Phân tích các yếu tố xã hội tác động đến hoạt động thực hiện pháp luật gắn với thực tiễn thực hiện luật giao thông đường bộ hiện nay

Đề bài số 2: Phân tích các yếu tố xã hội tác động đến hoạt động thực hiện pháp luật gắn với thực tiễn thực hiện luật giao thông đường bộ hiện nay.. Để làm rõ điều đó, trong phạm vi bài l

Đề bài số 2: Phân tích các yếu tố xã hội tác động đến hoạt động thực hiện pháp luật gắn với thực tiễn thực hiện luật giao thông đường bộ hiện nay

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

NỘI DUNG 2

I Thực hiện pháp luật: 2

II Các yếu tố xã hội tác động đến hoạt động thực hiện pháp luật 2

1 Sự phát triển kinh tế: 2

2 Yếu tố pháp luật: 3

3 Yếu tố lối sống: 5

4 Yếu tố chính trị: 5

III Thực tiễn thực hiện luật giao thông đường bộ hiện nay 7

1 Thực trạng: 7

2 Nguyên nhân và các yếu tố tác động: 8

2.1 Nguyên nhân: 8

2.2 Các yếu tố tác động: 8

KẾT LUẬN 11

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

MỞ ĐẦU Pháp luật là công cụ điều chỉnh quan hệ xã hội vô cùng hiệu quả của Nhà nước Tuy nhiên, nó chỉ thực sự có ý nghĩa và hiệu quả khi được hiện thực hóa vào đời sống Hoạt động hiện thực hóa và đưa pháp luật vào đời sống đó chính là thực hiện pháp luật và các yếu tố xã hội có những tác động vô cùng lớn đến hoạt động này Để làm rõ điều đó, trong phạm vi bài luận dưới đây tôi xin phân tích các yếu tố xã hội tác động đến hoạt động thực hiện pháp luật gắn với thực tiễn thực hiện luật giao thông đường bộ hiện nay

NỘI DUNG

I Thực hiện pháp luật:

- Thực hiện pháp luật là hoạt động có mục đích nhằm hiện thực hóa các quy định của pháp luật, làm cho chúng đi vào cuộc sống trở thành hành vi thực

tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật.1

II Các yếu tố xã hội tác động đến hoạt động thực hiện pháp luật

1 Sự phát triển kinh tế:

- Kinh tế là tổng thể các yếu tố sản xuất, các điều kiện sống của con người, các mối quan hệ trong quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội.2

- Các hoạt động thực thi pháp luật sẽ được hưởng lợi từ sự tăng trưởng kinh tế

xã hội năng động và bền vững, điều này sẽ có ảnh hưởng có lợi đến việc nâng cao hiểu biết và ý thức pháp luật của tất cả các tầng lớp xã hội Mặt khác, kinh

tế xã hội kém phát triển, năng động và hiệu quả có thể có tác động tiêu cực đến khả năng quản lý pháp luật của các cơ quan pháp luật Yếu tố kinh tế là nền tảng của sự hiểu biết, lĩnh hội và thực hiện pháp luật, nên có ảnh hưởng không nhỏ đến hành vi thực hiện pháp luật của các chủ thể pháp luật

- Tăng trưởng kinh tế xã hội có tác động đáng kể đến việc thực hiện pháp luật Nước ta là một nước đang phát triển, trình độ kinh tế xã hội ở mỗi khu vực khác nhau, do đó điều này có tác động đến cách thức thực hiện pháp luật ở nước ta Nhân dân phấn khởi, tin tưởng vào đường lối kinh tế, chính sách, pháp luật, sự lãnh đạo của Đảng và sự điều hành, quản lý của Nhà nước nếu kinh tế phát triển, đời sống vật chất của dân cư được cải thiện, phát triển thuận lợi về kinh tế Khi đó niềm tin của các chủ thể đối với pháp luật sẽ được nâng cao và các hành động thực thi pháp luật sẽ tốt và có lợi, phù hợp với các lý tưởng pháp

lý đương thời

- Khi nền kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được cải thiện thì cán bộ, công chức nhà nước cũng như mọi tầng lớp nhân dân đều

có điều kiện mua các phương tiện nghe nhìn đáp ứng yêu cầu của mình, một lượng lớn kiến thức pháp luật được cập nhật Các chương trình phổ biến và giáo dục luật sẽ được cung cấp miễn phí cho nhiều cơ quan chức năng và công dân; nhu cầu tìm hiểu, trang bị thông tin, kiến thức pháp luật sẽ trở thành nhu cầu tự giác, thường xuyên trong suy nghĩ và hành vi của họ Điều này làm cho hành động thực thi pháp luật của các chủ thể tự giác và tích cực hơn Khi nền

1 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Xã hội học pháp luật, tr.273- tr 274

2 rường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Xã hội học pháp luật, tr.291

kinh tế chậm phát triển, thu nhập thấp, thất nghiệp nhiều, lợi thế kinh tế bấp bênh, đời sống của bộ quản lý và nhân dân khó khăn thì tư tưởng sẽ chuyển dịch theo chiều hướng phức tạp Điều tồi tệ có thể xảy ra, gây tổn hại tiêu cực đến hoạt động thực thi pháp luật Ở bất kỳ tầng lớp kinh tế nào, đây cũng là mảnh đất lý tưởng để xuất hiện những loại việc làm phạm pháp, đi ngược lại giá trị bình thường của pháp luật như quan liêu, tham nhũng, buôn lậu, trốn thuế, trộm cắp,…

- Công tác thực thi pháp luật cũng chịu ảnh hưởng của cơ chế kinh tế Cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp trước đây đã tạo ra tâm lý thụ động, ỷ lại Do đó nhận thức pháp luật và hoạt động thực hiện pháp luật thường mang tính phiến diện, một chiều theo kiểu mệnh lệnh – phục tùng Với sự vận hành của mình,

cơ chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay sẽ thúc đẩy tư duy đổi mới, năng động, coi trọng tín hiệu, chất lượng và hiệu quả trong các hoạt động kinh tế Từ đó, ảnh hưởng có lợi hơn đến ý thức pháp luật và hành vi thực thi pháp luật của các chủ thể trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, sinh hoạt, tiêu dùng Mặt khác, tâm lý thị trường sẽ tạo ra tư duy sùng bái tiền bạc, trong đó tiền được coi trọng hơn tất cả, bất chấp các nguyên tắc đạo đức hoặc luật pháp, và có thể dẫn đến những quan niệm, và hành vi sai lệch khi thực hiện pháp luật, lấy tiền làm tiêu chuẩn đánh giá các mối quan hệ của con người Đây là chất xúc tác cho hoạt động trái pháp luật, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động tội phạm nảy sinh và phát triển

- Thực hiện chính sách xã hội và giữ vững nguyên tắc công bằng xã hội là điều kiện cần thiết để ổn định chính trị, tăng cường nhà nước pháp quyền, đoàn kết mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội; củng cố ý thức của nhân dân về lợi ích và

lý tưởng chung, khơi dậy thái độ tích cực của quần chúng trong việc thực hiện pháp luật, tham gia quản lý Nhà nước và xã hội

2 Yếu tố pháp luật:

- Yếu tố pháp luật là tổng thể các yếu tố tạo nên đời sống pháp luật của xã hội ở từng giai đoạn phát triển nhất định, bao gồm hệ thống pháp luật, ý thức pháp luật, văn hóa pháp luật…Pháp luật được ban hành để điều chỉnh các quan hệ xã hội, là cơ sở để các chủ thể thực hiện pháp luật Song chính các mặt, khía cạnh khác nhau của các chuẩn mực pháp luật cũng có ảnh hưởng nhất định đến hoạt động thực hiện pháp luật.3

- Ý thức pháp luật là tổng thể những học thuyết, quan điểm, quan niệm thịnh hành trong xã hội thể hiện mối quan hệ của con người đối với pháp luật và sự đánh giá về tính hợp pháp hay không hợp pháp đối với hành vi pháp lí thực tiễn.4 Ý thức pháp luật có vai trò quyết định đến hiệu quả của việc thực hiện pháp luật, góp phần đưa pháp luật vào cuộc sống Ý thức pháp luật chi phối hành vi pháp luật, giúp con người có khả năng nhận thức, đánh giá về đời sống pháp luật như: hoạt động xây dựng pháp luật, sự công bằng hay không công

3 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Xã hội học pháp luật, tr.288

4 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Lí luận nhà nước và pháp luật, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2013, tr.163

bằng trong việc áp dụng pháp luật của các chủ thể có thẩm quyền, việc tuân thủ, chấp hành pháp luật của các cá nhân, nhóm xã hội, tính hợp pháp hay không hợp pháp trong hành vi của bản thân và người khác từ đó lựa chọn cách xử sự cho phù hợp Khi con người hiểu biết pháp luật đầy đủ họ sẽ tự giác thực hiện pháp luật và có ý thức bảo vệ pháp luật Ngược lại sẽ dẫn đến sự coi thường pháp luật, lẩn tránh pháp luật, thậm chí có hành vi chống đối.5

- Văn hóa pháp luật là hệ thống các giá trị, chuẩn mực pháp luật được kết tinh

từ trí thức pháp luật, tình cảm, niềm tin đối với pháp luật và hành vi pháp luật ;6

có ảnh hưởng sâu rộng tới các hình thức pháp luật từ tuân thủ chấp hành sử dụng cho tới áp dụng pháp luật Quá trình thực hiện pháp luật thể hiện văn hóa pháp luật trong đời sống pháp luật Văn hóa pháp luật và hoạt động thực thi pháp luật có mối liên hệ chặt chẽ với nhau Với sự chỉ đạo đúng đắn, văn hóa pháp luật là cơ sở, nền tảng, khuôn mẫu tư tưởng, chuẩn mực ứng xử của các hoạt động thực hiện pháp luật Mặt khác, các hoạt động thực thi pháp luật có thêm lợi ích là nâng cao các chuẩn mực quy phạm của văn hóa pháp luật

- Trong thời điểm hiện tại, các yếu tố truyền thống có tác động lớn đến các hoạt động thực thi pháp luật Mục tiêu của quản lý nhà nước được luật hóa là xóa bỏ

sự thiển cận và cục bộ trong quá trình tăng trưởng kinh tế, sản xuất và xây dựng làng xã Nhà nước quy định và duy trì mọi nghĩa vụ của nhân dân và cộng đồng đối với Nhà nước và xã hội thông qua pháp luật Nhà nước chấp nhận các quy định riêng của làng như một phần của quá trình phát triển, miễn là không

vi phạm các nguyên tắc của luật Hệ thống tự quản phụ thuộc ưu việt vào dư luận xã hội, danh tiếng của chức sắc, và đặc biệt là chức năng của hương ước Cần kết hợp cả hai hình thức quản lý này trong hoạt động thực hiện pháp luật

- Pháp luật do các chế độ trước để lại tiếp tục có tác động đến các hoạt động thực thi pháp luật Một số cá nhân tin rằng luật pháp chủ yếu là công cụ trừng phạt, và do thiếu hiểu biết, họ nảy sinh tâm lý sợ hãi luật pháp Vì sợ hãi ảnh hưởng đến hành vi của con người, không có khả năng dẫn đến hành vi có lợi trước pháp luật và trước pháp luật

- Sự thờ ơ hoặc coi thường luật pháp của một số người có tác động bất lợi đến cách thức thực hiện luật pháp của những người khác Tình trạng không tuân thủ pháp luật, cũng như thờ ơ với pháp luật vẫn còn tồn tại Điều này không chỉ gây ảnh hưởng xấu đến việc chấp hành pháp luật mà còn ảnh hưởng không nhỏ đến xã hội và cộng đồng Mức độ mà mọi người nhận thức và tin tưởng vào luật pháp có tác động đáng kể đến cách thức thực hiện luật Bởi nếu thiếu niềm tin vào pháp luật, vào tính công bằng và sự nghiêm minh của pháp luật thì việc thực thi pháp luật không thể đạt hiệu quả và hiệu lực

- Những nỗ lực của cơ quan chức năng trong công tác thực thi pháp luật có ảnh hưởng đáng kể đến công tác thực thi pháp luật Sự can thiệp của các cơ quan

5 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Xã hội học pháp luật, tr.288

6 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Xã hội học pháp luật, tr.289

chức năng nhằm đảm bảo cho pháp luật được tôn trọng và thực hiện mỗi khi xảy ra vi phạm pháp luật, tranh chấp là cần thiết, đúng đắn

3 Yếu tố lối sống:

- Lối sống là tổng thể các nét đặc trưng cho các phương thức hoạt động sống, đặc thù cho các nhóm xã hội, các giai cấp, tầng lớp xã hội Lối sống được hình thành trên cơ sở những điều kiện sinh hoạt vật chất nhất định, chịu ảnh hưởng bởi các điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế- xã hội và mang tính lịch sử Các yếu tố cấu thành lối sống bao gồm: Phương thức hoạt động sống, cách thức lao động, tiêu dùng, tư duy, lối ứng xử, tín ngưỡng, phong tục, tập quán,… Các yếu tố này ảnh hưởng mạnh mẽ đến hoạt động thực hiện pháp luật Ở Việt Nam, lối sống đô thị và lối sống nông thôn có ảnh hưởng rất khác nhau tới hoạt động thực hiện pháp luật.7

- Cá nhân và cộng đồng tổ chức các hoạt động sống, sinh hoạt chung,

cùng sáng tạo, thừa nhận, cùng chia sẻ các giá trị văn hóa, lối sống, phong tục,

lễ nghi Yếu tố văn hóa - đời sống luôn thuộc về một môi trường văn hóa - xã hội nhất định gắn với phạm vi không gian xã hội nhất định , nơi các cá nhân và cộng đồng tổ chức các hoạt động sống, các hoạt động sống, cùng nhau sáng tạo, thừa nhận và chia sẻ các giá trị văn hóa, lối sống, phong tục, lễ nghi Ảnh hưởng văn hóa có tác động bởi nhiều chiều và khía cạnh biểu hiện của chúng, tập trung nhiều vào các hoạt động thực thi pháp luật, được thể hiện qua các điểm sau:

 Các phong tục tập quán của cộng đồng xã hội có tác động đến các hoạt động thực thi pháp luật của các cá nhân thuộc mọi tầng lớp, điều này đặc biệt rõ ràng ở các vùng nông thôn Bên cạnh những lợi ích rõ ràng, phong tục tập quán ở nông thôn đang bộc lộ những mặt hạn chế nhất định như việc tổ chức lễ hội, cúng giỗ, ma chay, giỗ chạp tốn kém thời gian, chi phí ở nhiều nơi Kém và lãng phí; những hủ tục lạc hậu vẫn còn; trình độ học vấn còn thấp; thói

hư tật xấu và tệ nạn xã hội vẫn tồn tại; sự tham gia chính trị - xã hội của người dân bị hạn chế …

 Ở một số cộng đồng nhất định, chính quyền và người dân tạo ra các

lễ hội ồn ào và kéo dài gây gián đoạn sản xuất và đời sống hàng ngày, bán vé

và thu tiền trái với nguyên tắc tài chính và thiếu chỉ đạo, cho phép một số cá nhân sử dụng sự kiện này để thực hiện các trò mê tín dị đoan Trong khi hàng loạt thói hư tật xấu có hại cho xã hội như cờ bạc, mê tín dị đoan, mại dâm … đang xuất hiện ngày càng nhiều ở nông thôn thì vẫn còn tồn tại những người thay vì quyết liệt chống đối, ngăn cấm lại tiếp tay cho các thói hư tật xấu đó Những hiện tượng nói trên làm cho không thể quản lý đúng pháp luật, đồng thời là những hành động vi phạm pháp luật, vi phạm kỷ cương phép nước, đòi hỏi phải có những biện pháp quản lý chặt chẽ và phù hợp

4 Yếu tố chính trị:

- Yếu tố chính trị là toàn bộ yếu tố tạo nên đời sống chính trị của xã hội ở từng giai đoạn lịch sử nhất định, bao gồm môi trường chính trị, hệ thống các chuẩn

7 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Xã hội học pháp luật, tr.293

mực chính trị, chủ trương, đường lối của Đảng, ý thức chính trị, cùng với đó là nền dân chủ xã hội và bầu không khí chính trị- xã hội 8

- Yếu tố chính trị, đặc biệt là cá nhân, tổ chức, cơ quan Nhà nước có năng lực thực thi pháp luật, có tác động đáng kể đến hiệu quả của hoạt động thực hiện pháp luật Một quốc gia có môi trường chính trị ổn định là nơi tốt để thực thi pháp luật vì nó nâng cao lòng tin của người dân và khuyến khích họ tin tưởng

và đi theo Đảng Một đất nước có bất ổn chính trị sẽ luôn khiến người dân hoang mang, lo lắng, dao động…và dẫn đến việc thực hiện pháp luật không tốt

Ở nước ta, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn là tổ chức điều hành hoạt động của

hệ thống pháp luật, cả về xây dựng pháp luật và thực thi pháp luật Trong mỗi lĩnh vực quản lý nhà nước, các chủ trương, đường lối của Đảng được thể chế hóa thành hệ thống chính sách, pháp luật và trở thành nghĩa vụ thực hiện của toàn xã hội Muốn cho pháp luật được tôn trọng và đảm bảo thực hiện thì cán

bộ, đảng viên phải là những tấm gương sáng, gương mẫu thực hiện bởi họ là những người có tác động rất lớn đến các chủ thể khác trong xã hội Hiện nay Đảng ta luôn quan tâm chỉ đạo sâu sát đối với việc tuyên truyền và phổ biến kiến thức nhằm nâng cao ý thức chính trị cũng như hiểu biết pháp luật cho các Đảng viên và đã đạt được kết quả tốt đẹp, để các Đảng viên luôn là những người đi trước, gương mẫu thực hiện pháp luật, từ đó tăng được lòng tin của quần chúng nhân dân

- Môi trường chính trị - xã hội của nước ta luôn ổn định và phát triển trong những năm gần đây, là bối cảnh thích hợp cho các hoạt động thực thi pháp luật

vì nó hướng tới nhận thức và lòng tin chính trị của các bộ quản lý, đảng viên và quần chúng nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, gia tăng lập trường chính trị – tư tưởng của các cá nhân có thẩm quyền áp dụng pháp luật Thực tiễn lịch sử chứng minh rằng, trong thập kỷ cuối cùng của thế kỷ XX, khi mà Liên

Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu suy thoái, tan rã, một bộ phận không nhỏ cán bộ, Đảng viên, nhân dân có sự hoang mang, dao động về tư tưởng, tâm lý; nhưng nhờ mội trường chính trị ổn định dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam nên chúng ta đã vượt qua thử thách một cách thành công.9

- Các hành động thực thi pháp luật cũng chịu ảnh hưởng của ý thức chính trị

Nó phản ánh các quan hệ chính trị, kinh tế, xã hội giữa các giai cấp, các dân tộc

và các quốc gia cũng như thái độ của các giai cấp đối với quyền lực nhà nước, thể hiện trực tiếp và tập trung nhất lợi ích giai cấp Việc các chủ thể thực hiện pháp luật hoàn toàn nhận thức và thấm nhuần trách nhiệm chính trị của mình, thường xuyên lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát việc thực hiện và áp dụng pháp luật, giữ nghiêm kỷ cương, phép nước, thể hiện ý thức chính trị Điều này sẽ hỗ trợ các

nỗ lực thực thi pháp luật đạt được chất lượng và hiệu quả cao, cũng như nâng cao nhận thức và trách nhiệm chính trị của các bên liên quan khác tham gia vào việc thực thi pháp luật Nhân dân tin tưởng vào pháp luật và ý thức được mình

là thành viên của xã hội, có vai trò, nhiệm vụ trong việc áp dụng pháp luật nhằm đóng góp vào lợi ích của cá nhân, lợi ích của Nhà nước và dân tộc

8 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Xã hội học pháp luật, tr.285

9 https://luatduonggia.vn/cac-yeu-to-xa-hoi-tac-dong-den-viec-thuc-hien-phap-luat/

- Tính chất, mức độ của nền dân chủ xã hội cũng có ảnh hưởng quan trọng tới hoạt động thực hiện pháp luật Các tầng lớp xã hội được thể hiện một cách công khai, cởi mở tư tưởng, niềm tin, nguyện vọng của mình trong một xã hội dân chủ rộng rãi, tri thức đa dạng, phong phú, đa chiều về các vấn đề pháp lý

và cơ quan thực thi pháp luật, hoặc yêu cầu hỗ trợ pháp lý và bảo vệ lợi ích hợp pháp và chính đáng của mình Theo Khoản 2 Điều 2 Hiến pháp năm 2013 quy định: “ Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân là chủ; tất

cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức.” Đây là cơ sở pháp lí quan trọng để nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình trên mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Khi người dân làm chủ, pháp luật thực sự phản ánh ý chí của nhân dân, đi vào ý thức của quần chúng thì pháp luật sẽ đảm bảo thực hiện.10

III Thực tiễn thực hiện luật giao thông đường bộ hiện nay

1 Thực trạng:

- Theo Ủy ban An toàn giao thông (ATGT) quốc gia ngày 30-6 cho biết, trong sáu tháng đầu năm, lực lượng CSGT đã lập biên bản xử lý hơn 1,8 triệu trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông (TTATGT) đường bộ Hơn 401 nghìn trường hợp vi phạm trong một tháng tổng kiểm soát, lực lượng cảnh sát giao thông (CSGT) cũng đã tước gần 151 nghìn giấy phép lái xe (GPLX), bằng, chứng chỉ chuyên môn; tạm giữ gần 305 nghìn phương tiện So với sáu tháng đầu năm 2019, xử lý giảm 151.471 trường hợp, tiền phạt tăng 342 tỷ 888 triệu đồng Riêng đợt tổng kiểm soát phương tiện giao thông cơ giới đường bộ từ ngày 15-5 đến ngày 14-6-2020: Lực lượng CSGT toàn quốc đã tổng kiểm soát 1.693.953 phương tiện; phát hiện, lập biên bản hơn 401 nghìn trường hợp vi phạm; phạt tiền 298,8 tỷ đồng; tước GPLX hơn 27 nghìn trường hợp; tạm giữ hơn 61 nghìn phương tiện Các hành vi vi phạm tập trung xử lý, gồm: vi phạm

về sử dụng chất ma tuý; nồng độ cồn; tốc độ; quá tải; không có GPLX hoặc đăng ký xe, GPLX, đăng ký xe không do cơ quan có thẩm quyền cấp, tẩy xoá; không chấp hành hiệu lệnh đèn tín hiệu; lạng lách, đánh võng, điều khiển xe chạy bằng một bánh; quá niên hạn sử dụng

- Sáu tháng đầu năm 2020, Tổng cục Đường bộ Việt Nam, các cục chuyên ngành và Thanh tra các Sở GTVT cũng đã thực hiện hơn 27 nghìn cuộc thanh tra, kiểm tra; xử phạt vi phạm hành chính hơn 28 nghìn vụ với số tiền 93.252,75 triệu đồng; tạm giữ 127 ô-tô; giám sát 322 kỳ sát hạch lái xe ô-tô,

211 kỳ sát hạch lái xe mô-tô Bộ Quốc phòng đã phối hợp với lực lượng cảnh sát giao thông xử lý 16 trường hợp xe ô-tô quân sự và người điều khiển phương tiện cá nhân vi phạm về TTATGT.11

- Có thể thấy, hoạt động thực hiện luật an toàn giao thông đường bộ của nước ta đang diễn ra chưa thực sự hiệu quả Mặc dù có thể nhận thấy rõ ràng rằng mất an toàn giao thông ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển kinh tế của

10 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Xã hội học pháp luật, tr 287- tr.288

11 https://nhandan.vn/giao-thong/sau-thang-dau-nam-hon-1-8-trieu-truong-hop-vi-pham-trat-tu-an-toan-giao-thong-bi-xu-ly-463923/

đất nước nhưng ý thức chấp hành luật giao thông của một bộ phận người dân Việt Nam vẫn còn kém Mất an toàn giao thông đường bộ gây ra tai nạn giao thông được xem là một trong những thảm họa lớn nhất đe dọa đến sinh mạng

và sức khỏe của con người, không chỉ thiệt hại về người và của mà nó còn tác động khiến người dân phải lo sợ mỗi khi ra đường, điều này đã trở thành vấn

đề bức xúc của toàn xã hội Không chỉ là nỗi đau về thể xác của người bị nạn

mà nó còn ảnh hưởng đến người dân và người thân xung quanh cả về tinh thần, trí lực, gây tổn thất cho xã hội về vật chất,… Bên cạnh đó, tình trạng mất an toàn giao thông đường bộ còn ảnh hưởng không tốt tới sự nhìn nhận, đánh giá tình hình phát triển của Việt Nam và gây khó khăn trong việc đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài vào nước ta Nhiều du khách khi được hỏi về những điều chưa được ở Việt Nam thì họ đều trả lời giống nhau ở chỗ điều đáng ngại nhất là an toàn giao thông quá kém Họ rất sợ phải đi bộ băng qua đường vì xe

cộ chạy ầm ầm, bất chấp đèn đỏ 12

2 Nguyên nhân và các yếu tố tác động:

2.1 Nguyên nhân:

- Trước hết phải nói đến nguyên nhân từ nhận thức và ý thức của người tham gia giao thông quá kém và chưa được cải thiện nhiều trong những năm gần đây

- Ngoài ra, còn do sự lấn chiếm hành lang an toàn giao thông, sự gia tăng quá nhanh của các phương tiện giao thông cá nhân và bên cạnh đó, cũng phải kể đến đường xá của chúng ta quá nhỏ hẹp, nhiều khúc cua 90 độ trong khi đó có quá nhiều các biển báo cấm và biển báo hiệu trên một đoạn đường, vỉa hè thì bị lấn chiếm làm nơi kinh doanh bán hàng, để xe ô tô dẫn tới tình trạng người tham gia giao thông bị khuất tầm nhìn, nhiều đoạn đường xuống cấp quá nhanh

có nguy cơ tiềm ẩn tai nạn giao thông Có thể nói rằng cứ ở đâu có đường là ở

đó có nhà dân thậm chí các doanh nghiệp, các nhà máy các khu công nghiệp cũng coi bám mặt đường là một lợi thế Vì thế “trăm hoa đua nở” dẫn đến không kiểm soát được.13

- Hơn thế nữa là do quản lí của Nhà nước còn lỏng lẻo, thiếu sót

2.2 Các yếu tố tác động:

 Yếu tố kinh tế:

- Khi nền kinh tế- xã hội phát triển ổn định và bền vững, hoạt động thực hiện pháp luật sẽ có điều kiện để thực thi, ý thức pháp luật và hiểu biết xã hội được nâng cao Ngược lại, khi nền kinh tế- xã hội kém phát triển, bấp bênh sẽ tác động tiêu cực đến hoạt động thực hiện pháp luật

nhiều cơ hội hơn để tiếp cận, nắm bắt và thực hiện pháp luật dễ dàng hơn cụ thể ở đây là nắm rõ được luật an toàn giao thông đường bộ để tránh vi phạm Những anh tài xế sẽ không phải luồn lách, vượt đèn đỏ để chạy nhanh, kiếm thêm nhiều chuyến khác nữa hay những nhà kinh doanh mặt đường sẽ không xâm lấn vỉa hè để buôn bán Bên cạnh đó, người dân còn có cơ hội nắm vững

12 http://www.tapchigiaothong.vn/bao-gio-du-khach-nuoc-ngoai-het-so-giao-thong-viet-nam-d61830.html

13 https://www.mt.gov.vn/matgt/tin-tuc/988/32099/giao-thong-duong-bo-viet-nam -thuc-trang-va-giai-phap-(ngo-xuan-thang).aspx

kiến thức, kĩ năng điều khiển phương tiện giao thông Từ đó hoạt động thực hiện luật giao thông đường bộ được hiệu quả hơn

toàn hơn Khi người dân đã có kinh tế, họ sẽ sắm các loại xe máy, ô tô,… những phương tiện đạt yêu cầu về tiêu chuẩn an toàn, kết cấu,… Trên đường sẽ không còn các loại xe ba gác, xe ô tô tự chế hay những xe quá niên hạn sử dụng không còn đảm bảo kết cấu và độ an toàn nữa, khi đó hoạt động thực hiện luật giao thông đường bộ được hiệu quả hơn Tuy nhiên, với số lượng phương tiện giao thông như xe gắn máy gia tăng cũng tỉ lệ với xác xuất tai nạn giao thông xảy ra

đảm bảo Một thực tế ở Việt Nam hiện nay là tình trạng quy hoạch giao thông chưa đồng bộ, hệ thống đường bộ của chúng ta chưa đạt tiêu chuẩn kỹ thuật,như đô nghiêng, độ bám dính mặt đường, độ phẳng, tầm nhìn… chưa đảm bảo, đường của chúng ta do sử dụng nhựa, đá dăm không đảm bảo tiêu chuẩn nên mặt đường luôn quá nhẵn, trơn trượt do vậy phương tiện dể bị trượt khi trời mưa hoặc không an toàn khi phanh, Hệ thống đèn tín hiệu cảnh báo chỉ dẫn không được thiết kế thi công đồng bộ, nên hầu hết các tuyến đường không

có biển báo, đèn báo, đèn chỉ dẫn giao thông đây cũng là nguyên nhân làm ùn tắc giao thông ở các chỗ đường giao nhau, gây ra vi phạm và gây ra tai nạn giao thông Việc lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để bán hàng của một số đông người bán lẻ, chủ yếu là người bán hàng rong, hàng ăn uống, phụ huynh chờ đón con trước cổng các trường học, xe ôm, bến trông giữ phương tiện giao thông tự phát Nhưng khi nền kinh tế ổn định thì các vấn đề này sẽ được giải quyết, trở thành điều kiện thuận lợi để thực hiện pháp luật

 Yếu tố chính trị:

- Một môi trường chính trị- xã hội ổn định là điều kiện tốt để hoạt động thực hiện pháp luật diễn ra hiệu quả

tin với các điều luật, văn bản hướng dẫn thi hành Luật giao thông đường bộ,…rồi thực hiện và chấp hành theo Niềm tin pháp luật không tự động hóa ở các cá nhân mà phải có sự tác động của thực tiễn pháp luật, con người có lòng tin thì sẽ luôn hướng thiện Trên thực tế, nếu người dân tin rằng hành vi vượt14 đèn đỏ hay lạng lách, đánh võng, không đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông của mình sẽ khiến xác suất xảy ra tai nạn giao thông tăng cao thì họ sẽ không vi phạm như vậy mà sẽ thực hiện luật giao thông

chế như :

 Chậm ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Giao thông đường bộ

 Trật tự kỉ cương giao thông bị buông lỏng quản lí trong lúc tai nạn giao thông liên tục tăng và hiện tượng vi phạm pháp luật ngày càng phổ biến

 Chính quyền địa phương chưa thực sự quan tâm, chưa kiên quyết

14 https://luatquanghuy.vn/bai-tap-luat/xa-hoi-hoc-phap-luat/phan-tich-cac-yeu-to-tac-dong- den-hoat-dong-thuc-hien-phap-luat-gan-voi-thuc-tien-thuc-hien-mot-bo-luat-dao-luat-o-nuoc-ta-hien-nay/

thực hiện các biện pháp bảo đảm trật tự an toàn giao thông.

 Đội ngũ cán bộ công chức trong ngành còn nhiều tiêu cực, thiếu sót trong xử lí sai phạm về trật tự an toàn giao thông, trong lĩnh vực sát hạch giấy phép lái xe, kiểm định phương tiện cơ giới làm giảm sút uy tín trong nhân dân

 Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật chưa tốt, chưa hiệu quả nên chưa phát huy được sức mạnh của toàn xã hội trong đảm bảo an toàn giao thông

Điều này gây ra tác động tiêu cực đến hoạt động thực hiện luật giao thông đường bộ của nhân dân

 Yếu tố lối sống- văn hóa:

- Lối sống ở thành thị và nông thôn có ảnh hưởng đến hoạt động thực hiện pháp luật:

khi người dân sinh sống ở nông thôn di chuyển ra thành phố dễ bị vi phạm luật giao thông hơn bởi lẽ ở các vùng quê đường thường vắng vẻ, ít đèn giao thông

và các biển báo, biển cấm Hơn nữa ở các vùng quê, một số bộ phận người dân vẫn còn có thói quen không đội mũ bảo hiểm, phóng nhanh vượt ẩu nên ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động thực hiện pháp luật Lấy ví dụ như khi quy định phải đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông mới được ban hành cách đây 14 năm thì thời gian đầu người dân thậm chí không chấp hành vì nhiều lí

do như không quen, hỏng kiểu tóc, nóng bức hoặc đối với phụ nữ dân tộc Thái

có tập tục “ tằng cẩu” - búi tóc cao thì việc đội mũ bảo hiểm rất khó, những thói quen trên khiến cho việc chấp hành pháp luật khó được thực hiện

phố, đặc biệt vào các dịp lễ Tết, đó là uống rượu, bia nhưng vẫn điều khiển phương tiện tham gia giao thông Các chất có cồn như rượu, bia khiến chúng ta không giữ được tỉnh táo khi tham gia giao thông dẫn đến các hành vi vi phạm Luật giao thông đường bộ, thậm chí còn gây ra tai nạn giao thông ảnh hưởng đến bản thân và người xung quanh Mặc dù việc đó đã được đưa lên tuyên truyền trên cấc phương tiện thông tin đại chúng không phải là ít nhưng người dân vẫn bất chấp, cố tình làm trái

 Yếu tố pháp luật:

- Yếu tố pháp luật ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động thực hiện Luật giao thông đường bộ:

Thứ nhất, nếu một hệ thống pháp luật về an toàn giao thông đường bộ được ban hành mang tính hệ thống, toàn diện, phù hợp thực tiễn và mang tính khả thi thì đây sẽ là điều kiện tiên quyết để hoạt động thực hiện luật giao thông đường

bộ có hiệu lực và hiệu quả cao Nhưng nếu hệ thống các quy định của pháp luật không đầy đủ, chồng chéo, mâu thuẫn hoặc xa rời thực tế sẽ cản trở quá trình thực hiện pháp luật

Thứ hai, trong các quy định của pháp luật về Luật giao thông đường bộ thì các quy định về các hành vi bị cấm, quy tắc góp phần hạn chế khả năng hình thành các hành vi vi phạm, do vậy, nếu các quy định được quy định một cách chặt chẽ, có sự phối hợp đồng bộ trên các lĩnh vực khác nhau sẽ tạo điều kiện để các

cơ quan, tổ chức, cá nhân tuân thủ pháp luật một cách chặt chẽ, từ đó giảm khả