LỜI NÓI ĐẦUHội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm tr
Trang 1LỜI NÓI ĐẦU
Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên.Hội đồng nhân dân quyết định những chủ trương, biện pháp quan trọng để phát huy tiềm năng của địa phương, xây dựng và phát triển địa phương về kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân địa phương, làm tròn nghĩa vụ của địa phương đối với cả nước Hội đồng nhân dân (HĐND) có trách nhiệm và vai trò vô cùng quan trọng vì thế một trong những hình thức hoạt động rất quan trọng của người đại biểu HĐND chính là tiếp xúc cử tri, để nắm bắt được những tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân Nhận thấy được sự phổ biến, cấp thiết và ý nghĩa tốt đẹp của hoạt
động này nên em quyết định chọn đề tài : “Vấn đề tiếp xúc cử tri của đại biểu Hội đồng nhân dân – lý luận và thực tiễn” để đi sâu vào tìm hiểu cũng như làm kết quả đánh giá
cho quá trình học tập vừa qua
Trang 2NỘI DUNG
I Cơ sở lí luận của hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Hội đồng nhân dân.
1 Vị trí, tính chất và chức năng của Hội đồng nhân dân.
Vị trí, tính chất và chức năng của Hội đông nhân dân (HĐND) được quy địng tại Điều
113 Hiến pháp năm 2013 và đẫ được quy định cụ thể tại Luật tổ chức HĐND và Ủy ban nhân dân được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI, kì họp thứ 4 thông qua ngày 26 tháng 11 năm 2003 Theo đó:
Hội đồng nhân dân là cơ quan đại biểu của nhân dân địa phương, do nhân dân địa phương bầu, miễn nhiệm và bãi nhiệm theo các nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương Hội đồng nhân dân trong Nhà nước ta là những tổ chức chính quyền gần gũi nhân dân nhất, hiểu rõ tâm tư, nguyện vọng và yêu cầu của nhân dân, nắm vững những đặc điểm của địa phượng, do đó mà nắm và quyết định mọi công việc sát hợp với nguyện vọng của nhân dân địa phương Hội đồng nhân dân còn là một tổ chức có tính chất quần chúng, bao gồm các đại biểu của mọi tầng lớp nhân dân, các dân tộc, tôn giáo, những công nhân, nông dân, trí thức ưu tú cùng nhau bàn bạc và giải quyết mọi công việc quan trọng của địa phương Như vậy, Hội đồng nhân dân vừa là một tổ chức có tính chất chính quyền, vừa có tính chất quần chúng, vừa là trường học quản lí nhà nước, quản lí xã hội ở địa phương Theo Khoản 2, Điều 113 Hiến pháp 2013: “ Hội đồng nhân dân quyết định các vấn đề của địa phương do luật định; giám sát việc tuân theo Hiến Pháp và pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân.”
2 Tiếp xúc cử tri, tiếp công dân.
Trang 3Tiếp xúc cử tri là hoạt động giao tiếp trực tiếp đại biểu dân cử và cử tri thông qua ngôn ngữ nói, trao đổi để cử tri bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị với đại biểu tiếp nhận thông tin, giải thích, chia sẻ, tiếp thu
Trong thời gian giữa hai kỳ họp, đại biểu Hội đồng nhân dân có nhiệm vụ tiếp xúc cử tri ở đơn vị bầu cử của mình, phản ánh tâm tư nguyện vọng của nhân dân với Hội đồng nhân dân và các cơ quan Nhà nước, báo cáo kết quả kỳ họp với cử tri, tuyên truyền thực hiện tốt pháp luật
Đại biểu Hội đồng nhân dân tiếp công dân nhằm thu thập ý kiến, nguyện vọng, kiến nghị của công dân; giải thích, tuyên truyền chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước cho công dân; hướng dẫn, giúp đỡ công dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo và nhận đơn thư của công dân để chuyển đến cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết theo quy định của pháp luật
Khi nhận được ý kiến, kiến nghị của công dân, đại biểu Hội đồng nhân dân xem xét, nghiên cứu để phản ánh tới Thường trực Hội đồng nhân dân hoặc chuyển đến cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền
Khi nhận được khiếu nại, tố cáo của công dân, đại biểu Hội đồng nhân dân có trách nhiệm nghiên cứu và hướng dẫn công dân gửi khiếu nại, tố cáo đến đúng cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết Trong trường hợp cần thiết, đại biểu Hội đồng nhân dân trực tiếp hoặc thông qua Thường trực Hội đồng nhân dân chuyển đến cơ quan,
tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để xem xét giải quyết Đại biểu Hội đồng nhân dân có trách nhiệm đôn đốc, theo dõi cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân
Đại biểu Hội đồng nhân dân tiếp công dân phải tổng hợp ý kiến, kiến nghị, đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân để báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân
3 Tầm quan trọng của hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Hội đông nhân dân
Trang 4Tiếp xúc cử tri rất quan trọng, mang tính bắt buộc để đảm bảo sự liên hệ chặt chẽ giữa đại biểu và cử tri, bảo đảm cho việc đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân; tạo cầu nối giữa chính quyền với nhân dân
Khoản 1 điều 38 Quy chế họat động Hội đồng Nhân dân quy định” Đại biểu HĐND phải liên hệ chặt chẽ với cử tri ở đơn vị bầu ra mình, chịu sự giám sát của cử tri, có trách nhiệm thu thập và phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng, kiến nghị của cử tri với HĐND và cơ quan nhà nước hữu quan ở địa phương” Chính vì thế, tiếp xúc cử tri (TXCT) là quyền, đồng thời cũng là nhiệm vụ, trách nhiệm của người đại biểu HĐND Qua TXCT, đại biểu HĐND là cầu nối giữa nhân dân với HĐND, giữa nhân dân với cơ quan quyền lực các cấp
Sở dĩ nói TXCT là một hoạt động quan trọng bởi TXCT giúp đại biểu giữ mối liên hệ thường xuyên với cử tri và nhân dân, tạo nên sự gắn bó mật thiết với nhân dân một cách thường xuyên, bảo đảm sự liên hệ chặt chẽ, hai chiều giữa đại biểu, chính quyền với công dân; giúp đại biểu nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng, và những kiến nghị, bức xúc của nhân dân; ghi nhận, phản ánh những vấn đề đó với đảng và các cơ quan nhà nước Nói cách khác, nó là cầu nối thông tin để đại biểu thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình Ngoài ra, TXCT còn giúp đại biểu thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, giải thích và vận động nhân dân thực hiện chính sách, pháp luật nhà nước Và qua tiếp xúc, đại biểu có cơ hội hướng dẫn, giúp đỡ công dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo Đây là một hoạt động quan trọng trong chức trách , nhiệm vụ của đại biểu
II Thực trạng hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND nước ta hiện nay.
1 Tổng quan về hoạt động tiếp xúc cử tri hiện nay
a Hình thức tiếp xúc cử tri
Hiện nay, có hai hình thức tiếp xúc cử tri, bao gồm: hội nghị cử tri và tiếp công dân
để nhận đơn từ về kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của công dân
Trang 5Hội nghị tiếp xúc cử tri gồm có hội nghị tiếp xúc cử tri trước và sau kì họp, hội nghị tiếp xúc cử tri ở nơi cư trú, hội nghị tiếp xúc cử tri ở nơi làm việc và hội nghị tiếp xúc cử tri theo chuyên đề và lĩnh vực Qua báo cáo tình hình ở các địa phương cho thấy hình thức hội nghị tiếp xúc cử tri được thực hiện phổ biến mà chủ yếu là tiếp xúc định kì trước và sau kì họp còn hình thức tiếp xúc cử tri nơi cư trú, nơi làm việc và theo chuyên đề đã được HĐND các cấp một số địa phương thực hiện, nhưng do không bắt buộc nên chưa thực hiện thường xuyên
Công tác tiếp công dân để nhận đơn từ về kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của công dân hiện nay được thực hiện nề nếp, bao gồm tiếp công dân thường xuyên, định kì, và đột xuất Dẫn chứng như trong năm nay ở tỉnh Quảng Trị Công tác tiếp công dân tại các địa phương và cơ quan chuyên môn của tỉnh được quan tâm triển khai đúng quy trình, quy định Chỉ tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2015, các cấp hành chính trong tỉnh đã tiếp
391 lượt với 459 người của 268 vụ việc Trong đó, Ban Tiếp công dân của tỉnh tiếp 127 lượt/171 người/64 vụ; cấp sở tiếp 53 lượt/56 người/41 vụ; cấp huyện tiếp 211 lượt/232 người/163 vụ Đối với công tác tiếp nhận, xử lý đơn, các cấp hành chính đã tiếp nhận 480 đơn
Như vậy, việc tiếp xúc cử tri hiện nay ngày càng được thực hiện tốt hơn, nề nếp hơn, thường xuyên hơn và đạt được những thành quả nhất định
b Nội dung tiếp xúc cử tri
Trong một cuộc hội nghị TXCT hiện nay có hai công việc chính được đặt ra, cụ thể: việc thứ nhất cử tri chủ động trực tiếp chuẩn bị những kiến nghị đề xuất của mình phản ánh tới đại biểu HĐND, đại biểu HĐND lắng nghe những ý kiến, kiến nghị phản ánh của cử tri
và tổng hợp, tiếp thu có chọn lọc những ý kiến đó Công việc thứ hai là đại biểu HĐND chủ động chuẩn bị những nội dung cần tiếp xúc để tiếp xúc với cử tri, cử tri nghe người đại biểu của mình báo cáo Nội dung bàn bạc trong cuộc họp thường là các vấn đề về đất đai, trật tự đô thị, đời sống dân sinh, kinh tế, những nội dung xoay quanh cuộc sống lao
Trang 6nay là trải qua 10 kỳ họp Quốc hội, 20 lần tiếp xúc cử tri thường kỳ cùng với những lần tiếp xúc theo chuyên đề, số lượng câu hỏi, kiến nghị của cử tri đã ít dần đi, nhiều vụ việc phức tạp, tồn đọng kéo dài đã được giải quyết Như vậy, việc tiếp thu, chọn lọc ý kiến của nhân dân đã phần nào được đại biểu HĐND cố gắng hết sức xử lí và hoạn thiện
c Việc tổng hợp, tập hợp và chuyển ý kiến, kiến nghị của cử tri
Việc tổng hợp, tập hợp và chuyển ý kiến, kiến nghị của cử tri thuộc trách nhiêm của đại biểu HĐND Nhìn chung trong những năm qua, công tác tập hợp, và xử lý các ý kiến có nhiều tiến bộ và đạt được những kết quả ban đầu, nhiều vấn đề phức tạp được thi hành xử
lí, giải quyết triệt để song vẫn còn những hạn chế nhất định, kiến nghị của cử tri chưa đầy
đủ, chưa kịp thời, chưa cụ thể, có ý kiến thông tin chưa chính xác, chất lượng thấp; việc giải trình, tiếp thu ý kiến của cử tri của một số đại biểu và cơ quan chức năng ở địa phương còn lúng túng, chưa đáp ứng yêu cầu
2 Đánh giá hoạt động tiếp xúc cử tri
a Mặt đạt được
Trong những năm vừa qua, hoạt động TXCT của đại biểu HĐND được thực hiện một cách nghiêm túc, được quan tâm từ nhiều phía, đã cải tiến và phần nào đã khắc phục được tính hình thức, nâng cao chất lượng Từ hoạt động TXCT, nhiều vấn đề mà dân nêu lên đã được các đại biểu đưa ra bàn bạc công khai, trực tiếp và được cử tri đồng tình, ủng hộ Vì thế uy tín của của đại biểu HĐND nói riêng và của HĐND nói chung ngày càng được khẳng định và nâng lên
Qua hoạt động TXCT, đại biểu HĐND đã phản ánh được tâm tư, nguyện vọng của cử tri, đóng góp tích cực và hiệu quả quản lí nhà nước ở địa phương Hoạt động TXCT trong những năm gần đây đã góp phần tạo không khí dân chủ trong xã hội, tăng cường mối quan hệ của đại biểu HĐND với cử tri, giữa chính quyền với nhân dân, giữa nhân dân với
cơ quan quyền lực các cấp, hết sức tạo điều kiện cho nhân dân tham gia quản lý nhà nước, góp phần làm sâu săc them bản chất của Nhà nước ta là Nhà nước của dân, do dân, vì dân
Trang 7b Hạn chế và nguyên nhân dẫn đến hạn chế
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác TXCT cũng có không ít bất cập Số điểm tiếp xúc còn ít, chưa đáp ứng yêu cầu của cử tri, đại biểu HĐND không thể nắm bắt, thu thập hết ý kiến, nguyện vọng của nhân dân Các cuộc TXCT thường chỉ được tổ chức trước và sau kỳ họp, TXCT theo chuyên đề, lĩnh vực còn hạn chế Công tác tổng hợp, phân loại ý kiến, kiến nghị của cử tri chưa đầy đủ, chưa kịp thời Công tác giám sát, đôn đốc giải quyết các ý kiến, kiến nghị của cử tri chưa được quan tâm đúng mức Việc giải trình, tiếp thu ý kiến của cử tri của một số đại biểu và cơ quan chức năng ở địa phương còn lúng túng, chưa đáp ứng yêu cầu Bên cạnh đó, một số tổ đại biểu chưa quan tâm tổng hợp thông tin về kết quả giải quyết ý kiến, kiến nghị để thông báo tới cử tri, nên có ý kiến lặp lại nhiều lần…
III Kết luận và giải pháp nâng cao hoạt động tiếp xúc cử tri
Tiếp xúc cử tri là hoạt động đặc trưng, là một trong những nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng của đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp và là một hoạt động mang tính bắt buộc được quy định trong nhiều văn bản pháp luật nước ta Còn đối với cử tri thì phải có sự chủ động trực tiếp chuẩn bị những kiến nghị đề xuất của mình phản ánh tới đại biểu HĐND Đại biểu HĐND lắng nghe những ý kiến, kiến nghị phản ánh của cử tri và tổng hợp, tiếp thu có chọn lọc những ý kiến đó, đại biểu chủ động chuẩn bị những nội dung cần tiếp xúc để tiếp xúc với cử tri, cử tri nghe người đại biểu của mình báo cáo Qua
đó thể hiện mối quan hệ giữa đại biểu HĐND với cử tri Đồng thời, nó cũng thể hiện rõ quan hệ giám sát giữa người đại biểu HĐND với cử tri, đại biểu HĐND là chiếc cầu nối giữa cử tri với cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương Vì vậy để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động TXCT trong thời gian tới, cần thực hiện tốt các nội dung sau:
Thứ nhất, là xây dựng kế hoạch TXCT phù hợp: kế hoạch TXCT phải được xây dựng sớm để có thời gian chuẩn bị chu đáo Căn cứ vào nội dung từng kỳ họp để lựa chọn hình thức, địa điểm và thành phần cử tri tham dự hội nghị tiếp xúc cử tri cho phù hợp và có
Trang 8hiệu quả Có thể tổ chức tiếp xúc với tất cả cử tri hoặc chỉ tiếp xúc cử tri theo lĩnh vực, ngành nghề mà HĐND dự kiến sẽ thảo luận, quyết định những vấn đề liên quan
Thứ hai, tăng số điểm TXCT: mỗi điểm tiếp xúc nên có từ 2-3 đại biểu và có sự tham gia của lãnh đạo chủ chốt địa phương cấp huyện và một số phòng, ban để nghi nhận và trực tiếp trả lời kiến nghị của cử tri Có thể kết hợp để đại biểu HĐND cấp tỉnh, huyện, xã cùng TXCT rồi tổng hợp, phân loại ý kiến để xử lý Đối với địa bàn có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, việc tổ chức TXCT gặp trở ngại do cử tri chưa thông thạo tiếng phổ thông nên khó khăn trong việc diễn đạt tâm tư, nguyện vọng của mình Ở những khu vực này, đại biểu phải thường xuyên xuống tận các phum sóc, kết hợp với công tác chuyên môn để có thêm nhiều cơ hội tìm hiểu, tổng hợp đầy đủ tình hình thực tế ở cơ sở Nếu có thể, đại biểu HĐND cũng nên học tiếng của đồng bào thiểu số ở khu vực ứng cử
để có thể trực tiếp nghe cử tri gởi gắm tâm tư, nguyện vọng Có như vậy, cầu nối giữa đại biểu và cử tri mới thực sự có tác dụng
Thứ ba, các cuộc TXCT đòi hỏi tinh thần trách nhiệm cao của đại biểu, không chỉ tham gia đủ các cuộc tiếp xúc với cử tri, đại biểu còn phải định hướng, gợi mở, tạo điều kiện cho cử tri phát biểu; ý kiến, kiến nghị của cử tri phải được giải thích rõ ràng Không chỉ “ghi nhận” và chuyển kiến nghị tới các cơ quan hữu quan, đại biểu phải đeo bám, giám sát để đôn đốc cho đến khi vấn đề được giải quyết thỏa đáng để trả lời cử tri trong những cuộc tiếp xúc sau: vấn đề nào đòi hỏi thời gian hoặc chưa có điều kiện giải quyết, cần giải thích rõ, không từ chối, né tránh Đây là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng, hiệu quả hoạt động TXCT
Thứ tư, Phân loại và chuyển kiến nghị đúng địa chỉ: khi xây dựng báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri phải quan tâm đến những vấn đề bức xúc, những vấn đề đã kiến nghị nhiều lần nhưng chưa được giải quyết, đồng thời phải tuân thủ các yêu cầu: đầy đủ, chính xác để chuyển ý kiến, kiến nghị tới đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết Việc phân loại, chuyển ý kiến, kiến nghị tới đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết sẽ giúp cho việc giải quyết ý kiến, kiến nghị nhanh hơn, chính xác hơn, góp phần tạo dựng lòng tin của nhân dân đối với chính quyền
Trang 9Trên đây là kết quả nghiên cứu của em, do hiểu biết còn nhiều hạn chế nên còn thiếu sót, em rất mong nhận được những lời góp ý quý báu của thầy, cô để rút kinh nghiệm cho những bài sau Em chân thành cám ơn!
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam - Trường Đại học Luật Hà Nội – NXB Công an Nhân dân, 2015.
2 Suy nghĩ về hoạt động tiếp xúc với cử tri - Lưu Trung Thành, tạp chí luật học số 1/2004
3 Một số nguồn internet khác.