Qúa trình phát triển đô thị học mỹ quan hệ giữa trật tự và sự đa dạng

Qúa trình phát triển đô thị học mỹ quan hệ giữa trật tự và sự đa dạng

QÚA TRÌNH PHÁT TRIÊN ĐÔ THỊ

HOCM Y: QUAN HE GIU’A TRAT TU’

VA SU’ DA DANG

Đại học Đà Nẵng Khoa Kiên trúc Đại học Bach khoa

Nguyễn Hồng NgOc

Đà Nẵng 1-2013

Đô thi học và phản đô thi học

NHOOPAD HOOD sista Mo the City of S

\ Gee GB BSS RBA BSED © ol AÑPS “/BIEIIEEEIECEEZV2 W ASHINGTON a ,

Zzz _ ẨI[TIDDDALID Fz= QUITTUDDDDD(CEZ2FZF/mm 7 |

Váv Dre" o Been DtDDD os ope

Ovo Sa Coa Cig ‘Cotten,

ZFTEDzpsEEEBS laters SO00% k GUOEEDDGIED, D2 tch Benes NCS HD 1U 9 402 onono

Tuân thủ các nguyên tác đã được thiết

lập

Nt mang tinh chat chuân mực

(normative)

SỰ và Không gian

công cộng.

BỒn nên văn hóa đô thị học

Văn hóa quy hoạch

Gỗm ý tưởng, các quan niệm, các giá trị, các chiên lược và các phương pháp tiễp can cho van dé quy hoạch

Bốn cách tiếp cận tỚi việc kiên tạo thành

Đóng góp của mỗi nên văn hóa:

Xu hướng tiệm tiễn: xuất phát từ cộng

đồng và cơ sO’

Cac nguyén tac ve sự đa dạng & trật tự

phức tạp > thay đổi môi trường đô thị

mOt cach dan dan.

Trào lưu plan-making:

Thanh pho Dep (City Beautiful) nhân mạnh

thiét ke dan su (civic design)

Thiʆ kê và tÔ chức khỗi tích các tòa nhà trong

môi quan hệ với đường phÔ

Thành phô Hiệu quả tập hợp một loạt các -

chủ đê, tập trung vào hiệu quả kinh tÊ của

các dự án.

Trào lưu công đồng quy hoạch hoàn thiện:

Tư duy tông thê (holistic) vê hình thức thành phd & hinh dung cac giai phap thay thé, cac

xã hội lý tưởng.

Trào lưu quy hoạch vùng:

Quan tâm tới việc làm thê nào sap xp tat ca các thành phân đồ thị vào trong một khuôn khÕ lớn đáp ứng với môi trường.

1 Ly thuyết grid/ group va ứng

dung trong nghiên cứu đô thi

học

Chiêu group the hiện tình trạng và ranh giới tOn tal

giữa một nhóm xã hội và các nhóm bên ngoài

Một nên văn hóa hình thành & thay đổi thê nào

Các giới hạn của sự thương thảo cũng như quá trình chuyên dịch

(grid) Quy hoach ving ! Các cộng đồng quy hoạch

Ưng dụng lý thuyét grid/group trong do thi hoc

Grid thay băng cường độ: mức độ tôn tại cua

thành pho

Cường độ = mức độ đô thị

Group 2 thay bằng trật tự = mức độ áp dụng các giá

trị chuân mực cho các điễm cư trú của con người

Trật tự

(grid) Quy hoach ving ! Các cộng đồng quy hoạch

Trật tự thập: biêu hiện sự kiêm soát không phải là các bản quy

hoạch mang tính chuân mực

Quan niệm trật tự = cái gì đó có tính tiêm ân, ngoài khuôn kho

quản lý hay luật pháp

(regionalism) (planned communities)

Quy hoạch phản ảnh ý chí (áp đặt) & tĩnh tại

it quan tam tới môi trường hiện tỒn, ưu tiên cho việc phát

triển tỪ sỐ khong (starting from scratch), coi quá trình xây

dựng bắt đầu từ một bê mặt trỗng trơn (a clean slate)

Cường độ

các ý tưởng, các nguyên tắc & các chiên IƯỢC triển

khai nhãm tới các thành phÔ hiện tOn & cach tiép can

nhẫm tạo ra các thành phỗ mới

(regionalism) (planned communities)

—*>

Cường độ cao: làm thê nào ăn khớp với đô thị hiện

có, chỉnh lý nó, ít quan tâm tới đk nông thôn

Gắn liên với hoạt động bảo tÔn, qh chỉnh trang, giảm

ùn tắc, pt kinh tế S

Cường độ thấp: thích hợp hơn khi nói về mỗi quan hệ

giỮa con người với môi trường tự nhiên

Trào lưu tiệm tiên Mang tính cách địa phương, thay đôi dân dân

Thay đôi theo hướng

“hu co” và từ bên dưới

lên

Cường độ cao, trật tự thap

Thao tác với nhtng gi ,

hiện đang có hơn là xuât phat tu mot bé mat trồng

trơn (a lean slate) thông

qua mot quy hoạch định trƯỚc

Quan tâm tới các điểm

định cư đô thị hiện có

theo quy mô nhỏ, phát

triển lần lan, chu trong tới tính chất bảo tôn

Phản ảnh thông qua các

công trình của Stte,

Whyte, Jacobs, Alexander.

Dễ dàng được tiếp nhận về mặt chính trị vì không yêu câu thay đôi lớn

Hap dẫn bởi phương pháp

“thay đôi nhiêu bởi nhiêu bàn tay chung sức”

Mang tính chất đa nguyên

Đa dạng = tài sản

Nhân mạnh vài trò của cá

nhân trong việc xác định

hình thức của thanh pho

Thay đối là cần thiết và

mang tính tiệm tiên sản sinh tính chât sông động.

3 Trào lưu plan-making: Thành

pho Dep va Thanh pho Hiéu qua

Thành phô Hiệu quả

= _ tập trung vào một loạt

kinh tê của các dự án

Trào lưu này quan tâm

tới thành phÔ hiện

hữu, nhân mạnh tới quy hoạch tông thê

Thành phố Đẹp - trật tự cao

Dùng vision của quy hoạch đề,

mang lại trật tự cho thành pho

Nhược: có thể bị diễn dịch như

sự rập khuôn (conformity) Quan niệm có phân mang tính

phân biệt chủng tộc với ý tưởng vỆ tâng lớp trung lưu,

da trắng thông trỊ | -

Kiện trúc: sử dụng kiên trúc cÔ

điên, quy hoạch Baroque đê

truyền tải ý nghĩa về trật tự Mang tính kiêm soát quá mức, chú trọng quá mức về trật tỰ,

bỏ qua các nhu câu xã hội khác,

quá tập trung vào các bản quy

hoạch

ĐÊ cao các khu định cư

hoàn thiện, thiÊt kê

Quan niệm có thê tạo dựng một nơi cư trú

cho con người mang

tính hoàn chỉnh, chỉ

một lần duy nhật _

& nhu mot thUc the

khu biệt hoàn toàn.

Forest Hills Gardens, L.I Curvilinear streets,

parks, public buildings, and a commuter railroad

Note the difference in street layout within the

project boundary from the typical layout of blocks

Coi vùng đô thị bao gồm cả

thành phô và các khu định

cư ngoại ô

Quan điêm này bị thay thê bằng thái độ coi thành phô

hiện tại là không thê cải tạo

nữỮa ca ngợi khu ngoại ô

NhƯợc điÊêm: thiêu sự đa

dạng xã hội (social mix), hướng về bên trong nên, thường thiêu vắng sự kÊt

nôi với thành phô hiện tại.

Các khu vực ngoại ô theo định hướng ô

tô cá nhân

nhiêu mức thu nhập

cùng Ở

Có phân cây xanh chung, các tiện ích chung của cộng đồng & khu vỰc thương mại

hoặc nhà phộ liên kê

Mang đặc điêm chung

của tinh thân cộng đông

Các vùng ngoại vi được

quy hoạch và thiết kế tốt:

Highland Park , Dallas;

Coral Gable, Miami;

Country Club District, Kansas City

Country Club District: kết hợp các khu thương mại,

có đường phô kết nỗi tốt,

chú ý đên đặc điểm địa hình, bao gồm những kiểu

nhà Ở khác nhau, Không gian công cộng

được quy hoạch tỐt

Nhược điểm: trong hợp đồng có những điêu

khoản mang tính phân biệt chủng tộc

Thành phố vườn và ngoại ô vườn

Thành phố vườn có một mục đích xã hội: mong muôn cải thiện điều kién sOng cho tang lớp lao động và người

nghèo

Được xd 1910-1920 theo Ebenezer Howard

3 tp vườn xd trong thời

kỳ đầu là Letchworth, Welwyn Garden City va

Wythenshawe.

Forest Hills Garderns

dành cho tâng lớp công

Diện tích 142 mẫu anh,

tk boi Olmstead &

Atterbury

Nhà ở được sắp xếp

thành nhóm thay vì xêp theo khôi phô (block)

Đường phô theo dạng lưới nhưng hơi uôn cong

Các cộng động phát triÊn sau này phân lớn đêu bỏ qua các đặc điêm thiệt yêu của thành phô vườn

— ngoại ô vườn cộng đông chỉ có một kiều sử dụng đât, loại bỏ nhà Ở xã hội và nhà Ở cho ngƯời nghèo

Các khôi phố lớn, tách biệt

hoàn toàn giao thông cơ

giới và người đi bộ Đên giữỮa thê kỷ 20 các cOng dong quy hoạch

hoàn chinh trở thành các khu vực ngoại vi phát triÊn

tràn lan không theo quy

hoạch -sự suy thoái các -

nguyên tắc của thành phô vườn

5 Trao lưu quy hoạch vùng

a pt Syl fenuore) li Neno) D7 [HAUA)

(@W./Âuœ Ì /8MPW@E es 1 ERE ey iO | „sbsev-3ynegy ls4po'/4choosenr | (Haớn) — (ÃareơAr/)

fw en Ny rato)! [Pouwmnia] fevrerre}

J | š a

locking Sense feching Lxperiance | ee zo UIT Sematianed dnagtery

Một sơ đồ của Geddes, thể hiện “môi trường

hành động, thông qua công năng, tác động lên

sinh vật: và sinh vật hành động, thông qua

công năng, tác động lại môi trường”

Coi tp trong môi quan

hệ toàn vùng & với môi trường tự nhiên bao

“mot phan mang dac

tinh bi an va khat vong

day chat tho, mét phan

mang tinh cach mang va

lật đô, một phân khác là

sự đáp Ứng thực tế tới

khả năng và thách thức của công nghệ mới”

Hai đặc điểm cơ bản: sự

từ chôi các vùng đô thị lớn (metropolis) vì vậy

nó khác biệt với quan

điêm của những người

của đô thị trong môi

quan hệ tự nhiên và liên

két vung

Geddes & các nhà quy

hoạch vùng:khái niệm sự hợp tác

Quá trình sản xuất phải có

quy mô nhân ván & sự phi tạp trung hóa

Thực hiện tiên bộ xã hội bằng cách thiét lap cac

cOng đồng nhỏ dựa trên

sự đông thuận Thay đổi

mang tính tích cực được

thực hiện thông qua hành

động của hàng triệu cá

nhân

6 Chủ nghĩa đô thị Mới như nỖ

lực cao nhật trong việc ket hợp

bõn trưởng phái quy hoạch trên

Các trào lưu đô thi học Mỹ thưởng bao trùm

bô sung & mâu thuấn nhau

Mối một nên văn -khác nhau mức độ đa dạng

Các van hóa qh trật tự thập -ghi nhận và chấp nhận tính đa

dạng Các vấn hóa qh trật tự cao -sưử dụng các ban quy hoạch

vả thiệt kế đê khuyên khích tính đa dạng

Sự bao trùm

Trào lửu quy hoạch vùng kết nỗi với trào lưu tiệm tiễn Ởở chố

ca hai cỗ gảng tiễn hành thay đôi thông qua hành động cua

các cá nhân, tÔ chức

Trào lưu plan-making & các cộng đông quy hoạch chung nhau

Ở chỗ - tin tưởng vào hình anh thi giác & sự rõ ràng cua ban

quy hoạch

Thay đổi là cân thiết cho mối một trào lưu

Cân phai bô sung một số điểm, bo bớt những gỉ

lạc hậu, hay thay đôi nhiêu khái niệm

Đê đam bao không bi lạc hậu hoc suy thoái, mỗi nên văn hóa quy hoạch đã nêu cân phai tìm kiêm những điêm mạnh cua các nên vũn hóa khác

Đó là cách cân thiết để không rơi vào tình huồng

cua các xu hướng phan do thi hoc

(grid) Quy hoạch vùng ' Các cộng đồng quy hoạch

(regionalism) (planned communities)

Thâp (group)

Một nên văn hóa thầt bại khi nó không có kha năng kết hợp

với văn hóa đồ thi học khác hoặc vươn ra ngoài ban thân nó

Bật cứ khi nào tôn tại xu hướng đơn văn hóa, từ chôi môi

liên quan và xác định chỉ có một cách duy nhất tôn tại, Ở đó

có sự thất bai

khi một xã hôi có nhiêu phương cách khác nhau, đê đáp ứng với một hoàn canh, xã hội đó có nhiêu cơ hội đê tôn tại a

đâu có sự cân bằng giữa các nên vũn hóa, Ở đó ít có kha

nang bi ton thương với những sự kiện mới và những thay đổi không lường trước được bởi lẽ có nhiêu lựa chọn đê thực

hiện

Trật tự và sự đa dạng

Ket hợp cái trật tỨ trên quy mô lớn với cái đa dạng, mang tính

chat tiệm tiên ở quy mô nhỏ

Tôn trọng tới tính chat phức hợp và quy mô nhỏ cũng như cảm

giác trật tự cho câu trúc đô thị

Thể hiện qua tranh luận về mức độ cho phép của các bản quy

hoạch đôi chọi lại sự phát triên mang tính hữu cơ mội cách tự phát

Su thay đối mang tính câu trúc và

su’ thay d0i mang tính thực dụng

Cân thay đôi mang tính câu trúc hay chỉ là sự thay đổi mang

tính thực dụng?

Sự tương phản của những đề xuất thay đỗi này thê hiện mỗi

quan hệ căng thắng giữa RPAA- Hiệp hội quy hoạch vung MY,

và RPA- Hiện hội quy hoạch vùng

Đô thị học của Burnham & Adam vs đth Geddes, Mumford &

M acKaye

Thay đồi mang tính câu trúc — nguyên nhân thất bại của các trào lưửu đồ thị học không chịu thay đôi

CNĐTM xem xét một loạt các trở ngại để khảo sát sự thay đỗi

Dung hòa giỮa trật tự và sự đa dạng

Thay đối không tưởng mang tính câu trúc của hệ

thÕng chính trị kinh tê với những thay đôi dân dân mang tính thực tiễn

Dung hòa giỮa trật tự và sự đa dạng

Thay đồi không tưởng mang tính câu trúc của hệ thông chính

trị kinh tê với những thay đôi dân dân mang tính thực tiên