TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC PHẦN TÂM LÝ HỌC GIÁO DỤC TRẺ EM

Đời sống tâm lý cũng như thể chất của con người , từ khi sinh ra cho đến khi hình mất , trải qua nhiều giai đoạn phát triển , mỗi giai đoạn là một sự đánh dấu những biến đổi cả về chất v

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC PHẦN TÂM LÝ HỌC GIÁO DỤC TRẺ EM

Người thực hiện: Hoàng Thị Hồng

Mã sinh viên: 205714020210147

Lớp: Tâm Lí Học LT_10

Giảng viên hướng dẫn: Dương Thị Thanh Thanh

NGHỆ AN, 2022

Lời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến G.V Dương Thị Thanh Thanh Trong quá trình học tập và tìm hiểu bộ môn Tâm Lí Học Trẻ Em , em đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ, hướng dẫn tận tình, tâm huyết của cô Cô đã cho em tích lũy thêm được nhiều kiến thức quý báu và hoàn thành tốt môn học

Có lẽ kiến thức là vô hạn mà sự tiếp nhận kiến thức của mỗi bản thân mỗi người luôn tồn tại những hạn chế nhất định Do đó trong quá trình hoàn thành bài tiểu luận, chắc chắn không tránh khỏi sai sót Bản thân em rất mong nhận được những góp ý đến từ

Cô để bài tiểu luận của em được hoàn thiện hơn

Kính chúc Cô sức khỏe, hạnh phúc thành công trên con đường sự nghiệp giảng dạy.Em xin chân thành gửi lời cảm ơn nhất đến cô ạ

Người thực hiện Hoàng Thị Hồng

A MỞ ĐẦU

MỤC LỤC

1 Lí do làm đề tài về nội dung tiểu luận này.

2 Mục đích của bài tiểu luận.

3 Đối tượng nghiên cứu.

4 Nhiệm vụ.

B NỘI DUNG

Phần 1: Nêu được khái niệm cốt lõi về trẻ em mà đề nói đến.

Phần 2: Nêu lên được đặc điểm , tính chất ở tâm lý của trẻ em.

Phần 3: Sự giống và khác tâm lý ở trẻ em và người lớn.

Phần 4: Sự ảnh hưởng quá trình hoạt động tới tâm lý, tư duy, thể trạng của trẻ em.

Phần 5: Hoạt động học của học sinh tiểu học: khái niệm , đặc điểm ,bản chất Phần 6: Sự khác nhau giữa hoạt động học của trẻ em tiểu học với trẻ em trước tuổi học.

C KẾT LUẬN

D.TÀI LIỆU KHAM KHẢO

A LỜI MỞ ĐẦU

1 LÍ DO LÀM BÀI TIỂU LUẬN:

Đời sống tâm lý cũng như thể chất của con người , từ khi sinh ra cho đến khi hình mất , trải qua nhiều giai đoạn phát triển , mỗi giai đoạn là một sự đánh dấu những biến đổi

cả về chất và lượng của cả thể người ấy

Tâm lí học cũng như khoa học khác về con người đã nghiên cứu để rút ra được những quy luật chung của sự phát triển qua từng độ tuổi của đời người

Hiểu biết về những quy luật chung đó là để giúp vào việc đào tạo nhân cách cho trẻ , làm cho trẻ phát triển đúng thì đúng lứa tuổi để trở thành một thành viên nói chung của xã hội , biết nhận thức thế giới và biết ứng xử với mọi người xung quanh

Chủ đề được đề cập trên thì thông qua việc nghiên cứu chuyên sâu để hoàn thành tốt bài tiểu luận , thì con giúp cho một sinh viên sư phạm như em hiểu rõ hơn về các đặc điểm tâm sinh lý đúng từng giai đoạn của trẻ

Thông qua đó có thể thông hiểu trẻ , rút ngắn khoảng cách giữa cô và trò thì sẽ nâng cao chất lượng giáo dục từng tiết học mà em truyền tải đến với trò của mình

2.MỤC ĐÍCH :

Nhằm hiểu được những đặc điểm tâm lý đặc biệt của trẻ em : Trẻ em là trẻ em , trẻ

em không phải người lớn thu nhỏ

Tìm hiểu được các hoạt động và hoạt động chủ đạo ở trẻ , phân tích được hoạt động học của học sinh tiểu học và hoạt động học của trẻ trước tuổi học

3 NHIỆM VỤ :

Nêu ra những kĩ năng , kĩ xảo , hoạt động trí tuệ trong dạy học và giáo dục Đồng thời cũng chỉ ra các quy luật hình thành và phát triển nhân cách của học sinh trong dạy học

và giáo dục

Nêu ra những khía cạnh của tâm lí học văn hóa , tâm lí học xã hội của hoạt động dạy học và giáo dục

Xác định cơ sở tâm lí học của việc điều khiển quá trình dạy học và giáo dục trong nhà trường , ngoài xã hội và ở gia đình , làm rõ các khia cạnh tâm lí trong quan hệ thầy trò

4 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

Tâm lí học giáo dục trẻ em nghiên cứu những quy luật nảy sinh , diễn biến và phát triển của các hiện tượng tâm lý trong quá trình dạy học và giáo dục cùng với mối quan hệ giữa sự phát triển tâm lí trẻ em trong các điều kiện khác nhau của dạy học và giáo dục

B NỘI DUNG

Phần 1: Nêu lên được khái niệm cốt lõi về trẻ em mà đề nói tới

Trẻ em là trẻ em , trẻ em vận động và biến đổi theo những quy luật riêng ( trẻ em khác người lớn về tâm lí , sinh lí) Khi sinh ra trẻ em là con người tiềm tàng , để trở thành người theo đúng nghĩa của nó , trẻ phải được sống và hoạt động trong xã hội loài người , được nuôi dưỡng chăm sóc theo kiểu người được yêu thương

Phần 2 : Nêu được đặc điểm , tính chất ở tâm lý của trẻ em

Tâm lí học macxit cho rằng lứa tuổi là một giai đoạn phát triển nhất định của trẻ, đóng kín tương đối với một cấu tạo tâm lý đặc trưng , có tính độc đáo và có 1 chất lượng riêng

Mỗi giai đoạn lứa tuổi được quy định bởi 1 tổ hợp các yếu tố phức tạp và đa dạng Hoạt động chủ đạo là yếu tố quyết định đặc trưng cho sự phát triển lứa tuổi Trong mỗi giai đoạn , trẻ em tham gia nhiều hoạt động , nhưng có 1 số hoạt động quy định những biến đổi về chất lượng và cấu tạo tâm lý của trẻ trong giai đoạn đó

Các giai đoạn phát triển tâm lí của trẻ em :

Sự phát triển tâm lý trẻ em là 1 quá trình liên tục không dán đoạn Sự phân chia

lứa tuổi là tương đối và bị chi phối bởi nhiều yếu tố khác nhau Tâm lý học hoạt động cho rằng sự phát triển tâm lí trẻ em được quyết định bởi hoạt động chủ đạo Hoạt độgn chủ đạo được lấy làm căn cứ phân chia giai đoạn phát triển tâm lý của trẻ em

Phần 3: Sự giống nhau và khác nhau tâm lý ở trẻ em và người lớn.

Để thành người lớn , trẻ em phải trải qua quá trình học tập , vui chơi , phát triển về mặt trí tuệ , cảm xúc và đạo đức Người lớn đã trải qua những điều đó rồi , còn trẻ thì chưa Chúng tựa như những trang giấy trắng cần có quá trình phát triển để dần được

tô viết vào đó

Lượng và chất ở người lớn và trẻ em là khác nhau Tâm lí của trẻ khác tâm lí của người lớn Để thành người lớn thì trẻ phải qua quá trình thay đổi về lượng và chất Vận dụng quan điểm duy vật biệt chứng vào việc nghiên cứu sự phát triển tâm lí trẻ

em ‘ sự phát triển tâm lí trẻ em là quá trình biến đổi từ thấp lên trình độ cao , từ đơn giản lên phức tạp của cấu trúc và chức năng của đời sống tâm lý trẻ em’

Đó không phải là sự tăng hay giảm về số lượng của mỗi chức năng , yếu tố hay của các chức năng , yếu tố trong tâm lý học trẻ em mà chủ yếu là 1 quá trình biến đổi về mặt chất lượng Đó là quá trình tích lũy dần dần về só lượng tạo ra sự biến đổi về mặt chất lượng trong đời sống tâm lý trẻ em Qúa trình phát triển đó bảo gồm cả những giai đoạn tương đối êm đềm và những bước nhảy vọt đột biến

Ví dụ như :

1, tâm lí ở trẻ em sẽ diễn biến 1 số tính chất như khóc khi đói, vui vẻ khi người khác cho quà kẹo , hay hờn dỗi những tính chất này chỉ có ở tâm lí của trẻ em

mà thôi => trẻ phản ứng với những tác động theo 1 cách hồn nhiên

2, Vì những cung bậc cảm xúc này người lớn đã từng là trẻ em đã trải qua nên khi gặp phải thì cách ứng xử của người lớn sẽ khác với trẻ

Ba mặt cơ bản của trẻ em : nhận thức , tình cảm , hành động không phát triển 1 cách đồng đều Mặt nhận thức của trẻ xuất hiện rất sớm và phát triển nhanh chóng , đồng thời cũng hoàn thiện sớm Nhưng ngược lại thì tình cảm của trẻ lại phát triển muộn hơn nhưng còn tiếp tục hình thành và phát triển lâu hơn về sau

Đặc biệt đối với trẻ em thời hiện đại ngày nay thì trẻ có tốc độ gia tăng và phát triên rất cao về mặt nhận thức

Ví dụ:

Trong nhận nhận thức của ác em , các quá trình cảm giác , tri giác , của trẻ em xuất hiện , phát triển hoàn thiện sớm hơn rất nhiều so với sự tư duy và tưởng tượng các quá trình lại phát triển sớm hơn rất nhiều so với phẩm chất nhận thức tình cảm , năng lực quan sát hay năng lực tư duy

Kết luận :

Qua những gì tìm hiểu thì chúng ta biết được rằng tâm lý của người lớn và trẻ em là hoàn toàn khác xa nhau Người lớn là cung bậc cảm xúc , tâm lý tinh thần đã từng trải còn trẻ em thì chưa

Phần 4 : Sự ảnh hưởng quá trình hoạt động tới tâm lý , tư duy , thể trạng của trẻ em.

Trẻ em thì thường có những đặc điểm riêng của nó và gồm 1 số đặc điểm riêng như sau

*Về tính không đồng đều của sự phát triển tâm lí trẻ em :

Sự không đồng đều về thể chất và thể chất và tâm lí của trẻ em Mặc dù 2 mặt triển này có quan hệ gắn bó nhưng chúng khồn hoàn toàn khớp nhau Có những thời kì sự phát triển thể chất rất nhanh chóng và mạnh mẽ , nhưng các chức năng tâm lý lại phát triển chậm hơn và ngược lại

Ví dụ: Vào lớp 1 cơ thể trẻ thay đổi không nhiều so với tuổi trước mẫu giáo nhưng

trong tâm lý lại phát triển mạnh mẽ , nhiều chức năng tâm lý mới được hình thành ( tư duy cụ thể , tính chủ định , tính tự kiềm chế và khả năng phản ứng của hành vi) Làm cho trẻ lớp 1 sẽ khác trẻ mẫu giáo Và trẻ lứa tuổi dậy thì lại khác , cơ thể trẻ phát triển nhanh , các chi dài ra nhưng chức năng tâm lý đảm nhiệm điều khiển vận động

cơ phát triển chậm hơn , vì vậy hành động của trẻ thường ‘ lóng ngóng’ , không chính xác

*Về tính trọn vẹn của sự phát triển tâm lí trẻ em:

So với nhân cách người lớn , một thực thể có cấu trúc trọn vẹn và hoàn thiện thì

nhân cách của trẻ là thực thể chưa trọn vẹn , chưa hoàn thiện Nhưng sự phát triển tâm lí của các em lại có tính trọn vẹn cao

Phần 5: Hoạt động học của học sinh tiểu học : khái niệm , đặc điểm , bản chất KHÁI NIỆM

● Hoạt động học là hoạt động đặc thù của con người được điều khiển bởi mục đích tự giác là sự lĩnh hội tri thức khoa học và những kỹ năng kỹ xảo tương ứng, trên

cơ sở đó hình thành những cấu tạo tâm lý mới, hình thành nhân cách người học

● Hoạt động học là hoạt động chuyên biệt của trẻ em được tổ chức bởi hoạt

động dạy của thầy, trong một không - thời gian chuyên biệt - nhà trường, với mục

tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức chuyên biệt - phương pháp nhà trường

● Hoạt động học là hoạt động chủ đạo, quyết định sự phát triển tâm lý của trẻ

em hiện đại trong nhiều năm, trước khi trở thành người lớn

⇨ Như vậy, hoạt động học là một hoạt động khá riêng biệt của con người và mang tính chủ định, tự giác cao Hoạt động học không chỉ hướng vào việc tiếp thu những tri thức mà còn hướng vào việc tiếp thu cả phương pháp giành lấy tri thức đó (cách học)

⇨ Muốn cho hoạt động học, đặc biệt là việc tự học diễn ra có kết quả cao, người ta phải biết cách học, nghĩa là phải có những tri thức về bản thân hoạt động học, cụ thể là phải biết kiểu học tập của mình như thế nào để

có cách học phù hợp

ĐẶC ĐIỂM

● Là hoạt động xuất hiện lần đầu tiên trong đời sống của trẻ:

Mặc dù, trước khi đến trường tiểu học, nhiều trẻ đã được “học” ở trường mầm non, nhưng hoạt động học theo đúng nghĩa của nó thì chỉ nảy sinh, hình thành và phát triển ở trẻ khi các em bước vào trường tiểu học và trở thành học sinh việc lĩnh hội tri thức khoa học - đối tượng đích thực của hoạt động học cũng chưa được đặt ra

Hoạt động học xuất hiện lần đầu tiên trong cuộc sống của trẻ khi các em gia nhập vào trường tiểu học, cho dù những mầm mống của nó đã được nảy

sinh trong lòng hoạt động vui chơi - hoạt động chủ đạo của lứa tuổi trước đó.

● Là hoạt động được hình phương pháp nhà trường:

Theo tâm lí học hiện đại, hoạt động học lần đầu tiên xuất hiện và hình thành nhờ phương pháp nhà trường

Phương pháp nhà trường bao gồm cả xác định mục tiêu, lựa chọn nội dung và phương pháp chiếm lĩnh tri thức lẫn tổ chức việc lĩnh hội một cách chuyên biệt

Mục tiêu hoạt động học của học sinh tiểu học không dừng lại ở việc lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo mà còn là sự biến đổi trong bản thân học sinh

● Là hoạt động chủ đạo của học sinh tiểu học:

Mặc dù hoạt động học tập trải dài suốt thời gian trẻ ngồi trên ghế nhà trường, nhưng ở lứa tuổi tiểu học, nó là hoạt động lần đầu tiên xuất hiện và được hình thành một cách mạnh mẽ nhất

Nhờ hoạt động học , ở học sinh tiểu học xuất hiện những cấu tạo tâm lý mới chưa từng có ở trẻ trước đây như: tính chủ định, tính tự kiềm chế và khả năng

tự kiểm tra của hành vi, khả năng vạch kế hoạch bên trong cho hành động, hành động trí óc đích thực

Hoạt động học được nảy sinh trong lòng hoạt động vui chơi ở lứa tuổi trước

đó, nhưng nó chỉ được hình thành bằng phương pháp nhà trường dưới sự chỉ đạo chặt chẽ của giáo viên

⇨ Hoạt động học đã quy định sự xuất hiện các phẩm chất tâm lí mới cơ bản của lứa tuổi tiểu học và chính chúng lại làm biến đổi toàn bộ đời sống tâm lí của trẻ, cho phép trẻ tự tin hơn, chủ động hơn và linh hoạt hơn trong học tập cũng như trong cuộc sống

BẢN CHẤT

● Bản chất của hoạt động học là hướng vào làm thay đổi chính chủ thể Sự thay đổi này biểu hiện ở sự thay đổi mức độ làm chủ những khái niệm, những giá trị, những chuẩn mực, những quy luật, những phương thức hành vi, hành động…

● Chính những cái đó làm thành nội dung của mục đích học tập Mục đích này chỉ bắt đầu được hình thành khi chủ thể bắt tay vào thực hiện hành động học tập Lúc

đó chủ thể xâm nhập vào đối tượng thì nội dung của mục đích học tập mới ngày càng được thể hiện rõ

● Nội dung của mục đích học tập càng rõ lại càng định hướng cho hành động

và nhờ đó chủ thể chiếm lĩnh được tri thức mới, năng lực mới

⇨ Trên đường đi tới chiếm lĩnh đối tượng học tập luôn chuyển hóa giữa mục đích

và phương tiện

Mục đích bộ phận (chiếm lĩnh từng khái niệm, từng giá trị, từng chuẩn mực….) được thực hiện đầy đủ, nó lập tức trở thành phương tiện cho sự hình thành mục đích bộ phận tiếp theo

Chính vì lẽ đó mà mục đích cuối cùng sẽ được hình thành một cách tất yếu trong quá trình thực hiện một hệ thống các hành động học tập

Phần 6: Sự khác nhau giữa hoạt động học của trẻ em tiểu học với trẻ em trước tuổi học

Bước qua ngưỡng cửa đầu tiên trong đời , trẻ sẽ thay đổi về tâm lý và thói quen sinh hoạt

Ở trước tuổi học , trẻ được tự do đi lại , nói cười , đùa nghịch , chơi với những đồ chơi cụ thể thì khi vào tuổi học nói chung và lớp 1 nói riêng trẻ lại phải ngồi yên , tuân thủ theo kỉ luật , học những điều trừu tượng

Trẻ bước vào tuổi học , không nhiều thì ít , đều gặp những hụt hẫng và khó khăn nhất định , phần lớn do sự khác biệt về môi trường và yêu cầu học tập

Bảng so sánh cụ thể hoạt động học như sau:

Khi trẻ ở trước tuổi học Khi trẻ vào tiểu học

Hoạt động chủ yếu là chơi Hoạt động chủ yếu là học tập

Được phép đi lại , nhảy múa Phải ngồi yên suốt giờ học , nghe giảng Tùy hứng chơi đồ chơi Phải tuân thủ theo giờ giấc , tiết học quy

định ra

Được nô đùa , tranh giành , tùy ý tưởng

tượng

Cấm nói chuyện đùa nghịch với trong giờ học

Muốn nói hay làm gì đều được Phải xin phép nói đúng theo chủ đề bài

học đang diễn ra Không phải thuộc những gì người lớn Phải học bài

dặn dò

Vụng về , vẽ sai , cắt sai, làm không

đúng không hề sai

Phải viết đúng theo mẫu , thẳng hàng

Thoải mái , ít phải gò bó theo khuôn

phép

Kỷ luật nghiêm khắc , bị nhiều cái

“phải” ràng buộc Không bị ai kiểm tra Thầy cô , bố mẹ thường xuyên kiểm tra

bài vở , kết quả học tập Được chiều chuộng , làm nũng , khen

thưởng nhiều hơn trách phạt

Phải tập trung học tập , phải trật tự im lặng mới ngoan , nếu không sẽ bị phạt

Và được phân chia cụ thể :

1 Đối với trẻ trước tuổi học thì những học động học của trẻ chỉ là sơ khai để tiếp xúc với thế giới quan , và đồ vật

Tuổi sơ sinh( từ 0 – 2 tháng tuổi ) Trẻ tiếp tục sự phát triển của thời kì bào

thai Tuổi hài nhi ( 2 tháng – 1 tuổi ) Hoạt động chủ đạo là giao tiếp trực

tiếp chủ yếu là hình thành ở trẻ các cảm xúc xã hội đầu tiên

Tuổi vườn trẻ ( 1 – 3 tuổi ) HĐCĐ là chơi với đồ vật xung quanh

giúp trẻ hình thanh các chức năng vận động và sử dụng những đồ vật thông thường

Tuổi mẫu giáo (3 – 6 tuổi) HĐCĐ là trò chơi phân vai có chủ đề

giúp trẻ hình thành các chuẩn mực quan