TRUYỆN KIỀU TRONG cái NHÌN đối SÁNH với KIM vân KIỀU TRUYỆN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HOC SƯ PHẠM TP HCM KHOA NGỮ VĂN Đề tài TRUYỆN KIỀU TRONG CÁI NHÌN ĐỐI SÁNH VỚI KIM VÂN KIỀU TRUYỆN VÀ BÀN LUẬN Ý KIẾN CỦA ĐỔNG VĂNTHÀNH GVHD PGS TS LÊ THU YẾN TP HCM,.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HOC SƯ PHẠM TP.HCM

KHOA: NGỮ VĂN

Đề tài :

.

TRUYỆN KIỀU TRONG CÁI NHÌN ĐỐI SÁNH

VỚI KIM VÂN KIỀU TRUYỆN

VÀ BÀN LUẬN Ý KIẾN CỦA ĐỔNG VĂNTHÀNH

GVHD : PGS.TS LÊ THU YẾN

TP.HCM, ngày 16 tháng 9 năm2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HOC SƯ PHẠM TP.HCM

KHOA: NGỮ VĂN

Đề tài :

.

TRUYỆN KIỀU TRONG CÁI NHÌN ĐỐI SÁNH

VỚI KIM VÂN KIỀU TRUYỆN

VÀ BÀN LUẬN Ý KIẾN CỦA ĐỔNG VĂNTHÀNH

GVHD : PGS.TS LÊ THU YẾN

NHÓM 1:

TP.HCM,ngày16 tháng 9 năm2017

M c l c ụ ụ

Kiều và Thanh Tâm Tài Nhân - Kim Vân Kiều truyện 4

1.1.Tác giả 5

1.2.Bối cảnh lịch sử - xã hội 6

2.Truyện Kiều có chăng là sao chép và những lời phản biện 7

2.1.Đánh giá của một số nhà nghiên cứu trên thế giới 7

2.2 Ý kiến của tác giả Đổng Văn Thành 9

2.3.Những ý kiến không đồng tình với nhà nghiên cứu Đổng Văn Thành 15

3 Những điểm giống và khác nhau giữa Truyện Kiều và Kim Vân Kiều truyện 25

3.1 Những điểm kế thừa 25

3.2 Điểm sáng tạo 27

3.2.1 Sự khác biệt về nội dung 28

3.2.2 Sự khác biệt về nghệ thuật: 37

1 Khái quát v Nguy n Du – Truy n Ki u và Thanh Tâm Tài Nhân - ề ễ ệ ề Kim Vân Ki u truy n ề ệ

Nhắc đến Nguyễn Du ta nghĩ ngay đến truyện Kiều Không biết tự bao giờ mà từngcâu từng chữ truyện Kiều thấm vào dòng máu con người Việt Nam Như con onghút nhuỵ của muôn hoa để làm nên những giọt mật cho đời, Nguyễn Du đã chắt lọctinh hoa bằng sự kết hợp tài tình ông đã góp những giọt mật thơm mát, ngọt lànhtạo ra Truyện Kiều Từ khi ra đời cho đến nay, các nhà nghiên cứu, bình luận vănhọc ở nhiều thời đại, nhiều thế hệ và thuộc các nước khác nhau, quan điểm chínhtrị và thẩm mĩ khác nhau cũng đã kế tiếp nhau bàn luận về Truyện Kiều theo nhữnghướng cũng khá khác nhau Sau khi “Kim Vân Kiều truyện” của Thanh Tâm TàiNhân, Trung Quốc, được đại thi hào Nguyễn Du của Việt Nam cải biên thành tiểuthuyết thơ, thì bộ tiểu thuyết này từ thân phận một tác phẩm không được biết đếntrong nước đã nhảy vọt thành danh tác trên thế giới Vậy hai tác phẩm này cónhững điểm giống và khác nhau gì mà tạo ra sự khác biệt lớn đến thế Trên cơ sở tựtìm hiểu và tìm hiểu những ý kiến của các nhà nghiên cứu lại một lần nữa nhìn lạivấn đề trên bài viết của chúng tôi xem xét hai tác phẩm trên các phương diện cốttruyện, tình tiết, nội dung, tư tưởng, hình tượng nhân vật và thể loại của cả hai tácphẩm, nhằm tìm hiểu sự kế thừa và biến đổi của Nguyễn Du dựa trên “Kim VânKiều truyện” của Thanh Tâm Tài Nhân Để từ đó hiểu được một cách chính xácnguyên nhân khiến tác phẩm của Nguyễn Du vượt lên trên nguyên tác, đồng thờikhẳng định lại một lần nữa tài năng, sự sáng tạo của Nguyễn Du là không hề nhỏ

Những yếu tố liên quan đến hai tác phẩm:

1.1 Tác giả

Hai tác phẩm có điểm khác nhau thứ nhất đó tác giả Hai con người khác nhau,sống ở hai đất nước khác nhau, có hai nền văn hóa khác nhau chắc chắc nhữngkinh nghiệm sống, những ý đồ chuyển tải sẽ có rất nhiều điểm khác nhau Do đókhi hiểu về cuộc đời sự nghiệp của hai tác giả ta sẽ giúp ta hiểu thêm nhiều điềuhơn về hai tác phẩm

Đầu tiên ta sẽ tìm hiểu về tác giả của “ Kim Vân Kiều truyện” Thanh Tâm TàiNhân tên thật là Từ Văn Trường, tức Từ Vị Ông có một số bút danh khác nhưThiện Tri, Thanh Đằng hay Điền Thủy Nguyệt Thanh Tâm Tài Nhân học giỏi,hiểu biết rộng nhưng lại lận đận chốn quan trường, bèn làm mặc khách của Hồ TônHiến Sinh thời đã có lần Thanh Tâm Tài Nhân thảo tờ biểu "Dâng hươu trắng" chovua nên trở thành nổi tiếng

Còn tác giả của “Đoạn trường tân thanh” là một con người hết sức đặc biệt.Nguyễn

Du tên tự Tố Như (素素), hiệu Thanh Hiên (素素) Nguyễn Du có xuất thân từ một giađình đại quý tộc, nổi tiếng về đường khoa hoạn, nhiều đời, nhiều người đỗ đạt cao

và làm quan to và có một bề dày về lịch sử, về truyền thống văn học nghệ thuật.Ông có học vấn tài cao và được thăng thưởng rất nhanh, được đại diện cho triềuđình lúc bấy giờ làm chánh sứ sang Tàu hai lần Cuộc đời của ông cũng gặp nhiềukhó khăn, sóng gió mười một tuổi mồ côi cha, mười ba tuổi mất mẹ có biết bao nỗiniềm dằng xé khôn nguôi Đặc biệt qua quá trình ở cùng anh trai Nguyễn Khản,chứng kiến cảnh: “Gặp khi con hát có tang trở, cũng cứ cho tiền bắt hát, không lúcnào bỏ tiếng tơ, tiếng trúc”, chắc có lẽ từ đó trong ông sự cảm thương đối vớinhững người kỹ nữ ngày càng dần lớn mãi cho đến khi nó được thể hiện qua những

trang thơ văn của ông Ông cũng có rất nhiều thời gắn bó với đời sống của nhângian nên vốn ngôn từ của ông cũng rất phong phú và gần gũi dân tộc.

Năm 1965, Nguyễn Du chính thức được nhà nước làm lễ kỷ niệm, Hội đồng hoàbình thế giới ghi tên ông trong danh sách những nhà văn hoá thế giới

1.2 Bối cảnh lịch sử - xã hội

Hai tác phẩm ra đời trong những thời đại, bối cảnh xã hội cũng rất khác nhau, điềunày cũng trực tiếp ảnh hưởng đến tác phẩm rất nhiều và đó cũng là điều tạo nênmột sự khác biệt rất lớn

Truyện Kim Vân Kiều của Thanh Tâm Tài Nhân xuất hiện trong lịch sử tiểu thuyếtTrung Quốc vào cuối đời Minh, đầu đời Thanh (1644- 1911) là thời kì chính sáchbành trướng được tăng cường.Sau đó, việc bành trướng lãnh thổ càng làm cho mâuthuẫn giai cấp và dân tộc vốn có trở nên sâu sắc và phức tạp hơn nữa, đời sống củanhân dân trở nên khó khăn và có rất nhiều biến động.Theo giáo trình văn họcTrung Quốc của Giáo sư Lương Duy Thứ, có đánh giá là một chế độ chính trịchuyên chế lỗi thời và phản động.Mâu thuẫn xã hội ngày càng phức tạp và sâu sắc,mâu thuẫn dân tộc lại nổi lên giữa người Hán yêu nước và Mãn Thanh.Giai cấpthống trị áp dụng một chính sách văn hoá tàn bạo Họ ra sức đề cao Tống Nho –đạo Khổng được cải biên, đề cao tư tưởng mệnh trời, khuyên nhủ an phận thủthường, với các luân lý “tam cương, ngũ thường” Chế độ giáo dục thi cử xoayquanh các bộ sách Tứ thư và Ngũ kinh nhằm hạn chế tự do tư tưởng Cách đào tạonhân tài như vậy chỉ sản sinh ra những con “mọt sách” (như trong tiểu thuyết HồngLâu Mộng, Giả Bảo Ngọc đã chế diễu cách học hành và thi cử thời đó).Ngoài ra,

họ còn khuyến khích trí thức khảo cứu sách cổ để quên đi thời cuộc trước mắt, áp

dụng chính sách kiểm duyệt và khủng bố văn nghệ sĩ trí thức và sự hình thành vàphát triển của mầm mống tư bản chủ nghĩa.

Tất cả những vấn đề lớn của bối cảnh lịch sử thời đại nhà Thanh ít nhiều sẽ tácđộng đến tư tưởng của Thanh Tâm Tài Nhân khi sáng tác Kim Vân Kiều truyện.Kim Vân Kiều là tác phẩm thuộc văn học cổ Trung Quốc, nên có không nhiềunhững tài liệu viết về tác phẩm này, những kiến thức về bối cảnh lịch sử TrungQuốc thời đại Thanh Tâm Tài Nhân sẽ được trình bày một cách sơ khái nhất

Còn về bối cảnh của truyện Truyện Kiều, theo nghiên cứu mới nhất của các nhàvăn bản học ngày nay, có khả năng được sáng tác vào những ngày ông sống ở quê

vợ Thái Bình (1786 - 1796) Đại thi hào Nguyễn Du sinh ra và lớn lên trong thờiđại có nhiều biến động dữ dội(cuối thế kỉ XVIII — đầu thế kỉ XIX) Xã hội phongkiến Việt Nam đã đi đến hồi kết của sự khủng hoảng.Nền kinh tế hàng hóa pháttriển cho thấy sức mạnh của đồng tiền, cũng như tư tưởng phóng khoáng của tầnglớp thị dân.Đồng tiền và quyền lực chi phối các giá trị của cuộc sống, trở thànhmục tiêu để vua quan trành giành quyền lợi, chém giết lẫn nhau.Nhiều cuộc khởinghĩa nông dân nổ ra liên miên, đỉnh cao là cuộc khởi nghĩa Tây Sơn “một phenthay đổi sơn hà”.Sau đó, phong trào Tây Sơn thất bại, chế độ phong kiến triềuNguyễn được thiết lập Nhìn chung đó là “những cuộc bể dâu”, những “phen thayđổi sơn hà dữ dội” là những luồng tư tưởng tiến bộ mà chắc chắn rằng một tâm hồn

đa sầu đa cảm như Nguyễn Du không thể không cảm thấy, không thể không nhậnbiết

2 Truyện Kiều có chăng là sao chép và những lời phản biện.

2.1 Đánh giá của một số nhà nghiên cứu trên thế giới.

Trong vấn đề so sánh giữa tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du với tác phẩmKim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân, một số nhà văn trên thế giới đãđưa ra những nhận định:

Trong “Truyện Kiều và xã hội Á Đông” của Rơnê Crayxắc (Nhà văn, nhà thơPháp,người đã dịch Truyện Kiều ra tiếng Pháp)

“…Tôi thường nghe thấy nhiều người không biết một tiếng An Nam, không biếtmột chữ Nho nào, chỉ nghe hơi đoán chừng mà quyết rằng Truyện Kiều chẳng qua

là phóng chép của sách Tàu, không có giá trị gì, và đại loại những sách của AnNam đều như thế cả Cái ý kiến ấy thật cũng không có giá trị gì (Truyện Kiều và

xã hội Á Đông)

Ông còn đưa ra lời đánh giá: “…Cụ có lấy sự tích ở huyện Tàu thật nhưng mà cụkết cấu ra lối An Nam thật là hợp với tính tình người Việt Nam, lời văn cũng thuầntúy là giọng An Nam cả Truyện Kiều thật là một nền quốc văn hoàn toàn của nướcNam Trong suốt văn chương nước Pháp, dễ không có một tập thơ văn nào phổthông trong dân gian bằng Truyện Kiều ở nước Nam…”

Joocjơ Buđaren (cộng tác viên của tạp chí Đông phương mới – Slovakia), trong

“Nguyễn Du và Đoạn trường tân thanh” đã viết:

“Giá Nguyễn Du không dựa trên cuốn tiểu thuyết Trung Quốc mà viết thành bảntrường ca của mình, thì rất có thể chẳng có ai nói tới cuốn tiểu thuyết đó nữa.”

Không chỉ các nhà nghiên cứu ở các nước châu Âu đánh giá cao về truyện Kiều màcác nhà nghiên cứu ở Trung Quốc như Lưu Thế Đức và Lý Tu Chương (cán bộ sởnghiên cứu văn học Trung Quốc) cũng đã đã viết rằng:

“Từ tiểu thuyết Kim Vân Kiều truyện đến áng thơ dài Truyện Kiều, tuy Nguyễn Dukhông cố ý sửa đổi lại tình tiết của tác phẩm trước, nhưng cũng không phải nhà thơchỉ thuật lại nguyên vẹn quá trình diễn biến của các tình tiết trong câu chuyệncũ.Mà ở nhiều chỗ, nhà thơ đã diễn đạt những hoạt động về tình cảm và tư tưởngcủa nhân vật trong tác phẩm một cách sinh động và tinh tế bằng ngôn ngữ tuyệtđẹp của thơ ca.” (Nguyễn Du, nhà thơ kiệt xuất Việt Nam và Truyện kiều của ông)

Một nhà nghiên cứu về văn học Việt Nam công tác tại Viện Hàn Lâm Khoa họcCộng hòa Liên bang Nga đã có lời nhận xét về hai tác phẩm là:

“Đối chiếu thiên trường ca của Nguyễn Du với cuốn truyện của Thanh Tâm TàiNhân thì thấy rõ rằng tuy mượn đềtài của người khác, nhà thơ Việt Nam vẫn sángtạo ra một tác phẩm độc đáo lạ thường, đậm đà bản sắc dân tộc ”

“Truyện Kiều đối với thế giới không phải là một tác phẩm mang tính nửa Trung,nửa Việt hay là vay mượn của Trung Hoa, mà Đoạn trường tân thanh là một tácphẩm của người Việt, thẫm đẫm tinh hoa, văn hóa Việt.” (N.I.Niculin - Nguyễn Dunhà thơ nhân đạo lỗi lạc)

2.2 Ý ki n c a tác gi Đ ng Văn Thành ế ủ ả ổ

Truyện Kiều – Nguyễn Du tuy có tăng giảm về nội dung và nghệ thuật của nguyêntác song không vượt được trình độ của Kim Vân Kiều truyện

Về thời gian: Tác phẩm của Thanh Tâm Tài Nhân được biên soạn vào cuối thế kỷXVI và đầu thế kỷ XVII in đầu đời Thanh còn Truyện Kiều của Việt Nam đượcNguyễn Du hoàn thành vào năm thứ hai sau chuyến đi sứ Trung Quốc lần thứ nhất(năm 1815, niên hiệu Gia Khánh năm thứ 20), muộn hơn Kim Vân Kiều truyệncủa Trung Quốc ít nhất là trên 160 năm Rõ ràng Nguyễn Du chịu ảnh hưởng tácphẩm của Thanh Tâm Tài Nhân chứ quyết không thể ngược lại.

Về mặt nội dung ông cho rằng:

Cốt truyện và nhân vật của Truyện Kiều hoàn toàn giống với tiểu thuyết Kim VânKiều Truyện: Thúy Kiều là một thiếu nữ tài sắc vẹn toàn, sống êm ấm cùng cha mẹ

và 2 em là Thúy Vân và Vương Quan Trong buổi du xuân, Kiều gặp Kim Trọng,thề nguyền đính ước với nhau Kim Trọng về quê chịu tang chú, gia đình Kiều bịmắc oan, Kiều phải bán mình chuộc cha Kiều bị Mã Giám Sinh, Tú Bà, Sở Khanhlừa đẩy vào lầu xanh, được Thúc Sinh cứu khỏi lầu xanh nhưng bị Hoạn Thư đánhghen, Kiều phải trốn đi nương náu ở chùa Giác Duyên Vô tình Kiều lại rơi vào tayBạc Hạnh, Bạc Bà phải vào lầu xanh lần thứ hai Kiều gặp Từ Hải Từ Hải lấyKiều làm vợ, giúp Kiều báo ân báo oán Từ Hải mắc lừa Hồ Tôn Hiến, bị giết.Kiều

bị bắt ép gả cho tên thổ quan Nàng tủi nhục trầm mình ở sông Tiền Đường ĐượcGiác Duyên cứu nương nhờ cửa Phật lần thứ hai.Kim Trọng trở lại, kết duyên với Thúy Vân nhưng vẫn đi tìm Kiều Nhờ sư GiácDuyên, Kim-Kiều gặp nhau, gia đình đoàn tụ.Kim gặp Kiều đổi tình yêu thành tìnhbạn

Hệ thống nhân vật: chỉ có tên của một số nhân vật có chút khác biệt nhưng sự khácbiệt ấy lại làm mất đi ý đồ của tác giả Thanh Tâm Tài Nhân gọi tên hai tay sai củaHoạn Thư là Hoạn Ưng và Hoạn Khuyển nhằm nhấm mạnh chúng không phải lànhững tên tay sai bình thường mà là tay sai đắc lực của nhà quan họ Hoạn Đến

Nguyễn Du ông gọi chúng là A Ưng và A Khuyển là không hiểu rõ hiểu rõ dụng ýcủa tác giả, dụng ý mỉa mai thân phận chó săn của chúng Tất cả những nhân vậtcòn lại đều được lấy nguyên xi như trong Kim Vân Kiều Truyện từ nhân vật chínhnàng Kiều, Kim Trọng, Thúy Vân đến các nhân vật phản diện: Tú Bà, Bạc Bà, BạcHạnh, Sở Khanh, Mã Giám Sinh,

Về mặt chủ đề chủ đề của Kim Vân Kiều truyện là tình 素 và khổ 素:

"Chữ tình là một đại kinh Sợi dây lớn chạy dọc cả một thiên Chữ khổ là một đại

vĩ Sợi dây lớn chạy ngang cả một thiên.Nhưng tình thì ắt phải đợi có cảnh thì mớisinh.Khổ thì ắt phải đợi cơ hội ngộ thì mới nảy.Vậy khi nên mở cuốn truyện, người

ta không thể nhìn qua một lượt mà thấy rõ được."

Thanh Tâm Tài Nhân viết cuốn tiểu thuyết này vì đa sầu đa cảm, cảm động trước

bi kịch của giai nhân, có lẽ cũng vì lẽ đó mà ông tự xưng là Thanh Tâm Tài Nhân(Thanh Tâm có nghĩa ẩn là “tình” ) Mục đích sáng tác cuốn tiểu thuyết Kim VânKiều truyện của ông chính là lập truyện cho Thuý Kiều, ông đã nêu lên và làm rõ

rõ số phận bi kịch của nàng, qua đó ngợi ca những phẩm chất tốt đẹp đồng thờicũng là tiếng thở dài cho nỗi không may bất hạnh của người phụ nữ Để từ đó,không chỉ một mình tác giả mà muốn đem câu chuyện đến với đông đảo người đọclàm cảm động đông đảo bạn đọc, muốn học đọc và thấu cả, khiến họ cùng “khennết đẹp mà sinh lòng thương, nghe tiếng thơm mà cùng than thở”, tỏ nỗi bất bìnhthay cho nàng

Về phía truyện Kiều của mình, Nguyễn Du cũng kể câu chuyện cuộc đời sóng giónổi trôi đầy bi kịch của nàng Kiều.Ông cũng bày tỏ sự đồng cảm, thương tiếc vànỗi bất bình thay cho Kiều.Nhưng thêm vào đó Nguyễn Du còn mượn lời, mượn

thân phận của Kiều để mà tiếc cho mình “có tài mà vô mệnh” Nhà thơ khócthương nàng Kiều tài hoa bạc mệnh, đồng thời cũng là khóc thương chính mình –

kẻ cùng hội cùng thuyền trong giới phong vận.Vậy chẳng qua là ông đang mượntruyện tiểu thuyết Trung Quốc để gửi gắm nỗi cảm khái về “có tài mà vô mệnh”hay còn gọi là thuyết “tài mệnh tương đố” Tuy nhiên, sống trong xã hội ngày nay,con người được tự do phát triển và thể hiện tài năng, người phụ nữ cũng vậy, đãđẹp có phẩm chất tốt lại có tài năng chắc chắn được trọng dụng và có vị thế trong

xã hội Vậy rõ ràng, thuyết tài mệnh tương đố kia lại tự đả phá chính nó

Với những cải biến trong tác phẩm Truyện Kiều, Nguyễn Du đã làm cho tác phẩmcủa mình tự mâu thuẫn, mang tính chủ quan, bênh vực bọn quan lại, giai cấp phongkiến

Một trong những chi tiết khiến Truyện Kiều làm mất đi vẻ đẹp của Kiều là chi tiết:Kiều khuyên Từ Hải ra hàng triều đình Thật sự là như vậy, nếu xét trong Kim VânKiều truyện, việc làm của Kiều là hợp lí, hợp tình Từ Hải bấy lâu vẫn nhờ dựa bọngiặc bên ngoài nghe lời khuyên của Thuý Kiều mới quyết định nhận lời chiêu ancủa nhà Minh Còn động cơ thuyết hàng của Vương Thuý Kiều, ngoài lời dụ dỗcủa bọn gian tế khuyên lơn như là: “chồng sang vợ rạng, áo gấm về quê” theo lốiphong kiến ra, vẫn còn xuất phát từ một mặt là lòng yêu nước – suy nghĩ “lo lắngcho sinh dân” Nàng không tán thành Từ Hải cấu kết với bọn giặc nước ngoài đểcướp bóc nước nhà.Trong cuốn tiểu thuyết Kim Vân KiềuTruyện nàng nói với TừHải:

“Huống chi những kẻ bất lương đâu phải là hạng có thể kết thân lâu dài? Việc làmgiặc cũng thực sự bất đắc đĩ, như vậy mà còn luyến tiếc mãi sao?”

Từ Hải cũng cho Vương Thuý Kiều khuyên mình nhận lời chiêu an là có lý.

Sang đến Truyện Kiều, Nguyễn Du mượn lời nhân vật mang tính chủ quan củamình đã làm biến dạng hình tượng Thúy Kiều, biến những lời nói, việc làm củanàng từ yêu nước của nàng thành lời lẽ của một kẻ phản bội, nội gián, nghe lời dụ

dỗ của Hồ Tôn Hiến, làm tan rã khởi nghĩa nông dân từ bên trong, hạ thấp hẳn ýnghĩa tư tưởng của tác phẩm Ngoài ra, việc miêu tả quan Tổng đốc trọng thần HồTôn Hiến với vẻ đẹp uy nghi văn võ song toàn như vậy chẳng những xóa bỏ toàn

bộ lối châm biếm quan quân tướng lĩnh mà còn miêu tả hắn dựa hoàn toàn vàomưu trí khiến cho Từ Hải tung hoành một thời cũng thảm bại, mạng toi, quân rã

Về thực chất, tả như thế là dùng Từ Hải để làm nổi bật tài lược và công lao củaquan trọng thần Hồ Tôn Hiến Vậy qua đây cũng thấy được thái độ của Nguyễn Dunhư tô vẽ thống trị quý tộc phong kiến của ông, chống đối khởi nghĩa nông dânmang tính chính nghĩa – Tây Sơn, từ đó làm suy yếu hẳn sức phê phán đối với sựthống trị phong kiến man rợ đương thời

Không khó để nhận thấy rằng Nguyễn Du đã hết sức bênh vực thế lực quan lạiphong kiến Nguyên cớ mà Vương ông bị bắt mở đầu cho hàng loạt những bi kịch

mà sau này Kiều phải gánh chịu Nguyễn Du chỉ “Phải tên xưng xuất là thằng bántơ” là xong mọi chuyện, do thằng bán tơ vu oan nên Vương ông và Vương Quan bịtra tấn, nhà Kiều bị xét nhưng thực chất trong nguyên tác là do thằng bán tơ và bọnquan lại câu kết lại với nhau hòng vơ vét kiếm chát Thêm vào đó, sở dĩ cha và emcủa Thúy Kiều được thả ra là nhờ sai nha già họ Chung giúp đỡ lo liệu, tuy gọi là

“từ tâm” nhưng lại có ba trăm lạng mới xong mọi việc và phải chuẩn bị trong vài

ba ngày Với hoàn cảnh của Kiều lúc bấy giờ nhà thì bị vơ vét sạch sành sanh,người có thể xoay tiền lại bị bắt thiết nghĩ ngoài con đường bán mình Kiều chẳng

có lựa chọn nào khác Ấy thế mà cũng xứng với cách gọi “từ tâm” Thanh Tâm Tài

Nhân lại kể một cách rất chi tiết nguyên nhân của cái giá ba trăm lạng: “Việc này

mà đến cửa quan nhất định là bị chém hết Trừ khi trong một hai ngày phải có batrăm lạng bạc, một trăm lạng lễ quan sai đi bắt cướp, một trăm lạng đút cho bọncướp, bảo chúng khai không dính đến nhà còn một trăm thù lao cho bọn tôi, có vậymới xong được” Nguyễn Du đã phù phép biến ba trăm lạng tiền đút lót thành batrăm lạng tiền phạt Đến ông quan thứ hai – ông quan sử kiện, kể ra ông ta có cách

xử án thật lạ lùng Với tội của Kiều có hai cách giải quyết hoặc là chịu phạt rồiđược tiếp tục phạm tội hoặc là quay về lầu xanh Một ông quan không hề nao lòngtrước cảnh đánh đập Thúy Kiều nhưng lại động lòng trước tiếng khóc sụt sùi củaThúc Sinh Để rồi khi biết Kiều có tài thơ thì máu tài tử của hắn nổi lên và tha tộicho nàng Thoạt nhìn ông quan này rất độ lượng nhưng xét kĩ thì thật là không thực

tế Viên quan thứ ba là người bỉ ổi nhất nhưng cũng là người có địa vị cao nhấtTổng đốc trọng thần Hồ Tôn Hiến Đánh không lại thì xin hòa, hòa được thì lậtlộng giết kẻ tay không tất sắt Đến cuối cùng Nguyễn Du lại dùng lời của Tam Hợpđạo cô phân tích cái chết của Từ Hải là đáng phải như thế “Hại một người, cứumuôn người” Từ đó, ta thấy được rằng vì xuất thân trong gia đình quan lại nênNguyễn Du đã ưu ái cho thế lực này đi ngược lại với sự thật trong nguyên tác.Hoạn Thư – người gián tiếp đẩy Kiều vào lầu xanh lần thứ hai, gây bao ngang tráicho cuộc đời Kiều đến lúc Kiều đền ân báo oán lại được tha cho một cách dễ dàng.Chỉ ba hoa vài lời đã được Kiều tha ngay “Tha ra thì cũng may đời/ Làm ra thìcũng ra người nhỏ nhen” Còn đối với những kẻ thù xuất thân hèn kém thì nàngquyết không tha Nếu chúng ta đã theo dõi bước chân của Kiều từ khi rời khỏiVương gia đến lúc ân đền oán trả thì khó có thể chấp nhận được cách trả oán củaThúy Kiều với Hoạn Thư Một hình tượng được xây dựng quá lí tưởng nên vô tìnhhóa ra giả tạo Trong khi Kim Vân Kiều truyện, Hoạn Thư cũng ba hoa như thế, đểhợp tình Thúy Kiều tha cho tội chết nhưng về lí khó thoát Thúy Kiều của ThanhTâm Tài Nhân đã trừng trị Hoạn Thư “đánh đến nỗi như con chạch rơi xuống đống

tro, như con lươn gặp nồi nước nóng, luôn miệng kêu trời, giãy giụa loạn xạ, khắpngười không còn miếng da nào lành lạnh” Thoạt nghe thật kinh hãi nhưng ngẫm kĩ

ấy là kết quả thích đáng cho kẻ lắm mưu nhiều chước Như vậy, ta dễ dàng nhậnthấy rằng sở dĩ Nguyễn Du viết như thế xuất phát từ sự đồng tình với những nhânvật thuộc tầng lớp quý tộc như chính xuất thân của Nguyễn Du Ông tìm mọi cáchche giấu sự áp bức của giai cấp thống trị, sữa chữa cuộc đấu tranh giai cấp gây gắt

đó thành cuộc tranh chấp ghen tuông giữa vợ cả và vợ lẽ Thúy Kiều muốn đền ânbáo oán nhưng lại chịu khuất phục trước kẻ thù Cách sáng tạo ấy rõ ràng đã mópméo, xuyên tạc nghiêm trọng nội dung chính trị của nguyên tác

Truyện Kiều của Nguyễn Du được xem là quốc hồn quốc túy “Hữu Minh nhất đại

vô song kỹ/ Đại Việt thiên thu tuyệt diệu từ” (Một đời nhà Minh không có nàng ca

kĩ thứ hai/ Nghìn năm Đại Việt là bài thơ tuyệt diệu nhất) Mặc dù được ca ngợi hếtmực vầ nghệ thuật xây dựng nhân vật, cách dùng từ ngữ đạt đến mức tuyệt mĩnhưng chỉ có hình thức là thể thơ lục bát - thể thơ truyền thống của dân tộc còn nộidung và cách sử dụng điển tích, điển cố trong Truyện Kiều xuất hiện vô số Cứ vài

ba câu lại có điển tích hoặc điển cố Như vậy, Truyện Kiều của Nguyễn Du chỉ cóthể thơ là thuần dân tộc còn về nội dung hay nghệ thuật ngôn từ lại thuộc về TrungHoa Sở dĩ người Việt ca ngợi Nguyễn Du vì ngưỡng mộ ông rất am hiểu về vănhọc chữ Hán bởi vì họ không hiểu hoặc không tinh thông văn học chữ Hán nhưNguyễn Du nhưng đối với những nhà thơ nhà văn của Trung Quốc thì thua kém rất

xa Ví quá lạm dụng văn học Hán nên Nguyễn Du cũng không tránh khỏi nhữngthiếu sót Chẳng hạn để khen câu thơ hay của Thúy Kiều đề lên bức tranh do KimTrọng họa Nguyễn Du lại mượn hai câu thơ có sẵn của Đỗ Phủ tự khen tài thơ củamình khi ông đã về già “Bút lạc kinh phong vũ” để khen Kiều “Tay tiên gió tápmưa sa” hoặc khi khen tài thơ Thúy Kiều ông viết “Nàng Bân ả Tạ cũng đâu thếnày” Khen ngợi qua mức làm cho nhân vật trở nên dở tệ Khi Túy Kiều đàn cho

Kim Trọng nghe và được chàng tán dương hết lời thì lời bản đàn bốn khúc nhạc cổđiển Sơ Hán tương tranh, Phụng cầu Hoàng, Quảng Lăng tán, Chiêu Quân oánkkhúc nào thể hiện lòng yêu say đắm của người thiếu nữ Nói rằng đây là khúc Bạcmệnh do nàng tự sáng tác nhưng thực chất nội dung lại là những khúc nhạc cổ,chẳng sáng tạo gì Hoặc khi diễn tả Kim Trọng tương tư Thúy Kiều, Nguyễn Du lạimượn chuyện chàng ngốc ôm cây đợi thỏ lao vào cây để mà bắt để ví với tình cảmnhớ thương người yêu thì thật là vô lí, chẳng ăn nhập gì.

2.3 Những ý kiến không đồng tình với nhà nghiên cứu Đổng Văn Thành

Ông Đổng Văn Thành - GS và Phó Chủ nhiệm Phòng Văn học Cổ đại thuộc ĐạiHọc Liêu Ninh Ông đưa ra những quan điểm, nhận định của mình về Truyện Kiềucủa Nguyễn Du và sau đó bắt đầu so sánh với Kim Vân Kiều truyện Trong bàinghiên cứu của ông dường như chỉ là những lời bênh vực cho Kim Vân Kiềutruyện đồng thời nhận định Truyện Kiều chỉ là dùng thể thơ lục bát của Việt Nam

để dịch lại một cuốn tiểu thuyết Trung Quốc mà thôi dường như muốn phụ nhậnhoàn toàn giá trị của Truyện Kiều cũng như thiên tài sáng tạo của Nguyễn Du

Nhận định của ông đã gây nhiều tranh luận trên các diễn đàng văn học.Có rất nhiềunhà nghiên cứu văn học không đồng tình với ý kiến của ông.Trong đó, có thể nhắcđến GS Nguyễn Khắc Phi- người đã đưa ra những phản biện đối với ý kiến củaông Đổng Văn Thành.Theo GS Nguyễn Khắc Phi khi muốn so sánh Truyện Kiềuvới Kim Vân Kiều truyện thì nhất định cần phải có những thao tác thật nghiêmchỉnh và tỉ mỉ nhằm đối chiếu chỗ dị đồng giữa hai bên thật rạch ròi chứ khôngphải chỉ làm một cách tùy tiện

Trong bài viết của mình ông Đổng dùng thước đo Trung Quốc để đánh giá một tácphẩm văn học Việt Nam Ông viết: “ Kim Vân Kiều truyện là một bộ tiểu thuyết cóảnh hưởng quốc tế Ảnh hưởng đối với văn học Việt Nam lá lớn hơn cả Kim VânKiều truyện được nhà thơ Việt Nam Nguyễn Du dùng hình thức thể thơ lục báttrường thiên cải dịch, được tôn vinh là Hồng lâu mộng của Việt Nam, cũng đượctôn vinh là tác phẩm văn học nổi tiếng của phương Đông cổ đại, thực tế chẳng quachỉ là dùng thể thơ Việt Nam dịch một cuốn tiểu thuyết Trung Quốc mà thôi” GS.Nguyễn Khắc Phi không tán thành với ông Đổng vềviệc làm này.Bởi đây chỉ làmột cách làm mang tính chủ quan, khen ngợi Kim Vân Kiều truyện dến đỉnh caođồng thời như muốn hạ thấp giá trị Truyện Kiều của Nguyễn Du.

GS Nguyễn Khắc Phi đã dẫn ra những nguyên nhân dẫn đến sai lầm trong việc sosánh hai thiên truyện của ông Đổng Từ đó có thể thấy rõ được sự không đồng tìnhcủa ông đối với nhận định của ông Đổng Trong bài viết của mình GS NguyễnKhắc Phi đã nói: “Trên thực tế, Đổng Văn Thành đã coi Truyện Kiều của Nguyễn

Du là bản dịch Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân Tai hại hơn nữa,

do không biết tiếng Việt, để đánh giá “bản dịch” của Nguyễn Du, để so sánh “ bảndịch” ấy với nguyên tác, Đổng tiên sinh lại hoàn toàn căn cứ vào “ bản dịch lại”Truyện Kiều của Nguyễn Du ra Trung văn hiện đại của GS Hoàng Dật Cầu, mộtbản dịch mà với tất cả tâm huyết, công phu, Hoàng giáo sư cũng chỉ mới dám coi

là “bản dịch sơ bộ” và tự đánh giá là “còn những chỗ cực vi diệu, khúc chiết củanguyên thi đương nhiên chưa có khả năng thực hiện việc truyền đạt như thậtđược” Đây là một điều có thể dễ dàng hiểu được bởi lẽ một người Trung Quốckhông thể hiểu tận cùng khai nguyên của tiếng Việt như tiếng mẹ đẻ của mình.Từ

đó, không thể nào hiểu và thưởng thức trọn vẹn được tất cả ý thơ trong Kiều củaNguyễn Du, chỉ có thể nhìn ở một góc độ phiến diện Để có thể hiểu được đầy đủ ýmột tác phẩm văn học Việt Nam thì ông Đổng phải thành thạo tiếng nói, chữ viếtngoài ra còn phải có những kiến thức về nét văn hóa của dân tộc Việt Có như vậy

thì mới có thể cảm nhận đầy đủ vị thơ mà Kiều của Nguyễn Du mang lại Chính sựbất đồng ngôn ngữ đã dẫn đến những suy nghĩ sai lệch của ông Đổng đối với Kiềucủa Nguyễn Du GS Nguyễn Khắc Phi cho rằng không thể chỉ dựa vào một bảndịch mà có thể đánh giá một tác phẩm văn học trong khi bản dịch cũng ẩn chứanhững hạn chế nhất định trong ấy Nhưng chính ông Đổng lại chọn so sánh haithiên truyện theo hướng này và điều này đã làm ông không thể đưa ra những nhậnđịnh thật khách quan cũng như không thể thấy rõ được cái tài sáng tạo của Nguyễn

Du mà đã vội vàng đi đến kết luận thiên lệch

Trong bài viết của mình thì giáo sư Nguyễn Khắc Phi đã chỉ rõ lối so sánh của ôngĐổng chủ yếu tập trung vào hai nhân vật chính là Thúy Kiều và Từ Hải.Ông Đổngchỉ tập trung phân tích hai nhân vật này và đi đến so sánh với bản dịch chứ khônghướng đến so sánh từng chi tiết Có thể thấy rõ nhất chính là sự cải tạo tư tưởng

“tình” – “khổ” ở Kim Vân Kiều truyện thành tư tưởng “tài” – “mệnh” không chỉđặt ra cho riêng Kiều mà cả với Từ Hải cũng vậy Có thể thấy được Kiều củaNguyễn Du và Kiều của Thanh Tâm Tài Nhân có nhiều điểm khác nhau.Nguyễn

Du đã thổi cả tâm hồn của mình vào Kiều tạo ra một thiên truyện cho riêng mình.Nói đến Truyện Kiều của Nguyễn Du ngoài ngữ nghĩa có thể thấy trong ngôn bảnthì phải nói đến vần, nhịp điệu, tiết tấu tất cả đã hòa làm một khiến cảm xúc củangười đọc dâng trào Trong khi trữ tình nhà thơ như đã hòa quyện tâm hồn củamình gửi vào đấy bao nhiêu suy tư, trăn trở làm cho vần thơ có hồn hơn, chân thậthơn làm xao xuyến lòng đọc giả Chính sự sáng tạo về thể loại cùng với tài năngtrong việc sử dụng ngôn từ của mình đã giúp Nguyễn Du giành được sự đồng cảmcủa đại đa số đọc giả trong và ngoài nước đưa Truyện Kiều vươn đến một vùng trờimới GS Nguyễn Khắc Phi đã chỉ rõ những nguyên dẫn đến sự không đồng tìnhcủa về nhận định của ông Đổng đối với Truyện Kiều của Nguyễn Du Theo GS thìbài viết của ông Đổng còn mang tính chủ quan, chưa nhìn nhận sự việc một cáchtổng thể chỉ đi theo lối mòn tư duy theo hướng phiến định Theo ông để nhận thấy

được thiên tài của Nguyễn Du cần khai thác sự việc một cách chi tiết để việc sosánh có thể đạt kết quả cao nhất.

Bên cạnh GS Nguyễn Khắc Phi thì ông Nguyễn Hữu Sơn cũng là một trong sốnhững người không đồng tình với nhận định của ông Đổng Văn Thành.Sau khi đọcbài viết của ông Đổng thì ông Nguyễn Hữu Sơn nhận thấy mục đích so sánh haithiên truyện của ông Đổng bước đầu đã đi sai hướng Ông Nguyễn Hữu Sơn viết: “Tiếc rằng ông Đổng lại không đi sâu khai thác các nội dung trên mà chủ yếu nhằmchứng minh, định giá sự hơn – kém giữa hai tác phẩm một cách tiên nghiệm, cơgiới” Ông Nguyễn Hữu Sơn cho rằng ông Đổng có thể quan sát và nhìn rõ được sốphận của hai tác phẩm ở hai nước nhưng ông lại đi so sánh nhân vật và cốt truyện.Ông không quan tâm đến quá trình diễn ra sự việc cùng với sự phát triển hoànchỉnh của tác phẩm về mặt nội dung lẫn nghệ thuật từ Kim Vân Kiều truyện đếnTruyện Kiều Đồng thời khi so sánh ông Đổng cũng không quan tâm đến vấn đề tạisao Truyện Kiều của Nguyễn Du đượcc đông đảo đọc giả yêu mến và thưởng thức

- trong khi Kim Vân Kiều truyện lại có số phận khác mãi về sau mới nhận được sựquan tâm Mặt khác một điều nữa dẫn đến những nhận định sai lệch của ông Đổng

về Truyện Kiều là do bản thân ông chỉ căn cứ vào đoạn tóm tắt tiểu thuyết KimVân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân (Trung Quốc, 1983) và ý kiến học giảHoàng Dật Cầu trong lời giới thiệu bản dịch Truyện Kiều sang tiếng Trung (1959)

để dẫn đến kết luận rằng: “ nhân vật chính cùng tình tiết cốt truyện ở hai bộ TruyệnKiều của Trung Quốc và Việt Nam hoàn toàn giống nhau, kể cả kết cấu tự sự cũngkhông có chút thay đổi (…) Rõ ràng Nguyễn Du chịu ảnh hưởng tác phẩm củaThanh Tâm Tài Nhân chứ tuyệt không thể ngược lại (…) Qua sự đối chiếu trênđây, nên nói rằng Nguyễn Du chẳng những chỉ “mượn đề tài của tiểu thuyết TrungQuốc” mà dường như bê nguyên xi, về mặt thuật lại từng trải của nhân vật và viếttruyện, Nguyễn Du không có bất kỳ một sáng tạo mới nào, chỉ chuyển thuật khá

trung thực nội dung tiểu thuyết của Thanh Tâm Tài Nhân mà thôi” Theo ôngNguyễn Hữu Sơn thì ông cho rằng ông Đổng tựa như việc tìm đến “cánh cửa đã

mở sẵn” Việc Nguyễn Du dựa vào cốt truyện của Kim Vân Kiều truyện sáng tạo raKiều của riêng mình thì ai cũng công nhận Không thể chỉ nhìn nhận sự việc mộtchiều mà kết luận.Nguyễn Du đã tạo nên một kết cấu mới, sắp đặt thật chặt chẽ vàmạch lạc và đặc biệt chính là đã chuyển tải toàn bộ câu truyện bằng thể thơ lục báttruyền thống của dân tộc Việt Nam.Có thể thấy người dân Việt Nam yêu mến nàngKiều là vì họ có thể hiểu được ý thơ, có thể cảm nhận được những tâm tu tình cảmcủa nàng.Họ đâu chính nổi đau của Kiều, chua xót cho số phận giang truân củanàng trong tâm trí họ chính là nàng Kiều khuê các, khờ dại, cả tin của Nguyễn Du.Đối với quan điểm của Đổng Văn Thành, ngoài ý kiến của GS Nguyễn Khắc Phi

và ông Nguyễn Hữu Sơn, có một người nữa có thể nói có những phân tích vô cùng

kỹ càng khi không đồng tình với ông Đổng – đó là Nguyễn Huệ Chi Ông nói “Tôicảm thông với nỗi phẫn hận chính đáng của nhà nghiên cứu họ Đổng và kính trọngcông phu kiên trì tìm kiếm bóng dáng của nguyên bản Kim Vân Kiều truyện (…)nhưng lại rất không đồng tình với cách ông bênh vực Kim Vân Kiều truyện bằngviệc hạ thấp Truyện Kiều…” Trong “Trở lại câu chuyện so sánh Kim Vân Kiềutruyện với Truyện Kiều của Đổng Văn Thành” ông nói mình tán đồng với NguyễnKhắc Phi rằng muốn so sánh Kim Vân Kiều truyện với Truyện Kiều một cách khoahọc nhất thiết phải có những thao tác nghiêm chỉnh và tỉ mỉ nhằm đối chiếu chỗ dịđồng giữa hai bên thật rành mạch chứ không thể tùy tiện Ông cũng không kémphần tán đồng Phạm Tú Châu, Hoàng Văn Lâu là muốn làm so sánh cho chính xác,không chỉ phải thành thạo cổ Hán ngữ mà còn phải rất thành thạo tiếng Việt, nhất

là tiếng Việt thế kỷ XIX, cái mà Đổng Văn Thành mới chỉ có được một vế Ông đivào phân tích khá sâu về bài so sánh của Đổng Văn Thành, nhắc tới khá nhiềunhững tác gia cũng đã từng đề cập đến vấn đề này.Nguyễn Huệ Chi cho rằng điểmnhầm lẫn đầu tiên của Đổng Văn Thành là so sánh Kim Vân Kiều truyện với

Truyện Kiều của Nguyễn Du trên cấp độ cốt truyện Chính ông Đổng cũng biếtgiữa hai tác phẩm có một sự khác biệt cơ bản: thể loại của chúng khác nhau Thểloại khác nhau thì thông điệp nghệ thuật của mỗi tác phẩm làm sao có thể giốngnhau.Có thể nói những kiến thức này là điều sơ đẳng, nhà nghiên cứu văn học nàocũng phải nắm vững Vậy mà ông Đổng Văn Thành lại sử dụng một thao tác kỳ lạ:

sử dụng lời tóm tắt Kim Vân Kiều truyện của Thư viện Đại Liên do Nhà xuất bảnXuân Phong in năm 1983 trong vài chục dòng rồi đem đối sánh với đoạn tóm tắtTruyện Kiều của ông Hoàng Dật Cầu cũng trong vài chục dòng để dẫn tới khẳngđịnh rằng giá trị nội dung và nghệ thuật của Truyện Kiều là “bảo lưu”, nói cáchkhác bắt nguồn từ giá trị nội dung và nghệ thuật của Kim Vân Kiều truyện

Trái với Đổng Văn Thành, Nguyễn Huệ Chi cho rằng nếu đi tìm sự dị biệt giữaKim Vân Kiều truyện với Truyện Kiều trên cấp độ cốt truyện thì vấn đề sẽ không

có ý nghĩa bao nhiêu Đơn giản vì cốt truyện không thể nào hàm chứa phát ngônnghệ thuật của từng thể loại riêng Đem cốt truyện Truyện Kiều so sánh với cốttruyện Kim Vân Kiều truyện để định hơn kém thì quả là không đúng cho lắm Bêncạnh đó, sự khác nhau về thể loại của hai tác phẩm thực chất là sự khác nhau vềloại hình ngôn ngữ: một bên là văn xuôi, một bên là thơ Điều này quyết định khánhiều về đặc trưng riêng của hai tác phẩm

Với những thêm bớt của Nguyễn Du trong Truyện Kiều, Đổng Văn Thành khônghài lòng cho rằng Nguyễn Du đã đem chủ quan của mình vào, hạ thấp nhân vật củanguyên tác Nguyễn Huệ Chi lại nói trong việc xây dựng nhân vật, Nguyễn Du đãtham bác , kế thừa mặt mạnh của Thanh Tâm Tài Nhân, nhưng ông không đi theohướng của Thanh Tâm Tài Nhân Nhân vật của ông có nhiều nét ước lệ , tượngtrưng, rất nhiều chi tiết rườm rà của Kim Vân Kiều truyện được Nguyễn Du lượcgọn lại Nguyễn Du không hề buộc chặt Thúy Kiều vào một thứ “phẩm tiết kiên

trinh” như Thanh Tâm Tài Nhân; Giới thiệu Từ Hải, Nguyễn Du trước tiên chưamuốn để lộ thân thế của Từ mà để Từ hiện ra với diện mạo và phong thái của mộtcon người phi phàm, gây một ấn tượng đặc biệt cho cả Thúy Kiều và Kim Trọng.Đối với sự kết tội của Đổng Văn Thành với Nguyễn Du về việc có “những xuyêntạc và xóa nhòa mối quan hệ đối lập giai cấp” vốn rất rõ trong Kim Vân Kiềutruyện, Nguyễn Huệ Chi cũng có những phân tích khá sắc sảo để bênh vực choNguyễn Du Ông thậm chí còn nói “Sau những gì thuộc về cách hiểu một số tìnhtiết trong Truyện Kiều cần nói lại cho thanh thỏa (…) Qua những ý kiến đánh giácủa ông về Kim Vân Kiều truyện và Truyện Kiều, chúng tôi nghĩ, nên trao đổithêm về phương pháp luận nghiên cứu văn học của ông” Ông cho rằng sự khácnhau cơ bản giữa ông với Đổng Văn Thành là cách nhìn nhận sức mạnh đích thựccủa tiểu thuyết.Trong một chừng mực nào đó, Truyện Kiều đã làm được vai trò có

vẻ nhỏ nhoi nhưng thực sự đáng giá của một cuốn tiểu thuyết Mượn lại một câuchuyện xảy ra vào đời Minh xa lắc, Nguyễn Du đã làm cho bao nhiêu thế hệ ngườiViệt say đắm, mỗi lần đọc lại vẫn cứ đưa lại một vài khám phá mới mẻ mà lần đọctrước chưa nhận ra

Nguyễn Khắc Phi, Nguyễn Hữu Sơn, Nguyễn Huệ Chi là ba nhân vật đã thể hiệnquan điểm không đồng tình của mình với ông Đổng Văn Thành khi so sánh TruyệnKiều với Kim vân Kiều truyện Nhưng không chỉ dừng lại ở con số ba đó, chúngtôi nhận thấy có rất nhiều người cũng cho rằng kết luận so sánh của ông Đổng làchưa thực sự hợp tình hợp lý

La Trường Sơn (Học giả Trung Quốc) nói, Truyện Kiều “tuyệt không phải là phiênbản của nguyên tác” mà là “đã cấu tứ lại nguyên tác, sáng tác lại nguyên tác", đã

"làm tăng thêm sức truyền cảm nghệ thuật ở tác phẩm, khiến cho ngụ ý của tưtưởng chủ đề trở nên phong phú sâu sắc hơn mà đồng thời còn nâng cao ở mức độ

rất lớn phẩm vị văn hóa tư tưởng của tác phẩm”; “Nguyễn Du là một nhà văn kiệtxuất và một đại sư về nghệ thuật ngôn ngữ”

Đào Duy Anh (Khảo luận về Kim Vân Kiều): “Ta phải nhận rằng Nguyễn Du đãhoán cốt đoạt thai Kim Vân Kiều truyện , mà tạo thành một tác phẩm hoàn toànmới Nguyên văn thì tự thuật rất tỷ mỷ mà khô khan, chú ý đến những chi tiếtkhông quan hệ và hay tả thực những cảnh tượng dễ kích động tai mắt người ta.Nguyễn Du thì tự sự rất vắn tắt gọn gàng, chỉ kể những việc quan trọng, mà vừa tựthuật vừa nghị luận, khiến văn có hứng thú luôn Phàm những đoạn mô tả duy thựcthô bỉ, những đoạn thuyết lý dông dài, ông đều bỏ cả, lại chú ý đặc biệt về sự tảtình và tả cảnh Về tính tình của các nhân vật, thì những người trong Kim VânKiều truyện vốn là những người gần với sự thực, những người ta có thể tin rằng đãtừng sống ở nước Tàu đồng thời với Kim, Vân, Kiều Nguyễn Du tuy không tảthực, nhưng lại là một tay tâm lý học sành, nên đã biến hóa những người ấy thànhnhững người không riêng gì của nước Tàu bấy giờ mà chung cả mọi đời mọi xứ Ta

có thể nói rằng Nguyễn Du đã lý tưởng hóa các nhân vật thành những nhân vậtđiển hình vậy”

Hoài Thanh (Quyền sống của con người trong Truyện Kiều của Nguyễn Du, 1949,

in lại trong Nguyễn Du, về tác gia và tác phẩm):“Những con người của Thanh TâmTài Nhân chỉ là những bộ xương Nguyễn Du đã biến những bộ xương thànhnhững con người thực Nguyễn Du đã biến thành yêu, ghét, giận , hờn, cái điều ởThanh Tâm Tài Nhân chỉ là ý yêu, ý ghét, ý giận, ý hờn Nguyễn Du đã truyền sứcsống vào trong bức vẽ”

Nhà nghiên cứu Nguyễn Lộc (Văn học Việt Nam nửa cuối thế kỷ XVIII - hết thế

kỷ XIX) cũng có những nhận xét tương đồng với Đào Duy Anh: “Nguyễn Du đã

bỏ đi những chi tiết kể lể dài dòng, những đoạn miêu tả có tính chất tự nhiên chủ