Tiếp tục phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2021 2025

Những năm qua, thương mại điện tử tại Việt Nam có sự tăng tốc thần kỳ dựa trên lợi thế dân số trẻ, sự phổ biến của mạng internet, thiết bị di động thông minh cùng với sự hoàn thiện của nền tảng pháp lý và thanh toán điện tử, những điều này đã đưa Việt Nam trở thành một trong những thị trường thương mại điện tử phát triển nhanh nhất Đông Nam Á. Theo dự báo, thương mại điện tử tại Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn 2021 2025 với tốc độ tăng trưởng hàng năm trên 30%. Tuy nhiên, để thương mại điện tử tại Việt Nam phát triển ổn định và hiệu quả giai đoạn tới cần phải đánh giá khách quan, chính xác những kết quả đạt được cũng như chỉ ra những tồn tại của thị trường thương mại điện tử tại Việt Nam. Thông qua số liệu thống kê và dự báo triển vọng của thương mại điện tử tại Việt Nam, bài viết tập trung nghiên cứu thực trạng để từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển thương mại điện tử tại Việt Nam giai đoạn 2021 – 2025.

TI P T C Ế Ụ PHÁT TRI N TH Ể ƯƠ NG M I ĐI N T QU C GIA Ạ Ệ Ử Ố

GIAI ĐO N 202 Ạ 1 - 2025

TÓM T T Ắ

Nh ng năm qua, tữ hương m i đi n tạ ệ ử t iạ Vi t Nam có s tăng t c th nệ ự ố ầ

kỳ d a trên l i th dân s tr , s ph bi n c aự ợ ế ố ẻ ự ổ ế ủ m ng internet,ạ thi t b diế ị

đ ng thông minh cùng v i s hoàn thi n c a n n t ng pháp lý và thanhộ ớ ự ệ ủ ề ảtoán đi n t , nh ng đi u này đã đ a ệ ử ữ ề ư Vi t Nam tr thành m t trong nh ngệ ở ộ ữ

th trị ường thương m i đi n t phát tri n nhanh nh t Đông Nam Á ạ ệ ử ể ấ Theo

d báo, ự thương m i đi n tạ ệ ử t iạ Vi t Nam sẽ ti p t c phát tri n ệ ế ụ ể m nh mẽạtrong giai đo n 202ạ 1 - 2025 v i t c đ tăng trớ ố ộ ưởng hàng năm trên 30%.Tuy nhiên, để thương m i đi n tạ ệ ử t i Vi t Nam phát tri n n đ nh và hi uạ ệ ể ổ ị ệ

qu giai đo n t i ả ạ ớ c n ph i đánh giá khách quan, chính xác nh ng k t quầ ả ữ ế ả

đ t đạ ược cũng nh ư chỉ ra nh ng t n t iữ ồ ạ c a th trủ ị ường thương m i đi n tạ ệ ử

t iạ Vi t Nam ệ Thông qua s li u th ng kê và d báo tri n v ng c a thố ệ ố ự ể ọ ủ ương

m i đi n t t i Vi t Nam, bạ ệ ử ạ ệ ài vi t ế t p trung nghiên c uậ ứ th c tr ngự ạ để từ

đó đ xu t ề ấ m t sộ ố gi i pháp nh m phát tri n thả ằ ể ương m i đi n tạ ệ ử t iạ Vi tệNam giai đo n 2021 – 2025 ạ

T khóa: ừ Phát tri n;ể Thương m i đi n tạ ệ ử; Giai đo n 202ạ 1 – 2025

1 Đ T V N Đ Ặ Ấ Ề

Quy t đ nh s ế ị ố 645/QĐ-TTg c a Th tủ ủ ướng Chính ph v phê duy t kủ ề ệ ế

ho ch t ng th phát tri n thạ ổ ể ể ương m i đi n t qu c gia giai đo n 2021 –ạ ệ ử ố ạ

2025 đã nh n m nh tấ ạ hương m i đi n t là m t trong các lĩnh v c tiênạ ệ ử ộ ựphong c a n n kinh t s , n i các công ngh tiên ti n c a cu c Cách m ngủ ề ế ố ơ ệ ế ủ ộ ạcông nghi p l n th t (CMCN 4.0) đệ ầ ứ ư ượ ức ng d ng r ng rãi đ tăng hi uụ ộ ể ệ

qu c a chu trình kinh doanh, góp ph n hi n đ i hóa h th ng phân ph i,ả ủ ầ ệ ạ ệ ố ốnâng cao năng l c c nh tranh c a doanh nghi p, đ y m nh phát tri n thự ạ ủ ệ ẩ ạ ể ị

trường trong nước và xu t kh u.ấ ẩ K ho ch t ng th phát tri n thế ạ ổ ể ể ương m iạ

đi n t qu c gia giai đo n 2021 – 2025ệ ử ố ạ c n ph iầ ả g n k t ch t chẽ v i cácắ ế ặ ớchi n lế ược, chính sách v ch đ ng tham gia CMCN 4.0, đ nh hề ủ ộ ị ướng pháttri n kinh t s và chuy n đ i s qu c gia.ể ế ố ể ổ ố ố Trong các l c lự ượng thì Doanhnghi p là l c lệ ự ượng nòng c t tri n khai ng d ng thố ể ứ ụ ương m i đi n tạ ệ ửtrong khi nhà nước đóng vai trò qu n lý, thi t l p h t ng và t o môiả ế ậ ạ ầ ạ

trường cho thương m i đi n t phát tri nạ ệ ử ể thông qua mô hình: l a ch n vàự ọ

h tr có tr ng tâm tr ng đi m m t sỗ ợ ọ ọ ể ộ ố lĩnh v c/đ a phự ị ương phát tri nể

thương m i đi n t đ đóng vai trò đ u tàu, d n d t, t o s lan t a trongạ ệ ử ể ầ ẫ ắ ạ ự ỏ

xã h i.ộ

2 N I DUNG Ộ

2.1 T ng quan v s phát tri n c a th ổ ề ự ể ủ ươ ng m i đi n t Vi t ạ ệ ử ệ Nam

Trong nh ng năm g n đây, thữ ầ ương m i đi n t Vi t Nam đã có nh ngạ ệ ử ệ ữ

bước phát tri n nh y v t, ể ả ọ đi m nh nể ấ là s tăng trự ưởng n tấ ượng trongnăm 2018 và 2019 v i ớ doanh s thố ương m i đi n t l n lạ ệ ử ầ ượ ạ ất đ t x p x 9ỉ

t USD và 12 t USD Bên c nh đó, song song v i vi c thúc đ y Chính phỷ ỷ ạ ớ ệ ẩ ủ

đi n t trong cung c p d ch v công, đ ng th i phát tri n h t ng logisticsệ ử ấ ị ụ ồ ờ ể ạ ầ

và thanh toán, h t ng pháp lý, chính sách cho thạ ầ ương m i đi n t ti p t cạ ệ ử ế ụ

được hoàn thi n t o đ ng l c cho thệ ạ ộ ự ương m i đi n t Vi t Nam b t pháạ ệ ử ệ ứ

c v quy mô giá tr th trả ề ị ị ường và chuy n bi n tích c cể ế ự Theo báo cáo c aủe-Conomy Đông Nam Á 2018, được th c hi n gi a Temasek (Singapore) vàự ệ ữGoogle, cho bi t n n kinh t kỹ thu t s c a Vi t Nam nh m t ế ề ế ậ ố ủ ệ ư ộ đi m sángểtích c c, ự đã tăng trưởng 38% trong giai đo n 2015 - 2018, đ t quy mô 9 tạ ạ ỷUSD Trong đó, đáng chú ý là thương m i đi n t năm 2018 tăng g n g pạ ệ ử ầ ấđôi so v i năm 2017, trong khiớ lĩnh v c ự Qu ng cáo và Trò ch i tr c tuy nả ơ ự ếtăng trưởng 50% m i năm S phát tri n c a thỗ ự ể ủ ương m i đi n tạ ệ ử t iạ Vi tệNam cho th y th trấ ị ườ đang ngày càng hoàn thi n và t p trung vào vi cng ệ ậ ệgia tăng giá tr m i h n là ph thu c vào gi m giá, khách hàng đã bi t t pị ớ ơ ụ ộ ả ế ậtrung h n vào tr i nghi m cá nhân, tơ ả ệ ương tác và xã h i hóa.ộ Theo Báo cáoĐông Nam Á e-Conomy 2019 c a Google,ủ Temasek và đ i tác Bain &ốCompany đã công b nh ng con s c th v n n kinh t s Đông Nam Á,ố ữ ố ụ ể ề ề ế ốbao g m 6 th trồ ị ường l n nh t là Indonesia, Malaysia , Philippines,ớ ấSingapore, Thái Lan và Vi t Nam Trong đó, Vi t Nam và Indonesia là hai thệ ệ ị

trường b t phá trong xu hứ ướng phát tri n n n kinh t s so v i các nể ề ế ố ớ ướctrong khu v c, v i t c đ tăng trự ớ ố ộ ưởng vượt 40%/năm, trong khi các nướccòn l i tăngạ trưởng 20-30%/năm

Theo Sách tr ng Th ắ ươ ng m i đi n t Vi t Nam 2020 ạ ệ ử ệ c a C củ ụ

Thương m i đi n t và Kinh t s - B Công Thạ ệ ử ế ố ộ ương, trong giai đo n 5ạnăm th c hi n K ho ch phát tri n thự ệ ế ạ ể ương m i đi n t giai đo n 2016-ạ ệ ử ạ

2020 do Th tủ ướng Chính ph ban hành Quy t đ nh s 1563 / QĐ-TTgủ ế ị ố

ngày 08 tháng 8 năm 2016 là năm đánh d u nhi u thay đ i c a thấ ề ổ ủ ương m iạ

đi n t Vi t Nam Cùng v i t c đ tăng trệ ử ệ ớ ố ộ ưởng cao c a n n kinh t v iủ ề ế ớGDP 7,02%, thương m i đi n t đã góp ph n quan tr ng thúc đ y lu ngạ ệ ử ầ ọ ẩ ồhàng hóa và d ch v , h tr các doanh nghi p, đ c bi t là các doanh nghi pị ụ ỗ ợ ệ ặ ệ ệ

v a và nh đang tìm ki m c h i s n xu t và kinh doanh hi u qu trongừ ỏ ế ơ ộ ả ấ ệ ả

b i c nh h i nh p sâu r ng và s lan t a c a Công nghi p 4.0 M c tiêuố ả ộ ậ ộ ự ỏ ủ ệ ụ

đ t ra trong Quy ho ch t ng th đ n năm 2020 là 30% dân s sẽ tham giaặ ạ ổ ể ế ốmua s m tr c tuy n v i giá tr trung bình hàng năm kho ng 350 USD /ắ ự ế ớ ị ả

người; giao d ch tr c ti p gi a doanh nghi p và khách hàng tăng 20% /ị ự ế ữ ệnăm, đ t 10 t USD và chi m 5% t ng m c bán l hàng hóa và d ch v cạ ỷ ế ổ ứ ẻ ị ụ ả

nước M c tiêu này đụ ược th c hi n vào năm 2019 khi doanh s thự ệ ố ương

m i đi n t B2C Vi t Nam vạ ệ ử ệ ượt k ho ch 10,8 t USD, chi m 4,9% t ngế ạ ỷ ế ổ

m c bán l hàng tiêu dùng và d ch v c nứ ẻ ị ụ ả ướ , 42% dân s tham gia muac ố

s m tr c tuy n Vi t Nam có t c đ tăng trắ ự ế ệ ố ộ ưởng thương m i đi n t đ ngạ ệ ử ứ

đ u trong 3 khu v c Đông Nam Á Năm 2019, Vi t Nam s h u 61 tri uầ ự ệ ở ữ ệ

người dùng Internet Người Vi t Nam trung bình dành 3 gi 12 phút sệ ờ ử

d ng Internet trên thi t b di đ ng, t p trung vào các ng d ng m ng xãụ ế ị ộ ậ ứ ụ ạ

h i và thông tin liên l c (52%), các ng d ng xem video (20%) và trò ch iộ ạ ứ ụ ơ(11%) v i các ng d ng tớ ứ ụ ương t cho công vi c 2020 c a We Are Social vàự ệ ủHootsuite cũng cho th y r ng m t ngấ ằ ộ ười tiêu dùng tr c tuy n Vi t Namự ế ệtiêu th trung bình kho ng 132 USD vào năm 2019, t l giao d ch thụ ả ỷ ệ ị ương

m i đi n t mà ngạ ệ ử ười tiêu dùng th c hi n trên thi t b di đ ng là 53%ự ệ ế ị ộ

t ng giao d ch thổ ị ương m i đi n t Nhìn chung, s phát tri n c a thạ ệ ử ự ể ủ ương

m i đi n t Vi t Nam trong nh ng năm g n đây đạ ệ ử ở ệ ữ ầ ược th hi n nh ngể ệ ở ữnét chính sau: Th nh t, thi t b di đ ng c m tay đã tr thành phứ ấ ế ị ộ ầ ở ương ti nệmua hàng chính trong s phát tri n c a thự ể ủ ương m i đi n t Vi t Nam.ạ ệ ử ệ

Th ng kê c aố ủ Kênh thông tin Kinh t và Tài chính Hoa Kỳ vàế emarketer.comcho th y r ng ph n l n khách hàng và ngấ ằ ầ ớ ười mua s m tr c tuy n t i Vi tắ ự ế ạ ệNam hi n nay có xu hệ ướng s d ng các thi t b di đ ng (đi n tho i diử ụ ế ị ộ ệ ạ

đ ng, máy tính b ng ) đ th c hi n các ho t đ ng và hành vi mua hàng vàộ ả ể ự ệ ạ ộbán s n ph m tr c tuy n, nhi u h n s ngả ẩ ự ế ề ơ ố ười mua qua máy tính xách tay

ho c máy tính đ bàn Sách tr ng Thặ ể ắ ương m i đi n t Vi t Nam 2019 vàạ ệ ử ệSách tr ng Thắ ương m i đi n t Vi t Nam 2020 công b k t qu kh o sátạ ệ ử ệ ố ế ả ả

1002 người tham gia ho t đ ng thạ ộ ương m i đi n t trên toàn qu c v vi cạ ệ ử ố ề ệ

s d ng các phử ụ ương ti n đi n t đ đ t hàng tr c tuy n cho th y: Nămệ ệ ử ể ặ ự ế ấ

2018, t l dân s s d ng thi t b di đ ng đ đ t hàng tr c tuy n chi mỷ ệ ố ử ụ ế ị ộ ể ặ ự ế ế81% Năm 2019, t l này sẽ còn cao h n khi dân s s d ng thi t b diỷ ệ ơ ố ử ụ ế ị

đ ng đ mua hàng chi m 90%, trong khi t l dân s s d ng máy tínhộ ể ế ỷ ệ ố ử ụxách tay và máy tính đ bàn đ mua s m tr c tuy n chi m 61% vào nămể ể ắ ự ế ế

2018 thì năm 2019 t l này đã gi m xu ng còn 36 Th trỷ ệ ả ố ị ường EC Vi t Namệ2019-2020 do Q & Me th c hi n kh o sát 535 ngự ệ ả ười dùng t i Hà N i vàạ ộThành ph H Chí Minh cho th y vai trò c a đi n tho i thông minh trongố ồ ấ ủ ệ ạ

vi c tăng doanh s bán l tr c tuy n t i Vi t Nam đệ ố ẻ ự ế ạ ệ ược ph n ánh qua 79%ả

người mua th c hi n mua hàng qua ng d ng dành cho thi t b di đ ng vàự ệ ứ ụ ế ị ộtrình duy t trên thi t b di đ ng chi m 51% vào năm 2019 Đi u này khi nệ ế ị ộ ế ề ếthi t b di đ ng tr thành phế ị ộ ở ương ti n mua s m tr c tuy n ph bi n ệ ắ ự ế ổ ế ở

Vi t Nam và giúp ngệ ười dùng l p l i mua hàng khi h ti p xúc nhi u h nặ ạ ọ ế ề ơ

v i ngớ ười bán

Hình 2: Các thi t b dùng đ mua s m tr c tuy n ế ị ể ắ ự ế

(Ngu n: [11])ồ

Th hai, thứ ương m i đi n t trên n n t ng m ng xã h i phát tri nạ ệ ử ề ả ạ ộ ể

m nh mẽ Theo Digital 2020Report c a We are Social and Hoot Suite, tínhạ ủ

đ n tháng 7 năm 2020, s lế ố ượng người dùng Facebook t i Vi t Nam làạ ệkho ng 64 tri u ngả ệ ười, đ ng th 7 trên th gi i ch sau các qu c gia: nứ ứ ế ớ ỉ ố Ấ

Đ - Mỹ - Indonesia - Brazil - Mexico - Philippines Th ng kê c aộ ố ủNapoleonCat cũng cho th y, t ng s ngấ ổ ố ười dùng Facebook t i Vi t Namạ ệ

2020 có 69.280.000 người dùng tính đ n h t tháng 6/2020, chi m 70,1%ế ế ếtoàn dân s Nh v y, so v i 45,3 tri u ngố ư ậ ớ ệ ười vào năm 2019, thì đ n nămế

2020, người dùng Facebook t i Vi t Nam đã tăng 24 tri u ngạ ệ ệ ười, tương

đương v i m c tăng 53,3% V i kho ng 70 tri u ngớ ứ ớ ả ệ ười dùng tích c c trênựcác trang m ng xã h i Vi t Nam hi n nay và h u h t các m ng xã h iạ ộ ở ệ ệ ầ ế ạ ộ

hi n nay đ u có thêm nút "mua" đ giúp ngệ ề ể ười mua th c hi n mua s mự ệ ắngay l p t c t c là trên trang m ng xã h i c a ngậ ứ ứ ạ ộ ủ ười bán mà không c nầ

ph i truy c p trang web bán hàng Đi u này đã d n đ n vi c thả ậ ề ẫ ế ệ ương m iạ

đi n t trên các n n t ng m ng xã h i tr thành hình th c giao d ch tíchệ ử ề ả ạ ộ ở ứ ị

c c nh t t i Vi t Nam cho đ n nay bán l tr c tuy n khi h n 79% ngự ấ ạ ệ ế ẻ ự ế ơ ườidùng đã mua hàng tr c tuy n thông qua m ng xã h i T l mua hàng trênự ế ạ ộ ỷ ệ

m ng xã h i tăng lên theo t ng năm, và Facebook thạ ộ ừ ường đượ ử ục s d ng để

mua s m Ngoài ra, Sách tr ng Thắ ắ ương m i đi n t Vi t Nam 2020 c a Cạ ệ ử ệ ủ ơquan Thương m i đi n t và Kinh t s Vi t Nam v i kh o sát 1002 ngạ ệ ử ế ố ệ ớ ả ườitrên toàn qu c đã ch ra r ng kênh mua s m tr c tuy n chính c a ngố ỉ ằ ắ ự ế ủ ười

Vi t là di n đàn và m ng xã h i v i m c tăng trệ ễ ạ ộ ớ ứ ưởng t 36% năm 2018 lênừ57% vào năm 2019, trong khi t l ngỷ ệ ười mua s m tr c tuy n trên cácắ ự ếtrang web thương m i đi n t đã gi m t 74% năm 2018 xu ng 52% vàoạ ệ ử ả ừ ốnăm 2019 Ngoài ra, phát tr c ti p v n là cách bán hàng ph bi n nh t trênự ế ẫ ổ ế ấ

m ng xã h i, vì tính tạ ộ ương tác t c thì cao gi a hai đ i tứ ữ ố ượng mua và bán

B n đ Thả ồ ương m i đi n t Vi t Nam 2019-2020 do iPrice ph i h p v iạ ệ ử ệ ố ợ ớSimilarWeb, App Annie và YouNet Media th c hi n cho th y phát tr c ti pự ệ ấ ự ếtrên thi t b di đ ng đang là xu hế ị ộ ướng c nh tranh chính khi c 4 Sàn giaoạ ả

d ch thị ương m i đi n t B2C l n nh t Vi t Nam l n lạ ệ ử ớ ấ ệ ầ ượt tung ralivestream tính năng trên ng d ng và t ch c các chứ ụ ổ ứ ương trình gi i trí,ảkhuy n mãi quy mô l n đ qu ng bá tính năng này.ế ớ ể ả

Hình 3: Livestream đ ượ c s d ng t i các Sàn giao d ch TMĐT B2C ử ụ ạ ị

l n nh t Vi t Nam ớ ấ ệ

(Ngu n: [10])ồ

Th ba, ranh gi i gi a thứ ớ ữ ương m i truy n th ng và thạ ề ố ương m i đi nạ ệ

t đang m d n do s phát tri n c a thử ờ ầ ự ể ủ ương m i đi n t đa kênh đ cácạ ệ ử ểdoanh nghi p có th hi n di n m i lúc, m i n i trên các thi t b mà ngệ ể ệ ệ ọ ọ ơ ế ị ườitiêu dùng đang s d ng Th ng kê c a C c Thử ụ ố ủ ụ ương m i đi n t và Kinh tạ ệ ử ế

s Vi t Nam th hi n trong Sách tr ng Thố ệ ể ệ ắ ương m i đi n t Vi t Nam 2019ạ ệ ử ệ

v i kh o sát các hình th c thớ ả ứ ương m i đi n t c a 4256 doanh nghi p vàạ ệ ử ủ ệSách tr ng Thắ ương m i đi n t Vi t Nam 2020 kh o sát 3890 doanhạ ệ ử ệ ảnghi p cho th y: Năm 2018 có 44% doanh nghi p s d ng trang web vàệ ấ ệ ử ụ45% doanh nghi p s d ng trang web vào năm 2019; t l doanh nghi pệ ử ụ ỷ ệ ệ

s d ng m ng xã h i đ th c hi n ho t đ ng bán hàng chi m 36% nămử ụ ạ ộ ể ự ệ ạ ộ ế

2018 và 39% năm 2019; t l doanh nghi p s d ng S giao d ch thỷ ệ ệ ử ụ ở ị ương

m i đi n t đ kinh doanh chi m 12% vào năm 2018 và tăng lên 17% vàoạ ệ ử ể ếnăm 2019; T l doanh nghi p s d ng ng d ng di đ ng đ kinh doanhỷ ệ ệ ử ụ ứ ụ ộ ểchi m 13% vào năm 2018 và tăng lên 16% vào năm 2019 Vi c doanhế ệnghi p s d ng nhi u kênh đ kinh doanh đã t o nên s quen thu c.ệ ử ụ ề ể ạ ự ộThu c v , an i và gia tăng ni m tin c a ngộ ề ủ ề ủ ười tiêu dùng tr c tuy n, vì v yự ế ậ

người tiêu dùng tr c tuy n có xu hự ế ướng tham gia nhi u h n vào các giaoề ơ

d ch thị ương m i đi n t Đây là m t trong nhi u nguyên nhân c b n t oạ ệ ử ộ ề ơ ả ạnên s tăng trự ưởng đ t bi n c a thộ ế ủ ương m i đi n t Vi t Nam trongạ ệ ử ệ

nh ng năm g n đây, đ c bi t là trong hai năm 2018 và 2019 Th t , sữ ầ ặ ệ ứ ư ựtham gia sâu h n c a các doanh nghi p, t ch c nơ ủ ệ ổ ứ ước ngoài vào th trị ường

thương m i đi n t Vi t Nam Google, Alibaba, SEA, SBI Holdings Đây làạ ệ ử ệ

d u hi u cho th y ti m năng phát tri n c a th trấ ệ ấ ề ể ủ ị ường thương m i đi n tạ ệ ử

Vi t Nam trong nh ng năm t i Đi m sáng và đáng chú ý nh t c a thệ ữ ớ ể ấ ủ ị

trường thương m i đi n t Vi t Nam trong th i gian qua có lẽ là s thamạ ệ ử ệ ờ ựgia ngày càng sâu, r ng và c nh tranh m nh mẽ c a các doanh nghi p, tộ ạ ạ ủ ệ ổ

ch c nứ ước ngoài tham gia th trị ường thương m i đi n t Vi t Nam Cạ ệ ử ệ ụ

th : SBI Holdings c a Nh t B n b sung 51 tri u USD vào Sendo vào đ uể ủ ậ ả ổ ệ ầnăm 2018 Cũng trong năm 2018, Alibaba đ u t thêm 2 t USD vào Lazadaầ ư ỷĐông Nam Á và SEA tăng thêm 1.200 t đ ng tỷ ồ ương đương 50 tri u USDệ

v n cho Shopee t i Vi t Nam Đây là s ki n đánh d u quy t tâm c nhố ạ ệ ự ệ ấ ế ạtranh c a các doanh nghi p trong cu c chi n giành th ph n t i th trủ ệ ộ ế ị ầ ạ ị ường

Vi t Nam - th trệ ị ường được d báo sẽ đ t giá tr lên t i 23 t USD vào nămự ạ ị ớ ỷ

2025 và tăng trưởng trên 30% m i năm Đi u này m ra nhi u c h i đỗ ề ở ề ơ ộ ể

Vi t Nam phát tri n th trệ ể ị ường thương m i đi n t tạ ệ ử ương x ng v i ti mứ ớ ềnăng v n có và v trí chi n lố ị ế ược trong khu v c Đông Nam Á V i hai 'thự ớ ủlĩnh' là Hà N i và Thành ph H Chí Minh trong s 7 thành ph l n đangộ ố ồ ố ố ớphát tri n n n kinh t kỹ thu t s c a khu v c, Vi t Nam đã tr thànhể ề ế ậ ố ủ ự ệ ở

đi m đ n đ u t l n th ba trong khu v c, v i 600 tri u USD đ u t tể ế ầ ư ớ ứ ự ớ ệ ầ ư ừnăm 2018 đ n n a đ u năm 2019 S lế ử ầ ố ượng đ u t tuy ít h n nh ng v iầ ư ơ ư ớgiá tr cao h n trong năm 2019 M t s kho n đ u t vào MoMo, Sendo,ị ơ ộ ố ả ầ ưTopica t các nhà đ u t qu c t đóng góp vào Vi t Nam đã tr thành đi mừ ầ ư ố ế ệ ở ể

đ n đ u t Báo cáo eConomy Đông Nam Á 2019 c a Google, Temasek vàế ầ ư ủBain & Company cho th y ni m tin c a nhà đ u t vào Vi t Nam - qu c giaấ ề ủ ầ ư ệ ố

được tài tr nhi u th ba trong khu v c sau Indonesia và Singapore, đangợ ề ứ ựtăng lên Trong 4 năm qua, n n kinh t Internet Vi t Nam đã thu hút đề ế ệ ược

g n 1 t USD v n tài tr , v i năm 2019 đầ ỷ ố ợ ớ ược coi là năm k l c c a thỷ ụ ủ ương

m i đi n t trong vi c thu hút đ u t nạ ệ ử ệ ầ ư ước ngoài

Hình 4: Đ u t tr c ti p n ầ ư ự ế ướ c ngoài vào n n kinh t Internet ề ế

Vi t Nam ệ

(Ngu n: [8])ồ

Th năm, c s h t ng pháp lý v thứ ơ ở ạ ầ ề ương m i đi n t giai đo nạ ệ ử ạ

2016 - 2020 c b n hoàn thi n v i các quy đ nh v qu n lý thu trongơ ả ệ ớ ị ề ả ế

thương m i đi n t (Lu t Qu n lý thu 2019) Theo đó, các doanh nghi pạ ệ ử ậ ả ế ệ

ho t đ ng trong lĩnh v c thạ ộ ự ương m i đi n t đã ho c sẽ th c hi n giaoạ ệ ử ặ ự ệ

d ch đi n t v i c quan thu , xây d ng c s h t ng CNTT, có h th ngị ệ ử ớ ơ ế ự ơ ở ạ ầ ệ ố

ph n m m k toán, ph n m m phân ph i hóa đ n đi n t đáp ng vi cầ ề ế ầ ề ố ơ ệ ử ứ ệtra c u, l p hóa đ n đi n t , l u tr d li u hóa đ n đi n t theo quy đ nhứ ậ ơ ệ ử ư ữ ữ ệ ơ ệ ử ị

và đ m b o truy n d li u hóa đ n đi n t cho ngả ả ề ữ ệ ơ ệ ử ười mua và c quanơthu , s d ng hóa đ n đi n t không có mã c a c quan thu khi bán hàngế ử ụ ơ ệ ử ủ ơ ếhóa cung c p d ch v , không phân bi t giá tr c a m i l n bán hàng hóa,ấ ị ụ ệ ị ủ ỗ ầcung ng d ch v (kho n 2 Đi u91) Đ i v i ho t đ ng thứ ị ụ ả ề ố ớ ạ ộ ương m i đi nạ ệ

t , kinh doanh d a trên kỹ thu t s và các d ch v khác do nhà cung c p ử ự ậ ố ị ụ ấ ở

nước ngoài không có c s thơ ở ường trú t i Vi t Nam cung c p, nhà cung c pạ ệ ấ ấ

b ng xe ô tô, trong đó quy đ nh rõ trách nhi m c a nhà cung c p ph nằ ị ệ ủ ấ ầ

m m ng d ng h tr k t n i v n t i (Đi u 35) Ngoài ra, hàng lo t quyề ứ ụ ỗ ợ ế ố ậ ả ề ạ

đ nh v an toàn, an ninh thông tin (Lu t An ninh m ng 2018), ho t đ ngị ề ậ ạ ạ ộmua bán hàng hóa và các ho t đ ng liên quan tr c ti p đ n mua bán hàngạ ộ ự ế ếhóa c a nhà đ u t nủ ầ ư ước ngoài, t ch c kinh t có v n đ u t nổ ứ ế ố ầ ư ước ngoài

t i Vi t Nam đ cung c p d ch v thạ ệ ể ấ ị ụ ương m i đi n t (Ngh đ nhạ ệ ử ị ị09/2018 / NĐ-CP); v giao d ch đi n t trong ho t đ ng tài chính (Nghề ị ệ ử ạ ộ ị

đ nh s 165/2018 / NĐ-CP) cũng đã đị ố ược ban hành Th c t này đã t oự ế ạnhi u ti n đ pháp lý thu n l i cho các c quan qu n lý Nhà nề ề ề ậ ợ ơ ả ước trong

vi c qu n lý, giám sát và giúp đ doanh nghi p Th sáu, nh n th c c a cácệ ả ỡ ệ ứ ậ ứ ủdoanh nghi p, c s cung c p hàng hóa, d ch v ch p nh n thanh toánệ ơ ở ấ ị ụ ấ ậkhông dùng ti n m t đã có chuy n bi n tích c c Theo Sách tr ng Thề ặ ể ế ự ắ ương

m i đi n t Vi t Nam 2020 c a C c Kinh t s và Thạ ệ ử ệ ủ ụ ế ố ương m i đi n tạ ệ ử

Vi t Nam cho th y, ngệ ấ ười dân có th s d ng phể ử ụ ương th c thanh toánứkhông dùng ti n m t t i 100% siêu th , trung tâm mua s m, c s phânề ặ ạ ị ắ ơ ở

ph i hi n đ i; 100% các đ n v cung c p d ch v đi n và vi n thông ch pố ệ ạ ơ ị ấ ị ụ ệ ễ ấ

nh n thanh toán không dùng ti n m t; 40% c s cung c p nậ ề ặ ơ ở ấ ước ch pấ

nh n thanh toán không dùng ti n m t -thậ ề ặ ương m i ph kh p các t nhạ ủ ắ ỉthành trên c nả ước S lố ượng các doanh nghi p b u chính tham gia vàoệ ưchu i cung ng thỗ ứ ương m i đi n t ngày càng tăng Theo Sách tr ngạ ệ ử ắ

Thương m i đi n t Vi t Nam 2020 cho th y: đ n cu i năm 2018, t ng sạ ệ ử ệ ấ ế ố ổ ố

đi m cung c p d ch v b u chính toàn th trể ấ ị ụ ư ị ường đ t trên 16.400 đi m,ạ ểtrong đó có kho ng 13.000 đi m thu c m ng b u chính công c ng - Ngànhả ể ộ ạ ư ộ

Thương m i t i Vi t Nam - Phiên b n 2018 c a M ng Doanh nghi p Vi tạ ạ ệ ả ủ ạ ệ ệNam - EU (EVBN) trích d n Ken Research 2018 cho th y th trẫ ấ ị ường E-logistics t i Vi t Nam tr giá 90 tri u EUR, tạ ệ ị ệ ương đương kho ng 103 tri uả ệUSD vào năm 2018 và d ki n sẽ có m c trung bình t c đ tăng trự ế ứ ố ộ ưởnghàng năm kho ng 42,1% đ n năm 2022 Th c t này ch ng t s phátả ế ự ế ứ ỏ ựtri n và ti m năng c a th trể ề ủ ị ường d ch v logistics đ i v i ho t đ ngị ụ ố ớ ạ ộ

thương m i đi n t và thông qua đó góp ph n quan tr ng vào s tăngạ ệ ử ầ ọ ự

trưởng c a thủ ương m i đi n t Vi t Nam trong th i gian qua và th i gianạ ệ ử ệ ờ ờ

t i.ớ

Hình 5: T c đ tăng tr ố ộ ưở ng c a th tr ủ ị ườ ng d ch v logistics Vi t ị ụ ệ Nam

(Ngu n: [6])ồ

2.2 Nh ng t n t i c a th ữ ồ ạ ủ ươ ng m i đi n t Vi t Nam hi n nay ạ ệ ử ệ ệ

M c dù thặ ương m i đi n t Vi t Nam hi n nay đã phát tri n kháạ ệ ử ệ ệ ểnhanh chóng, n tấ ượng và được d đoán sẽ ti p t c tăng trự ế ụ ưởng m nhạtrong th i gian t i, tuy nhiên, th trờ ớ ị ường thương m i đi n t Vi t Nam hi nạ ệ ử ệ ệnay v n đang lũng đo n các v n đ sau: Th nh t, ni m tin c a ngẫ ạ Ở ấ ề ứ ấ ề ủ ườitiêu dùng đ i v i các giao d ch tr c tuy n ch a cao, có th th y rõ r ngố ớ ị ự ế ư ể ấ ằ

h u h t các giao d ch thầ ế ị ương m i đi n t Vi t Nam hi n nay ch y u sạ ệ ử ở ệ ệ ủ ế ử

d ng hình th c COD (Giao hàng t n n i - Thanh toán khi nh n hàng) T lụ ứ ậ ơ ậ ỷ ệ

1002 cá nhân trên toàn qu c theo Sách tr ng Thố ắ ương m i đi n t Vi tạ ệ ử ệNam 2020 c a C c Thủ ụ ương m i đi n t và Kinh t s Vi t Nam cho th y:ạ ệ ử ế ố ệ ấ

M c dù đã gi m so v i năm 2018 nh ng vi c s d ng ti n m t khi nh nặ ả ớ ư ệ ử ụ ề ặ ậhàng theo hình th c COD đ thanh toán đi n t -giao d ch thứ ể ệ ử ị ương m i v nạ ẫchi m 86% trong năm 2019 Trong khi đó, vi c s d ng th ATM n i đ a,ế ệ ử ụ ẻ ộ ị

s d ng th tín d ng và th ghi n đ thanh toán trong năm 2019 ch làử ụ ẻ ụ ẻ ợ ể ỉ39% và 17% Năm 2018, t l s d ng th ATM n i đ a và s d ng th tínỷ ệ ử ụ ẻ ộ ị ử ụ ẻ

d ng và th ghi n đ thanh toán l n lụ ẻ ợ ể ầ ượt là 42% và 31% , có t i 72%ớ

thanh toán cho các giao d ch mua s m tr c tuy n là s d ng ti n m t, sị ắ ự ế ử ụ ề ặ ử

d ng th thanh toán ch chi m 17,7%, trong khi chuy n kho n đi n tụ ẻ ỉ ế ể ả ệ ửchi m 10,3%.ế

Hình 6: Ph ươ ng th c thanh toán s d ng cho các giao d ch tr c ứ ử ụ ị ự tuy n c a Vi t Nam ế ủ ệ

(Ngu n: [1]) ồ

Th ng kê năm 2019 t T p đoàn D li u Qu c t (IDG), g n 40% dânố ừ ậ ữ ệ ố ế ầ

s Vi t Nam có tài kho n k toán nh ng 80% chi tiêu hàng ngày là s d ngố ệ ả ế ư ử ụ

ti n m t , 98% s d ng ti n m t Khi thanh toán các m t hàng dề ặ ử ụ ề ặ ặ ưới 100nghìn đ ng và g n 85% giao d ch t i ATM là giao d ch rút ti n m t cácồ ầ ị ạ ị ề ặtrang thương m i t i Vi t Nam, chi m 35,6% t ng giá tr giao d ch nămạ ạ ệ ế ổ ị ị

2019 Ti p theo là thanh toán th và chuy n kho n, l n lế ẻ ể ả ầ ượt chi m 28,4%ế

và 20,5% Các gi i pháp thanh toán thay th đang d n chi m u th vàả ế ầ ế ư ế

hi n chi m 15,5% th ph n.ệ ế ị ầ

Hình 7: Các ph ươ ng th c thanh toán đ ứ ượ c s d ng trong th ử ụ ươ ng

m i đi n t Vi t Nam ạ ệ ử ệ

(Ngu n: [7])ồ

Th hai, th t thu thu trong thứ ấ ế ương m i đi n t C c Thu đã cóạ ệ ử ụ ế

nh ng bữ ước ti n đáng k trong vi c ng d ng các ti n b c a công nghế ể ệ ứ ụ ế ộ ủ ệthông tin cho ngườ ội n p thu nh : Hình thành đ i ngũ cán b chuyên tráchế ư ộ ộtrong toàn ngành đ cung c p các d ch v h tr ngể ấ ị ụ ỗ ợ ười n p thu ; thànhộ ế

l p và phát tri n trang thông tin t ng h p (Website) c a ngành thu và t iậ ể ổ ợ ủ ế ạ

m t s c c thu đ a phộ ố ụ ế ị ương cũng đã có trang thông tin riêng cung c pấthông tin v pháp lu t thu và qu n lý thu ; cung c p ph n m m h trề ậ ế ả ế ấ ầ ề ỗ ợ

ngườ ội n p thu kê khai thu Th c t nhi u năm qua, các c quan qu n lýế ế ự ế ề ơ ảNhà nước đã xác đ nh rõ thu trong thị ế ương m i đi n t là ngu n thu l nạ ệ ử ồ ớ

nh ng đ n nay v n ch a có gi i pháp Đ thu thu hi u qu , đóng góp c aư ế ẫ ư ả ể ế ệ ả ủTMĐT vào ngân sách Nhà nước còn r t h n ch Đó là h n ch và cũng làấ ạ ế ạ ếyêu c u phát tri n thầ ể ương m i đi n t Vi t Nam trong th i gian t i Thạ ệ ử ệ ờ ớ ứ

ba, v n đ hàng gi , hàng nhái, hàng kém ch t lấ ề ả ấ ượng, hàng không đúng v iớ

mô t c a ngả ủ ười bán và v n đ b o v thông tin cá nhân, b o v quy n l iấ ề ả ệ ả ệ ề ợ

c a ngủ ười tiêu dùng khi tham gia giao d ch D ch mua s m tr c tuy n v nị ị ắ ự ế ẫcòn nhi u b t c p Ví d : B n đ "đề ấ ậ ụ ả ồ ường lưỡi bò" được rao bán trênshopee và sau đó c quan ch c năng cũng đã thu gi 30 trơ ứ ữ ường h p b n đợ ả ồ

"đường lưỡi bò" được bán trên Shopee Đi u này cho th y tình tr ng trôiề ấ ạ

n i hàng kém ch t lổ ấ ượng, hàng gi , hàng nhái, th m chí là hàng trái phépả ậđang được bán tr c tuy n tràn lan trên các Sàn giao d ch thự ế ị ương m i đi nạ ệ

t B2C và các trang m ng xã h i đang xu t hi n khá ph bi n t i Vi t Nam.ử ạ ộ ấ ệ ổ ế ạ ệtrên toàn qu c c a C quan Thố ủ ơ ương m i đi n t và Kinh t s đạ ệ ử ế ố ược thể

hi n trong Báo cáo Sách tr ng v Thệ ắ ề ương m i đi n t Vi t Nam 2019ạ ệ ử ệ(kh o sát 1692 cá nhân) và Báo cáo tr ng Paperof Thả ắ ương m i đi n t Vi tạ ệ ử ệNam 2020 (kh o sát 1002 cá nhân) cho th y tr ng i l n nh t đ i v iả ấ ở ạ ớ ấ ố ớ

người dùng khi mua hàng trên m ng là s n ph m kém ch t lạ ả ẩ ấ ượng so v iớ

qu ng cáo, gi i thi u ho c cam k t c a ngả ớ ệ ặ ế ủ ười bán, năm 2018 l n lầ ượtchi m 83% và năm 2019 là 72%.ế

Th t , ngu n nhân l c thứ ư ồ ự ương m i đi n t nạ ệ ử ở ước ta hi n nay đangệthi u h t c v s lế ụ ả ề ố ượng và ch t lấ ượng, do ph n l n ng viên trong lĩnhầ ớ ứ

v c này ch a đự ư ược đào t o bài b n Theo Sách tr ng Thạ ả ắ ương m i đi n tạ ệ ử

Vi t Nam 2019 (kh o sát 4.256 doanh nghi p trong nệ ả ệ ước) và Sách tr ngắ

Thương m i đi n t Vi t Nam 2020 (kh o sát 3890 doanh nghi p trongạ ệ ử ệ ả ệ

nước) c a C quan Thủ ơ ương m i đi n t và Kinh t kỹ thu t s Vi t Nam,ạ ệ ử ế ậ ố ệcho th y: cho 31% doanh nghi p khó khăn trong vi c tuy n d ng nhân sấ ệ ệ ể ụ ự

có kỹ năng trong lĩnh v c thự ương m i đi n t và CNTT trong năm 2017;ạ ệ ử28% doanh nghi p g p khó khăn v v n đ này trong năm 2018; 30%ệ ặ ề ấ ềdoanh nghi p g p khó khăn trong vi c tuy n d ng nhân l c thệ ặ ệ ể ụ ự ương m iạ

đi n t và CNTT trong năm 2019 Nh v y, v n đ khó khăn v tuy n d ngệ ử ư ậ ấ ề ề ể ụnhân s chuyên v thự ề ương m i đi n t và CNTT c a các doanh nghi pạ ệ ử ủ ệđang có xu hướng gia tăng Trong khi đó, t l doanh nghi p có cán b phỷ ệ ệ ộ ụtrách thương m i đi n t có xu hạ ệ ử ướng gi m, c th : năm 2017 t l này làả ụ ể ỷ ệ30%, nh ng năm 2018 gi m xu ng 28% và ti p t c gi m xu ng 27% vàoư ả ố ế ụ ả ốnăm 2019 k t qu v kỹ năng thế ả ề ương m i đi n t và CNTT mà doanhạ ệ ửnghi p đang c n và khó tuy n d ng bao g m: kỹ năng khai thác và s d ngệ ầ ể ụ ồ ử ụ

ng d ng th ng m i đi n t (tăng t 45% năm 2018 lên 49% năm 2019);

qu n tr website và giao d ch thả ị ị ương m i đi n t sàn v n có nhu c u l nạ ệ ử ẫ ầ ớ

đ i v i doanh nghi p nh ng theo k t qu kh o sát, t l này đang có xuố ớ ệ ư ế ả ả ỷ ệ

hướng gi m (t 49% năm 2018 xu ng 46% năm 2019) V các kỹ năngả ừ ố ềkhác, doanh nghi p cũng g p nhi u khó khăn, c th : Kỹ năng l p kệ ặ ề ụ ể ậ ế

ho ch và tri n khai các d án thạ ể ự ương m i đi n t (tăng t 42% năm 2018ạ ệ ử ừ

lên 45% năm 2019); Kỹ năng qu n lý c s d li u (tăng t 43% năm 2018ả ơ ở ữ ệ ừlên 45% năm 2019); Kỹ năng ti p th tr c tuy n (tăng t 35% năm 2018ế ị ự ế ừlên 39% năm 2019); Kỹ năng tri n khai thanh toán tr c tuy n tăng nh tể ự ế ẹ ừ28% năm 2018 lên 29% năm 2019 Th c t này cho th y nhu c u nhân l cự ế ấ ầ ự

thương m i đi n t c a các doanh nghi p là r t l n, nh ng các doanhạ ệ ử ủ ệ ấ ớ ưnghi p hi n nay v n đang thi u nhân l c có trình đ chuyên môn t t đệ ệ ẫ ế ự ộ ố ểđáp ng Th nh t, nguy c l a đ o ngứ ứ ấ ơ ừ ả ười dùng tr c tuy n đ thu th pự ế ể ậthông tin v phề ương ti n thanh toán nh m đánh c p tài kho n moneyinệ ằ ắ ảđang ngày càng gia tăng Trước đây, phương th c l a đ o ph bi n c a đ iứ ừ ả ổ ế ủ ố

tượng là s d ng b t kỳ s đi n tho i nào (SIM rác) đ phát tán n i dungử ụ ấ ố ệ ạ ể ộ

l a đ o Vi c l a đ o này đã đừ ả ệ ừ ả ược c nh báo và tuyên truy n đ n m iả ề ế ọ

người b ng nhi u cách khác nhau Tuy nhiên, th i gian g n đây, các đ iằ ề ờ ầ ố

tượng l a đ o đã thay đ i phừ ả ổ ương th c, th đo n đ gi m o tin nh n tứ ủ ạ ể ả ạ ắ ừcác ngân hàng, nguy hi m h n là nh ng tin nh n gi m o này để ơ ữ ắ ả ạ ượ ưc l ucùng th m c v i tin nh n ngân hàng th t trên đi n tho i di đ ng c aư ụ ớ ắ ậ ệ ạ ộ ủ

người dùng ho c cùng đ a ch email v i ngân hàng th t Do đó, khách hàngặ ị ỉ ớ ậ

c a các ngân hàng sẽ d nh m tủ ễ ầ ưởng đây là thông báo chính th c c a ngânứ ủhàng ho c các c quan liên quan Đây là m t th thu t r t tinh vi và hoànặ ơ ộ ủ ậ ấtoàn m i B ng nhi u ngu n khác nhau, sau khi l y đớ ằ ề ồ ấ ược thông tin kháchhàng c a các ngân hàng, các đ i tủ ố ượng sẽ g i tin nh n gi m o ngân hàngử ắ ả ạcho khách hàng đó Trong n i dung các tin nh n gi m o này luôn có độ ắ ả ạ ường

d n đ n các trang web gi m o do các đ i tẫ ế ả ạ ố ượng qu n lý (các trang webảnày trùng tên v i trang web chính th c c a các ngân hàng) nên ngớ ứ ủ ười dân

d nh m tễ ầ ưởng , m t c nh giác Khi ngấ ả ười dùng truy c p vào đậ ường d nẫtrong n i dung tin nh n, h th ng sẽ t đ ng hi n th m t trang web giộ ắ ệ ố ự ộ ể ị ộ ả

m o có giao di n, logo gi ng v i trang web chính th c c a ngân hàng vàạ ệ ố ớ ứ ủ

được yêu c u đi n các thông tin nh : Tên đăng nh p, m t kh u, mã OTP ầ ề ư ậ ậ ẩKhi n m đắ ược thông tin, các đ i tố ượng sẽ ki m soát để ược tài kho n chuy nả ể

ti n tr c tuy n c a khách hàng và th c hi n các hành vi: Chuy n kho n,ề ự ế ủ ự ệ ể ả

th u chi, n p th tín d ng, đăng ký kho n vay tr c tuy n M t hình th cấ ạ ẻ ụ ả ự ế ộ ứ

l a đ o khác đ i v i ngừ ả ố ớ ườ ử ụi s d ng ví đi n t cũng đang gia tăng Ngày nay,ệ ử

l i d ng s s h c a nhi u khách hàng đã gi danh kỹ thu t viên, nhânợ ụ ự ơ ở ủ ề ả ậviên chăm sóc khách hàng c a các đ n v Ví đi n t đ liên h và x lý l iủ ơ ị ệ ử ể ệ ử ỗ

kỹ thu t tài kho n c a khách hàng Sau đó yêu c u khách hàng cung c pậ ả ủ ầ ấ

thông tin tài kho n ví đi n t và cung c p mã OTP đ xác nh n tài kho n,ả ệ ử ấ ể ậ ả

k gian sẽ th c hi n chuy n ti n trái phép M t đ ng thái khác, nh ng kẻ ự ệ ể ề ộ ộ ữ ẻ

l a đ o khai thác thông tin khi khách hàng s d ng ví đi n t có th c m cừ ả ử ụ ệ ử ắ ắ

và đăng câu h i trên trang web / fanpage c a nhà cung c p Lúc này, k l aỏ ủ ấ ẻ ừ

đ o l y thông tin khách hàng và gi danh là nhân viên c a nhà cung c pả ấ ả ủ ấ

d ch v liên h v i khách hàng đ “chăm sóc”, h i nh ng v n đ khi sị ụ ệ ớ ể ỏ ữ ấ ề ử

d ng d ch v Sau đó, đ i tụ ị ụ ố ượng sẽ yêu c u khách hàng cung c p thông tinầ ấngân hàng đ làm bể ước kh c ph c l i d ch v T đây, t i ph m sẽ l yắ ụ ỗ ị ụ ừ ộ ạ ấthông tin tài kho n ngân hàng c a khách hàng và l y tr m ti n.ả ủ ấ ộ ề

Hình 8: Gian l n ng ậ ườ i dùng d a trên th ự ươ ng hi u ngân hàng ệ

t t, đ c bi t là các v n đ : ch t lố ặ ệ ấ ề ấ ượng hàng hóa, đ i tr hàng, hoàn ti n ổ ả ề

Vì v y, ni m tin c a ngậ ề ủ ười tiêu dùng tr c tuy n đ i v i doanh nghi p vàự ế ố ớ ệ

người bán hàng là không cao N u t o d ng đế ạ ự ược ni m tin n i ngề ơ ười tiêudùng sẽ giúp kích c u thầ ương m i đi n t Th hai, công tác thu thu trongạ ệ ử ứ ế

thương m i đi n t đang g p nhi u khó khăn do: M t m t, Vi t Nam hi nạ ệ ử ặ ề ộ ặ ệ ệnay ch y u s d ng hóa đ n gi y cho các giao d ch thủ ế ử ụ ơ ấ ị ương m i đi n tạ ệ ử(Hóa đ n gi y 91,8% còn l i là hóa đ n đi n t ) Đ ng th i, hi n ch a cóơ ấ ạ ơ ệ ử ồ ờ ệ ư

ch tài b t bu c doanh nghi p ph i s d ng hóa đ n đi n t Khi s d ngế ắ ộ ệ ả ử ụ ơ ệ ử ử ụhóa đ n gi y ph bi n sẽ khó ki m soát vì hóa đ n gi y có th b thay th ,ơ ấ ổ ế ể ơ ấ ể ị ế

đ tin c y th p, khó ki m soát chính xác doanh nghi p bán bao nhiêu m tộ ậ ấ ể ệ ặhàng, doanh thu thu được bao nhiêu Đi u đó d n đ n khó khăn cho cề ẫ ế ơquan qu n lý thu trong vi c qu n lý khai báo và xác đ nh s thu ngả ế ệ ả ị ố ế ườibán ph i n p Tuy nhiên, đi u này v n ch a đả ộ ề ẫ ư ược th c hi n nên c quanự ệ ơthu khó qu n lý t khai, m t khác r t khó qu n lý vi c bán hàng cũng nhế ả ờ ặ ấ ả ệ ưcung c p d ch v c a c doanh nghi p và cá nhân bán hàng trên m ng xãấ ị ụ ủ ả ệ ạ

h i Vi c bán hàng, qu ng cáo v n độ ệ ả ẫ ược s d ng qua tin nh n đi n tho iử ụ ắ ệ ạkhi n c quan thu khó ki m soát doanh thu Do tính ch t bán hàng trênế ơ ế ể ấ

m ng xã h i nên các thông tin trao đ i trên trang cá nhân, ho c qua tinạ ộ ổ ặ

nh n đ u đắ ề ược b o m t theo c ch b o m t thông tin khách hàng mà cácả ậ ơ ế ả ậwebsite cung c p d ch v hi n có Đ c bi t là sau v ki n Facebook làm lấ ị ụ ệ ặ ệ ụ ệ ộthông tin cá nhân ho c m t s doanh nghi p khác Vì v y, các nhà cungặ ộ ố ệ ậ

c p d ch v này ch a h p tác đ y đ v i c quan thu đ cung c p cácấ ị ụ ư ợ ầ ủ ớ ơ ế ể ấthông tin nh : l ch s giao d ch, trao đ i tin nh n bán hàng c a cá nhân hayư ị ử ị ổ ắ ủdoanh nghi p trên Facebook Ngoài ra, do Lu t Qu n lý thu 2019 m iệ ậ ả ế ớ

được ban hành ngày 13/6/2019 và b t đ u có hi u l c thi hành t ngàyắ ầ ệ ự ừ1/7/2020 nên đ n nay v n ch a có ngh đ nh, thông t hế ẫ ư ị ị ư ướng d n c th ẫ ụ ể

hướng d n th c hi n trong th c t Hi n c quan qu n lý thu đang trìnhẫ ự ệ ự ế ệ ơ ả ếChính ph đ án tri n khai hóa đ n đi n t Nh ng d án v n ch a đủ ề ể ơ ệ ử ư ự ẫ ư ượcthông qua mà v n đang d ng d th o đ l y ý ki n Đ i v i ho t đ ngẫ ở ạ ự ả ể ấ ế ố ớ ạ ộthu thu , hi n nay, các lo i thu mà doanh nghi p và ngế ệ ạ ế ệ ười bán trong

thương m i đi n t ph i th c hi n nghĩa v v i nhà nạ ệ ử ả ự ệ ụ ớ ước bao g m: thuồ ếgiá tr gia tăng (VAT), thu thu nh p doanh nghi p (TNDN), thu thu nh pị ế ậ ệ ế ậ

cá nhân (TNCN) và các lo i thu c th khác Tuy nhiên, các quy đ nh phápạ ế ụ ể ị

lu t v các lo i thu nêu trên cũng ch a có quy đ nh c th nào v vi cậ ề ạ ế ư ị ụ ể ề ệđánh thu ho t đ ng kinh doanh ngo i thế ạ ộ ạ ương Đi u này có nghĩa là, khôngề

có s phân bi t gi a ho t đ ng thự ệ ữ ạ ộ ương m i đi n t và thạ ệ ử ương m i truy nạ ề

th ng Đi u này d n đ n khó khăn trong công tác qu n lý thu , ch ng th tố ề ẫ ế ả ế ố ấthu thu trong thế ương m i đi n t c a các c quan qu n lý nhà nạ ệ ử ủ ơ ả ước,ngoài ra Vi t Nam hi n nay, ho t đ ng thanh toán trong thở ệ ệ ạ ộ ương m i đi nạ ệ

t ch y u theo hình th c thanh toán chi phí khi nh n hàng b ng ti n m t.ử ủ ế ứ ậ ằ ề ặ

Do đó, r t khó đ ghi chép và theo dõi các giao d ch Có th ch ng minhấ ể ị ể ứ

r ng h n 80% thanh toán thằ ơ ương m i đi n t t i th trạ ệ ử ạ ị ường Vi t Nam sệ ử

d ng ti n m t Vi c qu n lý tài kho n khi đăng ký kinh doanh r t kém V iụ ề ặ ệ ả ả ấ ớ

t l chuy n kho n nh và ch y u thanh toán b ng ti n m t, vi c qu n lýỷ ệ ể ả ỏ ủ ế ằ ề ặ ệ ảdoanh thu đ kê khai, tính thu không h đ n gi n đ i v i các cá nhân phể ế ề ơ ả ố ớ ổ

bi n nh hi n nay, ph i th a nh n nguyên nhân quan tr ng nh t là vi cế ư ệ ả ừ ậ ọ ấ ệ

th c hi n qu n lý th trự ệ ả ị ường c a các c quan qu n lý Nhà nủ ơ ả ước đ i v iố ớhàng hóa mua bán trên thương m i đi n t ch a đạ ệ ử ư ược th c hi n t t (cóự ệ ố

th do các chính sách t p trung vào kích c u giao d ch thể ậ ầ ị ương m i đi nạ ệ

t ) Th t , vi c đào t o ngu n nhân l c thử ứ ư ệ ạ ồ ự ương m i đi n t c a các c sạ ệ ử ủ ơ ởđào t o t i Vi t Nam còn thi u c v s lạ ạ ệ ế ả ề ố ượng và ch t lấ ượng đ theo k pể ị

v i s phát tri n nhanh chóng c a ngành thớ ự ể ủ ương m i đi n t hi n nay.ạ ệ ử ệ