Giải pháp phát triển của hệ thống giáo dục chuyên nghiệp việt nam trong thời gian tới (solutions for innovation of professional education system in the coming time

So sánh giáo d映c và 8ào t衣o c栄a Vi羽t Nam v噂i các n逢噂c láng gi隠ng, các n逢噂ccông nghi羽p hóa, hi羽n 8衣i cho th医y th医y Vi羽t Nam còn kém các n逢噂c láng gi隠ng khá cao Hình 4.. 2 Xu h 逢噂ng phát t

Gi i pháp phát tri ； n c ぞ a h ゜ th え ng giáo d ぜ c chuyên

nghi ゜ p Vi ゜ t nam trong th ご i gian t げ i

TS Lê Aông Ph逢挨ng1

1 D嘘i c違nh c衣nh tranh

A吋 có th吋 tr荏 thành m瓜t n逢噂c công nghi羽p hóa vào n<m 2020 (A違ng C瓜ng s違n

Competitiveness and Performance, 2011) x院p vào nhóm các n逢噂c phát tri吋n nh運 vào

các nhân t嘘 có s印n (factor-driven economies) trong khi các n逢噂c Aông Nam Á khác

vào nhóm các n逢噂c phát tri吋n nh運 sáng t衣o (innovation-driven) Các n逢噂c thu瓜c

Liên minh châu Âu c ng 8泳ng vào nhóm sáng t衣o (xem Hình 1)

Trong s嘘 các y院u t嘘" 違nh h逢荏ng 8院n s詠 phát tri吋n kinh t院 giáo d映c c挨 b違n

(primary education), giáo d映c và 8ào t衣o b壱c cao (Higher education and training) và 8鰻i m噂i (innovation) là nh英ng tr映 c瓜t chính c栄a phát tri吋n và c衣nh tranh (Hình 2) X壱y các tr映 c瓜t này c栄a Vi羽t Nam so v噂i các n逢噂c khác ra sao?

1

Báo cáo khoa h丑c 8ã công b嘘 cu嘘i n<m 2011 t衣i Hà N瓜i

Nhóm 1:

Các n 隠 n kinh t 院

f詠 a vào nhân t 嘘

có s 印 n (37)

Nhóm trung gian 1 sang 2 (24)

Nhóm 2:

Các n 隠 n kinh t 院

f詠 a trên hi 羽 u su 医 t (28)

Nhóm trung gian 2 sang 3 (18)

Nhóm 3: Các n 隠 n kinh t 院

f詠 a vào sáng t 衣 o (35)

Bangladesh Algeria Albania Argentina Australia

Bolivia Armenia Bosnia and

Herzegovina

Brazil Bahrain Burkina Faso Azerbaijan Bulgaria Chile Belgium

Cambodia Brunei Darussalam China Estonia Cyprus

Côte d’Ivoire Guatemala Dominican Republic Lebanon Finland

Gambia, The Honduras El Salvador Mexico Germany

Ghana Iran, Islamic Rep Indonesia Oman Greece

India Kazakhstan Macedonia, FYR Russian Federation Iceland

Kenya Kuwait Malaysia Slovak Republic Ireland

Kyrgyz Republic Mongolia Mauritius Trinidad and

Tobago

Israel

Madagascar Philippines Morocco Uruguay Japan

Emirates

Zambia

Zimbabwe

Hình 1 Phân lo 衣 i các n 隠 n kinh t 院 n < m 2011 c 栄 a WEF

Hình 2 Các tr 映 c 瓜 t c 栄 a tính c 衣 nh tranh qu 嘘 c t 院 theo WEF

So sánh giáo d映c và 8ào t衣o c栄a Vi羽t Nam v噂i các n逢噂c láng gi隠ng, các n逢噂c

công nghi羽p hóa, hi羽n 8衣i cho th医y th医y Vi羽t Nam còn kém các n逢噂c láng gi隠ng khá

cao (Hình 4)

Hình 3 A ánh giá c 栄 a WEF v 隠 h 羽 th 嘘 ng giáo d 映 c c 栄 a m 瓜 t s 嘘 qu 嘘 c gia

ChＸt l⇔ぢng giáo dつc cてa Viうt Nam thua các n⇔ずc Aông Nam Á nh逢

Indenesia, malaysia, ch雨 h挨n 8逢嬰c Phillipin Các n逢噂c Aông Á nh逢 Singapore hay

giáo d映c

Jう thぐng giáo dつc và 8ào tＴo bｆc cao cてa Viうt Nam 8⇔ぢc 8ánh giá thＸp nhＸt

trong sぐ các quぐc gia Aông nam Á (Hình 4) Kho違ng cách c栄a Vi羽t Nam so v噂i các

p逢噂c Aông Á c ng không khác gì kho違ng cách c栄a Vi羽t Nam so v噂i các n逢噂c EU

Hình 4 A ánh giá c 栄 a WEF v 隠 giáo d 映 c và 8 ào t 衣 o b 壱 c cao c 栄 a m 瓜 t s 嘘

qu 嘘 c gia

Ngay c違 8じi ng cán bじ làm kぶ thuｆt cてa Viうt Nam c ng ch⇔a 8Ｔt 8⇔ぢc tＺm

eてa các n⇔ずc Aông Nam Á, không k吋 so v噂i các n逢噂c Aông Á nh逢 Nh壱t b違n hay

Hàn qu嘘c Thái lan, Indonesia, Malaysia 8隠u h挨n chúng ta v隠"8瓜i ng khoa h丑c và k u逢

Hình 5 A ánh giá v 隠"8瓜 i ng khoa h 丑 c và k 悦 s 逢 c 栄 a WEF

A吋 Vi羽t Nam có th吋 ti院n lên 8逢嬰c v医n 8隠"8ào t衣o lao 8瓜ng 荏 trình 8瓜 cao là 8k隠u r医t c亥n ph違i làm và 8ã 8逢嬰c WEF khuy院n cáo (Centre for Global

Competitiveness and Performance, 2011, p 44)

2 Xu h 逢噂ng phát tri吋n công ngh羽

v鰻 ch泳c SX và phân công LA xã h瓜i c ng nh逢 nh英ng 8òi h臼i c栄a n隠n kinh t院 tri th泳c 8ang hình thành, ng逢運i công nhân, nhân viên nghi羽p v映 ngày nay không ch雨 bi院t

“lành ngh隠” và sáng t衣o các ho衣t 8瓜ng LA ngh隠 nghi羽p 8吋 thích 泳ng và 8áp 泳ng v噂i

o噂i, k悦 thu壱t cao, 8òi h臼i ng逢運i LA ph違i 8逢嬰c AT 荏 trình 8瓜 cao h挨n nhi隠u c違 v隠 lý

thuy院t và th詠c hành so v噂i trình 8瓜"AT hi羽n nay

Trong phân tích c挨 c医u LA, ng逢運i ta th逢運ng chia ra ba lo衣i LA nh逢"荏 Hình 6 f逢噂i 8ây (Nguy宇n A泳c Trí, 2002a)

Hình 6 Phân lo 衣 i lao 8瓜 ng và các yêu c 亥 u v 隠 ki 院 n th 泳 c, k 悦 n < ng

- NA quＶn lý: Cán b瓜 QL, cán b瓜 k悦 thu壱t,, k悦 s逢, nhân viên nghi羽p v映, 8òi h臼i

sát c亥n thi院t

- NA giám sát: cán b瓜 k悦 thu壱t, nghi羽p v映 có trình 8瓜 giám sát quá trình thi công,

SX ra s違n ph育m 8òi h臼i ph違i có trình 8瓜 lý thuy院t 荏 m泳c 8瓜 trung bình, có KN

- NA trばc tiｘp vｆn hành, SX: Công nhân LA tr詠c ti院p làm ra s違n ph育m 8òi h臼i ph違i

có trình 8瓜 KN th詠c hành cao và nh英ng KT c亥n thi院t

X隠 m員t chuyên môn, nghi羽p v映, tr逢噂c 8ây, ng逢運i t嘘t nghi羽p THCN 8逢嬰c g丑i

là cán b瓜 trung c医p v噂i v鵜 trí làm vi羽c “trung gian” (t泳c giám sát, 8ôn 8嘘c) khá rõ

ràng và 鰻n 8鵜nh trong h羽 th嘘ng “bao c医p” phân công LA xã h瓜i Ngày nay, yêu c亥u 8嘘i v噂i v鵜 trí “trung gian” 8ã thay 8鰻i r医t nhi隠u, 8ã phân hoá m瓜t cách r医t 8a d衣ng

theo các ngành, ngh隠 khác nhau Các ch泳c danh mang tính giám sát, 8ôn 8嘘c tr逢噂c 8ây 8ang 8òi h臼i nh英ng ng逢運i có nhi隠u ki院n th泳c h挨n, có n<ng l詠c qu違n lý cao h挨n

P隠n kinh t院 hi羽n 8衣i 8ã 8逢a 8院n các thay 8鰻i trong l詠c l逢嬰ng lao 8瓜ng N院u

không c亥n 8逢嬰c 8ào t衣o nhi隠u thì ngày nay lao 8瓜ng tr詠c ti院p 8ã b逸t 8亥u ph違i làm

8k隠u ki羽n công tác 8òi h臼i ki院n th泳c chuyên sâu 荏 trình 8瓜 cao h挨n, hàm l逢嬰ng tri

8嘘i v噂i nhi隠u ngành ngh隠"AT 荏 trình 8瓜 THCN truy隠n th嘘ng 8ã b逸t 8亥u có s詠 phân

hoá m映c tiêu AT theo h逢噂ng nâng lên cao h挨n v隠 ki院n th泳c và k悦 n<ng do 8òi h臼i

cao h挨n c栄a ch厩 làm vi羽c d逢噂i tác 8瓜ng c栄a ti院n b瓜 KH-CN và t鰻 ch泳c SX 8嘘i v噂i

雲 m瓜t s嘘 ngành ngh隠 có tính ch医t k悦 thu壱t ho員c công ngh羽 ngày càng 8òi h臼i

u詠 phân hoá m映c tiêu AT 8瓜i ng k悦 thu壱t viên trung c医p tr逢噂c 8ây theo hai h逢噂ng

nhân l詠c k悦 thu壱t (k悦 ngh羽!) th詠c hành nh逢 sau mà GDCN ph違i nhanh chóng 8鰻i o噂i m映c tiêu AT 8吋"8áp 泳ng:

tra, h逢噂ng d磯n, giám sát ng逢運i khác trong m瓜t s嘘 công vi羽c có 8瓜 ph泳c v衣p trung bình;

nh逢: kh違 n<ng phân tích, 8ánh giá và 8逢a ra các quy院t 8鵜nh v隠 k悦 thu壱t,

các gi違i pháp x穎 lý các s詠 c嘘, tình hu嘘ng có 8瓜 ph泳c t衣p t逢挨ng 8嘘i cao

trong ho衣t 8瓜ng ngh隠 nghi羽p, kh違 n<ng giám sát và ph亥n nào QL, lãnh 8衣o, v.v nh逢 m瓜t th嬰 c違, k悦 s逢 th詠c hành hay k悦 thu壱t viên c医p cao

(Nguy宇n A泳c Trí, 2002b)

A吋" 8衣t m映c tiêu chi院n l逢嬰c CNH, HAH 8医t n逢噂c, chúng ta ph違i 8欝ng th運i

sang n隠n kinh t院 công nghi羽p và t壱n d映ng c挨 h瓜i “8i t逸t 8ón 8亥u” 8吋"8i th鰯ng vào

JAH 8医t n逢噂c là vi羽c 泳ng d映ng công ngh羽 hi羽n 8衣i, t衣o c挨 h瓜i 8吋 chuy吋n d鵜ch nhanh

chóng c挨 c医u kinh t院, t衣o kh違 n<ng h瓜i nh壱p vào quá trình toàn c亥u hoá nh逢ng ph違i

o員t ph違i s穎 d映ng công ngh羽 hi羽n 8衣i, công ngh羽 cao 荏 nh英ng l nh v詠c then ch嘘t, m員t

khác ph違i phát tri吋n r瓜ng rãi các công ngh羽 ch雨 c亥n 8亥u t逢 th医p nh逢ng s穎 d映ng nhi隠u

NA và t衣o nhi隠u vi羽c làm cho xã h瓜i

phát triあn cてa lばc l⇔ぢng lao 8じng.

3 Xu h 逢噂ng phát tri吋n nhân l詠c

U詠 phát tri吋n c栄a KH-CN 8員t ra nh英ng yêu c亥u m噂i ngày càng cao h挨n v隠

trình 8瓜"AT và c挨 c医u ngành ngh隠 c栄a 8瓜i ng nhân l詠c nói chung và 8瓜i ng nhân n詠c KH-CN nói riêng, 8欝ng th運i t衣o ra nh英ng 8k隠u ki羽n, ti隠n 8隠 m噂i cho s詠 phát tri吋n

GD&AT nh逢 không ng瑛ng b鰻 sung n瓜i dung và nâng cao trình 8瓜 KH-CN c栄a các

j丑c tiên ti院n

Ak隠u 8ó 8òi h臼i nh英ng ng逢運i LA, trong 8ó có 8瓜i ng công nhân và k thu壱t

viên trong các ngành k thu壱t cao c ng nh逢 trong các ngành có 泳ng d映ng công ngh羽

cao ph違i có n<ng l詠c ti院p thu 8逢嬰c các công ngh羽 m噂i m瓜t cách nhanh chóng và có

P隠n kinh t院 m噂i trong toàn c亥u hoá kinh t院 hi羽n 8衣i là n隠n kinh t院 công ngh羽

cao - n隠n kinh t院 tri th泳c Toàn c亥u hoá kinh t院 hi羽n 8衣i là m瓜t cu瓜c cách m衣ng v隠

v<ng hàm l逢嬰ng tri th泳c v隠 KH và CN trong các s違n ph育m, mu嘘n v壱y ph違i nâng cao

ch医t l逢嬰ng NNL,

Khi xem xét c挨 c医u lao 8瓜ng c栄a các n逢噂c chúng ta th医y rõ ràng là các n逢噂c

phát tri吋n có l詠c l逢嬰ng lao 8瓜ng phi s違n xu医t trình 8瓜 cao khá l噂n Ph亥n l噂n các n逢噂c 8ã phát tri吋n 荏 Châu Á và Thái bình d逢挨ng có trên 40% lao 8瓜ng thu瓜c nhóm trình 8瓜 cao, l詠c l逢嬰ng lao 8瓜ng có k n<ng chi院m kho違ng ½ t鰻ng s嘘 lao 8瓜ng (xem Hình

7) Trong khi 8ó các n逢噂c EU c ng có 8院n 40% là lao 8瓜ng phi s違n xu医t trình 8瓜

cao, lao 8瓜ng có k n<ng chi院m kho違ng 40-50% t鰻ng s嘘 lao 8瓜ng (B違ng 1) 雲 các p逢噂c phát tri吋n lao 8瓜ng gi違n 8挨n, không có trình 8瓜 k n<ng ch雨 chi院m m瓜t t益 l羽 r医t

m n<ng h挨n là lao 8瓜ng phi s違n xu医t có trình 8瓜 cao (xem Hình 8)

Trong c挨 c医u lao 8瓜ng Vi羽t Nam có m瓜t 8k吋m 8áng chú ý là nばc l⇔ぢng lao

8じng 8￢n giＶn chiｘm tずi gＺn 60% tごng lばc l⇔ぢng lao 8じng, cao h￢n tＸt cＶ các n⇔ずc Aông Nam Á khác Lao 8瓜ng có trình 8瓜 cao c栄a Vi羽t Nam ch雨 có 10% S詠 khác bi羽t

này là 8k隠u r医t 8áng l逢u tâm

Theo ILO lao 8瓜ng phi s違n xu医t trình 8瓜 cao g欝m các nhóm 1,2 và 3; lao 8瓜ng

phi s違n xu医t k n<ng th医p là nhóm 4 và 5 Nhóm 6,7 và 8 8逢嬰c coi là lao 8瓜ng s違n

xu医t có k n<ng còn 9 là di羽n không có k n<ng (Frank Corvers & Jaanika Merikull,

2007) N院u xét tháp phân b嘘 lao 8瓜ng theo c医u trúc trình 8瓜 này thì d宇 dàng nh壱n

thang ng逢嬰c, v噂i s嘘 lao 8瓜ng trình 8瓜 cao nhi隠u h挨n s嘘 lao 8瓜ng có trình 8瓜 th医p hay

không có trình 8瓜 Trong khi 8ó các n逢噂c 8ang phát tri吋n, 8ang d詠a vào hi羽u su医t

f逢噂i d衣ng hình tr嘘ng Ch雨 có Vi羽t Nam là có tháp lao 8瓜ng theo hình thang xuôi v噂i 8áy l噂n là lao 8瓜ng gi違n 8挨n, không k n<ng (xem Hình 7, Hình 8)

D違 ng 1 So sánh c 挨 c 医 u lao 8瓜 ng theo ngh 隠 c 医 p 1 c 栄 a các n 逢噂 c n < m 2008

V益 l羽 % trong t鰻ng s嘘 lao 8瓜ng

Liên

hi羽p

Anh

Cana da

Aus-tralia

New Zeala nd

Hàn

qu嘘c

2007

Indon esia

Mala ysia

Philli pines

Singa pore

Thái land

1 Nhà lãnh8衣o trong các

ngành, các c医p và các 8挨n v鵜 0.91 7.88 6.60 11.60 8.92 10.96 13.67 2.37 1.67 7.02 12.45 15.37 2.64

2 Nhà chuyên môn b壱c cao 4.78 12.41 13.31 13.86 16.87 17.90 16.81 8.67 3.82 5.76 4.59 15.57 4.05

3 Nhà chuyên môn b壱c

trung 4.22 17.46 18.87 14.81 14.94 13.53 12.44 11.14 1.91 14.04 2.55 20.08 4.08

4 Nhân viên tr嬰 lý v<n

phòng 1.07 11.13 10.85 21.63 13.12 13.24 12.06 14.12 3.67 9.88 5.05 13.48 3.77

5 Nhân viên d鵜ch v映 và bán

hàng 6.77 11.56 11.30 26.61 14.34 15.21 14.84 23.76 18.04 16.66 9.98 11.24 16.39

6 Lao 8瓜ng có ký n<ng

trong nông nghi羽p, lâm

7 Lao 8瓜ng th栄 công và các

ngh隠 nghi羽p có liên quan

khác 14.66 10.87 13.74 0.65 10.42 12.00 9.31 10.34 11.62 10.82 7.88 4.83 11.13

8 Th嬰 l逸p ráp và v壱n hành

máy móc, thi院t b鵜 4.15 8.15 6.56 1.75 8.94 6.35 8.12 11.04 6.55 12.61 6.79 8.44 7.60

9 Lao 8瓜ng gi違n 8挨n 58.90 8.95 7.91 8.52 8.35 7.95 5.59 11.63 17.59 11.28 32.55 7.56 10.97 Nguげn: ILOStat 2011, EUROstat 2011 và Tごng cつc thぐng kê 2011

Vi 羽 t Nam so v 噂 i các n 逢噂 c phát tri 吋 n châu Á - Thái Bình D 逢挨 ng

40.73%

46.50%

42.92%

37.81%

22.18%

10.12%

27.46%

25.79%

26.90%

25.98%

37.88%

12.38%

21.47%

27.72%

24.15%

36.21%

28.31%

28.55%

8.35%

0.31%

5.59%

0.30%

11.63%

48.82%

0.00% 5.00% 10.00% 15.00% 20.00% 25.00% 30.00% 35.00% 40.00% 45.00% 50.00%

Canada

Hoa kì 2000

New Zealand

Japan

Korea

Vi 羽 t nam 2010

Ngh 隠 phi s 違 n xu 医 t k n < ng cao Ngh 隠 phi s 違 n xu 医 t k n < ng th 医 p Ngh 隠 s 違 n xu 医 t có k n < ng Ngh 隠 không k n < ng

Vi 羽 t Nam so v 噂 i các n 逢噂 c A ông Nam Á

7.41%

26.82%

19.60%

51.02%

10.77%

10.12%

21.71%

26.54%

15.02%

24.72%

20.16%

12.38%

52.82%

35.36%

32.41%

13.33%

58.02%

28.55%

17.59%

11.28%

32.55%

7.56%

10.97%

48.82%

0.00% 10.00% 20.00% 30.00% 40.00% 50.00% 60.00%

Indonesia

Malaysia

Phillipines

Singapore

Thái land

Vi 羽 t nam 2010

Ngh 隠 phi s 違 n xu 医 t k n < ng cao Ngh 隠 phi s 違 n xu 医 t k n < ng th 医 p Ngh 隠 s 違 n xu 医 t có k n < ng Ngh 隠 không k n < ng

3.2 E￢ cＸu hがc vＸn cてa lao 8じng

Nhi隠u qu嘘c gia 8ã phát tri吋n 8逢嬰c n隠n kinh t院 c栄a mình thông qua nâng cao trình 8瓜 h丑c v医n c栄a lao 8瓜ng Các n逢噂c công nghi羽p, 8ã phát tri吋n 8ã 8逢a t益 l羽 lao 8瓜ng có x<n b茨ng lên 30 t噂i 50% L詠c l逢嬰ng lao 8瓜ng có trình 8瓜 THCS hay th医p h挨n r医t ít, ch雨 kho違ng ~20%

Qu嘘c gia Tihay th吋u h丑c医p

THPT hay t逢挨ng 8逢挨ng

trên THPT không x<n b茨ng

EA, AH

và sau AH

16

73%

24 66%

Nguげn: ILO Stat, EUROstat và Tごng cつc thぐng kê

Chú thích:

* do Vi羽t Nam 8ã ph鰻 c壱p THCS 8逢嬰c khá lâu nên s嘘 lao 8瓜ng không có chuyên môn k thu壱t t衣m quy v隠 t逢挨ng 8逢挨ng t嘘t nghi羽p THCS

** Trình 8瓜 d衣y ngh隠 trong 8k隠u tra lao 8瓜ng-vi羽c làm

So sánh trình 8瓜 h 丑 c v 医 n c 栄 a ng 逢運 i lao 8瓜 ng các n 逢噂 c phát tri 吋 n (2008)

5.49%

2.54%

9.12%

7.03%

58.69% 11.84%

21.82%

10.96%

12.78%

18.11%

0.00%

10.20%

35.26%

28.66%

45.50%

44.71%

0.00%

41.23%

3.60%

11.38%

9.33%

0.09%

16.73%

0.00%

33.84%

46.47%

23.25%

30.07%

24.66%

36.74%

0.00% 10.00% 20.00% 30.00% 40.00% 50.00% 60.00% Australia

Canada

Liên hi 羽 p Anh

Pháp

Nh 壱 t b 違 n

Hàn qu 嘘 c

ti 吋 u h 丑 c hay th 医 p h 挨 n THCS THPT hay t 逢挨 ng 8逢挨 ng trên THPT không v < n b 茨 ng EA , A H và sau A H

So sánh trình 8瓜 h 丑 c v 医 n c 栄 a ng 逢運 i lao 8瓜 ng các n 逢噂 c A ông Nam Á (2008)

51.79%

22.72%

17.00%

13.59%

18.77%

56.04% 15.88%

10.63%

22.30%

0.00%

13.26%

23.48%

1.31%

0.00%

25.92%

0.00%

10.07%

21.24%

27.95%

52.29%

0.00% 10.00% 20.00% 30.00% 40.00% 50.00% 60.00% Indonesia

Malaysia

Phillipines

Singapore

ti 吋 u h 丑 c hay th 医 p h 挨 n THCS THPT hay t 逢挨 ng 8逢挨 ng trên THPT không v < n b 茨 ng EA , A H và sau A H

Trong so sánh trình 8瓜 h丑c v医n ta th医y rõ Vi羽t Nam còn quá ít lao 8じng có trình 8じ giáo dつc bｆc ba (cao 8鰯ng, 8衣i h丑c và sau 8衣i h丑c) trong khi uぐ lao 8じng không

CMKT lＴi quá nhiｚu, t噂i 85% Các n逢噂c Aông Nam Á c ng không có t益 l羽 lao 8瓜ng ch雨

x噂i h丑c v医n THCS nhi隠u nh逢 v壱y Các n逢噂c 8ã phát tri吋n có t益 l羽 lao 8瓜ng v噂i b茨ng c医p kho違ng t瑛 25 cho t噂i 45% trong khi các n逢噂c láng gi隠ng c栄a ta c ng 8衣t 8逢嬰c kho違ng 20% Vi羽t nam còn ph違i làm r医t nhi隠u 8吋 l医p kho違ng cách này

4 V鰻 ch泳c h羽 th嘘ng giáo d映c

Các n逢噂c châu Âu tr逢噂c 8ây có m瓜t h羽 th嘘ng 8ào t衣o t逢挨ng 8逢挨ng TCCN nh逢 c栄a chúng ta (Fachschule c栄a A泳c, Vischi Utchilishta c栄a Bulgaria) Tuy nhiên sau khi chuy吋n 8鰻i ho員c c違i cách giáo d映c h亥u h院t các tr逢運ng này 8ã 8逢嬰c hoán 8鰻i v鵜 trí trong

j羽 th嘘ng giáo d映c qu嘘c dân Hi羽n t衣i các lo衣i tr逢運ng này 8ã 8逢嬰c:

1 A逢a lên thành 1 ph亥n c栄a h羽 th嘘ng 8ào t衣o 8衣i h丑c (có v<n b茨ng) nh逢 CHLB A泳c 8ã làm v噂i các tr逢運ng Fachschule, Berusfakademie khi thành l壱p các

tr逢運ng 8衣i h丑c khoa h丑c 泳ng d映ng (Fachhochschule);

2 Tr違 v隠 h羽 th嘘ng 8ào t衣o k悦 thu壱t cho h丑c sinh sau THCS (hoàn toàn t逢挨ng 8逢挨ng THPT c違 v隠 v<n hóa và chuyên môn) (Eurydice Network, 2005, 2010) V衣i các n逢噂c châu Âu các v<n b茨ng c栄a h羽 th嘘ng TCCN tr逢噂c 8ây 8ã 8逢嬰c x院p vào b壱c 5 c栄a ISCED (tertiary education) (Eurydice Network, 2004)

Nh壱t b違n c ng có các tr逢運ng 8ào t衣o h逢噂ng t噂i th詠c hành, cung c医p lao 8瓜ng thu瓜c nhóm giám sát (Specialized Training College) Các tr逢運ng này c ng n茨m 荏 v鵜 trí

gi英a trung h丑c và 8衣i h丑c (MEXT; The Education Japan Guide to Japanese Visas)

Singapore có các tr逢運ng Institutes of Technical Education 8ào t衣o ra h丑c sinh có trình 8瓜 v<n hóa t逢挨ng 8逢挨ng THPT (A-level) và có th吋 vào ti院p t映c 荏 Polytechnics Các Polytechnics l医y h丑c sinh có trình 8瓜 tr逢噂c A-level nh逢ng 8ào t衣o xong c医p b茨ng Diploma, t逢挨ng 8逢挨ng cao 8鰯ng c栄a Vi羽t Nam (Singapore Education, 2006)

Hoa k phân lo衣i trình 8瓜 giáo d映c c栄a lao 8瓜ng nh逢 sau (Office of Occupational Statistics and Employment Projections, 2010):

- D茨ng chuyên nghi羽p 8亥u tiên: th逢運ng 8òi h臼i t嘘i thi吋u 3 n<m h丑c t壱p trung sau khi

hoàn thành b茨ng c穎 nhân Aây là 8k隠u ki羽n t嘘i thi吋u 8吋 làm vi羽c trong m瓜t s嘘 ngh隠 chuyên môn sâu nh逢 lu壱t s逢, bác s hay nha s

- D茨ng ti院n s : th逢運ng c亥n ít nh医t là 3 n<m làm vi羽c nghiên c泳u toàn ph亥n th運i gian

sau khi có b茨ng c穎 nhân

- D茨ng th衣c s : th逢運ng 8òi h臼i 1 t噂i 2 n<m h丑c toàn ph亥n th運i gian sau khi có b茨ng

e穎 nhân

- D茨ng c穎 nhân: th逢運ng 8òi h臼i t瑛 3 t噂i 5 n<m h丑c sau khi có b茨ng THPT.

- D茨ng cao 8鰯ng: th逢運ng 8òi h臼i 2 n<m h丑c sau khi có b茨ng THPT.

Trong h羽 th嘘ng c栄a Hoa k có l胤 có b茨ng cao 8鰯ng là g亥n v噂i b茨ng TCCN c栄a

Vi羽t Nam nh医t, b茨ng này c ng 8逢嬰c x院p vào trình 8瓜 giáo d映c b壱c 3