I 22 MỤC LỤC NỘI DUNG Trang I MỞ ĐẦU 1 1 Lý do chọn đề tài 1 2 2 Mục đích nghiên cứu 2 3 Đối tượng nghiên cứu 4 4 Kế hoạch nghiên cứu 4 5 Phương pháp nghiên cứu 4 II NỘI DUNG 4 15 1 Cơ sở lý luận của.
Trang 12 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến 5-6
3 Các sáng kiến đã được sử dụng để giải quyết vấn đề 6-15
4 Hiệu quả của sáng kiến đối với hoạt động giáo dục, với bản thân,
Trang 2I MỞ ĐẦU
Trẻ em là những hạt giống mầm ươm đất việt, chăm sóc và giáo dục trẻ là mộtyêu cầu, nhiệm vụ không phải gia đình, nhà trường mà của toàn xã hội.Chính vì vậy màchúng ta cần có những biện pháp hữu hiệu để chăm sóc giáo dục đặc biệt là giáo dụcmầm non – mắt xích trong hệ thống giáo dục quốc dân
Giáo viên mầm non với công việc vừa chăm sóc vừa giáo dục trẻ qua mọi hoạtđộng và trên từng tiết dạy tôi nhận thấy việc dạy trẻ làm quen với các toán là một hoạtđộng đóng vai trò rất quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ,đặc biệt là nó có tầm quan trọng rất lớn đối với việc phát triển trí tuệ sau này của trẻ
1 Lý do chọn đề tài
Trong chương trình giáo dục mầm non mới hiện nay việc dạy học làm quen với toán đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp kiến thức ban đầu cho trẻ, toán là một môn khoa học cần có độ chính xác Trẻ ở độ tuổi mẫu giáo chưa có một biểu tượng khoa học nào Nhiệm vụ của giáo viên là phải hình thành cho trẻ các biểu tượng toán học, cung cấp những kỹ năng cơ bản nhất để vận dụng vào trong thực tế, Để có thể pháttriển và hướng tới một nền giáo dục giáo dục toàn diện như Bác Hồ đã từng nói
“Vì lợi ích mười năm thì phải chồng cây
Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”
Rèn luyện cho trẻ làm quen với những biểu tượng toán ngay từ tuổi mầm non làmột việc làm hoàn toàn đúng đắn và cần thiết, vì nó chính là cơ hội để giúp trẻ hìnhthành phẩm chất, năng lực hoạt động cho mình như: tìm tòi, quan sát, so sánh…thôngqua hoạt động làm quen với toán giúp trẻ hình thành những biểu tượng ban đầu về toánnhư: số lượng kích thước, hình dạng định hướng không gian để sau này trẻ vững vàng,
tự tin hơn khi tiếp nhận những kiến thức toán ở giai đoạn tiếp theo Mục tiêu của giáodục Mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, giúp trẻ mạnhdạn tự tin, hình thành yếu tố đầu tiên của nhân cách, khơi dậy và phát triển tối đa khảnăng tiềm ẩn của trẻ Trẻ không thể tiếp thu các kiến thức một cách bài bản, có hệ thốngnhư trẻ phổ thông Vì thế cần tạo cho trẻ một môi trường để trẻ hoạt động và trảinghiệm, vui chơi, từ đó trẻ có thể tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự nhiên hơn
Trang 3Trẻ lứa tuổi mầm non việc học của trẻ được thông qua hình thức “học bằng chơi,chơi mà học” trẻ có mong muốn tự nhiên là được cảm nhận và khám phá một cách tíchcực về thế giới Quá trình khám phá và học hỏi của trẻ diễn ra thông qua nhiều hoạt độngtrong đó hoạt động vui chơi có ý nghĩa rất quan trọng Vui chơi không chỉ là hoạt độnggiúp trẻ giải trí, thư giãn mà còn giúp trẻ cảm nhận và khám phá thế giới xung quanh mộtcách tự nhiên, thuận lợi nhanh chóng Tất cả các trò chơi đều có tiềm năng và hỗ trợ choviệc học của trẻ Đối với trẻ mầm non thì môi trường hoạt động có vai trò quan trọngnhất đối với sự phát triển của trẻ Vì vậy việc xây dựng môi trường lấy trẻ làm trungtâm là vô cùng quan trọng và đã được nhà trường chỉ đạo về các lớp để cùng thựchiện Tuy nhiên trong quá trình triển khai thực hiện vẫn còn khó khăn và hạn chếnhư: Kinh phí, địa hình và việc tạo môi trường đang còn do bàn tay cô giáo là chủyếu; trẻ tham gia còn ít Các góc, mảng trang trí chưa mang tính mở; đồ dùng đồchơi, học liệu chưa đa dạng phong phú; trẻ hoạt động máy móc, rập khuôn, nhàmchán…Phụ huynh chưa quan tâm chưa nhận thức được tầm quan trọng của môi
Trang 4trường giáo dục đối với sự phát triển của trẻ
Trang 5Nhận thức được tầm quan trọng của môi trường đối với sự phát triển của trẻ,
tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài “Một số biện pháp xây dựng môi trường
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi” Trường Mầm Non Phú Lương, làm đề tài sáng kiến cho năm học này.
2 Mục đích nghiên cứu
Bản thân tôi chọn đề tài này nhằm mục đích tìm ra những biện pháp sư phạm giúp trẻ học tốt, thể hiện hết năng lực, nhu cầu và hứng thú theo định “giáo
Trang 6dục “Lấy trẻ làm trung tâm
Tổ chức các hoạt động cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm là mộtnhiệm vụ hết sức quan trọng trong việc thực hiện chương trình giáo dục mầm nonmột cách hiệu quả, đảm bảo chất lượng và sự phát triển toàn diện phù hợp với từng
cá nhân trẻ, đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêngbiệt, Chúng khác nhau về thể chất, tình cảm, xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, vănhóa và tâm lý, vì thế mà mỗi trẻ có nhu cầu, hứng thú, cách học và cách tiếp thukhác nhau nhưng chúng đều có thể thành công Ở lứa tuổi mầm non, hoạt động chủđạo của trẻ “Chơi mà học, học bằng chơi ” thông qua các hoạt động đa dạng phongphú mà trẻ lĩnh hội kiến thức trong cuộc sống xung quanh
Thực tế cho thấy việc tổ chức các hoạt động theo hướng “Lấy trẻ làm trungtâm” đã tạo ra một không gian mở cho trẻ, khuyến khích trẻ phát triển tư duy vàphương pháp giải quyết vấn đề Tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm, tìm tòi,khám phá môi trường xung quanh dưới nhiều hình thức đa dạng, đáp ứng nhu cầu,hứng thú của trẻ theo phương châm "Học bằng chơi, chơi mà học"
3 Đối tượng nghiên cứu
Trang 7Trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi Trung Tâm trường Mầm non Phú Lương, huyện SơnDương, tỉnh Tuyên Quang.
4 Kế hoạch nghiên cứu
- Nghiên cứu thực trạng nâng cao chất lượng xây dựng môi trường giáo dụclấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 3-4 tuổi trong các hoạt động hàng ngày ở lớp
- Thực hiện một số hình thức tổ chức nâng cao chất lượng xây dựng môitrường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 3-4 tuổi trong các hoạt động hàngngày ở lớp
- Mang sáng kiến trao đổi với đồng nghiệp đề xuất các biện pháp của sáng kiến
- Sau đó đưa vào áp dụng thử nghiệm- Hệ thống hóa các tài liệu và viết báo cáo
- Xin ý kiến của các đồng nghiệp
- Hoàn thiện báo cáo sáng kiến, nộp hội đồng sáng kiến các cấp
5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp quan sát sư phạm
- Phương pháp miêu tả giáo dục
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
- Phương pháp phân tích và tổng kết giáo dục
II NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận của sáng kiến
Môi trường là yếu tố góp phần tích cực trong hoạt động nâng cao chất lượnggiáo dục toàn diện cho trẻ.Trong lớp học không thể thiếu những mảng trang trí,những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học thêm lôi cuốn trẻ thì giáo viên cần tạomột môi trường lớp học với những màu sắc sinh động, đồ dùng đa dạng bắtmắt….Môi trường có không gian, cách sắp xếp phù hợp, thuận tiện, gần gũi quenthuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ phản ánh kinh nghiệm, văn hóa của địaphương, luôn thay đổi để tạo ra sự hấp dẫn mới lạ đối với trẻ
Trong một lớp học có bao nhiêu trẻ thì có bấy nhiêu sự khác biệt cá nhânnhững sự khác biệt này bao gồm cả về thể chất, năng lực, trí tuệ, hứng thú và tất cảcác trẻ đều có quyền đòi hỏi được quan tâm đáp ứng nhu cầu của bản thân
Trang 8Trẻ tiếp thu kiến thức không phải chỉ thông qua nghe, nhìn mà còn phảiđược tham gia thực hành ngay trên lớp hoặc được vận dụng, trao đổi thể hiện suynghĩ, chính kiến của mình Những kết quả nghiên cứu khoa học hiện đại cũng đãcho thấy, Nếu chỉ nghe nhìn thì thông tin kiến thức thu nhận được 20%, nếu trẻđược trao đổi, chia sẻ ý kiến với nhau trong nhóm bạn thì khả năng tiếp thu sẽ là55% Khả năng thu nhận kiến thức sẽ tăng lên 90% khi trẻ sử dụng kiến thức đã cóđược, dạy lại cho các bạn học của mình.
Điều này cho thấy tác dụng tích cực của việc dạy học lấy trẻ làm trung tâm.Trên cơ sở đó tôi đã căn cứ vào hướng dẫn của phòng Giáo dục đào tạohuyện Sơn Dương cùng với sự chỉ đạo của ban Giám hiệu trường Mầm non PhúLương về thực hiện chuyên đề “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trungtâm” Căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường, vào khả năng nhu cầu học tập
và kinh nghiệm sống của trẻ đáp ứng được chương trình giáo dục mầm non Từ đótôi lên kế hoạch về xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm để trẻ hoạtđộng tích cực, hứng thú
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến
Năm học 2021 - 2022 tôi được phân công giảng dạy lớp mẫu giáo 3- 4 tuổi,luôn được nhà trường quan tâm chỉ đạo sát sao về công tác chuyên môn cũng nhưđầu tư về cơ sở vật chất phục vụ công tác chăm sóc giáo dục trẻ, có thể nói đó là sựquan tâm rất lớn của ban giám hiệu đối với lớp Tuy nhiên khi bước vào thực hiện
đề tài này bản thân cũng có những thuận lợi và một số khó khăn sau:
Bản thân tôi là một giáo viên luôn yêu nghề, mến trẻ, có trình độ chuyên môn
và kinh nghiệm chăm sóc và giáo dục trẻ
Phụ huynh nhiệt tình ủng hộ khi giáo viên tuyên truyền vận động, sưu tập đồdùng, đồ chơi phục vụ chuyên đề dạy học của mình đảm bảo cho chuyên môn
Trang 92.2 Khó khăn:
Cơ sở vật chất còn thiếu thốn, khu vui chơi học tập của các cháu còn trật hẹp, giáoviên đôi khi còn lúng túng trong việc vận dụng phương pháp lấy học sinh làm trung tâmvào thực tế giảng dạy Tổ chức các hoạt động còn độc lập, tách rời, mang nặng cungcấp kiến thức cho trẻ, chưa phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo ở trẻ
Phương pháp tổ chức các hoạt động trong chương trình còn áp đặt cứng nhắc
Đồ dùng, đồ chơi chưa thật sự phong phú về chủng loại, chưa có nhiều đồchơi phát triển trí tuệ
Do học sinh đa số là dân tộc thiểu số ở khắp các thôn bản cách xa Trung Tâm, cáccháu còn nhút nhát chưa mạnh dạn Bố mẹ phần đa làm nghề nông Việc quan tâm chămsóc con em của một số phụ huynh học sinh chưa đáp ứng với nhu cầu giáo dục ngàycàng cao hiện nay Phụ huynh học sinh chưa nắm rõ quan điểm giáo dục hiện nay, thái độhợp tác giáo dục trẻ chưa rõ ràng, chưa thống nhất với giáo viên
3 Các sáng kiến đã được sử dụng để giải quyết vấn đề
Với kinh nghiệm của bản thân tôi, thực trạng tình hình của lớp, qua quá trình
nghiên cứu, tìm tòi, học tập đồng nghiệp tôi mạnh dạn đưa ra “Một số biện pháp
xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi” Trường Mầm Non Phú Lương
3.1 Nhiệm vụ của giáo viên:
Thực tế trong giảng dạy trẻ 3-4 tuổi trong trường hiện nay, còn nhiều vấn đềcần khắc phục như: Sự am hiểu, tính cách độ tuổi từng trẻ, cách xây dựng kếhoạch, lối dẫn dắt lôi cuốn trẻ, đa số còn dạy trẻ theo hướng lấy giáo viên làmtrung tâm, cô hướng dẫn nhiều, nói nhiều, trẻ ít được thực hành, trao đổi, một phầncũng do đồ dùng đồ chơi ít, chưa đầy đủ để trẻ hoạt động
Để tháo gỡ khó khăn này, tôi đã chọn phương pháp giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm, thiết kế môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và cách lập kế hoạchtrên quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Muốn vậy đòi hỏi giáo viên phải có
Trang 10trình độ chuyên môn cao, sáng tạo, năng động trong giảng dạy để trẻ đạt được kếtquả tốt nhất khi cho trẻ tự khám phá tìm tòi cái mới trong mọi hoạt động
Việc xây dựng thiết kế các phương pháp, biện pháp thủ thuật theo mục đíchlấy trẻ làm trung tâm là rất cần thiết, giúp giáo viên xây dựng kế hoạch phù hợpvới độ tuổi và đối tượng lĩnh hội kiến thức Chính vì vậy việc giúp trẻ học tốt, thểhiện được nhu cầu hứng thú của chính bản thân điều này giữ một vai trò hết sứcquan trọng trong quá trình lĩnh hội tri thức của trẻ
Muốn vậy giáo viên phải lựa chọn những đề tài và hình thức tổ chức như thếnào nhằm thu hút lôi cuốn trẻ? Thay đổi hình thức tổ chức như thế nào cho trẻkhông nhàm chán? Để trẻ có hứng thú không bị nhàm chán trong các tiết học.Trước đây trẻ chưa làm được thì cô làm thay nhưng khi đã lấy trẻ làm trung tâm thì
cô giáo chỉ giữ vai trò gợi mở, cô sẽ cho trẻ hoạt động, thảo luận theo nhóm, lắngnghe quá trình thuyết trình của các nhóm để hổ trợ cho sự thiếu hụt mà đội mìnhchưa tìm ra
Lấy trẻ làm trung tâm thì mỗi giáo viên cần phải giàu tri thức, sáng kiến,linh hoạt trong cách tổ chức và áp dụng được những thủ thuật tạo ra nguồn cảmhứng cho trẻ, kích thích tư duy trẻ hoạt động, có thể trong một tiết học nhưng quátrình hoạt động của trẻ lại mang lại những nhận thức khác nhau cách lĩnh hội kiếnthức khác nhau về chiều sâu của nhận thức
Qua kết quả trên tôi đã nắm được tình hình thực tế về cơ sở vật chất, nănglực giáo viên, sự quan tâm của phụ huynh và khả năng của trẻ khi tham gia cùng côtrong tiết học để tôi đề ra những phương pháp sử dụng tốt hơn các biện pháp giúptrẻ phát huy mọi tiềm lực trong mọi hoạt động trên cơ sở lấy trẻ làm trung tâm
3.2 Khả năng áp dụng của sáng kiến
Để góp phần tích cực vào những hạn chế tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp,Các biện pháp giúp trẻ phát huy mọi tiềm lực trong mọi hoạt động trên cơ sở lấy trẻlàm trung tâm đạt hiệu quả như sau:
* Biện pháp thứ nhất: Chú trọng bồi dưỡng chuyên môn cho bản thân
Chất lượng chuyên môn phụ thuộc rất lớn vào bản thân mỗi giáo viên do đóyếu tố con người đóng vai trò quyết định Người thầy cần giỏi về chuyên môn,
Trang 11đồng thời lại phải tốt về nhân cách mới thực hiện được nhiệm vụ của mình, thực sự
Dự giờ thao giảng có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc bồi dưỡng và tự bồidưỡng của mỗi giáo viên, qua dự giờ thao giảng cả người dạy và người dự đều rút rađược những kinh nghiệm về chuyên môn cho mình Để giúp bản thân hiểu sâu sắcvấn đề đổi mới phương pháp và đối chiếu giữa kiến thức sách vở với thực tiễn tôi đãmạnh dạn xây dựng một số hoạt động và đăng ký dạy thao giảng để cán bộ quản línhà trường và đồng nghiệp dự giờ, thông qua các tiết mẫu, tôi được nghe đồng nghiệpthảo luận, góp ý rút kinh nghiệm Từ đó rút ra được những kinh nghiệm cho bản thântrong việc đổi mới phương pháp giảng dạy và việc vận dụng lấy trẻ làm trung tâm vàoquá trình giảng dạy
Tham gia các buổi hội thảo chuyên đề, tham gia xây dựng các tiết dạy mẫu để rút ra kinh nghiệm Tham gia thi giáo viên giỏi cấp trường, cấp huyện nhằmnâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
Tự học hỏi và thiết kế được các giáo án điện tử trong phần mềm power pointTham khảo tài liệu sách báo, nói về chuyên đề để nâng cao trình độ chuyênmôn nghiệp vụ
* Biện pháp thứ hai: Tăng cường thiết bị, đồ dùng dạy học và tạo môi trường cho trẻ hoạt động lấy trẻ làm trung tâm.
Giáo viên cần phải có sự sáng tạo trong thiết kế xây dựng, lựa chọn đề tài cũng nhưtạo dụng cụ dạy học đồ dùng đồ chơi, cách sưu tầm tranh ảnh, xây dựng mô hình, tạo và
Trang 12lựa chọn môi trường hoạt động học trong và ngoài lớp cho trẻ giúp trẻ có điều kiện tiếp cậnvới cách học mới gây được sự tò mò thích khám phá trong trẻ hơn Khi sử dụng biện phápnày trẻ được tiếp xúc với cách học mới mà trẻ hằng mong đợi ở tường, đồ dùng, thiết bịhọc càng phong phú thì trẻ sẽ có điều kiện tiếp cận nhiều hơn làm khắc sâu hình tượng vàghi nhớ và nảy sinh nhiều sáng kiến với đồ dùng hơn.
Thiết bị dạy học và môi trường giảng dạy là quá trình phối hợp linh hoạt vàhợp lý những kinh nghiệm, thành tựu sử dụng, điều kiện cơ sở vật chất và cải tiếnphương pháp dạy học của giáo viên Đổi mới phương pháp nhằm tích cực hoá cáchoạt động dạy học, khuyến khích bản thân chủ động, sáng tạo, dạy học tập trung vàotrẻ, lấy trẻ làm trung tâm để phát triển mọi khả năng của trẻ, tổ chức hướng dẫn trẻhọc tập bằng cách tự phát hiện khả năng của mình và có niềm tin trong lao động, học tập
* Biện pháp thứ ba: Thực hiện tổ chức tốt biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thông qua các hoạt động giáo dục
Ở độ tuổi 3-4 tuổi, hoạt động chủ đạo của trẻ “Chơi mà học, học bằng chơi”thông qua các hoạt động đa dạng phong phú mà trẻ lĩnh hội tri thức trong cuộcsống xung quanh trẻ, chương trình giáo dục mầm non mới lấy trẻ làm trung tâm,tạo điều kiện cho mỗi đứa trẻ được hoạt động tích cực phù hợp với sự phát triểncủa bản thân trẻ, đáp ứng được tối đa nhu cầu và hứng thú, dựa vào khả năng củamỗi trẻ
Ví dụ: Khi tổ chức hoạt động khám phá khoa học tôi đã chia trẻ thành từng nhóm