SKKN một số biện pháp dạy trẻ dạy trẻ đọc thơ diễn cảm cho trẻ 5 6 tuổi trường mầm non

ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN CHIÊM HÓA Phần I PHẦN MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn đề tài Trong những năm gần đây chương trình giáo dục mầm non luôn đổi mới từ hình thức tổ chức, phương pháp, nội dung theo quan điểm giá.

Phần I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây chương trình giáo dục mầm non luôn đổi mới từ hình thức tổ chức, phương pháp, nội dung theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là nhiệm vụ quan trọng và cần thiết

Đặc biệt là trẻ 5-6 tuổi bộ máy phát âm đã hoàn thiện, vốn từ cần phát triển hơn, ngôn ngữ cần mạch lạc, nên dạy trẻ đọc thơ diễn cảm sẽ giúp trẻ phát triển vốn từ, ngôn ngữ rõ ràng, mạch lạc hơn và tạo cho trẻ có thêm những cảm xúc tinh

tế, phong phú trong tâm hồn trẻ thơ

Qua thực tế việc giảng dạy lớp 5- 6 tuổi Trung Tâm, trường Mầm non Phú Lương tôi nhận thấy trẻ đọc thơ chưa diễn cảm, chưa phát huy được tính tích cực, chủ động sáng tạo của bản thân trẻ

Trong quá trình đọc thơ diễn cảm thì trẻ còn nhiều hạn chế, giọng đọc chưa truyền cảm, cử chỉ, nét mặt còn thờ ơ, chưa có khả năng đọc ngắt, nghỉ đúng nhịp điệu của bài thơ, chưa thể hiện được điệu bộ minh họa của bài thơ

Chính từ những thực trạng của học sinh lớp mẫu giáo 5-6 Trung Tâm,

trường Mầm non Phú Lương, tôi đã chọn " Một số biện pháp dạy trẻ dạy trẻ đọc thơ diễn cảm cho trẻ 5-6 tuổi trường mầm non Phú Lương " làm đề tài thuyết trình

trong năm học 2021-2022

2 Mục đích nghiên cứu:

Đề tài " Một số biện pháp dạy trẻ dạy trẻ đọc thơ diễn cảm cho trẻ 5-6 tuổi trường mầm non Phú Lương " với mục đích giúp trẻ 5-6 tuổi đọc thơ diễn cảm, biết

đọc thơ ngắt nghỉ đúng, đọc rõ ràng, đọc hết câu thơ, thể hiện tình cảm của mình đối với tác giả, tác phẩm giúp cho người nghe cảm nhận được những hành ảnh đẹp

trong thơ một cách dễ dàng Từ đó giúp trẻ mạnh dạn tự tin hơn.

3 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng là học sinh mẫu giáo 5-6 tuổi Trung Tâm trường mầm non Phú Lương, Sơn Dương,Tuyên Quang

4 Kế hoạch nghiên cứu

- Từ tháng 10/2021 đến tháng 5/2022

T

TT

Thời gian

Từ

10/10/2021

đến

15/5/2022

1

Từ 10/10 đến

15/10/2021

- Chọn đề tài: “Một số biện pháp dạy trẻ dạy trẻ đọc thơ diễn cảm cho trẻ 5-6 tuổi trường mầm non Phú Lương " viết đề cương nghiên

cứu

- Bản đề cương chi tiết

2 Từ 15/10 đến

15/12/2021

- Đọc tài liệu lý thuyết về cơ sở lý luận

- Khảo sát thực trạng, tổng hợp số liệu thực tế

- Tập tài liệu lý thuyết

- Số liệu khảo sát đã

xử lý

3

Từ

15/12/2021

đến

15/03/2022

- Trao đổi với đồng nghiệp đề xuất các biện pháp, các sáng kiến

- Áp dụng thử nghiệm

- Nghiên cứu khảo sát các biện pháp

đã sử dụng

- Tập hợp ý kiến đóng góp của đồng nghiệp

- Hoạt động cụ thể

- Số liệu khảo sát đã

sử lý

4 Từ 15/03 đến

15/4/2022

- Hệ thống hóa tài liệu, viết báo cáo

- Xin ý kiến của đồng nghiệp

- Bản nháp báo cáo

5 Từ 15/4 đến

15/5/2022

- Tổng hợp số liệu thực tế

- Hoàn thiện báo cáo

- Nộp Hội đồng Sáng kiến cấp cơ sở

- Kết quả đã đạt được

- Bản báo cáo chính thức

5 Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu đề tài này tôi đã sử dụng một số phương pháp sau:

1 Nghiên cứu tài liệu có liên quan:

- Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên dành cho cán bộ quản lý và giáo viên mầm non + Module 3: Đặc điểm phát triển ngôn ngữ, những mục tiêu và kết quả mong đợi ở trẻ mầm non về ngôn ngữ

+ Module 23: Ứng dụng phương pháp dạy học tích cực trong lĩnh vực phát triển ngôn ngữ

2 Nghiên cứu thực tiễn

- Thường xuyên rèn luyện phát âm cho trẻ

- Dạy trẻ đọc thuộc, ngắt nghỉ, đúng nhịp điệu

- Quan sát, kiểm tra, đánh giá kết quả trên trẻ hàng ngày

- Xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với trẻ

- Thường xuyên tuyên truyền với phụ huynh về tầm quan trọng của việc dạy trẻ đọc thơ diễn cảm

Phần II: NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận của sáng kiến.

Căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lý trẻ mẫu giáo nhanh thuộc nhưng lại chóng quên, hoặc trẻ thuộc thơ, nhưng đọc nhanh không ngắt nghỉ, đặc biệt là trẻ nhanh chán, không có hứng thú với tiết học thơ

Khi nghiên cứu bài soạn phải tìm ra những phương pháp thực hiện: Phải gần gũi, quen thuộc, hấp dẫn, và lôi cuốn, nhưng phải phù hợp với nội dung bài thơ

sẽ giúp trẻ hứng thú hơn, và thể hiện tình cảm của mình với tác phẩm, qua đó giúp trẻ nhớ lâu hơn

Căn cứ vào pháp lý

Để thực hiện nhiệm vụ năm học 2021-2022 của trường mầm non Phú Lương về nâng cao chất lượng làm quen văn học cho độ tuổi mầm non nhất là đối

với trẻ 5-6 tuổi do đó tôi đã chọn đề tài nghiên cứu: " Một số biện pháp dạy trẻ dạy trẻ đọc thơ diễn cảm cho trẻ 5-6 tuổi trường mầm non Phú Lương ".

Đề tài này đối với lớp tôi chủ nhiệm là rất cần thiết vì các cháu ở lớp tôi có tới 7/40 cháu nói ngọng rất nhiều, 75% là học sinh dân tộc thiểu số, đa số các cháu

đọc thơ rất nhanh, không ngắt nghỉ, đặc biệt là chưa mạnh dạn khi thể hiện đọc thơ diễn cảm Nhiều trẻ không có hứng thú với thơ

Qua việc thực hiện hàng ngày, qua một số tài liệu nghiên cứu bản thân tôi thấy được việc nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với văn học nói chung đặc biệt là dạy thơ cho trẻ mẫu giáo nói riêng nhằm mục đích:

Đạt được một số nhiệm vụ giáo dục cụ thể

Góp phần mở rộng hiểu biết của trẻ về các tác phẩm văn học

Giúp trẻ phát triển toàn diện đức trí thể mỹ, đặc biệt là giúp trẻ phát âm chuẩn, sửa ngọng, trẻ nói rõ lời, biết đọc thơ đúng giọng điệu, biết ngắt nghỉ, thể hiện tình cảm thông qua bài thơ

2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến.

Năm học 2021-2022 tôi được ban giám hiệu phân công dạy và chủ nhiệm lớp mẫu giáo 5-6 tuổi Trung Tâm, là mẫu giáo lớn, đa số các cháu là dân tộc thiểu

số Với tổng số học sinh là 40 cháu, học sinh dân tộc chiếm 75%

Để nắm bắt được những mặt còn hạn chế của học sinh trong lớp và có biện pháp nâng cao chất lượng kịp thời, ngay từ đầu năm khi thực hiện các biện pháp này tôi đã tiến hành khảo sát lần 1 vào ngày 15/10/2021 kết quả như sau:

Hầu hết học sinh trong lớp không hứng thú nghe cô đọc thơ, chưa có khả năng đọc thơ diễn cảm, và diễn đạt ngôn ngữ mạch lạc, đa số trẻ không biết cách đọc ngắt nghỉ, không thể hiện được ngữ điệu của câu thơ, và hầu hết các cháu chỉ đọc qua loa một cách thật nhanh và hay bỏ dở câu thơ

Trẻ hứng thú nghe cô đọc thơ: 23/40 trẻ = 54%

Trẻ biết cách đọc thơ diễn cảm: 11/40 trẻ = 21,6 %

Trẻ biết cách đọc thơ sáng tạo: 38/40 trẻ = 5,4%

Từ thực tiễn trên trong quá trình áp dụng và thực hiện gặp những thuận lợi

và khó khăn sau:

a Thuận lợi:

Ban giám hiệu nhà trường luôn tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ, luôn động viên khích lệ tôi sáng tạo, ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

Bản thân tôi có chuyên môn vững vàng, yêu nghề, mến trẻ, biết ứng dụng máy vi tính và tạo bài giảng điện tử, nên có phần dễ dàng trong việc thiết kế và tổ chức các tiết dạy thơ lôi cuốn được sự tham gia của trẻ

Đa số phụ huynh trong lớp đều đồng tình ủng hộ kế hoạch giáo viên đưa ra

và có sự phối hợp chặt chẽ thường xuyên Đặc biệt là có tinh thần tuyên truyền, giúp đỡ cô giáo trong việc dạy trẻ ở nhà

b Khó khăn:

Bên cạnh những thuận lợi trên còn không ít những khó khăn

Nhận thức của trẻ trong lớp chưa đồng đều, phần lớn trẻ chưa có kỹ năng đọc thơ diễn cảm, việc đọc thơ của trẻ còn tuỳ tiện, trẻ chưa có sự tập trung chú ý vào bài học

Nhiều trẻ nói ngọng, phát âm chưa chuẩn, một số trẻ còn phát âm dấu hỏi thành dấu nặng, ví dụ: từ “màu đỏ” thì trẻ đọc là “màu đọ” do đó trẻ đọc thơ chưa thể hiện được ngữ điệu của câu thơ, chưa biết ngắt nghỉ đúng câu, đúng từ

Trẻ nhút nhát không phát biểu ý kiến trong giờ học, nhiều trẻ còn nói lặp từ, nói câu chưa dứt khoát, nhiều trẻ phát âm chưa rõ ràng, nói nhỏ

Đa số phụ huynh làm nghề nông, nên sự cập nhật về công nghệ thông tin cũng như các phương pháp dạy trẻ đọc thơ diễn cảm nói riêng và giáo dục trẻ nói chung còn rất hạn chế, đặc biệt là khả năng cảm thụ tác phẩm văn học, ngôn ngữ còn hạn chế

Sự phối hợp với giáo viên trong việc chăm sóc giáo dục trẻ của một số ít phụ huynh còn thờ ơ và có thái độ phó mặc cho cô giáo

b Nguyên nhân chủ yếu của thực trạng.

- Một số trẻ mới bắt đầu được tiếp xúc với phương pháp đọc thơ diễn cảm nên còn nhút nhát, chưa mạnh dạn đọc thơ và thể hiện trước đám đông, khả năng nhận thức còn hạn chế

- Đa phần phụ huynh làm nghề nông nghiệp nên nhận thức còn hạn chế, không có thời gian quan tâm nhiều đến việc học của trẻ, họ nghĩ rằng ở lứa tuổi này đến lớp chỉ

cần đảm bảo an toàn và vệ sinh sạch sẽ là được, nên chưa dành thời gian nhiều đến việc học của con

- Để nắm bắt tình hình học tập của trẻ, ngay từ đầu năm tôi đã tiến hành khảo sát lần 1 vào ngày 15 tháng 10 năm 2021 Kết quả khảo sát như sau:

Nội dung khảo sát

Trước khi thực hiện đề tài

Số lượng

Tỷ lệ (%)

Số lượng

Tỷ lệ (%)

Số lượng

Tỷ lệ (%) Hứng thú nghe cô đọc thơ 7/40 17,5% 9/40 22,5% 24/40 60% Biết cách đọc thơ diễn cảm 9/40 22,5% 10/40 25% 31/40 77,5%

Từ thực trạng của lớp mẫu giáo 5-6 tuổi Trung Tâm trường mầm non Phú Lương, bằng những kinh nghiệm giảng dạy hằng ngày tôi xin được trình bày một

số biện pháp để giúp trẻ 5-6 tuổi đọc thơ diễn cảm như sau:

3 Các sáng kiến đã được sử dụng để giải quyết vấn đề

* Biện pháp 1: Rèn luyện phát âm cho trẻ.

Muốn trẻ đọc thuộc thơ, đọc đúng câu thơ, đúng nhịp ngắt, nghỉ, đúng nhịp điệu của bài thơ thì việc đầu tiên là trẻ phải phát âm đúng

Qua thực tế giảng dạy học sinh tại lớp tôi thì có tới 10/40 cháu nói ngọng, các cháu phát âm dấu hỏi thành dấu nặng, ví dụ từ “đỏ”, thành từ “đọ”, từ “không phải” thành từ “không phại” đó là những cháu như: Đăng Quang, Trường, Bảo

An, Lê Đạt

Chính vì thế tôi thường xuyên theo dõi, sửa sai cho những cháu phát âm kém, chưa chuẩn, kịp thời sửa sai cho trẻ nhận thức đúng về cách phát âm

Ngoài ra tôi thường xuyên khuyến khích những cháu đó lên đọc thơ nhiều hơn, đồng thời cũng tạo cơ hội cho những trẻ đó được tiếp xúc với mọi người

Ví dụ: Trong giờ đón trả trẻ tôi khuyến khích trẻ đến chào hỏi, trò chuyện với bố mẹ, ông, bà của bé và của bạn

Hình ảnh giáo viên chao đổi với phụ huynh trong giờ đón trẻ

Hoặc trong các giờ hoạt động góc, hoạt động ngoài trời tôi luôn tạo cơ hội cho trẻ được tự nêu nhận xét, hoặc tự nói lên ý tưởng của mình, qua đó giúp trẻ phát âm nhiều hơn và chính xác hơn

* Biện pháp 2: Dạy trẻ đọc thuộc, đọc ngắt, nghỉ đúng nhịp bài thơ.

Với tình hình nhận thức của trẻ trong lớp ngoài việc giảng dạy hoạt động chung, tôi còn chia đối tượng đọc thơ tốt, khá, trung bình, yếu để rèn luyện mọi lúc mọi nơi, với những trẻ yếu tôi thường đọc cho trẻ nghe, sau đó cho trẻ đọc theo từng câu thơ, và sửa sai cho trẻ từng câu trong bài thơ, ví dụ như cháu Quang hay phát âm sai từ “võng” thành từ “vóng” và hay đọc thơ một lèo không ngừng nghỉ, tôi phát âm cho cháu nghe sau đó cho cháu phát âm lại cho đúng, và cho cháu đọc ngắt nghỉ đúng nhịp bài thơ theo cách từ dễ đến khó

Hình ảnh giờ học thơ cô giáo sửa phát âm và cách ngắt nghỉ, đúng cho trẻ.

Với những cháu nhút nhát tôi phối hợp với gia đình trẻ về nhà động viên khích lệ trẻ đọc thơ cho ông bà, bố mẹ nghe như cháu Thu và cháu Trường

Những trẻ khá, giỏi, tôi gợi ý yêu cầu trẻ không những đọc thuộc thơ mà còn đọc diễn cảm, thể hiện điệu bộ cử chỉ phù hợp với mỗi câu thơ

Qua đó rèn luyện đồng đều cho tất cả những trẻ có nhận thức khác nhau, phát huy được tính tích cực của từng đối tượng trẻ trong lớp

* Biện pháp 3: Dạy trẻ đọc thơ diễn cảm thông qua sử dụng đồ dùng trực quan.

Trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi đã biết cảm nhận được cái hay cái đẹp qua màu sắc tranh vẽ Cho nên khi dạy trẻ đọc thơ diễn cảm không thể thiếu đồ dùng trực quan Tùy vào từng bài thơ cụ thể giáo viên chuẩn bị đồ dùng sao cho phù hợp như mô hình, tranh ảnh có nội dung màu sắc sinh động, hấp dẫn trẻ

Bên cạnh nhưng bức tranh màu sắc hấp dẫn sinh động, những mô hình thật đẹp mắt thì ngôn ngữ hình thể, ánh mắt cử chỉ nét mặt điệu bộ cũng rất quan trọng giúp trẻ nhớ nội dung bài sâu sắc hơn Tôi luôn kết hợp giữa tranh minh họa một cách khéo léo với giọng đọc nhẹ nhàng diễn cảm làm cho tác phẩm sống động và gây ấn tượng đối với trẻ.Ví dụ dạy bài thơ “Chú bộ đội hành quân trong mưa”

Cô cho trẻ đội mũ có sao vàng năm cánh và mặc quần áo màu xanh của chú

bộ đội xuất hiện trước lớp và đàm thoại về trang phục nghề nghiệp của chú bộ đội

từ đó dẫn dắt vào tên bài thơ với biện pháp này sẽ gây được sự chú ý của trẻ giúp trẻ đọc thơ diễn cảm hơn

Hình ảnh cô giáo sử dụng đồ dùng trực quan giới thiệu bài thơ

* Biện pháp 4: Dạy trẻ đọc thơ diễn cảm thông qua các hoạt động hằng ngày ở trường mầm non.

Giờ đón trẻ :

Giờ đón trẻ là lúc cần tạo không khí vui vẻ, lôi cuốn trẻ đến trường, vì các cháu chưa tự giác Giai đoạn này trẻ có những tình cảm âu yếm mà bố mẹ dành cho để đến trường, lúc này những bài thơ, bài đồng dao, ca dao góp phần tác động rất lớn đến sự lôi cuốn trẻ như đến trường Chính vì thế tôi chọn các bài thơ có sắc

thái vui vẻ, tạo cho trẻ cảm giác thoải mái, vui tươi, phấn khởi như thơ “Bé đến lớp”

“Hôm nay bé đến lớp Lòng bé rộn ràng

Bước chân theo mẹ Trên con đường làng Nắng vàng theo bé

Nắng nghe bé hát

Nắng bảo bé ngoan”

Ngoài ra, để tạo cho trẻ nề nếp trước khi vào lớp phải lễ phép, tự tin qua bài

“Lời chào buổi sáng” của tác giả Nguyễn Thị Nhung nhắc nhở cháu phải chào bố

mẹ trước khi vào lớp

Cho trẻ nghe những bài thơ, bài ca dao, đồng dao, để trẻ có thể đọc theo

được như bài đồng dao “Kéo cưu lừa xẻ”; “Nu na nu nống”; …Ngoài ra còn có các bài vè như: “vè loài vật”; “vè thời tiết Qua thực tế, trong các giờ đón trẻ cô

giáo kết hợp cho trẻ đọc thơ, đọc các bài vè, bài đồng dao, ca dao sẽ làm cho ngôn ngữ của trẻ trở nên phong phú hơn

Trong các hoạt động chung:

Lồng ghép các bài thơ vào tất cả các môn học để dạy đọc thuộc thơ tốt hơn

Âm nhạc:

Âm nhạc và văn học hai môn nghệ thuật gần gũi nhau lồng âm nhạc vào thơ giúp trẻ có thêm cảm xúc về văn học, cảm nhận được cái hay, cái đẹp của các tác phẩm văn học ví dụ khi dạy bài thơ hạt gạo làng ta cô có thể tích hợp mở đĩa bài “

hạt gạo làng ta ”thay cho phần giảng nội dung bài thơ hay bài âm nhạc đề tài quà 8/3

Cô có thể mở đĩa bài thơ “ bó hoa tặng cô “ thay cho phần giảng nội dung của bài hát

Thể dục:

Lồng ghép văn học vào thể dục nhằm giúp trẻ hứng thú học tạo thư giãn cho trẻ khi hồi tĩnh cho trẻ đi nhẹ nhàng vừa đọc bài thơ ngắn giúp trẻ củng cố văn học

và qua

Lồng ghép văn học vào thể dục nhằm giúp trẻ hứng thú học tạo thư giãn cho trẻ khi hồi tĩnh cho trẻ đi nhẹ nhàng vừa đọc bài thơ ngắn giúp trẻ củng cố văn học và qua đó trẻ cũng được luyện phát âm nhiều hơn

Tạo hình:

Văn học lồng ghép vào tạo hình gây hứng thú cho trẻ hoạt động tạo hình

Ví dụ khi dạy trẻ vẽ con gà trống tôi cho trẻ đọc bài “thơ em vẽ” qua bài thơ giúp trẻ cảm nhận tốt hơn về cái hay, cái đẹp

Làm quen chữ cái:

Trong giờ làm quen với chữ viết cô yêu cầu cháu nhận mặt chữ bằng nhiều biện pháp khác nhau thì song song với việc nhận biết chữ cái, đọc thơ trong giờ

học cũng góp phần giúp trẻ biết thêm như : chữ cái a qua các câu thơ “Chữ O thêm móc thành a, thật dễ bé viết chữ a nhiều lần,” hoặc chữ C: “Chữ C nếu đứng một mình, gọi xê cũng được rối tinh vô cùng, khó mây bé cũng ung dung, cô dạy cả lớp

đọc chung chữ C” hoặc chữ ê “chữ e đội mũ là ê, thấy ve ca hát- hè về không

sai”…

Mặc dù phần nội dung này không đi sâu vào cấu trúc giờ dạy nhưng khi trẻ thuộc bài thơ thì trẻ nhớ được chữ và phân biệt được sự giống và khác nhau giữa các chữ cái đó

Qua đó ngôn ngữ của trẻ được phát triển, mở rộng hơn, trẻ được luyện cách phát âm nhiều hơn, giúp trẻ đọc thơ diễn cảm hơn