1 MỤC LỤC NỘI DUNG Trang I MỞ ĐẦU 1 1 Lý do chọn đề tài 1,2 2 Mục đích nghiên cứu 2 3 Đối tượng nghiên cứu 2 4 Kế hoạch nghiên cứu 2,3 5 Phương pháp nghiên cứu 3 II NỘI DUNG 3 1 Cơ sở lý luận của sáng.
Trang 1MỤC LỤC
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến 4,5
3 Các sáng kiến đã được sử dụng để giải quyết vấn đề 6-13
4 Hiệu quả của sáng kiến đối với hoạt động giáo dục, với bản thân,
đồng nghiệp và nhà trường
13 -15
I MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
“Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người”
Lời dạy của Bác Hồ-vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc ta đã thấm nhuần sâu sắc cho những người làm công tác giáo dục nói chung, giáo dục mầm non nói
Trang 2riêng Sự nghiệp “Trồng người” có ý nghĩa hết sức quan trọng và lớn lao đối với đất nước Đảng ta đã nhấn mạnh “Giáo dục là quốc sách hàng đầu” trong đó giáo dục mầm non có vai trò đặc biệt quan trọng bậc học mầm non là nền tảng đầu tiên tạo lên con người mới trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Chính vì vậy việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện luôn là mục tiêu phấn đấu của bậc học mầm non
Trong trường mầm non chương trình nuôi dưỡng chăm sóc và giáo dục trẻ chiếm vị trí khá quan trọng trong sự hình thành về nhân cách, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và sự phát triển về ngôn ngữ cho trẻ Lĩnh vực giáo dục phát triển ngôn ngữ cụ thể là hoạt động làm quen với các tác phẩm văn học đặc biệt thể loại thơ có một vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách cho trẻ, thông qua những bài thơ với nội dung đơn giản giúp trẻ nhận thức được thế giới xung quanh, những truyền thống đạo lý tốt đẹp của dân tộc từ đó bồi dưỡng cho trẻ tính trung thực, hiền lành, chăm chỉ, lòng nhân ái từ đó giáo dục cho trẻ yêu quê hương đất nước, yêu thiên nhiên và con người Ngoài ra hoạt động này còn mang tính nghệ thuật thông qua ngữ điệu giúp trẻ cảm nhận được cái hay, cái đẹp trong tiếng mẹ đẻ, những hành vi đẹp trong cuộc sống, trẻ biết được những
gì nên làm và những gì không nên làm, qua đó rèn luyện những phẩm chất đạo đức tốt đẹp ở trẻ, dần dần hình thành ở trẻ những khái niệm ban đầu về đạo đức như ngoan - hư, tốt - xấu, thật thà - không thật thà …Mặt khác còn giúp phát triển trí nhớ, tư duy cho trẻ 3 - 4 tuổi, giúp trẻ làm quen với cách cầm sách, mở sách, đọc sách đó là những kỹ năng cần thiết cho trẻ
Hiểu được tầm quan trọng và ý nghĩa của các tác phẩm thơ đối với trẻ mầm non tôi đã tìm tòi đưa ra một số phương pháp để đổi mới để kích thích sự hứng thú, say mê của trẻ vào giờ học nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy, góp phần
phát triển tính chủ động, tích cực của trẻ Vì vậy tôi đã chọn " Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy hoạt động thơ cho trẻ 3 - 4 tuổi thôn Nho Quan, Trường Mầm Non Tam Đa " làm nội dung nghiên cứu.
2 Mục đích nghiên cứu
Trang 3Mục đích khi nghiên cứu đề tài này là nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy
để trẻ hiểu nội dung bài thơ, thuộc và biết đọc thơ diễn cảm, sáng tạo và biết thể hiện tình cảm của mình theo nội dung bài thơ qua việc chuẩn bị chu đáo về nội dung, hình ảnh bài thơ mà mình định dạy trẻ để lôi cuốn trẻ hứng thú vào trong tiết học
3 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài được tiến hành trong một năm học từ tháng 9 năm 2021 đến tháng 5 năm 2022 Căn cứ vào yêu cầu của đề tài, tôi chọn đối tượng nghiên cứu là" Học sinh lớp mẫu giáo 3 4 tuổi Nho Quan Trường mầm non Tam Đa -huyện Sơn Dương - tỉnh Tuyên Quang
4 Kế hoạch nghiên cứu:
Trên cơ sở mục đích nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu tôi xây dựng
nội dung kế hoạch nghiên cứu như sau:
T
1
8/2021 đến
9/2021
Chọn đề tài, viết đề cương nghiên cứu
Bản đề cương chi tiết
2
9/2021 đến
11/2021
- Đọc tài liệu lý thuyết về cơ sở lý luận
- Khảo sát thực trạng, tổng hợp số liệu thực tế trên lớp mẫu giáo 3 - 4 tuổi
- Tập tài liệu lý thuyết
- Số liệu khảo sát đã
xử lý trên lớp
3
11/2021 đến
tháng 03/2022
- Trao đổi với đồng nghiệp đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động thơ cho trẻ mẫu giáo 3
-4 tuổi
- Áp dụng thử nghiệm trên các lớp mẫu giáo 3 - 4 tuổi
- Tổng hợp ý kiến đóng góp của đồng nghiệp
- Hoạt động cụ thể
4 Từ tháng - Hệ thống hóa tài liệu, viết báo Bản nháp báo cáo về
Trang 43/2022 đến
tháng 4/2022
cáo về kinh nghiệm một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động thơ cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi
- Xin ý kiến của đồng nghiệp trong
tổ và ban giám hiệu
kinh nghiệm một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động thơ cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi 5
4/2022 đến
tháng 5/2022
Hoàn thiện báo cáo, nộp Hội đồng Sáng kiến cấp trường
Bản báo cáo chính thức
5 Phương Pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu đề tài đã sử dụng một số phương pháp sau:
- Phương pháp lí luận.
- Phương pháp khảo sát thực tế
- Phương pháp tổng hợp số liệu
- Phân tích, so sánh thu thập thông tin
II NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận của sáng kiến:
Đối với bậc học mầm non lĩnh vực giáo dục phát triển ngôn ngữ - Hoạt động làm quen với văn học nói chung mà đặc biệt là hoạt động thơ có ý nghĩa và nhiệm vụ hết sức quan trọng trong việc phát triển toàn diện các mặt cho trẻ Trước hết hoạt động này có ý nghĩa to lớn, góp phần phát triển 5 mặt cho trẻ, cụ thể là: “Giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mỹ, phát triển trí tuệ, phát triển thể lực,
và rèn luyện lao động” Bên cạnh đấy, hoạt động này còn có nhiệm vụ quan trọng: Cung cấp cho trẻ những kiến thức, trí thức về thế giới xung quanh trẻ Mở rộng hiểu biết và tích luỹ vốn kinh nghiệm cá nhân Làm giầu vốn từ, phát triển ngôn ngữ giầu hình tượng, giầu sức biểu cảm đồng thời rèn luyện khả năng tri giác đối tượng Giáo dục thái độ cách ứng xử cho trẻ thông qua các bài học, dạy trẻ biết yêu quê hương, đất nước, yêu thiên nhiên và con người Nắm được tầm quan trọng của hoạt động nên tôi luôn có ý thức rèn luyện, đi sâu vào học tập, nghiên cứu kỹ chương trình giảng dạy và luôn suy nghĩ phải làm gì? Làm như thế nào để nâng cao chất lượng giảng dạy giúp trẻ hứng thú học tập, tiếp thu giờ học nhẹ nhàng, sâu sắc
Trang 5Ở lứa tuổi mẫu giáo do xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, khi nhu cầu về cái đẹp đang phát triển thì việc dạy thơ cho trẻ đọc diễn cảm còn mang một ý nghĩa đặc biệt, nó tác động mạnh mẽ về nhiều mặt đối với đời sống của trẻ về ngôn ngữ, tình cảm, về suy nghĩ, về tưởng tượng Do đó có thể khẳng định rằng việc dạy thơ cho trẻ đọc diễn cảm và hiểu nội dung bài thơ là một hình thức giáo dục mang tính thích hợp cao, có khả năng hình thành ở trẻ một tâm hồn giàu yêu thương, giàu ước mơ trong sáng và lành mạnh
Qua thực tế những năm chăm sóc giảng dạy trẻ, tôi nắm được những đặc điểm tâm sinh lý của trẻ là luôn thích khám phá, tìm tòi những điều mới lạ, ngộ nghĩnh, do đó tôi suy nghĩ phải thay đổi hình thức để trẻ thực sự có hứng thú
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến.
Năm học 2021 - 2022 tôi được nhà trường phân công dạy lớp 3 - 4 tuổi Nho Quan có tổng số học sinh là 30 cháu, trong đó có 21 nam và 9 nữ, 100% các cháu là con em nông thôn Hầu hết phụ huynh làm nghề nông nghiệp nên ít có điều kiện quan tâm đến con em mình Nhận thức của phụ huynh về việc học tập của trẻ mầm non còn nhiều hạn chế Trong lớp có 7 cháu là con em dân tộc, nhiều gia đình thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo kinh tế còn gặp nhiều khó khăn nên chưa có điều kiện quan tâm, chăm sóc các cháu được tốt Lớp học
có học sinh đến từ các thôn Nho Quan, Tân Mỹ, Đồng Tâm, Cẩm Bào Do vậy việc đưa các cháu đến lớp chưa thuận tiện, nhất là những ngày mưa rét rất khó trong việc duy trì sỹ số học sinh
Khi bước vào thực hiện đề tài tôi gặp phải những thuận lợi và khó khăn sau:
*Thuận lợi:
Được sự quan tâm tạo điều kiện của Ban giám hiệu nhà trường, ban lãnh đạo xã nhà và sự quan tâm nhiệt tình của các bậc phụ huynh
Ban giám hiệu nhà trường đã thường xuyên sắp xếp tạo điều kiện cho tôi được tham dự các buổi tập huấn bồi dưỡng chuyên môn và đi dự giờ các đợt chuyên đề hoạt động phát triển ngôn ngữ do nhà trường tổ chức
Trang 6Bản thân là giáo viên có trình độ chuẩn về chuyên môn, nhiệt tình yêu nghề mến trẻ Khả năng sử dụng vi tính thành thạo, tạo các bài giảng điện tử thu hút trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động thơ
Được sự giúp đỡ nhiệt tình của các đồng nghiệp trong trường, nhất là những đồng nghiệp có kinh nghiệm giảng dạy lâu năm trong nghề
Được sự tín nhiệm và tin cậy của phụ huynh học sinh khi gửi con em mình đến trường, lớp.Tuy nhiên bên cạnh những thuận lợi tôi còn gặp 1 số khó khăn trong quá trình thực hiện
* Khó khăn:
Lớp học Thôn Nho Quan cách xa trung tâm xã, điều kiện cuộc sống còn
nhiều khó khăn, phụ huynh phần lớn là lao động nghèo, thường xuyên đi làm xa,
ít quan tâm đến trẻ, phụ huynh chưa nhận thức hết tầm quan trọng của độ tuổi mẫu giáo còn xem nhẹ việc học ở độ tuổi này
Nhận thức của trẻ trong lớp không đồng đều, một số trẻ còn ngọng khi phát
âm, trẻ chưa đọc thơ diễn cảm, chưa cảm nhận được nhịp điệu của bài thơ, chưa hiểu nội dung tác phẩm
Từ những thuận lợi và khó khăn trên,tôi mạnh dạn đưa ra "Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy hoạt động thơ cho trẻ 3 - 4 tuổi thôn Nho Quan tại trường mầm non Tam Đa”
*Kết quả khảo sát thực tế 30 trẻ cho thấy:
3 Các sáng kiến đã được sử dụng để giải quyết vấn đề:
3.1 Biện pháp 1: Dạy trẻ đọc thơ diễn cảm trên tiết học
Đây là phương pháp giữ vai trò chủ đạo trong việc tổ chức cho trẻ làm
quen với văn học ở trường mầm non.Vì trẻ mầm non tiếp nhận tác phẩm văn học gián tiếp qua sự truyền đạt của cô giáo nên giọng đọc diễn cảm tác phẩm văn học của cô giáo sẽ quyết định hiệu quả tiếp nhận ở trẻ
Trang 7Đọc diễn cảm là hình thức đọc nghệ thuật các tác phẩm văn học Muốn đọc được diễn cảm trước hết tôi cần phải đọc đúng, đọc hay rồi mới đọc diễn cảm
Trong khi đọc thơ diễn cảm ngữ điệu giọng đọc đóng vai trò quan trọng trong việc trình bày tác phẩm Muốn sắc thái ngữ điệu được phong phú tôi sử dụng cường độ giọng, ngắt hơi, lên giọng xuống giọng âm sắc về chất của giọng phù hợp với từng bài thơ Với những bài thơ vui, dí dỏm phải đọc với ngữ điệu hóm hỉnh
Ngoài ngữ điệu giọng đọc tôi cần chú ý đến tư thế, cử chỉ, nét mặt phù hợp với bài thơ thì mới thu hút được sự chú ý của trẻ Cử chỉ khi đọc phải nhẹ nhàng, biểu lộ được thái độ của người đọc đối với nhân vật trong tác phẩm
Cô đọc thơ diễn cảm gây hứng thú cho trẻ.
Phương pháp này giúp trẻ xác định giọng điệu, nhịp điệu, cách ngắt giọng, cường độ giọng đọc Khi đọc các tác phẩm văn học tôi phải đọc rõ ràng, mạch lạc, ngắt nghỉ đúng câu, đúng chính âm chính tả, đọc sáng hết mình, vang hết nhạc của ngôn ngữ nghệ thuật trong tác phẩm
3.2 Biện pháp 2: Phương pháp đàm thoại, giảng giải, trích dẫn
Trang 8Cô đàm thoại, giảng giải gây hứng thú cho trẻ.
Khi thực hiện tôi đưa ra một hệ thống câu hỏi đã chuẩn bị có tính lôgic, để đàm thoại với trẻ một cách sôi nổi theo phương châm lấy “trẻ làm trung tâm” để phát huy trí tưởng tượng, những cảm xúc của trẻ, tính liên hệ thực tiễn, sáng tạo phù hợp với từng nội dung của bài mà trẻ không bị áp đặt 1 cách gò bó
Phương pháp đàm thoại giúp trẻ hiểu nội dung và nhớ tác phẩm, trẻ được động não suy nghĩ, trẻ được phát triển ngôn ngữ nói và cách diễn đạt
Khi đưa ra hệ thống câu hỏi đàm thoại tôi tập trung vào từ ngữ, hình ảnh, chi tiết thể hiện tình cảm của tác giả, giúp trẻ hiểu nội dung và nhớ trình tự bài thơ
Phương pháp giảng giải giúp trẻ hiểu đầy đủ và sâu sắc tác phẩm Qua giảng giải giáo viên truyền cho trẻ những dung cảm đúng đắn về tác phẩm Từ
đó trẻ cũng có những dung cảm thẩm mỹ và khát vọng vươn tới cái đẹp, cái thiện
Giảng giải từ ngữ: Quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học có những từ khó tôi đã lựa chọn cách giảng giải cụ thể, ngắn gọn, dễ hiểu, chính xác
3.3 Biện pháp 3: Sử dụng đồ dùng trực quan minh họa.
Trang 9Cô đang sử dụng sa bàn dối rẹt gây hứng thú cho trẻ.
Đồ dùng trực quan là một phần không thể thiếu trong tiết dạy trẻ ở mọi hoạt động, nhất là với phương pháp dạy “ Lấy trẻ làm trung tâm” Trẻ được tham gia trải nghiệp, được tự mình khám phá thông qua đồ dùng trực quan, sinh động
sẽ tăng phần hấp dẫn, hứng thú cho trẻ vào tiết học Để làm được điều đó đồ dùng phải đẹp, sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn trẻ và giáo viên phải biết tổ chức, phải biết đưa đồ dùng đúng lúc, đúng chỗ, tránh sự nhàm chán ở trẻ
Để chuẩn bị tốt cho một hoạt động thơ dạy trẻ tôi luôn có kế hoạch cụ thể cho từng tiết dạy, lên giáo án chi tiết, chuẩn bị nội dung phù hợp, đồ dùng phù hợp, tham khảo những hình ảnh trên mạng đẹp, phù hợp với nội dung từng bài, từng tiết dạy, đồ dùng tôi luôn sưu tập những dụng cụ phế liệu có sẵn ở địa
phương như chai, lọ, bìa cứng, bìa cát tông, sau đó vệ sinh sạch sẽ sơn màu, dán giấy tạo hình bắt mắt theo từng nội dung bài phục vụ cho việc học và chơi của trẻ
3.4 Biện pháp 4: Ứng dụng công nghệ thông tin vào bài dạy.
Việc áp dụng công nghệ thông tin vào bài dạy là một phần quan trọng giúp trẻ rất hứng thú mỗi khi vào bài học, Vì vậy tôi cũng đã mạnh dạn học hỏi chị
Trang 10em đồng nghiệp, rút kinh nghiệm và tạo nhiều giáo án làm quen trên phần mềm powerPoint
Cô sử dụng các sile trình chiếu gây hứng thú cho trẻ.
Xây dựng bài giảng điện tử bằng cách tạo ra các sile trình chiếu và kết hợp với hình ảnh, hiệu ứng âm thanh phù hợp với từng sile chiếu hình
Tôi sử dụng những hiệu ứng động, kết hợp với âm thanh đưa lên màn hình
để gây sự chú ý của trẻ Tôi đưa những câu hỏi đàm thoại theo trình tự bài thơ lên màn hình để trẻ trả lời 1 cách thuận tiên nhất
Nếu như trong bài thơ cô chỉ đàm thoại bằng lời thì sẽ thiếu đi một phần và nội dung dễ nhàm chán, trẻ sẽ không hứng thú, mất tập trung, ngược lại, vừa đàm thoại vừa dùng hình ảnh minh họa, trích dẫn sẽ giúp trẻ hứng thú, tập trung vào bài hơn, bài dạy cũng đạt hiệu quả hơn
3.5 Biện pháp 5: Lồng ghép tích hợp thơ vào các hoạt đông khác.
Mọi hoạt động đều có thể lồng ghép tích hợp thơ vào để nhằm gây hứng thú cho trẻ
Trang 11Ví dụ: Hoạt động âm nhac, toán, khám phá xã hội đều có thể tích hợp thơ để gây hứng thú cho trẻ vào những phần học tiếp theo
Cô cho trẻ đi vòng tròn đoc thơ để gây hứng thú cho trẻ.
3.6 Biện pháp 6: Dạy trẻ làm quen với thơ ở mọi lúc mọi nơi.
Giáo dục văn học ở mẫu giáo cho ta thấy rằng năng lực cảm thụ văn học không thể tự nó mà phát triển được, mà phải qua một quá trình" Học - chơi và mọi lúc mọi nơi"
Cho trẻ làm quen với thơ ở mọi lúc mọi nơi là rất cần thiết, vào buổi sáng đón trẻ, giờ hoạt động ngoài trời Hoạt động ngoài trời cũng cần cho trẻ làm quen văn học Trẻ được cùng cô và các bạn đọc thơ, đọc đồng dao, hoặc trẻ có thể ngồi dưới tán cây để đọc thơ cùng cô
Trang 12Cô cho trẻ quan sát vườn hoa và đọc thơ.
Qua hoạt động dạo chơi này cô giáo có thể cung cấp cho trẻ nhiều từ ngữ
về cảnh vật cây cối xung quanh
Ví dụ: Khi dạo chơi xung quanh sân trường, bất ngờ đến một cây cảnh nào đó thì cô sẽ đưa ra nhiều câu hỏi để trẻ trả lời
Ngoài ra, còn có thể dạy trẻ làm quen với thơ ở hoạt động góc Giờ hoạt động góc trẻ được tham gia chơi rất hồn nhiên mạnh dạn, có thể chơi trò chơi:
"Cô giáo" ở góc phân vai, một cháu làm cô giáo dạy cháu đọc thơ giúp trẻ nhớ lại những bài thơ đã được học
Cô cho trẻ đọc thơ giờ hoạt đọng góc gây hứng thú cho trẻ.