ĐỀ tài NGHIÊN cứu LỆCH lạc xã hội và BIỂU HIỆN TRONG đời SỐNG SINH VIÊN

Lệch lạc là một tính từ chỉ những sự vật, sự việc, tư tưởng, hành vi không bình thường, trái với quy tắc, chuẩn mực chung và thường không được chấp nhận bởi đa số người.. Lệch lạc xã hội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TÀO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT, ĐHQG.HCM

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN CUỐI KỲ

HỌC KÌ 1: 2021-2022 NHẬP MÔN XÃ HỘI HỌC

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU LỆCH LẠC XÃ HỘI

VÀ BIỂU HIỆN TRONG ĐỜI SỐNG SINH VIÊN

GVHD: GVC.TS NGUYỄN THỊ NHƯ THÚY

MÃ HP: INSO321005 – 211XH5005 NHÓM SINH VIÊN THỰC HÀNH

2 Đặng Nguyễn Thuyết Trân K214060417

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 12 tháng 12 năm 2021

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN

……….

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

……… ………

Điểm: …………

Ký tên

LỜI CẢM ƠN

Đầu tiên, chúng em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban giám hiệu trường Đại học Kinh tế - Luật vì đã tạo điều kiện cho chúng em tiếp cận môn “Xã hội học”, cũng như cung cấp cơ sở vật chất với hệ thống thư viện hiện đại, đa dạng các loại sách, tài liệu thuận lợi cho việc tìm kiếm, nghiên cứu thông tin Đặc biệt, chúng em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến giáo viên bộ môn - Cô Nguyễn Thị Như Thúy đã giảng dạy tận tình, chi tiết để chúng em có đủ kiến thức và vận dụng chúng vào bài tiểu luận này

Trong quá trình hoàn thành bài tiểu luận “Lệch lạc xã hội ở giới trẻ hiện nay”, giảng viên, Tiến sĩ Nguyễn Thị Như Thúy đã giúp chúng em có được kiến thức nền tảng về phương pháp làm bài tiểu luận và định hướng đúng đắn những cách thức tiến hành một bài tiểu luận Tuy nhiên, do sự hạn chế về thời gian và kiến thức, cũng như chúng em vẫn còn thiếu kinh nghiệm thực tiễn nên sai sót là điều không thể tránh khỏi Chúng em rất mong sẽ nhận được những ý kiến đóng góp từ quý thầy cô và các bạn để hoàn thiện bài tiểu luận nhất có thể

Kính chúc cô thật nhiều sức khỏe và thành công trên sự nghiệp giảng dạy Chúng em xin chân thành cảm ơn!

Nhóm sinh viên thực hiện tiểu luận Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 12 tháng 12 năm 2021.

MỤC LỤC

PHẦN A: MỞ ĐẦU 4

1 Lý do chọn đề tài 4

2 Mục đích nghiên cứu: 4

3 Phương pháp nghiên cứu 4

PHẦN B: NỘI DUNG 5

1 LỆCH LẠC XÃ HỘI 5

1.1 Khái niệm liên quan 5

1.1.1 Lệch lạc là gì? 5

1.1.2 Lệch lạc xã hội là gì? 5

1.2 Đặc điểm của lệch lạc xã hội 5

1.3 Các thành phần của lệch lạc xã hội 5

1.4 Phân loại lệch lạc xã hội 6

1.5 Biểu hiện của sự lệch lạc: 8

1.6 Nguyên nhân 8

1.6.1 Nguyên nhân khách quan: 8

1.6.2 Nguyên nhân chủ quan: 8

1.7 Hệ quả 10

1.8 Giải pháp 10

2 LỆCH LẠC XÃ HỘI Ở SINH VIÊN HIỆN NAY 11

2.1 Một số thực trạng phổ biến 11

2.1.1 Tình trạng “sống thử” của sinh viên 11

2.1.2 Gian lận trong thi cử 11

2.2 Nguyên nhân 11

2.3 Giải pháp 11

PHẦN C TIẾN HÀNH KHẢO SÁT 11

PHẦN D: KẾT LUẬN 11

PHẦN E: TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

P HẦN A: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Qua quá trình học tập và tìm hiểu về môn học Xã hội học, nhóm chúng em

nhận ra rằng: Vị thế, vai trò và các hành động xã hội là do các yếu tố xã hội chi phối Trong bất kì một tổ chức, cộng đồng hay xã hội nào, mỗi cá nhân cần phải

tuân thủ theo những nguyên tắc, quy định chung được gọi là chuẩn mực xã hội, nhằm mục đích duy trì và ổn định xã hội

Tuy nhiên, xã hội ngày càng hiện đại, kinh tế ngày càng phát triển, con người vì những quan điểm, lợi ích cá nhân mà đi ngược lại với những chuẩn mực của xã hội như cờ bạc, rượu chè, nghiện hút, tham ô, hối lộ, dẫn đến các hiện trạng lệch lạc, gây ra nhiều vấn đề tiêu cực và nó đang là chủ đề đáng lo ngại của

cả cộng đồng

2 Mục đích nghiên cứu:

Đi sâu vào nghiên cứu đề tài, nhóm chúng em muốn mở rộng cho bản thân nhiều hơn nữa những kiến thức về Xã hội học Mục đích cuối cùng chúng em hướng tới là tìm hiểu rõ hơn về bản chất và nguyên nhân dẫn đến lệch chuẩn xã hội

cũng như lệch chuẩn ở sinh viên hiện nay - chủ nhân tương lai của đất nước Qua

đó, đưa ra định hướng cũng như những giải pháp khả quan có thể áp dụng nhằm hạn chế những cá nhân có hiện tượng lệch lạc trong xã hội hiện nay

3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích, tổng hợp hóa lý thuyết: Nghiên cứu các tài liệu, lý luận khác nhau để tìm hiểu sâu về đối tượng và xây dựng thành một hệ thống cơ sở

để sự hiểu biết về đối tượng được cụ thể hóa

- Phương pháp lý luận quy nạp: Liên kết những thông tin riêng lẻ, rời rạc để đúc kết thành một kết luận tổng thể

- Phương pháp thu thập thông tin định lượng: Thực hiện khảo sát để thu thập

ý kiến; điều tra, thăm dò dư luận xã hội về vấn đề lệch lạc xã hội hiện nay và phân tích số liệu thu thập được

- Phương pháp thu thập thông tin định tính: Tìm kiếm, thu thập dữ liệu, phân tích tài liệu sẵn có về các đối tượng kết hợp với phương pháp quan sát thực trạng

xã hội

PHẦN B: NỘI DUNG

1 LỆCH LẠC XÃ HỘI

1.1 Khái niệm liên quan

1.1.1 Lệch lạc là gì?

Lệch lạc là một tính từ chỉ những sự vật, sự việc, tư tưởng, hành vi không bình thường, trái với quy tắc, chuẩn mực chung và thường không được chấp nhận bởi đa số người

1.1.2 Lệch lạc xã hội là gì?

Lệch lạc xã hội là thuật ngữ chỉ các dạng vi phạm khác nhau trong hệ thống các giá trị, chuẩn mực của xã hội Bất kỳ hành vi nào không phù hợp với mong đợi của một nhóm hoặc của xã hội đều là hành vi lệch chuẩn Lệch lạc xã hội là một hiện tượng xã hội thường thấy ở trong đời sống xã hội của mọi xã hội từ xưa đến nay và chúng thường tồn tại song song với sự tuân thủ các chuẩn mực Nói cách

khác, lệch lạc chuẩn mực xã hội là hành vi chệch khỏi các quy tắc, chuẩn mực của nhóm hay của xã hội.1

1.2 Đặc điểm của lệch lạc xã hội

Lệch lạc tồn tại trong cách phán xét của người khác Một số quan điểm cho rằng lệch lạc là do xã hội tạo ra chứ không phải do chủ nhân hành động tạo

Lệch lạc xã hội thay đổi theo thời gian và tùy thuộc vào quan niệm của các nhóm xã hội Lệch lạc xã hội mang tính chất tương đối: không có lệch lạc nào bị lên án ở mọi nơi, mọi lúc, và lệch lạc đối với mọi người

Lệch lạc có thể dẫn tới phạm tội

1.3 Các thành phần của lệch lạc xã hội

Thành phần cơ bản trong các lệch chuẩn xã hội gồm 4 yếu tố:

Giá trị xã hội: là yếu tố của ý thức xã hội bao gồm các quan niệm, quan điểm chính trị, đạo đức, tôn giáo, văn hóa của con người; định hướng nhận thức và hành động của con người; được coi là nguồn gốc của động cơ và việc hình thành

cơ chế hành động

Thiết chế xã hội: là tổng hợp của các môi trường quan hệ xã hội đã được hợp thức hóa thành các chuẩn mực đã được ổn định và được đảm bảo bằng những phương tiện nhân lực và vật chất nhằm thực hiện một chức năng xã hội nhất định; hình thành và tác động trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội (như chính trị, kinh tế, tôn giáo )

Chuẩn mực xã hội: giữ một vị trí quan trọng trong lệch chuẩn xã hội, quy định những mục tiêu cơ bản, những điều kiện và những hình thức ứng xử trong những lĩnh vực quan trọng nhất của đời sống xã hội hoặc đối với nhóm xã hội

Quan hệ xã hội: là quan hệ giữa người và người đã được hình thành và phù hợp với bản chất kinh tế - xã hội của một xã hội nhất định Khi các quan hệ xã hội

bị biến dạng có thể dẫn đến hành vi sai lệch của cá nhân

Sơ đồ mối quan hệ giữa các thành phần của lệch lạc xã hội:2

1 Lưu Song Hà, “Hành vi sai lệch chuẩn mực xã hội”, Tạp chí tâm lí học, Số 7, Tr 44,

2004.

2 Nathan Lam, “Quan điểm của xã hội học về lệch lạc xã hội”, https://bom.so/H68WJO

1.4 Phân loại lệch lạc xã hội

Căn cứ trên các quy tắc văn hoá của xã hội mà chủ thể hành vi đang sống để xác định mức độ phù hợp giữa hành vi của cá nhân, nhóm với quy tắc đó Một hành vi cá nhân, nhóm bao giờ cũng là một hành vi xã hội Hành vi đó có thể là bình thường hay lệch chuẩn, tuỳ thuộc vào giá trị mà nó đem lại cho xã hội Nó có thể được thừa nhận là đúng đắn trong nền văn hoá xã hội này nhưng lại bị coi là lệch chuẩn so với văn hoá xã hội khác

Ví dụ: Đối với người theo đạo Phật, việc ăn thịt lợn là một vấn đề bình thường Nhưng đối với những người theo đạo Hồi, họ xem lợn là một loài vật ô uế nên việc ăn thịt lợn bị cấm kị.

Căn cứ vào cấp độ của sự lệch lạc3:

Lệch lạc mức sơ cấp: là hành vi của cá nhân vị lệch dị nhưng chỉ là lệch lạc

tạm thời và không lặp lại có tính chất định kỳ Cá nhân có hành vi phạm pháp lạc

sơ cấp là người còn có nhân cách mà xã hội tạm chấp nhận được và sự lệch lạc đó không chiếm đa số trong tổng hành vi cá nhân

Lệch lạc mức cao: Một hành vi lệch lạc có tính cách đặc trưng và cá nhân

sống xoay quanh hành vi lệch lạc đó, thì khi đó anh ta đang tiến tới mức lệch lạc ở cấp cao Xã hội nói chung không chấp nhận những cá nhân như thế

Căn cứ vào nội dung, tính chất hành động và tâm lý, thái độ của chủ thể:

Tích

cực  Cố ý vi phạm;Phá vỡ sự tác động của các

chuẩn mực xã hội đã lạc hậu, lỗi thời, không còn phù hợp với yêu cầu của đời sống xã hội

 Vô ý vi phạm;

 Phá vỡ sự tác động của các chuẩn mực xã hội đã lạc hậu, lỗi thời, không còn phù hợp với yêu cầu của

3 Lý tưởng, “ Lệch lạc xã hội là gì? Nguyên nhân, đặc điểm, biểu hiện”,

http://lytuong.net/lech-lac-xa-hoi-la-gi/, 27/06/2021.

hiện tại đời sống xã hội.

Tiêu

cực  Cố ý vi phạm; Phá vỡ hiệu lực của các chuẩn

mực xã hội mang tính chất tiến

bộ, phù hợp, đang phổ biến, thịnh hành và được nhà nước,

xã hội thừa nhận rộng rãi

 Vô ý vi phạm;

 Phá vỡ hiệu lực của các chuẩn mực xã hội tiến bộ, phù hợp, đang phổ biến, thịnh hành và được thừa nhận rộng rãi trong xã hội

Căn cứ vào chủ thể có hành vi lệch lạc xã hội:

Lệch chuẩn cá nhân: Hành động của cá nhân không phù hợp với quy tắc

văn hóa của nhóm đã được xác lập trong thực tế đã bác bỏ các quy tắc đó gọi là lệch chuẩn cá nhân

Ví dụ: hành vi hư hỏng, trộm cắp,….

Lệch chuẩn nhóm: Một nhóm thành viên có hành động trái với quy tắc mà

đã được xã hội thừa nhận là lệch chuẩn nhóm

Ví dụ: Chẳng hạn, nhóm trẻ em hư, bụi đời, đua xe,

1.5 Biểu hiện của sự lệch lạc:

Những hành vi biểu hiện sự nhận thức và hành động trái với chuẩn mực xã hội một cách thường xuyên của người nào đó;

Những hành vi của con người do những động cơ khác nhau nhưng đều biểu hiện là con người tự cho mình đứng ngoài, vượt ra khỏi giới hạn cho phép của xã hội;

Những kẻ lang thang cơ nhỡ, những kẻ bụi đời cũng là một dạng của sự lệch chuẩn;

Trong điều kiện xã hội phát triển, còn nhiều chuẩn mực đã lạc hậu nhưng chưa thay đổi, trong khi đó các vai trò thì đã chuyển dịch, nhưng định chế lại chưa thích hợp, do đó tạo nên sự phản ứng tự phát;

1.6 Nguyên nhân

1.6.1 Nguyên nhân khách quan:

Một là, do sự không đồng bộ,không nhất quán trong hệ thống quy phạm chuẩn mực đưa đến sự dung túng trong hành vi cá nhân

Ví dụ: Một số tội phạm lợi dụng những lỗ hổng, không nhất quán của hệ thống pháp luật để lách luật.

Hai là, do sự thiếu hợp lý trong hệ thống chuẩn mực tạo ra sự phản ánh trong hành vi cá nhân

Ba là, do tình trạng xem thường hệ thống chuẩn mực và mức độ hiệu lực thấp của hệ thống chuẩn mực dẫn đến sự sai lệch hành vi,tăng cao sự phổ biến của hành vi đó

Bốn là, do sự phản ứng của xã hội đối với hành vi của cá nhân hoặc tập thể,

có thể biến hành vi lệch chuẩn thành không lệch chuẩn và ngược lại

Con người cố gắng thực hiện những hành vi đúng chuẩn nhưng khi thực hiện quá đúng, quá tốt sẽ bị coi là lệch chuẩn Như vậy,nguyên nhân của lệch lạc xã hội cũng có thể là những gì phổ biến là hành vi bình thường và những hành vi không phổ biến là lệch chuẩn

1.6.2 Nguyên nhân chủ quan:

Một là, do điều kiện hoàn cảnh gia đình phản ánh trong quá trình phát triển

nhân cách của từng cá nhân, hành vi lệch lạc có thể xảy ra từ mọi thành viên trong gia đình

Từ cha mẹ : Một số người mua bán gian lận, buôn bán những thứ không hợp pháp để duy trì nguồn kinh tế gia đình ổn định Hoặc do nhu cầu cá nhân, cha hoặc

mẹ ngoại tình không quan tâm đến gia đình, con cái

Từ con cái: Do sự tác động trực tiếp hay gián tiếp từ cha mẹ gây ảnh hưởng đến quá trình nhận thức và hành động của con cái dẫn đến sự lệch lạc hành vi của con cái

Ví dụ: Cha mẹ mâu thuẫn, cãi nhau,đánh nhau trong khoảng thời gian lâu dần sẽ dẫn đến sự lệch lạc hành vi của con cái.

Từ cha mẹ và con cái: Do sự thiếu quan tâm hoặc thậm chí là sự cổ vũ,thúc đẩy từ cha mẹ

Ví dụ: Khi nhìn thấy con cái xuất hiện những hành vi lệch lạc,cha mẹ không quan tâm làm cho hành vi lệch lạc ngày càng phát triển hơn Hoặc do hoàn cảnh kinh tế gia đình hay một số lí do khác, cha mẹ ủng hộ con mình phạm tội ( trộm cắp,buôn bán lậu,…)

Từ xã hội: do sự ảnh hưởng tiêu cực từ phía bạn bè,phim ảnh và nhiều nhân

tố khác

Hai là, do mâu thuẫn vai trò, trong đời sống xã hội mỗi cá nhân giữ những vai trò khác nhau, khi cá nhân không đảm bảo thực hiện trách nhiệm đặt ra cho mỗi vai trò sẽ gây ra mâu thuẫn vai trò dẫn đến hành vi lệch lạc

Ví dụ: Anh A là công an điều tra một vụ án hình sự và phát hiện em mình là

B là hung thủ Trong trường hợp này,anh A giữ hai vai trò là người anh trai và công an điều tra Nếu A không bắt giữ B là anh A đang có hành vi lệch lạc.

Ba là, do cá nhân tự tách mình ra khỏi nhóm Trong khi sống trong một cộng đồng,cá nhân bắt nhập và các chuẩn mực xã hội mà mọi người đang thực hiện,ngược lại tự tách mình ra khỏi quy củ chấp hành

Ví dụ: Học sinh A không đóng quỹ lớp trong khi các bạn trong lớp đều hoàn thành đầy đủ.

Bốn là, do mâu thuẫn giữa giá trị và phương tiện mà cá nhân sử dụng để đạt được giá trị Giá trị được xã hội được cho là những thứ tốt đẹp nhưng trong một số trường hợp cá nhân không đủ điều kiện để đạt được giá trị đó thì cá nhân bằng cách khác hoặc phương tiện khác đó đạt được giá trị mong muốn

Ví dụ: Ở Việt Nam, trình độ học vấn cao là giá trị nhưng để đạt được, một

số cá nhân dùng tiền để mua điểm, mua và làm giả bằng cấp.

1.7 Hệ quả

Hệ quả của hành vi sai lệch có thể mang tính chất,nội dung tích cực,tiến bộ, đổi mới nếu nó phá vỡ các chuẩn mực xã hội đã lạc hậu,lỗi thời và không còn phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh xã hội thực tế Khi đó,những hành vi lệch lạc xã hội làm thay đổi sự nhận thức của công đồng và thúc đẩy sự phát triển của xã hội.4

Ví dụ: Trong xã hội cũ, việc người phụ nữ đi học được xem là lệch lạc xã hội Nhưng theo dòng phát triển của thời đại,người phụ nữ được đi học là hoàn toàn phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh, xóa bỏ tư tưởng lỗi thời “trọng nam khinh nữ” và “phụ nữ không thể làm chủ”.

Hệ quả của hành vi sai lệch mang tính chất, nội dung tiêu cực, ảnh hưởng xấu và nguy hiểm cho xã hội,phá vỡ sự ổn định và sự tác động của những chuẩn mực đúng đắn, tiến bộ, được thừa nhận trong xã hội Khi đó, những hành vi lệch

4 Luật sư Nguyễn Văn Dương, “Hậu quả của hành vi sai lệch chuẩn mực xã hội”,

https://luatduonggia.vn/hau-qua-cua-hanh-vi-sai-lech-chuan-muc-xa-hoi/ , 20/02/2021.

lạc này bị xã hội lên án,tẩy chay và đòi hỏi phải có trừng phạt bằng những biện pháp theo nguyên tắc và quy định của Pháp luật.5

Ví dụ: Xã hội càng phát triển kéo theo sự xuất hiện của nhiều hành vi lệch lạc như trộm cắp,cướp giật, giết người, Những hành vi này vô cùng nguy hiểm,ảnh hưởng nghiêm trọng đến xã hội và đáng bị lên án.

1.8 Giải pháp

Từ các nguyên nhân đã đề cập, ta có thể đề xuất ra các giải pháp cho các vấn

đề liên quan đến lệch lạc xã hội:

Đối với mỗi người trẻ: Mỗi người trẻ hãy sống đúng có đạo đức, thường

xuyên trau dồi, học tập những bài học trong cuộc sống về sự công bằng, bình đẳng bác ái với những người xung quanh và nhất thiết phải có quyết tâm muốn thay đổi chính bản thân mình Ngoài ra, cần phải học hỏi những tấm gương của những người đạo đức trong xã hội hiện tại, phải có bản lĩnh vững chắc, kiên quyết đấu tranh chống lại những ảnh hưởng tiêu cực trong xã hội

Đối với gia đình: Các bậc cha mẹ hiện nay cần phải dạy con cái biết cách

đối nhân xử thế, biết tôn trọng mình và tôn trọng người khác, dạy con lòng khoan dung, độ lượng, vị tha và những chuẩn mực giá trị đạo đức, góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp hơn

Đối với nhà trường: Cần xây dựng môi trường dạy-học trong sạch, lành

mạnh về nề nếp kỷ luật, tạo ra không gian sinh hoạt giáo dục đạo đức kỷ cương, quan hệ đối xử văn minh thường xuyên cho người học Thầy giáo và học trò, tuỳ hoàn cảnh và khả năng, cần tham gia những công tác xã hội để giúp ích cho đất nước Nhà trường phối hợp với các cơ quan, các tổ chức xã hội phát động các phong trào phòng chống, bài trừ các tệ nạn xã hội và giảm thiểu các hiện tượng tiêu cực như: Bạo lực học đường, cờ bạc, mại dâm, ma túy gian lận trong thi cử, lối sống lai căng, thực dụng, sử dụng các sản phẩm đồi trụy không lành mạnh

Đối với xã hội: Đảng, Nhà nước cần bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách

nhằm định hướng và tạo điều kiện thuận lợi cho giới trẻ phát huy những lợi thế, khắc phục những thiếu sót

2 LỆCH LẠC XÃ HỘI Ở SINH VIÊN HIỆN NAY

5 BBT Hệ thống pháp luật Việt Nam, “Hậu quả của hành vi lệch chuẩn mực xã hội”,

https://hethongphapluat.com/hau-qua-cua-hanh-vi-sai-lech-chuan-muc-xa-hoi.html , 22/10/2020.