báo cáo du an trồng và chế biến trà hoa vàng

Xây dựng mô hình nhân giống và trồng thâm canh giống Trà hoa vàng có giá trị kinh tế Tiếp nhận chuyển giao các quy trình công nghệ trồng và nhân giống cây Trà hoa vàng. Xây dựng 01 mô hình nhân giống cây Trà hoa vàng quy mô diện tích 200m2, công suất đạt 10.000 cây giốngnăm, sau 6 tháng nhân giống tỷ lệ cây giống đạt tiêu chuẩn xuất vườn > 80%. Xây dựng 01 mô hình trồng thâm canh cây Trà hoa vàng tổng diện tích 2,2ha, gồm 1,2ha trồng tập trung và 1,0ha trồng dưới tán rừng, sau 3 năm trồng tỷ lệ sống đạt >90%, mang lại giá trị và hiệu quả kinh tế cao. Hoàn thiện bản hướng dẫn kỹ thuật về nhân giống và trồng thâm canh cây Trà hoa vàng phù hợp với điều kiện tỉnh Phú Thọ Đào tạo, tập huấn được 10 kỹ thuật viên, 100 lượt hộ nông dân về kỹ thuật nhân giống, trồng, chăm sóc cây Trà hoa vàng; Thông tin tuyên truyền và phổ biến kết quả triển khai dự án.

SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG

NGHỆ TỈNH PHÚ THỌ

HỢP TÁC XÃ CHẾ BIẾN CHÈ THÀNH VINH

BÁO CÁO TÓM TẮT

XÂY DỰNG MÔ HÌNH NHÂN GIỐNG

VÀ TRỒNG THÂM CANH GIỐNG TRÀ HOA VÀNG CÓ GIÁ TRỊ KINH TẾ TẠI HUYỆN TÂN SƠN, TỈNH PHÚ THỌ

Tổ chức chủ trì nhiệm vụ: Hợp tác xã chế biến chè Thành Vinh Chủ nhiệm nhiệm vụ: Nguyễn Anh Tuấn

Tân Sơn -5/2021

MỤC LỤC

PHẦN I: MỞ ĐẦU 1

I Thông tin chung về dự án 1

II Mục tiêu của dự án 3

2.1 Mục tiêu chung: 3

2.2 Mục tiêu cụ thể: 3

III Nội dung thực hiện của dự án 3

3.1 Nội dung 1: Điều tra, đánh giá bổ sung thông tin phục vụ việc triển khai thực hiện dự án 3

3.2 Nội dung 2: Xây dựng mô hình nhân giống Trà hoa vàng 5

3.3 Xây dựng mô hình trồng thâm canh cây Trà hoa vàng 6

3.4 Hoàn thiện quy trình kỹ thuật trồng chăm sóc cây Trà hoa vàng 10

3.5 Đào tạo, tập huấn cán bộ kỹ thuật và người nông dân trồng chè; Thông tin, tuyên truyền và đề xuất biện pháp nhân rộng dự án 10

IV Sản phẩm của dự án và các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật 10

PHẦN II: KẾT QUẢ TRIỂN KHAI, THỰC HIỆN DỰ ÁN 12

I Công tác tổ chức, quản lý điều hành để triển khai thực hiện dự án 12

1.1 Tình hình chung 12

1.1.1 Thuận lợi 12

1.1.2 Khó khăn 12

1.2 Công tác tổ chức 13

1.3 Kết quả chọn điểm, chọn đối tượng, chọn hộ để tiếp nhận và triển khai thực hiện các nội dung của dự án 15

1.3.1 Mô hình trồng thâm canh chè hoa vàng theo quy mô phân tán 15

1.3.2 Mô hình trồng thâm canh chè hoa vàng theo quy mô tập chung 15

1.3.3 Mô hình nhân giống chè hoa vàng 15

II Kết quả thực hiện các nội dung 15

2.1 Điều tra, khảo sát bổ sung thực trạng tại vùng dự án 15

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, khí hậu vùng triển khai dự án 15

2.1.2 Yêu cầu về điệu kiện khí hậu, đất đai của cây chè hoa vàng 17

2.2 Công tác chuyển giao công nghệ 21

2.3 Công tác đào tạo kỹ thuật viên cơ sở và tập huấn 22

2.3.1 Đào tạo kỹ thuật viên cơ sở 22

2.3.2 Tập huấn kỹ thuật cho các hộ dân 23

2.4 Kết quả xây dựng các các mô hình 23

2.4.1 Kết quả xây dựng mô hình vườn ươm 23

2.4.2 Kết quả thực hiện nội dung xây dựng mô hình trồng thâm canh Trà hoa vàng theo quy mô tập chung 29

2.4.3 Kết quả thực hiện nội dung xây dựng mô hình trồng thâm canh Trà hoa

vàng theo quy mô tập phân tán 33

2.4.4 Kết quả hoàn thiện quy trình kỹ thuật nhân, trồng, chăm sóc cây Trà hoa vàng 37

2.5 Tình hình sử dụng lao động 40

2.5.1 Lao động trực tiếp sản xuất: lao động có trình độ từ cao đẳng trở lên, lao động phổ thông 40

2.5.2 Lao động gián tiếp: lao động có trình độ từ cao đẳng trở lên, lao động phổ thông 42

2.6 Quản lý, sử dụng kinh phí hỗ trợ từ ngân sách sự nghiệp khoa học công nghệ tỉnh; huy động đối ứng từ các thành phần kinh tế để thực hiện dự án 42

2.6.1 Sử dụng kinh phí hỗ trợ từ ngân sách sự nghiệp khoa học và công nghệ đến ngày nghiệm thu 42

2.6.2 Sử dụng kinh phí nguồn khác đến ngày nghiệm thu so với Thuyết minh đã được phê duyệt 43

2.6.3 Doanh thu hàng năm 43

2.6.4 Lợi nhuận dòng hàng năm 44

2.7 Thông tin tuyên truyền và biện pháp khuyến khích nhân rộng kết quả của dự án 44

2.8 Tổng hợp kết quả đạt được của các nội dung so với hợp đồng và thuyết minh dự án 45

2.8.1 Về quy mô và số lượng 45

2.8.2 Về chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật và chất lượng 46

III Phân tích đánh giá kết quả đạt được của dự án theo các nội dung 47

3.1 Công tác chuyển giao công nghệ 47

3.2 Mức độ thực hiện nội dung và quy mô so với hợp đồng 48

3.3 Phương pháp tổ chức, quản lý, chỉ đạo thực hiện dự án 48

3.4 Tình hình sử dụng kinh phí hỗ trợ từ ngân sách và huy động kinh phí đối ứng để thực hiện dự án 49

3.5 Hiệu quả kinh tế – xã hội và môi trường của dự án 49

3.6 Khả năng duy trì, phát triển và nhân rộng kết quả của dự án 50

3.7 Đánh giá tiềm lực của đơn vị chủ trì trước và sau khi triển khai dự án 51

PHẦN 3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 52

I Kết luận 52

II Kiến nghị và đề xuất 53

TÀI LIỆU THAM KHẢO 55

DỰ THẢO HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT NHÂN GIỐNGError! Bookmark not defined CÂY TRÀ HOA VÀNG Error! Bookmark not defined.

DỰ THẢO HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT NHÂN GIỐNG, TRỒNG VÀ

CHĂM SÓC CÂY TRÀ HOA VÀNG Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Theo dõi tỉ lệ ra mô sẹo của các giống trà tại vườn ươm 27

Bảng 2: Theo dõi tỉ lệ ra rễ của các giống chè tại vườn ươm 27

Bảng 3: Một số tiêu chuẩn của cây con xuất vườn 28

Bảng 4: Một số chỉ tiêu sinh trưởng Trà hoa vàng tại mô hình 30

Bảng 6: Đánh giá mức độ gây hại của một số sâu hại chính tại mô hình 32

Bảng 7: Đánh giá mức độ gây hại của một số sâu hại chính tại mô hình xã Quảng Minh huyện Hải Hà tỉnh Quảng Ninh 33

Bảng 8: Một số chỉ tiêu sinh trưởng Trà hoa vàng tại mô hình 34

Bảng 9: Đánh giá mức độ gây hại của một số sâu hại chính tại mô hình 34

Bảng 10: Năng suất hoa Trà hoa vàng của mô hình tuổi 3 36

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH

Hình 1: Hoạt động thiết kế, xây dựng vườn ươm 24

Hình 2: Hướng dẫn chuẩn bị đất và đóng bầu 25

Hình 3: Vườn ươm, cây giống đủ tiêu chuẩn xuất vườn 29

Hình 4 : Mô hình Trà trồng theo quy mô tập chung (tuổi 3) 30

Hình 5: Mô hình Trà hoa vàng trồng theo quy mô phân tán 36

PHẦN I: MỞ ĐẦU

I Thông tin chung về dự án

1.1 Tên dự án: Xây dựng mô hình nhân giống và trồng thâm canh giống Trà hoa vàng có giá trị kinh tế tại huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ

1.2 Cấp quản lý: Cấp tỉnh

1.3 Thời gian thực hiện: 28 tháng, (từ tháng 03/2019 đến tháng 7/2021 ) 1.4 Chủ nhiệm dự án:

Họ và tên: Nguyễn Anh Tuấn

Học hàm, học vị/Trình độ chuyên môn: ThS Khoa học Lâm nghiệp Mobile: 0985 169 000; E-mail: anhtuanklpt@gmail.com

Tên tổ chức đang công tác: Hạt kiểm lâm Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ

Địa chỉ tổ chức: Khu 2, xã Tân Phú, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ

1.5 Tổ chức chủ trì thực hiện dự án:

Tên tổ chức chủ trì dự án: Hợp tác xã chế biến chè Thành Vinh

Điện thoại: 0936.352.999; E-mail: manhche@gmail.com

Địa chỉ: Khu 6, xã Tân Phú, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ

Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Giám đốc Phạm Duy Mạnh (1982)

Số tài khoản: 2702201001280 tại Ngân hành nông nghiệp huyện Tân Sơn

1.6 Tổ chức chịu trách nhiệm về công nghệ

Tên tổ chức: Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Chè

Điện thoại: 0210 3865137; E-mail: phongtonghopttc@gmail.com Địa chỉ: xã Phú Hộ, thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ

Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Nguyễn Ngọc Bình

Người chịu trách nhiệm chính về công nghệ của dự án: Nguyễn Ngọc Bình

1.7 Tổ chức phối hợp thực hiện

Tên tổ chức: Hạt kiểm lâm huyện Tân Sơn

Điện thoại: 0210 3615 113; E-mail: anhtuanklpt@gmail.com

Địa chỉ: Khu 2, Xã Tân Phú, Huyện Tân Sơn, Phú Thọ

Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Nguyễn Anh Tuấn

1.8 Cán bộ thực hiện dự án:

TT Họ và tên Tổ chức

công tác Nội dung công việc tham gia

T.gian làm việc (công)

1 ThS

Nguyễn Anh

Tuấn

Hạt Kiểm lâm Tân Sơn

Chủ nhiệm Dự án

- Điều phối chung và thực hiện tất

cả các nội dung của Dự án sản xuất thử nghiệm;

- Tổng hợp, hoàn thiện báo cáo sơ kết, tổng kết dự án

30

2 KS Trần

Quốc Toản

Hạt Kiểm lâm Tân Sơn

Thư ký Dự án

- Thực hiện công việc thư ký đề tài;

- Tổng kết kỹ thuật nhân giống, trồng Trà hoa vàng, đánh giá Trà hoa vàng trồng hiện có và xác định lập địa trồng thâm canh Trà hoa vàng

47

3 TS Nguyễn

Ngọc Bình

Trung tâm NC&PT Chè

Chịu trách nhiệm chính về công nghệ

10

4 TS Nguyễn

Hữu Phong

Trung tâm NC&PT Chè

Thực hiện các nội dung nghiên cứu hoàn thiện

Thực hiện các nội dung chuyển giao công nghệ xây dựng mô hình nhân giống

27

6 Ths Nguyễn

Duy Phượng

Trung tâm NC&PT Chè

Thực hiện nội dung chuyển giao công nghệ xây dựng mô hình trồng, chăm sóc

21

7 Trần Văn

Hữu

Hạt kiểm lâm huyện Tân Sơn

Tiếp nhận công nghệ và chỉ đạo kỹ thuật xây dựng mô hình nhân giống, trồng, chăm sóc

47

8 Phạm Duy

Mạnh

HTX chè Thanh Vinh

Tiếp nhận công nghệ và chỉ đạo kỹ thuật xây dựng mô hình trồng, chăm sóc

14

9 Nguyễn Thị

Thùy Linh

HTX chè Thanh Vinh

10 Nguyễn

Xuân Phong

Hạt kiểm lâm huyện Tân Sơn

Tiếp nhận công nghệ và chỉ đạo kỹ thuật xây dựng mô hình trồng, chăm sóc

6

II Mục tiêu của dự án

2.1 Mục tiêu chung:

Xây dựng thành công mô hình nhân giống và trồng thâm canh cây Trà

hoa vàng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ mang lại hiệu quả kinh tế cao và góp phần

phát triển giống cây trà mới có giá trị kinh tế trên địa bàn tỉnh

2.2 Mục tiêu cụ thể:

- Tiếp nhận chuyển giao các quy trình công nghệ trồng và nhân giống

cây Trà hoa vàng

- Xây dựng 01 mô hình nhân giống cây Trà hoa vàng quy mô diện tích

200m2, công suất đạt 10.000 cây giống/năm, sau 6 tháng nhân giống tỷ lệ cây

giống đạt tiêu chuẩn xuất vườn > 80%

- Xây dựng 01 mô hình trồng thâm canh cây Trà hoa vàng tổng diện

tích 2,2ha, gồm 1,2ha trồng tập trung và 1,0ha trồng dưới tán rừng, sau 3 năm

trồng tỷ lệ sống đạt >90%, mang lại giá trị và hiệu quả kinh tế cao

- Hoàn thiện bản hướng dẫn kỹ thuật về nhân giống và trồng thâm canh

cây Trà hoa vàng phù hợp với điều kiện tỉnh Phú Thọ

- Đào tạo, tập huấn được 10 kỹ thuật viên, 100 lượt hộ nông dân về kỹ

thuật nhân giống, trồng, chăm sóc cây Trà hoa vàng; Thông tin tuyên truyền

và phổ biến kết quả triển khai dự án

III Nội dung thực hiện của dự án

3.1 Nội dung 1: Điều tra, đánh giá bổ sung thông tin phục vụ việc triển

khai thực hiện dự án

- Thời gian thực hiện: tháng 02/2019

- Địa điểm điều tra, đánh giá: tại huyện Tân Sơn, Trung tâm Nghiên

cứu và Phát triển chè (xã Phú Hộ, thị xã Phú Thọ)

- Phương pháp điều tra: điều tra qua nguồn thông tin thứ cấp (nguồn tài

liệu tham khảo), kết hợp với khảo sát thực địa tại vùng triển khai DA

- Các nội dung điều tra khảo sát bổ sung:

+ Điều tra điều kiện tự nhiên, khí hậu, thổ nhưỡng vùng triển khai dự

án qua nguồn tài liệu thứ cấp Nguồn thông tin lấy từ các trang thông tin điện

tử chính thống tại địa phương: cổng thông tin điện tử của UBND tỉnh Phú Thọ, UNBD huyện Tân Sơn, UBND thị xã Phú Thọ… So sánh, đối chiếu và xác định tính thích nghi của cây Trà hoa vàng đối với địa điểm dự kiến triển khai dự án;

+ Lựa chọn, xác định địa điểm triển khai xây dựng mô hình qua điều tra thực tế ngoài thực địa

Trong đó tiêu chí lựa chọn địa điểm gồm:

* Đối với mô hình trồng phân tán dưới tán rừng, yêu cầu: tầng tán (của cây rừng) phải cao để tạo không gian thông thoáng cho cây Trà hoa vàng sinh trưởng, phát triển tốt, hạn chế sâu bệnh; độ che phủ (của tán cây rừng) phải đồng đều (tránh mất khoảng lớn, tạo khoáng trống rộng) để tạo môi trường ánh sáng trực xạ đồng đều trên mô hình; thế đất phải tương đối liền khoảnh, đồng nhất, tránh nhiều hố và ụ cục bộ trên diện tích mô hình

* Đối với mô hình trồng theo quy mô tập chung: yêu cầu đất phải phù hợp (thoát nước tốt, pH 4,5-6); diện tích phải tương đối tập chung, quy mô

>0,5 ha/điểm để thuận lợi cho việc làm dàn lưới che và cho việc tưới tiêu Nếu lựa chọn được diện tích đảm bảo đủ 0,5-1,0 ha liền khoảnh càng tốt

* Đối với mô hình vườn ươm: yêu cầu vị trí xây dựng vườn ươm phải thoát nước, thoáng, có tiểu khí hậu mát mẻ, thuận tiện cho việc tưới tiêu, vận chuyển

+ Lựa chọn hộ tham gia xây dựng mô hình qua khảo sát thực tế tại địa phương

Trong đó, tiêu chí chọn hộ: tự nguyện, có khả năng tiếp nhận tiến bộ

kỹ thuật mới, có khả năng đối ứng về vật tư và công lao động phổ thông thực hiện mô hình, có diện tích liền khoảnh đủ lớn (>0,4 ha), phù hợp cho việc trồng cây Trà hoa vàng và thuận tiện cho việc thăm quan học tập

3.2 Nội dung 2: Xây dựng mô hình nhân giống Trà hoa vàng

- Thời gian thực hiện: từ tháng 12/2019 đến tháng 8/2020

- Địa điểm: Hợp tác xã chế biến chè Thành Vinh – xã Tân Phú, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ

- Quy mô: 200 m2 với công suất 10.000 bầu

- Loại giống được sử dụng: hom của giống Trà hoa vàng có nguồn gốc

từ Sơn Động – Bắc Giang: 5.000 hom; hom của giống Trà hoa vàng có nguồn gốc từ Tam Đảo-Vĩnh Phúc: 5.000 hom

- Quy trình công nghệ áp dụng: Quy trình kỹ thuật nhân giống cây Trà hoa vàng (ban hành kèm theo quyết định số 59/QĐ/KH-TTC, ngày 15/12/

2016, của Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè)

Mô tả quy trình công nghệ qua sơ đồ:

Dự án sẽ tập trung vào các công đoạn kỹ thuật chủ yếu sau: lựa chọn thời

vụ nhân giống phù hợp nhất (tháng 10-11), lựa chọn đất làm giá thể và kích thước túi bầu phù hợp (8 x 12 cm) đáp ứng nhu cầu nhân nhanh (trên 6 tháng tuổi có thể xuất vườn), lựa chọn tiêu chuẩn hom giống (gồm 1 mầm, 4 lá) đảm bảo vừa có tỷ lệ ra rễ, tỷ lệ sống cao đồng thời rút ngắn được thời gian chăm sóc, đặc biệt lưu ý xử lý thuốc chống nấm và kích thích ra rễ trước khi cắm, kỹ thuật chăm sóc và điều chỉnh ánh sáng giai đoạn đầu sau khi cắm

- Các công việc cần thực hiện:

+ Tháng 12/2019 – tháng 1/2020: Giải phóng mặt bằng, thiết kế hệ thống giàn che, hệ thống tưới,chuẩn bị bầu, hom giống, cắm hom

Thời

vụ nhân giống

Chọn đất đóng bầu

Tiêu chuẩn hom giống

Kỹ thuật cắm hom

Kỹ thuật chăm sóc

Chọn cây xuất vườn

Quy trình kỹ thuật nhân giống cây Trà hoa vàng

Từ tháng 1-8/2020: tiến hành chăm sóc vườn ươm (dặm hom, vệ sinh vườn, phun thuốc phòng trừ sâu bệnh, luyện cây, xuất vườn

+ Tháng 7 - 8/2020: Chuyển giao và tiếp nhận quy trình công nghệ sản xuất cây giống từ Trung tâm nghiên cứu và phát triển chè

+ Theo dõi, đánh giá mô hình:

* Các chỉ tiêu theo dõi: chiều cao cây, số lá thật, tỷ lệ cây giống đạt tiêu chuẩn xuất vườn

* Phương pháp đánh giá: Các chỉ tiêu được theo dõi theo phương pháp quan trắc thí nghiệm đồng ruộng hiện hành của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè - Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc

Tỉ lệ ra mô sẹo = (số hom theo dõi x 100)/số hom ra mô sẹo; theo dõi sau

45, 60 ngày cắm hom

Tỉ lệ ra rễ: = (số hom theo dõi x 100)/số hom ra rễ; theo dõi sau 45, 75,

105 ngày sau cắm hom

Chiều cao cây: Thời điểm lấy mẫu: trước khi xuất vườn Tại mỗi ô lấy

mẫu theo phương pháp đường chéo 5 điểm Tại mỗi điểm chọn 5 cây để theo dõi Đo từ vết cắt hom đến đỉnh sinh trưởng, tính trị số trung bình

Số lá thật: Thời điểm lấy mẫu: trước khi xuất vườn Tại mỗi ô lấy mẫu

theo phương pháp đường chéo 5 điểm Tại mỗi điểm chọn 5 cây để theo dõi Đếm tổng số lá có trên cây, tính trị số trung bình

Tỷ lệ xuất vườm = (số cây xuất vườn x 100)/tổng số hom nhân giống;

theo dõi trước khi xuất vườn

3.3 Xây dựng mô hình trồng thâm canh cây Trà hoa vàng

- Thời gian thực hiện: từ tháng 3/2019 đến tháng 3/2021

- Địa điểm và quy mô thực hiện:

+ Mô hình trồng, chăm sóc cây Trà hoa vàng theo quy mô phân tán dưới tán rừng: 1,0 ha tại xã Vinh Tiền, huyện Tân Sơn Tiêu chuẩn cây giống: cao >70cm, có trên 10 lá

+ Mô hình trồng, chăm sóc cây Trà hoa vàng theo quy mô tập trung: 1,2 ha, trong đó có 1,0 ha trồng tại xã Tân Phú, huyện Tân Sơn và 0,2 ha trồng tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè - xã Phú Hộ, thị xã Phú Thọ Tiêu chuẩn cây giống: cao > 20 cm, có 7-9 lá

- Giống Trà hoa vàng trồng trong mô hình:

+ Đối với giống Trà hoa vàng Sơn Động (Bắc Giang) (Camellia

euphlebia): có đặc điểm cây thân gỗ nhỏ, vỏ nhẵn màu xám mốc; lá có có

màu xanh thẫm, mặt dưới xanh nhạt, mặt trên nhẵn bóng, dạng hình trứng thuôn dài, kích thước: dài bình quân 9-15 cm, rộng 4-7 cm, gân lá hợp cách mép lá 0,2 - 0,6cm, có 9-12 đôi gân; mép lá có răng cưa dài, gốc lá hình nêm hay tù, chóp lá hơi nhọn; hoa mọc ở đầu cành hay nách lá, màu vàng tươi, đường kính hoa 5-6cm, nở vào tháng 10 đến tháng giêng năm sau, số lượng hoa trên cây nhiều; có khả năng tái sinh chồi tốt hơn tái sinh hạt, chiếm tỷ lệ tương ứng là 87,2% và 12,8%

+ Đối với giống Trà hoa vàng ở Tam Đảo (Vĩnh Phúc) (Camellia

tamdaoensis): là loài cây gỗ nhỏ, cao 2-4 m; lá hình bầu dục hẹp, gốc lá hình

nêm, có 6-8 cặp gân lá; hoa màu vàng, mọc ở nách lá, cuống ngắn (5-9 mm),

có 10-12 cánh màu vàng, phủ nhiều lông mịn trắng ở cả hai mặt, mùa ra hoa bắt đầu từ tháng 11 đến tháng 1 năm sau; phân bố ở độ cao 300-500 m tại khu vực Tây Thiên

- Quy trình công nghệ áp dụng: Quy trình trồng, chăm sóc cây Trà hoa

vàng (Theo quyết định số 59/QĐ/KH-TTC, ngày 15/12/2016 của Giám đốc

Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè)

Mô tả quy trình công nghệ qua sơ đồ:

Làm

đất

Thời

vụ trồng

Mật độ khoảng cách trồng

Kỹ thuật che bóng

Kỹ thuật trồng

Kỹ thuật chăm sóc

Đốn tỉa tạo hình tán cây

Quy trình công nghệ của dự án sẽ tập chung vào các công đoạn: lựa chọn đất trồng phù hợp và kỹ thuật làm đất tốt đảm bảo cây sau khi trồng nhanh bén

rễ để hút nước và hấp thụ dinh dưỡng tốt; mật độ khoảng cách trồng đối mô hình trồng tập chung: 5.000 cây/ha, đối với mô hình trồng phân tán dưới tán rừng: 500; xây dựng kỹ thuật che bóng cho cây gồm: cho bóng tạm thời (giai đoạn 2-3 năm sau trồng) bằng hình thức làm dàn che và che bóng lâu dài cho cây bằng hình thức trồng cây che bóng; trong kỹ thuật trong sóc trồng, chăm sóc đặc biệt tập chung vào các công đoạn bón phân và đốn tỉa tạo tán để đảm bảo sau 3 năm kiến thiết đến năm thứ tư cây chè có bộ khung tán khỏe và rộng, nhiều cành tạo tiền đề cho năng suất lá và hoa cao cho các năm tiếp theo

- Nội dung công việc cụ thể xây dựng mô hình:

+ Tháng 3/2019: Tổ chức khai hoang, làm đất, thiết kế mô hình trồng + Tháng 4/2019: tiến hành trồng trà hoa vàng tại mô hình trong đó mô hình trồng tập quy mô 5.000 cây/ha (mật độ: khoảng cách cây: 5,0 m, hàng: 5,0m)

+ Chăm sóc mô hình: từ tháng 4/2019 đến tháng 3/2021 tiến hành chăm sóc trà hoa vàng tại mô hình (làm cỏ, bón phân, phun thuốc trừ sâu bệnh…)

- Các hoạt động chuyển giao công nghệ: được lồng ghép vào các hoạt động triển khai mô hình

- Theo dõi, đánh giá mô hình: Các chỉ tiêu được theo dõi theo phương pháp quan trắc thí nghiệm đồng ruộng hiện hành của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè – Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc Các chỉ tiêu được theo dõi hàng năm (mỗi năm 3 lần), số liệu được lấy đánh giá

là số liệu theo dõi lần cuối trước khi báo cáo nghiệm thu Dự án

Tỷ lệ sống (T%): Theo dõi theo phương pháp đường chéo 5 điểm, mỗi

điểm theo dõi 100 cây, đếm số cây sống (n) trong tổng số các cây theo dõi, tỷ lệ sống T được xác định theo công thức (tỷ lệ sống được theo dõi 3 năm sau trồng):

100

5x x n

Chiều cao cây (cm): Tại mỗi điểm theo dõi 5 vị trí theo phương pháp

đường chéo, mỗi vị trí theo dõi cố định 5 cây Chiều cao cây được đo từ cổ rễ đến gốc lá của tôm cao nhất Chiều cao của một điểm theo dõi là chiều cao trung bình của 5 cây Chiều cao trung bình của một điểm theo dõ là chiều cao trung bình của 5 vị trí theo dõi Chiều cao trung bình của giống là chiều cao trung bình của 3 điểm theo dõi Thời gian theo dõi: trước khi tiến hành thí nghiệm và khi kết thúc thí nghiệm

Độ rộng tán (cm/cây): Tại mỗi điểm theo dõi 5 vị trí theo phương pháp

đường chéo, mỗi vị trí theo dõi cố định 5 cây đo vị trí rộng nhất của tán theo 2 chiều vuông góc với nhau Độ rộng tán của một cây là trung bình của 2 lần đo vuông góc với nhau Độ rộng tán của một điểm theo dõi là độ rộng tán trung bình của 5 vị trí theo dõi Độ rộng tán trung bình của một giống là độ rộng tán trung bình của 3 điểm theo dõi Thời gian theo dõi: trước khi tiến hành thí nghiệm và khi kết thúc thí nghiệm

Số cành cấp 1: Tại mỗi điểm theo dõi 5 vị trí theo phương pháp đường

chéo, mỗi vị trí theo dõi cố định 5 Số cành cấp 1 được xác định bằng cách đếm

số cành từ thân chính Số cành cấp 1 của một điểm theo dõi là số cành cấp 1 trung bình của 5 vị trí theo dõi Số cành cấp 1 trung bình của một giống là số cành cấp 1 trung bình của 3 điểm theo dõi Thời gian theo dõi: trước khi tiến hành thí nghiệm và khi kết thúc thí nghiệm

Năng suất hoa (hoa/cây, kg hoa/cây): Tại mỗi điểm theo dõi 5 vị trí

theo phương pháp đường chéo, mỗi vị trí theo dõi cố định 5 điểm Số nụ hoa/cây được xác định bằng cách đếm tổng số nụ hoa có trên cây Số nụ hoa/cây của một điểm theo dõi là số nụ hoa/cây trung bình của 5 vị trí theo dõi Số nụ hoa trung bình của một giống là số nụ hoa trung bình của 3 điểm theo dõi Toàn bộ sô hoa thu được trung bình/cây cân khối lượng thu được số liệu về khối lượng hoa/cây (kg hoa/cây) Thời gian theo dõi: cuối năm thứ 3 sau khi trồng

3.4 Hoàn thiện quy trình kỹ thuật trồng chăm sóc cây Trà hoa vàng

Lồng ghép trong quá trình triển khai xây dựng các mô hình, dự án sẽ hoàn thiện các quy tình kỹ thuật nhân, trồng, chăm sóc cây Trà hoa vàng cho phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương

3.5 Đào tạo, tập huấn cán bộ kỹ thuật và người nông dân trồng chè; Thông tin, tuyên truyền và đề xuất biện pháp nhân rộng dự án

a) Đào tạo:

- Thời gian tổ chức: tháng 6/2019

- Số ngày đào tạo: 5 ngày

- Số lượng người tham gia: 10 kỹ thuật viên

- Nội dung đào tạo: Lý thuyết và thực hành về Kỹ thuật nhân giống, trồng, chăm sóc, đốn hái cây Trà hoa vàng

b) Tập huấn:

- Thời gian tổ chức: tháng 7/2019

- Số lớp và số ngày tập huấn: 2 lớp x 1 ngày/lớp

- Số lượng người tham gia: 100 người (2 lớp x 50 người/lớp)

- Nội dung đào tạo: Kỹ thuật nhân giống, trồng, chăm sóc, đốn hái cây Trà hoa vàng

c) Thông tin tuyên truyền kết quả thực hiện dự án

- Biên soạn tở rơi

- Viết 1 bài báo khoa học đăng trên tạp chí của Tỉnh Phú Thọ hoặc tạp chí chuyên ngành

IV Sản phẩm của dự án và các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật

bầu 200m2, quy mô 10.000 bầu; tỷ xuất

vườn >80% (tướng ứng 8.000 bầu); cây cao > 20cm, có 7-9 lá

2 Mô hình 2,2ha trồng theo

quy mô tập trung

Ha 2,2 ha (1,2 ha trồng tập chung với

mật độ 5.000 cây; 1ha trồng phân tán dưới tán rừng với mật độ 500

cây/ha), tuổi 3 có tỷ lệ sống đạt > 90%; riêng với 1,0 ha mô hình trồng dưới tán rừng, sản lượng hoa thu bói đạt 0,3-0,5 kg/cây

3 Kỹ thuật viên Người 10 người; sau khi được đào tạo học

viên nắm vững cơ sở lý thuyết và thực tiễn các quy trình kỹ thuật được đào tạo, biết các tổ chức, triển khai các quy trình kỹ thuật khi chỉ đạo mô hình

4 Học viên được tập huấn Người 100 lượt nông dân; sau khi được tập

huấn học viên nắm chắc được các quy trình kỹ thuật được tập huấn, biết các thực hiện trong thực tế

5 Báo cáo chuyên đề:

- Báo cáo điều tra, đánh giá

bổ sung

- Báo cáo chuyên đề về xây

dựng mô hình nhân giống cây

Trà hoa vàng

- Báo cáo chuyên đề về xây dựng

mô hình trồng, chăm sóc cây Trà

hoa vàng

3báo cáo

Được thông qua tại hội đồng khoa học Trung tâm NC&PT chè

6 Hướng dẫn kỹ thuật nhân,

trồng, chăm sóc cây Trà hoa

vàng

Hướng dẫn kỹ thuật

Được thông qua tại hội đồng khoa học Trung tâm NC&PT chè

7 Bài báo Bài 01 bài được đăng trên tạp chí khoa

học chuyên ngành

8 Báo cáo tổng hợp, báo cáo tóm

tắt kết quả thực hiện dự án

Báo cáo

10 bộ, được hội đồng nghiệm thu Sở KHCN Phú Thọ thông qua

PHẦN II: KẾT QUẢ TRIỂN KHAI, THỰC HIỆN DỰ ÁN

I Công tác tổ chức, quản lý điều hành để triển khai thực hiện dự án

1.1 Tình hình chung

1.1.1 Thuận lợi

- Có sự quan tâm chỉ đạo và tạo điều kiện thuận lợi Sở Khoa học Công nghệ tỉnh Phú Thọ, các cơ quan liên quan và cấp uỷ, chính quyền từ huyện đến cơ sở và sự đồng tình ủng hộ của đồng bào các dân tộc vùng dự án

- Các cơ quan chuyển giao là các đơn vị có năng lực và kinh nghiệm trong chuyển giao kỹ thuật qua các dự án

- Đơn vị phối hợp thực hiện quản lý diện tích rừng trên địa bàn nên rất thuận lợi khi lựa chọn địa điểm, tổ chức thực hiện mô hình trồng cây Trà hoa vàng phân tán dưới tán rừng; thuân lợi khi triển khai nhân rộng dự án

- Các hộ tham gia dự án có lực lượng lao động và nhiều quỹ thời gian nông nhàn

- Điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp với sinh trưởng và phát triển của cây Trà hoa vàng

1.1.2 Khó khăn

- Cây Trà hoa vàng là đối tượng cây trồng mới đối với đội ngũ cán bộ chuyên môn tham gia dự án của Cơ quan chủ trì và Đơn vị phối hợp, do vậy đòi hòi cần có thời gian để tiếp cận về đặc điểm nông sinh học giống và quy trình kỹ thuật

- Địa bàn triển khai dự án là vùng sâu, xa, chủ yếu là đồi núi nên đi lại chỉ đạo còn gặp nhiều khó khăn

- Cơ quan chuyển giao mặc dù có kinh nghiệm nhưng do địa bàn cách

xa huyện Tân Sơn, nên việc tư vấn kỹ thuật chưa kịp thời, thường xuyên

- Các hộ tham gia dự án chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, tập quán canh tác và việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất còn hạn chế Trình độ

dân trí không đồng đều, ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm của một bộ phận người dân còn hạn chế, tính trông chờ ỷ lại còn nặng nề

- Đời sống nhân dân còn khó khăn, nên chủ yếu chú trọng vào các nghề kiếm sống trước mắt Cây Trà hoa vàng vẫn chưa được coi là hướng phát triển kinh tế chính của các hộ tham gia dự án

- Nguồn kinh phí để thực hiện dự án còn hạn chế (đối ứng của dân trên 50%) Trong khi nguồn lực hỗ trợ của huyện, xã rất khó khăn

án theo quy định hiện hành

+ Tổ chức đầu thầu, mua sắm vật tư, thiết bị phục vụ dự án theo đúng quy định hiện hành của Nhà nước

+ Đôn đốc, kiểm tra, đánh giá tình hình thực hiện dự án, định kỳ 6 tháng báo cáo tiến độ theo quy định; chủ trì tổ chức nghiệm thu các mô hình của dự án

+ Báo cáo cơ quan quản lý và chủ đầu tư dự án những vấn đề phát sinh làm ảnh hưởng đến việc thực hiện dự án và kiến nghị, đề xuất giải pháp xử lý

+ Quản lý tài chính, tài sản, sản phẩm của dự án theo quy định hiện hành + Xây dựng kế hoạch và tổ chức nhân rộng kết quả của dự án

+ Cử cán bộ kỹ thuật tiếp nhận quy trình công nghệ và tham gia chỉ đạo

kỹ thuật các nội dung xây dựng mô hình

+ Phối hợp điều tra, khảo sát lựa chọn địa điểm triển khai xây dựng các

mô hình

- Chủ nhiệm dự án: Chịu trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức thực hiện toàn bộ

các nội dung, hạng mục của dự án; là đầu mối, chịu trách nhiệm phân công, tổ chức thực hiện toàn bộ các nội dung, hạng mục của dự án theo đúng tiến độ; trực tiếp giám sát, đôn đốc thực hiện các nội dung, hạng mục của dự án; báo cáo định kỳ, báo cáo tổng kết kết quả triển khai các nội dung, hoạt động của

dự án đến Cơ quan chủ trì

- Cơ quanchịu trách nhiệm về công nghệ: Trung tâm Nghiên cứu và

Phát triển chè chịu trách nhiệm thực hiện:

+ Cử cán bộ có đầy đủ năng lực, kinh nghiệm và trình độ chuyên môn phù hợp chịu trách nhiệm chuyển giao các công nghệ của dự án;

+ Đào tạo các kỹ thuật viên cơ sở, cán bộ kỹ thuật nòng cốt tại địa phương và các hộ dân tham gia xây dựng các mô hình của dự án;

+ Chịu sự giám sát và kiểm tra tình hình thực hiện nhiệm vụ của tổ chức chủ trì;

+ Tham gia nội dung điều tra, khảo sát

+ Thực hiện nội dung xây dựng mô hình trồng 0,2ha chè theo quy mô trồng tập chung

+ Thực hiện nội dung hoàn thiện, xây dựng hướng dẫn kỹ thuật nhân, trồng, chăm sóc cây Trà hoa vàng tại huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ

- Cơ quan phối hợp thực hiện dự án: Hạt kiểm lâm Tân Sơn chịu trách nhiệm:

+ Chuẩn bị cơ sở vật chất (diện tích ), nguồn nhân lực phục cho các nội dung của dự án theo yêu cầu của thuyết minh dự án

+ Cử cán bộ kỹ thuật tiếp nhận quy trình công nghệ và chỉ đạo kỹ thuật các nội dung xây dựng mô hình

+ Phối hợp tham gia thực hiện nội dung điều tra, khảo sát

+ Thực hiện nội dung xây dựng mô hình vườn ươm quy mô 10 vạn bầu + Thực hiện nội dung xây dựng mô hình 2,0 ha trồng, chăm sóc cây Trà hoa vàng theo quy mô trồng phân tán (1,0ha) và trồng tập chung (1,0 ha)

1.3 Kết quả chọn điểm, chọn đối tượng, chọn hộ để tiếp nhận và triển khai thực hiện các nội dung của dự án

1.3.1 Mô hình trồng thâm canh chè hoa vàng theo quy mô phân tán

- Quy mô diện tích: 01 ha

- Địa điểm triển khai: xã Vinh Tiền, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ

- Số hộ và danh sách các hộ tham gia: 1 hộ tham gia (ông Lê Thế Hùy)

1.3.2 Mô hình trồng thâm canh chè hoa vàng theo quy mô tập chung

- Quy mô diện tích: 1,2 ha

- Địa điểm triển khai: xã Vinh Tiền, huyện Tân Sơn (1,0 ha); Trung tâm nghiên cứu và phát triển Chè – xã Phú Hộ, thị xã Phú Thọ (0,2 ha)

- Số hộ và danh sách các hộ tham gia: tại xã Vinh Tiền (huyện Tân Sơn) 1

hộ tham (Lê Thế Hùy: 1,0 ha), tại Trung tâm nghiên cứu và Phát triền chè 0,2ha

1.3.3 Mô hình nhân giống chè hoa vàng

- Quy mô diện tích: 200m2 (HTX chế biến chè Thành Vinh)

- Địa điểm triển khai: xã Tân Phú, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ

- Đơn vị thực hiện: Hợp tác xã chế biến chè Thành Vinh

II Kết quả thực hiện các nội dung

2.1 Điều tra, khảo sát bổ sung thực trạng tại vùng dự án

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, khí hậu vùng triển khai dự án

a Điều kiện tự nhiên, khí hậu huyện Tân Sơn

- Vị trí địa lý:

Tân Sơn là huyện miền núi nằm về phía Tây Nam của tỉnh Phú Thọ; có tổng diện tích tự nhiên 68.858 ha, với 17 đơn vị hành chính xã Địa giới hành chính giáp các tỉnh, huyện sau: phía Đông giáp huyện Thanh Sơn, phía Tây giáp huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái và huyện Phù Yên, Sơn La, phía Nam giáp huyện Đà Bắc, tỉnh Hoà Bình, phía Bắc giáp huyện Yên Lập

Trung tâm huyện Tân Sơn là xã Tân Phú, cách thành phố Việt Trì khoảng 75km về phía Tây Nam, trên địa bàn huyện có các tuyến Quốc lộ

32A, 32B chạy qua, là tuyến giao thông nối liền với trung tâm huyện Thanh Sơn và các tỉnh bạn như Sơn La, Yên Bái, Hòa Bình sẽ mang lại nhiều điều

kiện thuận lợi trong giao lưu phát triển kinh tế - xã hội với bên ngoài

- Địa hình, đất đai, tài nguyên:

Đất đai của huyện Tân Sơn mang những nét cơ bản chung của vùng núi thấp, được hình thành do nham thạch phong hoá tại chỗ và từ các sản phẩm bồi tụ Qua điều tra đánh giá cho thấy, chất lượng đất trong toàn huyện có hàm lượng các chất dinh dưỡng ở mức khá, kết cấu đất tơi xốp, thuận lợi cho phát triển kinh tế nông lâm nghiệp, các loại cây đặc sản và cây dược liệu

- Khí hậu, thuỷ văn:

Tân Sơn là huyện vùng núi cao có địa hình phức tạp, bị chia cắt bởi sông suối và núi đồi, khe lạch… có độ dốc cao, có sông Bứa chảy từ Sơn La qua nhiều xã trong huyện, nơi kết thúc của dãy Hoàng Liên Sơn nên tạo ra các

vùng tiểu khí hậu gần như riêng có của huyện Tân Sơn;

Tân Sơn nằm trong vùng khí hậu Trung du Bắc Bộ nhưng có ảnh hưởng mạnh của khí hậu Tây Bắc, có nét điển hình của khí hậu nhiệt đới gió mùa Nhiệt độ không khí trung bình qua các năm là 23,3°C (Nhiệt độ cao tuyệt đối là 42,3°C và nhiệt độ thấp tuyệt đối là 3,1°C), mùa khô hạn kéo dài

từ tháng 11 năm trước đến tháng 3 năm sau Tháng 4, 5, 6, 7 chịu ảnh hưởng của gió Tây Nam, nhiệt độ trong các tháng này nhiều khi lên tới 39 - 40°C; tháng 8, 9 thường có mưa bão, lốc xoáy gây lũ quét, lũ ống sạt lở đất; mùa đông có sương muối, giá rét, nhiệt độ xuống dưới 5°C Đồi núi, sông suối, khe lạch nhiều thuận lợi cho phát triển cây lâm nghiệp, cây dược liệu

b Điều kiện tự nhiên, khí hậu thị xã Phú Thọ

- Vị trí địa lý:

Thị xã Phú Thọ nằm vị trí trung tâm của tỉnh Phú Thọ, thuộc ở vùng tiếp giáp giữa miền núi và đồng bằng Bắc Bộ, trên trục hành lang kinh tế Hải phòng – Hà Nội – Lào Cai – Côn Minh, cách thành phố Việt Trì 30 Km, cách

sân bay quốc tế nội bài 80km, cách Hà Nội khoảng 40 Km, cách cảng Hải phòng 190km và cách cửa khẩu Lào Cai và Hà Giang 200km Phía Bắc giáp huyện Thanh Ba, Phù Ninh; Đông giáp huyện Phù Ninh, Lâm Thao; Tây giáp huyện Thanh Ba; phía nam giáp sông Hồng và huyện Tam Nông

- Diện tích đất đai:

Diện tích tự nhiên 6.460 km2 Trong đó, đất sản xuất nông nghiệp là 3.404,2ha, chiếm 52,7%; đất lâm nghiệp 700,25ha chiếm 10,84%; đất nuôi trồng thuỷ sản 128,45% chiếm 1,99% Đất đô thị và đất khác 2.008,18ha chiếm 31,08% Trong diện tích đất nông nghiệp, diện tích đất đỏ vàng tập trung chủ yếu tác các vùng đồi, là diện tích phù hợp cho phát triển cây chè

- Địa hình, khí hậu:

Địa hình: Nằm trong vùng trung du Bắc Bộ Với địa hình bán sơn địa, điển hình theo dạng “bát úp” , nằm trên vùng giáp ranh giới giữa Đồng bằng sông Hồng và vùng đồi núi thấp Địa hình cao dần về phía Bắc và Tây Bắc, thấp dần về phía sông Hồng

Khí hậu: Thuộc vùng khí hậu Trung Du Bắc Bộ, có nhiều đặc điểm gần với vùng đồng bằng Bắc Bộ, mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10; mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau Nhiệt độ không khí trung bình 23o1 Lượng mưa ngày lớn nhất 701,2 mm, trung bình năm 1.850mm Số giờ nắng trung bình năm 1.571 giờ

2.1.2 Yêu cầu về điệu kiện khí hậu, đất đai của cây chè hoa vàng

Trà hoa vàng (Camellia spp) là loài cây quý hiếm, có nhiều giá trị như

làm thuốc, làm cảnh, làm đồ uống nhưng loài cây này chưa được quan tâm nghiên cứu đúng mức

Phân tích đánh giá một số chỉ tiêu sinh trưởng phát triển và hoa của một số khu vực sinh sống của trà hoa vàng (Tam Đảo, Ba Chẽ, Cúc Phương, Sơn Động, Ba Vì) chúng tôi thu được kết quả như sau: Trà hoa vàng thường phân bố ở độ cao 200 – 400 m so với mặt nước biển, là loài ưa ẩm; xuất hiện

nhiều và phát triển tốt ven các khe suối, cây cao khoảng 1 ,5 - 2,5m phân bố chủ yếu ở tầng thứ 2 của tán rừng, khả năng tái sinh chồi khá tốt Màu sắc hoa

từ vàng nhạt đến vàng tươi; chiều cao trung bình cao nhất là loài trà hoa vàng Tam Đảo, thấp nhất là loài trà hoa vàng Ba Chẽ; lá có hình thuôn dài; thời gian nở hoa dài từ tháng 10 - 11 đến tháng 1 - 2 năm sau

Chỉ tiêu Chiều cao

Đảo 1,95m 2,19cm Lá hình bầu dục hẹp Lá có màu xanh

Hoa màu vàng 7 - 8cm

tháng 10 năm trước đến tháng 2

năm sau Sơn

lá có dạng hình trứng

thuôn dài

Lá có màu xanh thẫm, mặt dưới

2.1.3 Sự phù hợp của cây chè hoa vàng với điều kiện khí hậu, đất đai tại Tân Sơn và thị xã Phú Thọ

Tại Phú Thọ, kết quả điều tra của Trần Ninh (2009) cho thấy, có khoảng 4 loài trà được phát hiện tại vườn quốc gia Xuân Sơn Có nhiều công trình nghiên cứu đã được thực hiện trên các loài Trà hoa vàng có nguồn gốc tại càng vùng sinh thái khác nhau như Tam Đảo, Cúc Phương, Ba Vì, Ba Chẽ, Sơn Động Tuy nhiên, giống Trà hoa vàng có nguồn gốc phát sinh tại vườn quốc gia Xuân Sơn – Phú Thọ vẫn chưa được quan tâm nghiên cứu

Cây Trà hoa vàng có đặc điểm phát sinh mọc xen lẫn trong rừng tự nhiên, ưu ẩm và ưa ánh sáng tán xạ, là một loại dược liệu quý, rất có triển vọng khi được nghiên cứu, trồng và phát triển tại Tân Sơn, đặc biệt trồng xen trên những diện tích rừng phục hồi sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao cao cho người dân địa phương, bảo vệ môi trường sinh thái Đối với thị xã Phú Thọ,

có thể trồng được cây trà hoa vàng trong điều kiện che nắng (làm dàn che, hoặc trồng cây bóng mát)

Căn cứ vào yêu cầu về điện kiện khí hậu, đất đai, tính phổ biến và giá

trị kinh tế, dự án lựa chọn giống Trà hoa vàng Sơn Động (Bắc Giang) (Camellia euphlebia) và giống Trà hoa vàng Tam Đảo (Vĩnh Phúc) (Camellia

tamdaoensis) là các đối tượng triển khai trong dự án Điều này được lý giải

- Huyện Tân Sơn còn có điều kiện địa hình chia cắt, có nhiều khe có độ

ẩm thích hợp và độ che phủ rừng lớn thích hợp cho cây Trà hoa vàng sinh trưởng phát triển

Vinh Tiền là xã vùng cao của huyện Tân Sơn, có tổng diện tích đất tự nhiên là: 2.511,4 ha; dân số 1557 người, với 367 hộ, tỷ lệ hộ nghèo chiếm 16,35% Xã có 3 dân tộc cùng chung sống đó là dân tộc Dao (76%), Mường (16%) và dân tộc Kinh (8%) Tổng giá trị sản xuất các ngành năm 2020 đạt 31,19 tỷ đồng, trong đó: nông - lâm nghiệp - thuỷ sản đạt 25,3 tỷ đồng, chiếm 81,1%; công nghiệp - xây dựng đạt 2,56 tỷ đồng, chiếm 8,2%; dịch vụ đạt: 3,33 tỷ đồng, chiếm 10,7% Trong sản xuất nông lâm nghiệp, diện tích đất trồng trọt 264,3ha, chiếm 10,52%; diện tích đất lâm nghiệp 2.154,7ha, chiếm 85,8% (chủ yếu là rừng sản xuất (1.835ha) Định hướng mục tiêu phát triển kinh tế năm 2021, cơ câu kinh tế nông – lâm nghiệp – thuỷ sản vẫn là động lực tăng trưởng chính (chiếm 83%), sau đó đến dịch vụ (13%) và công nghiệp – xây dựng (4%) Là xã vùng cao, kinh tế phụ thuộc chủ yếu vào sản xuất nông-lâm nghiệp-thủy sản, diện tích rừng sản xuất nhiều, Vinh Tiền rất phù hợp cho việc khai thác, phát triển kinh tế gắn với đồi, rừng, đặc biệt việc trồng cây dược liệu dưới tán rừng rất có tiềm năng phát triển

Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè là đơn vị sự nghiệp công lập, trực thuộc Viện Khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc, có nhiệm vụ nghiên cứu phục vụ phát triển chè cho cả nước Một trong những nhiệm vụ nghiên cứu của Trung tâm là thu thập, nghiên cứu và đánh giá nguồn gen chè, phục vụ cho việc nghiên cứu chọn tạo giống Cây Trà hoa

vàng thuộc chi Camellia, cùng chi với cây chè Việc thu thập nguồn gen phục

vụ nghiên cứu, lai tạo, phát triển cây chè, trong đó có cây Trà hoa vàng là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của Trung tâm

Do vậy, Cơ quan chủ trì lựa chọn xã Vinh Tiền, huyện Tân Sơn và Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè, thị xã Phú Thọ là các địa điểm triển khai chính của dự án

2.2 Công tác chuyển giao công nghệ

Sau khi thuyết minh dự án được duyệt, Cơ quan chủ trì (Hợp tác xã chế biến chè Thành Vinh) đã ký Hợp đồng số 05/2019/HĐ-CGKHCN ngày

15 tháng 6 năm 2019 với Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè về việc Chuyển giao khoa học công nghệ và phối hợp thực hiện dự án

Sau khi ký kết hợp đồng giữa hai bên, Cơ quan chủ trì đã phân công cán bộ tiếp nhận công nghệ, đồng thời Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè đã tiến hành xây dựng chi tiết kế hoạch chuyển giao công nghệ cho các thành viên tiếp nhận công nghệ của Cơ quan chủ trì

Phương pháp chuyển giao: phân tích các công đoạn kỹ thuật dựa trên quy trình kỹ thuật kết hợp với hướng dẫn thao tác trên thực địa gắn với từng công đoạn kỹ thuật triển khai trên mô hình

Các quy trình công nghệ chuyển giao gồm:

- Quy trình nhân giống vô tính cây Trà hoa vàng bằng phương pháp giâm hom

- Quy trình kỹ thuật trồng thâm canh cây Trà hoa vàng

Kết quả: Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè đã hoàn thành chuyển giao 2 quy trình kỹ thuật cho 10 các bộ kỹ thuật của Hợp tác xã chế biến chè Thành Vinh (có biên bản nghiệm thu, thanh lý kèm theo) Các kỹ thuật viên trên là những thành viên chính chỉ đạo kỹ thuật, hướng dẫn các hộ tham gia xây dựng mô hình vươm, mô hình trồng mới của dự án trong suốt quá trình triển khai dự án, thực hiện xây dựng thành công các mô hình của dự án

2.3 Công tác đào tạo kỹ thuật viên cơ sở và tập huấn

Cơ quan chủ trì đã ký Hợp đồng số 06/2019/HĐ-ĐTTH, ngày 15 tháng

6 năm 2019 với Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè về việc Tổ chức đào tạo, tập huấn thực hiện dự án Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè đã hoàn thành các nội dung đào tạo, tập huấn theo yêu cầu của Hợp đồng

2.3.1 Đào tạo kỹ thuật viên cơ sở

Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển chè đã tổ chức đào tạo cho 10 kỹ thuật viên cơ sở (có danh sách kèm theo) để làm nòng cốt trong việc tiếp nhận chuyển giao và chỉ đạ kỹ thuật xây dựng các mô hình

Các kỹ thuật viên cơ sở được đào tạo tại xã Tân Phú – huyện Tân Sơn – tỉnh Phúc Thọ

Các nội dung chính được đào tạo: Lý thuyết và thực hành về Kỹ thuật nhân giống, kỹ thuật trồng, chăm sóc, đốn hái cây Trà hoa vàng

Thời gian thực hiện: đợt 1, từ ngày 24-28/10/2019; đợt 2: 10-14/4/2021 Địa điểm thực hiện: xã Vân Phú, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ

Phương pháp: Trình bày lý thuyết kết hợp với thực hành

Kết quả đạt được: Sau khi được đào tạo các kỹ thuật viên cơ sở đã giúp

Cơ quan chủ trì hướng dẫn trực tiếp cho các hộ dân tham gia dự án về các nội dung xây dựng mô hình nhân giống vô tính cây Trà hoa vàng bằng phương pháp giâm hom, mô hình trồng thâm canh Trà hoa vàng theo quy mô phân tán

và mô hình trồng thâm canh Trà hoa vàng theo quy mô tập chung

2.3.2 Tập huấn kỹ thuật cho các hộ dân

Dự án đã tiến hành tập huấn cho một số hộ tham gia dự án, cán bộ khuyến nông cơ sở và người dân trồng chè trong vùng dự án

Nội dung tập huấn: Kỹ thuật nhân giống, trồng, chăm sóc, đốn hái cây Trà hoa vàng

Thời gian tập huấn: đợt 1: 50 người, ngày 4/4/2021; đợt 2: 50 người, ngày 5/4/2021

Địa điểm tập huấn: xã Tân Phú, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ

Phương pháp tập huấn: tập huấn trên lớp, trình bày bằng powerpoint Kết quả đạt được sau khi được tập huấn: Kết thúc các đợt tập huấn, các học viên đã nắm được các quy trình kỹ thuật của dự án, có khả năng thao tác

và áp dụng các khâu kỹ thuật khi triển khai xây dựng các mô hình ngoài thực địa, tiến tới làm chủ được các công nghệ của Dự án

2.4 Kết quả xây dựng các các mô hình

2.4.1 Kết quả xây dựng mô hình vườn ươm

a Thiết kế, xây dựng, chăm sóc mô hình vườn ươm

Từ các yêu cầu về thiết kế vườn ươm, qua các địa điểm khảo sát, dự án

đã thống nhất lựa chọn diện tích triển khai tại Hợp tác xã chế biến chè Thành Vinh - xã Tân Phú, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ để xây dựng vườn ươm nhân giống chè Tổng diện tích vườn ươm 200 m2

Sau khi chọn được địa điểm, Cơ quan chủ trì đã tiến hành san ủi mặt bằng, thiết kế luống, tập kết vật tư, xây dựng vườn ươm, chọn và mua đất phù hợp cho nhân giống chè, xây lắp hệ thống tưới, tiến hành làm đất, đóng bầu, thực hiện nhân giống cây Trà hoa vàng

Thiết kế vườn ươm:Tháng 12/2019

- Thiết kế luống chè: Luống chè thiết kế độ dài luống từ 20m, rộng 1,2

m rãnh luống 0,4 m để thuận tiện cho việc đi lại, chăm sóc, xung quanh luống

- Lưới bảo vệ: Xung quanh vườn ươm được làm lưới bảo vệ, vật liệu là lưới PE màu đen Mục đích nhằm hạn chế ánh sáng trực xạ vào luống chè tránh làm ảnh hưởng tới sinh trưởng hom chè và thoát hơi nước làm giảm không đủ độ ẩm trên luống đồng thời giữ độ ẩm không gian trong vườn ươm Làm lưới xung quanh còn có tác dụng bảo vệ tránh côn trùng, động vật phá hoại, tránh gió to, mưa bão lớn làm ảnh hưởng tới luống chè và cây giống

- Hệ thống tưới được thiết kế phục vụ cung cấp đủ nước và kịp thời cho vườn ươm

- Kích thước túi bầu: dùng túi PE có chu vi 20 cm, chiều cao 15 cm, hàn đáy đục 6 lỗ

- Đất đóng bầu: Trước khi lấy đất đóng bầu gạt bỏ lớp đất mặt 20 – 30

cm, lấy lớp đất cái đập nhỏ sàng để loại bỏ cục to, đất dưới sàng đường kính

viên đất không quá 0,5 cm trước khi đóng vào bầu

- Đất sau khi đã làm đảm bảo tiêu chuẩn được cho vào bầu, nhồi chặt vừa phải, xếp bầu thẳng đứng, xít nhau theo kiểu nanh sấu dùng đất lấp xung

quanh để giữ ẩm và bầu không bị đổ

Hình 2: Hướng dẫn chuẩn bị đất và đóng bầu