(SKKN mới NHẤT) một số BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TIẾT THỰC HÀNH TRÊN máy TÍNH TRONG môn TIN học lớp 4

TRƯỜNG TIỂU HỌC GIAO CHÂU BÁO CÁO SÁNG KIẾN MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TIẾT THỰC HÀNH TRÊN MÁY TÍNH TRONG MÔN TIN HỌC LỚP 4 Lĩnh vực/cấp học: Tin học10 / GDTH Tác giả: Mai Thị

TRƯỜNG TIỂU HỌC GIAO CHÂU

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TIẾT THỰC HÀNH TRÊN MÁY TÍNH TRONG MÔN TIN HỌC LỚP 4

Lĩnh vực/cấp học: Tin học(10) / GDTH

Tác giả: Mai Thị Hương Trình độ chuyên môn: Cao đẳng Chức vụ: Giáo viên Tin học Nơi công tác: Trường Tiểu học Giao Châu

Giao Thủy, ngày 25 tháng 3 năm 2022

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến:

“ Một số biện pháp nâng cao hiệu quả tiết thực hành

trên máy tính trong môn Tin học lớp 4”

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Tin học

3 Thời gian áp dụng:

Từ ngày 5 tháng 9 năm 2020 đến ngày 20 tháng 5 năm 2022

4 Tác giả:

Họ và tên: Mai Thị Hương

Năm sinh : 1986

Nơi thường trú: Xã Giao Tân - huyện Giao Thủy – tỉnh Nam Định

Trình độ chuyên môn : Cao đẳng sư phạm

Chức vụ công tác: Giáo viên Tin học

Nơi công tác: Trường Tiểu học Giao Châu - Giao Thủy - Nam Định Địa chỉ liên hệ: Trường Tiểu học Giao Châu

Điện thoại : 0979 800 727

Tỉ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100%

5 Đơn vi áp dụng sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường Tiểu học Giao Châu

Địa chỉ: Đội 7 - Lạc Thuần - Giao Châu - Giao Thủy - Nam Định

Điện thoại: 03503.895.857

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN:

Trong những năm gần đây sự phát triển của công nghệ thông tin đang ngày càng lớn mạnh, đặc biệt là cuộc cách mạng 4.0 trên thế giới đã và đang có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của các nước Nó quyết định quốc gia nào sẽ tiếp tục phát triển hay sẽ tụt hậu Vì điều đó mà bản thân tôi nghĩ mình có thể đóng góp một phần nhỏ vào sự phát triển của nước nhà Với vai trò là một giáo viên dạy tin học trong trường Tiểu học, tôi mong muốn giúp học sinh có được những thành công nhất định ở bậc tiểu học để các em có nền móng vững chắc tạo đà cho các em trên các cấp học tiếp theo

Trong xu thế phát triển của hệ thống giáo dục hiện nay, môn Tin học đóng một vai trò hết sức quan trọng, nó không chỉ góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục toàn diện mà còn tạo tiền đề vững chắc cho các em học sinh trên con đường hội nhập Mặc dù vậy, việc triển khai dạy và học môn Tin học vẫn

còn gặp rất nhiều khó khăn thách thức

Nhà trường đầu tư phòng máy tính cho học sinh từ nhiều năm trước, các em được học môn Tin học ở các khối lớp 3, lớp 4 và lớp 5 Trong quá trình dạy học tôi phát hiện các em rất thông minh và có hứng thú trong việc học bộ môn này Tuy nhiên, kĩ năng thực hành của các em còn chậm và hiệu quả chưa cao Qua thực tế

đó tôi luôn băn khoăn, trăn trở và mong muốn tìm ra biện pháp khắc phục, nâng

cao chất lượng mỗi giờ thực hành Chính vì thế mà tôi lựa chọn đề tài “một số

biện pháp nâng cao hiệu quả tiết thực hành trên máy tính trong môn Tin học lớp 4” nhằm cải thiện được tình trạng nói trên

*Mục đích của đề tài: “một số biện pháp nâng cao hiệu quả tiết thực hành trên máy tính trong môn Tin học lớp 4” được hình thành trên cơ sở thực tiễn

nói trên, ngoài nâng cao các kĩ năng thực hành Tin học còn giúp hoc sinh:

Có hiểu biết ban đầu về Tin học và ứng dụng Tin học trong học tập và trong đời sống Có khả năng sử dụng máy tính trong việc học những môn học khác, trong hoạt động vui chơi giải trí nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và thích ứng

với đời sống xã hội hiện đại.Bước đầu làm quen với cách giải quyết vấn đề có sử dụng công cụ Tin học

Góp phần rèn luyện một số phẩm chất cần thiết của người lao động trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa Qua đó góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, nâng cao kiến thức cho học sinh

* Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là học sinh khối lớp 4 trường tiểu học

* Phương pháp nghiên cứu

a) Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Bộ môn Tin học là một bộ môn mới ở trường Tiểu học và chủ yếu là sử dụng phương pháp trực quan sinh động để ứng dụng thực hành Do đó việc nghiên cứu

lí luận là không thể thiếu, nên khi xây dựng đề tài này tôi đã nghiên cứu các tài liệu tham khảo sau: Giáo trình Word thực hành, Giáo trình Excel thực hành, Tin Học Thực Hành, Đồ họa thực hành, Hướng dẫn sửa lỗi máy tính, Sách giáo khoa quyển 1, Sách giáo khoa quyển 2, Sách giáo khoa quyển 3

b) Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra (Phỏng vấn học sinh khối 4)

- Phương pháp khảo nghiệm thăm lớp, dự giờ Kiểm tra kết quả sau giờ thực hành

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP:

1.MÔ TẢ GIẢI PHÁP TRƯỚC KHI TẠO RA SÁNG KIẾN

1.1 Đặc điểm tình hình nhà trường

- Trường Tiểu học Giao Châu thuộc xóm Lạc Thuần xã Giao Châu huyện Giao Thủy - Tỉnh Nam Định, trường hiện tại có 20 phòng học và 630 học sinh

Từ năm học 2006 - 2007 trường được công nhận trường đạt chuẩn Quốc gia mức

độ I Từ năm 2006 - 2007 đến năm 2009 - 2010 trường luôn đạt danh hiệu " Tập thể lao động tiên tiến", nhà trường không ngừng tăng cường đầu cơ sở vật chất phục vụ cho giảng dạy nói chung, phục vụ cho môn Tin học nói riêng, nhà trường

đạt chuẩn quốc gia mức độ I Chuẩn trường "Xanh sạch đẹp, an toàn" được Sở và phòng Giáo Dục dầu tư cho một phòng Tin có dầy đủ các thiết bị dạy học

1.2 Thực trạng của công tác dạy học Tin học ở trường Tiểu học

Tin học là vô cùng quan trọng Trong guồng quay nhanh chóng của công nghệ đòi hỏi giáo dục hiện nay phải đem lại cho học sinh tư duy, khả năng sáng tạo, thích ứng với thách thức và những yêu cầu mới mà các phương pháp giáo dục truyền thống không thể đáp ứng đâu đâu quanh ta, ở hầu hết các lĩnh vực ngành nghề đều có sử dụng các sản phẩm của tin học Đảng và Nhà nước đã có những chủ trương chính sách đầu tư và phát triển về ứng dụng công nghệ thông tin như: Chỉ thị số 58-CT/TW của bộ chính trị về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển CNTT trong sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đã chỉ rõ : “ ứng dụng và phát triển CNTT là một nhiệm vụ ưu tiên tring chiến lược phát triển kinh tế xã hội, là phương tiện chủ lực để đi tắt đón đầu, rút ngắn khoảng cách phát triển so với các nước đi trước”

Chỉ thị số 29/2001/CT-BGD&ĐT của bộ GD&ĐT về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngàng giáo dục đã chỉ rõ : “Nâng cao nhận thức

về vai trò của CNTT, ứng dụng và phát triển CNTT trong GD&ĐT sẽ tạo một bước chuyển cơ bản trong quá trình đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy, học tập và quản lý giáo dục” Phấn đấu thực hiện các mục tiêu cụ thể của ngành là: tổ chức tốt việc dạy và học tin học ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học nhằm phổ cập tin học trong nhà trường…

Nghị quyết 40/2000/QH10 và chỉ thị 14/2001/CT-TT ngày 9/12/2000 về việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông: Nội dung chương trình là tích cực

áp dụng

một cách sáng tạo các phương pháp tiên tiến, hiện đại, ứng dụng CNTT vào

dạy và học

Chỉ thị số: 3398 /CT-BGDĐT của bộ giáo dục đào tạo ngày 11/8/2011 chỉ rõ một

trong những nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục là “ Tăng cường ứng dụng công nghệ

thông tin trong đổi mới phương pháp dạy - học và công tác quản lý giáo dục” Đặc

trưng của môn Tin học là lí thuyết gắn liền với thực hành, do vậy bên cạnh việc cung cấp lí thuyết cho học sinh còn phải hướng dẫn các em kĩ năng thực hành, ứng dụng tin học vào học tập và cuộc sống Môn tin học lớp 4 được thiết kế xen

kẽ giữa lí thuyết và thực hành nên học sinh cũng nhanh chóng nắm bắt được các chuẩn của từng bài, từng chương

Thuận lợi:

- Được các cấp lãnh đạo, nhà trường quan tâm, tạo điều kiện về cơ sở vật chất, phòng máy, phụ huynh học sinh trang bị cho con em đầy đủ sách vở, một số gia đình phụ huynh còn có máy tính để bàn ở nhà cho học sinh thực hành

- Nội dung sách nhẹ nhàng, trình bày đẹp, sách chú trọng nhiều về phần thực hành rất phù hợp với lứa tuổi học sinh tiểu học

- Phần lớn học sinh đều có hứng thú với máy tính

- Việc thực hành mang lại kết quả ngay lập tức và có được cái nhìn trực quan, sinh động chính vì thế các em thích học tin học, nhất là tiết thực hành

- Được Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên đầu tư kinh phí để nâng cấp, sửa chữa phòng máy

- Môn Tin học là một môn học Tự chọn nên học sinh tiếp thu kiến thức một cách thoải mái, không bị gò ép

- Học sinh đã nắm được các kiến thức cơ bản của bài học Từ đó các em đã biết sử dụng và ứng dụng phần mềm vào việc học tập

- Kỹ năng thực hành của một bộ phận học sinh khá tốt

- Nhà trường đã trang bị cho phòng máy mạng internet để kết nối và tải các phần mềm học tập khi cần thiết

Khó khăn

* Nhà trường:

Nhà trường đã có một phòng máy vi tính để cho học sinh học nhưng vẫn còn hạn chế về số lượng cũng như chất lượng, có những lớp đông 2 đến 3 em ngồi cùng một máy nên các em không có nhiều thời gian để thực hành làm bài tập một cách đầy đủ Hơn nữa nhiều máy cấu hình máy đã cũ, chất lượng không

còn tốt nên hay hỏng hóc, ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng học tập của học sinh

* Giáo viên:

- Môn Tin học mới chỉ là môn tự chọn trong chương trình bậc tiểu học nên chương trình và sự phân phối chương trình chưa có sự thống nhất tùy thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất phòng máy của từng trường

- Tài liệu tham khảo dành riêng cho bộ môn Tin học ở trường Tiểu học còn quá

ít Nhất là những tài liệu nói về phương pháp dạy học đặc trưng của môn Tin học

* Học sinh

Đa số HS không có máy ở nhà để luyện tập nên các thao tác của HS chưa được thành thạo

Đây là môn học tự chọn nên một số HS chưa học nghiêm túc và phụ huynh chưa quan tâm

Việc rèn luyện thói quen gõ 10 ngón tay cho HS còn gặp khó khăn do HS không có nhiều thời gian cho việc luyện tập trên lớp

Học sinh còn quen phong cách chờ đợi học sinh hướng dẫn từng thao tác, từng nhiệm vụ học tập, rất khó quen với tài liệu tự học

Một số em chưa đủ mạnh dạn để hỏi thầy cô những nội dung, yêu cầu chưa hiểu trong tài liệu, các em sẽ không làm việc dẫn đến hiệu quả thảo luận trong các nhóm chưa cao

Một số học sinh ( nhóm trưởng) không đủ mạnh dạn để đặt các câu hỏi gợi

mở cho các bạn trong nhóm, chưa đủ tự tin để bảo nhau điều hành hoạt động nhóm

- Sĩ số học sinh trong một lớp đông, máy tính cũ lại hay bị hỏng, vì thế các

em phải ngồi 2 người một máy và thay ca thực hành nên thời gian thực hành trong một tiết học chưa đảm bảo

Trước khi thực hiện đề tài tôi đã khảo sát chất lượng đầu năm học

2020 –2021 đối học sinh khối 4 thông qua giờ dạy lí thuyết và thực hành Kết quả thu được:

Mức độ thao tác

Trước khi thực hiện đề tài

Thao tác nhanh, đúng 10/39 23,3 10/40 28,2

Chưa biết thao tác 5/39 16,7 4/40 12,4

Nhìn vào kết quả thu được giáo viên vô cùng trăn trở vì tỉ lệ học sinh hoàn thành tốt chưa cao, học sinh chưa hoàn thành vẫn còn Làm thế nào để nâng cao hơn nữa chất lượng học hát cho học sinh ? Căn cứ vào tình hình thực tiễn của nhà

trường, để giúp các em học thực hành tốt tôi đã chọn sáng kiến: “một số biện

pháp nâng cao hiệu quả tiết thực hành trên máy tính trong môn Tin học lớp 4” trường Tiểu học Giao Châu

2 MÔ TẢ GIẢI PHÁP SAU KHI CÓ SÁNG KIẾN:

Tin học là môn học đặc thù và có liên quan chặt chẽ với sử dụng máy tính, đặc trưng quan trọng của bộ môn này là học lí thuyết phải đi đôi với thực hành

Do vậy, để dạy học Tin học có hiệu quả, giáo viên vừa phải trang bị cho học sinh kiến thức khoa học về Tin học, phát triển tư duy, vừa phải chú trọng rèn luyện kỹ năng thực hành, ứng dụng, tạo mọi điều kiện để học sinh được thực hành, nắm bắt

và tiếp cận những công nghệ mới của tin học phục vụ học tập và đời sống Tuy nhiên, từ thực tế dạy học tại trường Tiểu học Xuân Cẩm bản thân tôi nhận thấy, nhiều học sinh tỏ ra ngại thực hành, thao tác cơ bản trên máy còn chưa chuẩn; đa

số thực hành trên máy chỉ tập trung vào học sinh khá và giỏi, số còn lại chỉ quan sát nên khi giáo viên hỏi không thực hiện được công việc theo yêu cầu Để có thể khắc phục được hạn chế nêu trên, tôi mạnh dạn đưa ra một số Biện pháp như sau:

Biện pháp 1: Thiết kế giáo án phù hợp

Đây là công việc bắt buộc của tất cả các tiết học, môn học Tuy nhiên với tiết thực hành Tin học, ngoài việc soạn giảng bình thường theo quy định giáo viên

cần phải nêu rõ các yêu cầu cho từng bài thực hành, trong đó nêu rõ các yêu cầu

từ thấp đến cao và yêu cầu cho từng đối tượng giỏi, khá, trung bình, yếu

Thiết kế bài dạy thực hành phù hợp với nhiều đối tượng học sinh là nội dung quan trọng cần lưu ý, bởi việc này sẽ giúp giáo viên chuẩn bị chu đáo hơn về kiến thức, kỹ năng, phương pháp, tiến trình của một tiết dạy thực hành

Xác định được mục tiêu trọng tâm của bài học về kiến thức, kỹ năng Tìm ra được những kỹ năng cơ bản dành cho học sinh yếu kém và những kiến thức kỹ năng dành cho học sinh khá giỏi, tham khảo thêm tài liệu để mở rộng, đi sâu hơn vào bài giảng, giúp giáo viên nắm tổng thể, giải thích cho học sinh khi cần thiết Giáo viên cũng cần nắm được mục đích yêu cầu, chuẩn kiến thức của chương, của bài để thiết kế các hoạt động học tập phù hợp với trình độ học sinh và điều kiện dạy và học; đồng thời, hoàn chỉnh tiến trình của một giờ dạy học với đầy đủ các hoạt động cụ thể

Biện pháp 2: Kiểm tra phòng máy trước giờ dạy

Trước mỗi giờ thực hành, giáo viên cần đến trước để kiểm tra phòng máy, các thiết bị điện, màn hình, cây máy tính, sự hoạt động của máy tính, máy chiếu, các bàn ghế ngồi học… đảm bảo cho một tiết dạy thực hành được ổn định, an toàn với tất cả học sinh

Biện pháp 3: Điều hành tổ chức giờ dạy

Điều quan trọng trong tiết thực hành là giáo viên phải tổ chức và điều khiển các đối tượng học sinh trên lớp Trong điều kiện hiện nay cơ sở vật chất nhà trường không đảm bảo 1 máy/1 học sinh, giáo viên nên chia lớp thành hai nhóm thực hành Bước này vô cùng quan trọng, bởi vì học sinh thường hay mất trật tự trong các giờ thực hành Với việc chia nhóm, học sinh nhóm sau có thể quan sát các bạn nhóm trước thực hành và rút ra kinh nghiệm cho bản thân mà không cần đến sự giúp đỡ của giáo viên Tuy nhiên, để thực hành theo nhóm hiệu quả, buộc giáo viên phải lựa chọn nội dung đưa vào thực hành phù hợp với nhiều đối tượng học sinh Vì vậy, giáo viên cần xác định đúng mức nội dung thực hành, phải vừa sức với học sinh, thuộc nội dung học sinh đã được nghiên cứu, dễ tổ chức thực hiện

trong điều kiện trang bị máy tính hiện có của nhà trường Giáo viên hướng dẫn học sinh các kỹ năng thao tác trong bài thực hành, thao tác mẫu bằng máy chiếu cho học sinh quan sát Tổ chức hướng dẫn học sinh thực hành, gợi mở, khuyến kích học sinh tích cực hoạt động; đồng thời quan sát, theo dõi và bổ trợ học sinh khi cần Phát hiện những nhóm thực hành không có hiệu quả để uốn nắn điều chỉnh kịp thời, chỉ trợ giúp, tránh đi sâu can thiệp làm hạn chế khả năng độc lập sáng tạo của học sinh Giáo viên có thể đưa ra nhiều cách để thực hiện một thao tác giúp các em rèn luyện và nâng cao kỹ năng thực hành

Biện pháp 4: Chia nhỏ nội dung bài tập thực hành

Một số bài thực hành gồm nhiều yêu cầu khác nhau, giáo viên có thể chia nhỏ ra thành nhiều yêu cầu với mức độ từ dễ đến khó, cho học sinh thực hành theo những yêu cầu đã nêu Giáo viên phải đặt ra mỗi yêu cầu hoàn thành trong khoảng thời gian nhất định nào đó với mỗi nhóm đối tượng Điều đó có thể thúc đẩy sự

cố gắng hoàn thành nhiệm vụ của học sinh; học sinh khá giỏi có thể thực hiện theo nhiều cách để có thể hoàn thành nhiệm vụ trong khoảng thời gian nhanh nhất

Ví dụ 1: Khi dạy bài “ Vẽ hình chữ nhật, hình vuông” Cùng học tin học

quyển 2 với nội dung bài thực hành dưới đây: