao động của người lớn trong tròchơi mà góp phần hình thành ở trẻ một số kỹ năng lao động đơn giản như kỹnăng lao động tự phục vụ, kỹ năng lao động trực nhật

Cũng trong quá trình chơi, dưới sự hướng dẫn của cô giáo, trẻ đượcgiáo dục một số phẩm chất đạo đức cần thiết cho người lao động tương lai:tính mục đích, tính sáng tạo, lòng yêu lao động và thích lao động…

Như vậy có thể nói, chơi là phương tiện giáo dục toàn diện cho trẻ Đốivới trẻ thơ, chơi là cuộc sống của trẻ Tổ chức cho trẻ chơi là mang lại hạnh phúccho tuổi thơ, tạo điều kiện cho trẻ phát triển một cách tự nhiên nhất

1.3.4.2 Chơi là hình thức tổ chức đời sống của trẻ ở trường mầm non

Chơi chính là cuộc sống của trẻ thơ, tổ chức cho trẻ chơi chính là tổchức cuộc sống của trẻ, bởi vì:

Chơi là hoạt động đặc trưng của trẻ và có mặt trong các hoạt động kháccủa trẻ như hoạt động học tập, hoạt động lao động, trong giao tiếp và sinh hoạthằng ngày của trẻ, nó có mặt trong các hoạt động khác của trẻ Do vậy, việc tổ chứccho trẻ chơi vừa là nhiệm vụ, vừa là con đường giáo dục có hiệu quả cho trẻ em

Chơi là phương thức thỏa mãn nhu cầu được sống và được làm việcnhư người lớn Trong một giờ chơi, mỗi trò chơi phản ánh một mảng của hiệnthực đời sống xã hội: bệnh viện, trường học, cửa hàng, công viên… mỗi trẻ có

vị trí nhất định trong nhóm chơi Trong giờ chơi, trẻ không chỉ phối hợp vớinhau trong nhóm chơi mà còn phối hợp giữa các nhóm chơi, chính sự phốihợp giữa trẻ như vậy đã hình thành một “xã hội trẻ em” Trong xã hội ấy, trẻthỏa sức hành động, được sống trong xã hội của người lớn thu nhỏ, được làmviệc, được nó năng như người lớn…vì thế trẻ luôn là chủ thể tích cực Ở đây,trẻ không những tìm thấy vị trí của mình trong nhóm bạn bè mà còn làm chotrẻ cảm thấy mình được tự do thoải mái và tự tin vào bản thân mình hơn,chính vì vậy có thể nói “xã hội trẻ em” là hình thức đầu tiên giúp trẻ đượcsống và làm việc cùng nhau, được sống cuộc sống của người lớn

1.3.5 Vai trò của hoạt động vui chơi trong việc hình thành kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo

Trong hầu hết các trò chơi, trẻ đều cần có bạn chơi, có thể là một, haihay nhiều trẻ cùng chơi đùa với nhau Điều này sẽ giúp trẻ phát huy được tínhtương tác xã hội, đồng thời cũng giúp cho bé trở nên độc lập hơn, trẻ sẽ cókhả năng giải quyết vấn đề, phát huy tính tập trung và trí tưởng tượng Tròchơi còn giúp cho trẻ phát triển các kỹ năng cơ bản cần thiết cho cuộc sống vàcho quá trình học tập ở nhà trường

Trò chơi là nguyên cớ thúc đẩy trẻ tìm đến nhau tập hợp lại thànhnhững nhóm chơi, tuy còn lỏng lẻo, lúc hợp lúc tan, phức tạp Chính vì vậy,dưới sự quan tâm hướng của người lớn cho trẻ biết tổ chức nhóm chơi củamình một cách ổn thỏa, đảm bảo bầu không khí vui vẻ, để trò chơi phát triểnthuận lợi, từ đó hình thành “xã hội trẻ em” tác động đến hình thành nhâncách của trẻ

Khi chơi trẻ sẽ dần dần ý thức được giá trị bản thân, đây là yếu tố cực

kỳ quan trọng để giúp trẻ hình thành nhân cách

Khi trẻ chơi đùa sẽ có sự thay đổi của sóng thần kinh trong não, các cơquan thần kinh của trẻ sẽ được kích thích để tiếp nhận, xử lí và gửi đi các tínhiệu Các hoạt động này sẽ giúp cho hình thành và cố định nhiều hơn các kếtnối thần kinh, giúp gia tăng việc dẫn truyền các tín hiệu thần kinh Do đó, khitrẻ chơi các đồ chơi thì đó không đơn thuần chỉ là sự giải trí mà còn giúp choviệc gia tăng trí thông minh và sức khỏe cho trẻ, trẻ sẽ có khả năng học hỏi từnhững tác động của môi trường xung quanh

Khi tham gia vào hoạt động vui chơi tức là bản thân trẻ đang hoạt động,tham gia vào quá trình giao tiếp Qua đó, giáo viên rèn luyện các kỹ năng giaotiếp cho trẻ như: Rèn luyện năng lực tự chủ các hành vi và cảm xúc; rèn luyệnnăng lực mạnh dạn, chủ động trong các tình huống giao tiếp; rèn luyện khảnăng lắng nghe và hiểu nội dung giao tiếp; rèn luyện khả năng diễn đạt cụ thể,

dễ hiểu; rèn luyện kỹ năng nói và phát âm cho trẻ; khắc phục tính rụt rè tronggiao tiếp và rèn luyện kỹ năng lựa chọn từ ngữ trong giao tiếp

Chuyên gia tâm lý tâm lý trường Đại học Yale – Tiến sĩ Dorothy G.Singercho rằng các yếu tố môi trường có những tác động nhất định lên trẻ Việc trẻtương tác với người lớn tác động qua các trò chơi, cũng như việc chơi với cácbạn cùng trang lứa thông qua các trò chơi là rất quan trọng trong việc pháttriển các kỹ năng giao tiếp cho trẻ

Chương 2THỰC TRẠNG HÌNH THÀNH KỸ NĂNG GIAO TIẾP CHO TRẺ 5 – 6 TUỔIQUA HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI Ở TRƯỜNG MẦM NON ĐỒNG SƠN, THÀNH PHỐ

ĐỒNG HỚI, TỈNH QUẢNG BÌNH

2.1 Khái quát quá trình nghiên cứu

2.1.1 Vài nét về khách thể và địa bàn nghiên cứu

Trường Mầm non Đồng Sơn được thành lập và nhận được sự chỉ đạotrực tiếp của phòng GD & ĐT Đồng Hới; sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, Hộiđồng Nhân dân, Hội đồng giáo dục xã, sự quan tâm tạo điều kiện của Uỷ banNhân dân, sự phối hợp các tổ chức đoàn thể địa phương, sự đồng thuận củalực lượng phụ huynh

Tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên trong trường đoàn kết, có tinhthần trách nhiệm cao với công việc được giao, có ý thức học tập, bồi dưỡngnăng lực sư phạm; biết khắc phục khó khăn về cơ sở vật chất trường lớp

Trường tập trung tại 01 điểm trường, Nhà trường tích cực tham mưuvới các cấp, các ngành và các lực lượng xã hội cũng như làm tốt công tác xãhội hóa Giáo dục

+ Lực lượng phụ huynh có con gửi ở trường đa số làm nghề nông, đờisống gặp khó khăn, kinh tế phụ thuộc vào mùa vụ

+Tỷ lệ trẻ ăn bán trú đạt: 100% với mức ăn của trẻ 13.000đ và 1 ly sữa4.000/cháu/ngày

+100% trẻ được theo dõi sức khỏe bằng biểu đồ phát triển, Tỷ lệ trẻsuy dinh dưỡng giảm dưới 8% so với đầu năm

- Các điều kiện

+ Đội ngũ: Tổng số cán bộ, giáo viên, nhân viên: 38đ/c (Biên chế: 29;HĐ: 9đ/c kể cả nhân viên nấu ăn) Chất lượng đội ngũ: Trình độ đạt chuẩn:38/38,

Đạt: 100% trên chuẩn 38/38 CB-GV-NV được đào tạo và cấp chứngchỉ tin học, ngoại ngữ;

+ Cơ sở vật chất: : Trường có đầy đủ phòng học và các phòng chức

năng, điều kiện và trang thiết bị phục vụ cho công tác chăm sóc, giáo dục đầy

đủ theo đúng quy định, hệ thống sân, vườn được thiết kế hợp lý, tạo môitrường “Xanh - Sạch - Đẹp” , môi trường “Giáo dục an toàn” thân thiện chotrẻ hoạt động

- Các tổ chức đoàn thể trong nhà trường: Có đầy đủ các tổ chức, đoàn

thể trong nhà trường

+ Chi bộ Đảng với tổng số 16 Đảng viên

+ Công Đoàn có tổng số 38 đoàn viên lao động

+ Chi đoàn TNCS Hồ Chí Minh 23 đoàn viên

+ Chi hội chữ thập đỏ có 38 hội viên

+ Chi hội khuyến học có 38 hội viên

+ Có các ban đại diện cha mẹ học sinh của lớp, của trường

- Quy mô trường lớp: Trường thực hiện đa dạng hóa các loại hình trường, lớp:

Trường có 10 nhóm lớp

Trong đó, lớp Mẫu giáo Lớn: 02 l ớp, Nhỡ: 03 lớp, Bé:

03 lớp, nhà trẻ 02 lớp

- Phong trào thi đua

+ Cuộc vận động “ Học tập và theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh”, cuộc vận động “ Hai không” với 4 nội dung, cuộc vận động “ Mỗithầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo”

+ Phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh

tích cực” phong trào “ Nghìn sáng kiến đổi mới”; Với 2 phong trào này 100%

CB, GV, NV đăng ký đề tài sáng kiến, cuối năm học được sơ kết, đánh giá,khen thưởng cho từng cá nhân đạt thành tích trong phong trào

+ Tham gia đầy đủ các phong trào thi đua của ngành, địa phương,

các hoạt động từ thiện, nhân đạo

2.1.2 Nội dung khảo sát

- Khảo sát thực trạng hình thành kỹ năng giao tiếp cho trẻ 5 – 6 tuổithông qua hoạt động vui chơi ở Trường Mầm non Đồng Sơn, thành phố ĐồngHới, tỉnh Quảng Bình

- Bằng các phương pháp quan sát, trò chuyện tiếp xúc với trẻ

- Bằng cách quan sát hoạt động của giáo viên và trẻ tại lớp để nắmđược cách giao tiếp của trẻ với nhau, của trẻ với cô giáo

- Quan sát, tổ chức các hoạt động vui chơi để biết được việc hình thành

kỹ năng giao tiếp cho trẻ thông qua các trò chơi

2.1.3 Đối tượng khảo sát

* Nhóm trẻ 5 – 6 tuổi

Để đánh giá được thực trạng hình thành kỹ năng giao tiếp cho trẻ 5 – 6tuổi thông qua hoạt động vui chơi, chúng tôi đã tiến hành quan sát nghiêncứu trên 40 trẻ lớp mẫu giáo lớn B của Trường Mầm non Đồng Sơn– ĐồngHới

Phương pháp quan sát: Chúng tôi trực tiếp quan sát (hoặc gián tiếp quagiáo viên) vào cách giáo viên tổ chức, hướng dẫn trẻ tham gia vào các hoạt

động vui chơi; các hoạt động của trẻ khi tham gia chơi nhằm quan sát, thuthập để bổ sung và chính xác hóa các thông tin điều tra khác.

Phương pháp đàm thoại: Chúng tôi đã tiến hành trao đổi với giáo viên

về nội dung cần khảo sát Nội dung trò chuyện được chuẩn bị từ trước phùhợp với mục tiêu đã đề ra

2.1.5.Tiêu chí đánh giá về chuẩn kỹ năng giao tiếp của trẻ

Trên cơ sở nghiên cứu về thực trạng hình thành kỹ năng giao tiếp chotrẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động vui chơi ở trường mầm non, chúng tôiđánh giá việc hình thành kỹ năng giao tiếp cho trẻ thông qua hoạt độngvui chơi qua các tiêu chí sau:

Tiêu chí đánh giá:

Tiêu chí 1: Trẻ nghe hiểu lời nóiTiêu chí 2: Trẻ biết sử dụng lời nói để giao tếpTiêu chí 3: Trẻ thực hiện một số quy tắc thông thường trong giao tiếp

Tiêu chí 1 : Trẻ nghe hiểu lời nói

- Nhận ra sắc thái biểu cảm của lời nói khi vui buồn, tức, giận, ngạc nhiên,

sợ hãi

- Hiểu nghĩa một số từ khái quát chỉ sự vật, hiện tượng đơn giản, gẫn gũi

- Nghe hiểu nội dung câu chuyện

Tiêu chí 2: Trẻ biết sử dụng lời nói để giao tiếp

- Nói rõ ràng

- Sử dụng các từ chỉ tên gọi, hành động, tính chất và từ biểu cảm trongsinh hoạt hằng ngày

- Sử dụng lời nói để trao đổi và chỉ dẫn bạn bè trong hoạt động

Tiêu chí 3: Trẻ thực hiện một số quy tắc thông thường trong giao tiếp

- Chăm chú lắng nghe người khác và đáp lại bằng cử chỉ, nét mặt, ánhmắt phù hợp

- Không nói leo, không ngắt lời người khác khi trò chuyện Không nói tụcchửi bậy

- Sử dụng một số từ chào hỏi và từ lễ phép phù hợp với tình huống

Thang đánh giá:

Tiêu chí 1: Trẻ nghe hiểu lời nói Mức độ 1: Trẻ nghe hiểu lời nói của giáo viên và bạn bè Mức độ 2: Trẻ vẫn có nghe hiểu nhưng ít tập trung.

Mức độ 3: Trẻ không chú ý, không hiểu lời nói của cô và các bạn.

Tiêu chí 2: Trẻ biết sử dụng lời nói để giao tiếp Mức độ 1: Trẻ nói rõ ràng, sử dụng các từ và lời nói để trao đổi trong giao

tiếp

Mức độ 2: Trẻ nói rõ ràng, sử dụng được một số từ và lời nói đơn giản để

trao đổi trong giao tiếp

Mức độ 3: Trẻ nói chưa rõ ràng, chưa sử dụng được từ và lời nói để trao

đổi trong giao tiếp

Tiêu chí 3: Trẻ thực hiện một số quy tắc thông thường trong giao tiếp Mức độ 1: Trẻ biết thực hiện tốt một số quy tắc thông thường trong giao