CẨM NANG THAO TÁC KIỂM SOÁT, ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG (XÁC MINH BẰNG ẢNH VỆ TINH)

• Tài liệu tập huấn I – Tập huấn các TTTR • Tài liệu tập huấn II – Tập huấn đo đếm và báo cáo DBR • Tài liệu tập huấn III – Video hướng dẫn thao tác CSDL cho các Hạt Kiểm lâm • Tài liệu

Thiết lập môi trường làm việc

Chuẩn bị về hệ thống và các phần mềm

Trong vận hành quy trình KS/ĐBCL, phần mềm GIS được sử dụng là QGIS, một công cụ miễn phí có giao diện tiếng Việt Để cài đặt QGIS trên máy tính, cũng như cấu hình giao diện tiếng Việt và các ứng dụng, plugin (trình cắm) cần thiết cho QGIS, vui lòng tham khảo Phần III, mục 2 để biết chi tiết.

4 mục con) trong tài liệu “Cẩm nang thao tác Quản lý CSDL TDDBR (dành cho CCKL)

1.2 Phần mềm xử lý ảnh vệ tinh

Phần mềm Monteverdi-2 được dùng để xử lý ảnh vệ tinh trong quy trình KS/ĐBCL và là một công cụ miễn phí Tuy nhiên, phần mềm này không có giao diện tiếng Việt, do đó người dùng cần đọc kỹ các hướng dẫn trong tài liệu để nắm rõ các bước thao tác và tận dụng tối đa khả năng xử lý ảnh vệ tinh.

Phần mềm Monteverdi-2 được kết hợp với QGIS để xử lý ảnh vệ tinh, trong đó có chức năng tăng độ phân giải của ảnh Landsat-8 từ 30m/điểm ảnh lên 15m/điểm ảnh trên dữ liệu gốc của Landsat-8 Quá trình này giúp cải thiện chi tiết và chất lượng ảnh cho các ứng dụng địa lý và phân tích không gian Để tải về và cài đặt Monteverdi-2 tại máy tính, vui lòng tham khảo Phần III, mục 3 trong tài liệu "Cẩm nang thao tác Quản lý CSDL TDDBR (dành cho CCKL)".

1.3 Phần mềm ảnh hoá số liệu Để sử dụng kết quả phân tích trong quy trình KS/ĐBCL ở cấp xã để đo đếm và báo cáo bổ sung, các điểm bỏ sót được phát hiện trên ảnh vệ tinh cần phải được đánh dấu và chuyển sang định dạng MBTiles để có thể sử dụng được trên các máy tính bảng

TileMill là một phần mềm miễn phí có chức năng chính chuyển đổi tất cả các định dạng dữ liệu không gian (bao gồm dữ liệu vector và raster) sang định dạng MBTiles Đây là công cụ hữu ích cho các dự án GIS nhờ khả năng tích hợp và xuất bản bản đồ ở định dạng MBTiles Để tải về và cài đặt phần mềm TileMill trên máy tính, vui lòng tham khảo Phần III, mục 4 tài liệu “Cẩm nang thao tác Quản lý CSDL TDDBR (dành cho CCKL)”.

1.4 Phần mềm giải nén tập tin

Dữ liệu ảnh vệ tinh Landsat-8 được nén hai lần bằng hai định dạng tar.gz và tar; để sử dụng được, người dùng cần giải nén lần lượt cả hai Đầu tiên giải nén file tar.gz sẽ sinh ra file tar, sau đó tiếp tục giải nén file tar để truy cập đầy đủ các tập tin ảnh và dữ liệu kèm theo.

Phần mềm 7zip là một công cụ miễn phí hỗ trợ giải nén nhiều định dạng, bao gồm cả hai định dạng đã đề cập ở trên, giúp người dùng quản lý tệp tin nhanh chóng và hiệu quả Để tải xuống và cài đặt 7zip trên máy tính, người dùng có thể làm theo các bước hướng dẫn được cung cấp, nhằm đảm bảo cài đặt đúng phiên bản và tối ưu khả năng giải nén các tệp tin của mình.

 Mở trình duyệt internet và truy cập vào địa chỉ: http://www.7-zip.org/download.html

Nhấp chuột vào dòng liên kết “Download” phù hợp với hệ điều hành đang chạy trên máy tính (32- bit x86 hoặc 64-bit x64)

Quá trình tải xuống diễn ra nhanh chóng chỉ trong vài giây, giúp người dùng tiết kiệm thời gian Sau khi tải xong, mở thư mục chứa tập tin vừa tải xuống và nhấp đúp chuột vào tập tin đó để bắt đầu quá trình cài đặt.

Nên giữ nguyên thư mục cài đặt mặc định và nhấp chuột vào nút “Install” để cài đặt

Quá trình cài đặt diễn ra chỉ trong vài giây Đối với máy tính chạy Windows 64-bit, người dùng cần lưu lại toàn bộ các công việc đang làm và nhấp vào nút Yes ở giao diện tiếp theo để khởi động lại máy tính, từ đó kết thúc quá trình cài đặt phần mềm 7zip.

Chuẩn bị về số liệu

Các số liệu được sử dụng trong quy trình KS/ĐBCL này đến từ 2 nguồn, gồm ảnh vệ tinh Landsat-

8 có thể tải về miễn phí trên internet và số liệu theo dõi diễn biến rừng nửa năm đã được phê duyệt bởi các lãnh đạo Hạt kiểm lâm

2.1 Đăng ký tài khoản USGS

Landsat-8 là dữ liệu vệ tinh được quản lý bởi Cục Khảo sát địa chất Hoa Kỳ (USGS), một đơn vị nghiên cứu thuộc Bộ Nội vụ Hoa Kỳ Để tải xuống ảnh vệ tinh Landsat-8, người dùng cần đăng ký một tài khoản miễn phí, sau đó đăng nhập bằng tài khoản đó và tải dữ liệu về máy tính của mình Việc đăng ký chỉ cần thực hiện một lần và có thể sử dụng lâu dài cho các lần truy cập sau này.

Các bước dưới đây sẽ hướng dẫn người dùng cách thức đăng ký một tài khoản miễn phí trên trang web của USGS

 Mở trình duyệt internet và truy cập vào địa chỉ: http://earthexplorer.usgs.gov (số 1)

 Khi trang web đã chạy xong, người dùng nhấp chuột vào nút “Register” (số 2)

Khi người dùng nhấp vào nút Đăng ký, một trang web mới sẽ xuất hiện để tạo tài khoản Để tiếp tục, người dùng cần nhập tên người dùng, mật khẩu và mã số xác nhận.

(1) Nhập tên người dùng mong muốn (tên người dùng có thể đã có ai đó dùng trước, người dùng có thể chọn tên khác)

(2) Nhập mật khẩu (phải từ 8 đến 16 ký tự, bao gồm ít nhất 1 chữ và ít nhất một số)

(3) Nhập lại mật khẩu vừa nhập ở ô số 2

(4) Đọc mã xác nhận trong hình ở trên và nhập lại vào ô này

Nhấp chuột vào nút “Continue” để tiếp tục

Sau khi nhấp chuột vào nút “Continue”, một trang web khác hiện ra Người dùng cần thao tác tiếp như sau:

(2) Đánh dấu chọn vào ô “Manager…”

(5) Đánh dấu chọn “Land use/land cover change”

Nhấp chuột vào nút “Continue” để tiếp tục.

Ngay sau khi nhấp nút Continue, người dùng sẽ được chuyển đến một trang web khác để điền thông tin liên hệ Lưu ý chỉ được nhập chữ không dấu.

(1) Ô “First name” – Họ: Điền họ của người dùng Ví dụ: NGUYEN

(2) Ô “Last name” - Tên: Điền tên đệm và tên của người dùng Ví dụ: VAN THANH

(3) Ô “Company/Organization” – Công ty/Tổ chức: Điền tên cơ quan của người dùng Ví dụ: CHI CUC KIEM LAM DIEN BIEN

(4) Ô “Address 1” – Địa chỉ 1: Điền địa chỉ cơ quan Ví dụ: 674 duong Vo Nguyen Giap, Tp Dien Bien Phu

(5) Ô “Address 2” – Địa chỉ 2: Nếu nhập địa chỉ ở ô trên chưa đủ thì nhập tiếp vào ô này Cũng có thể bỏ trống nếu ô trên đã đủ

(6) Ô “Country” – Quốc gia: Chọn “VIETNAM”

(7) Ô “City” – Thành phố: Nhập tên thành phố hoặc tên huyện Ví dụ: Dien Bien Phu

(8) Ô “State/Province” – Tỉnh: Nhập tên tỉnh của cơ quan

(9) Ô “Zip/Postal code” – Mã bưu điện: Nhập mã bưu điển của tỉnh Ví dụ: 84230

(10) Ô “Email”: Nhập địa chỉ email mà người dùng đang sử dụng Email này sẽ được dùng để kích hoạ tài khoản USGS

(11) Ô “Retype Email” – Nhập lại Email: Nhập lại địa chỉ email vừa nhập ở ô số 10

(12) Ô “Alternative Email” – Email khác: Có thể bỏ trống

(13) Ô “Telephone” – Điện thoại: Nhập số điện thoại mà người dùng đang sử dụng

(14) Ô “Fax”: Có thể bỏ trống

(15) Nhấp chuột vào nút “Continue” để tiếp tục

Sau khi nhấp nút “Continue” và đảm bảo mọi thông tin liên hệ đã được nhập đúng, một trang web khác sẽ hiện ra Người dùng cần nhấp nút “Submit Registration” để gửi yêu cầu tạo tài khoản lên máy chủ của USGS.

Sau khi nhấp vào nút Submit Registration, người dùng sẽ thấy trang thông báo đăng ký tài khoản đã hoàn tất, xác nhận rằng quá trình đăng ký đã thành công Trang này đánh dấu bước cuối cùng của quy trình tạo tài khoản và cho thấy người dùng đang ở gần hoàn tất việc đăng ký.

Bước cuối cùng, người dùng mở hộp thư và đọc email từ “USGS/EROS” và nhấp chuột vào đường liên kết gửi trong thư để kích hoạt tài khoản

Khi bạn nhấp vào đường liên kết, trang kích hoạt tài khoản sẽ hiển thị Bạn cần nhập lại tên người dùng và mật khẩu đã tạo ở bước đầu, sau đó nhấn nút 'Submit' để hoàn tất quá trình kích hoạt.

Sau khi nhấp nút Submit, trang xác nhận cho biết tài khoản của người dùng đã được đăng ký thành công, và từ thời điểm này người dùng có thể dùng tài khoản để tải số liệu ảnh vệ tinh Landsat-8 về máy tính của mình Trong phần 2.2 Tải số liệu Landsat-8 về máy tính, người dùng sẽ được hướng dẫn cách tải dữ liệu Landsat-8 về máy tính một cách nhanh chóng và an toàn.

Sau khi đăng ký thành công tài khoản USGS, người dùng có thể đăng nhập để truy cập và tải xuống dữ liệu ảnh vệ tinh Landsat-8 nhằm phục vụ cho các nghiên cứu và phân tích địa lý Quy trình thao tác được tóm tắt như sau: đăng nhập vào tài khoản USGS, chọn dữ liệu Landsat-8, và tải xuống số liệu Landsat-8 về thiết bị để sử dụng.

 Mở trang web USGS Earth Explorer tại địa chỉ: http://earthexplorer.usgs.gov

 Đăng nhập bằng tài khoản đã tạo ở bước trên

Sau khi nhấp vào nút Đăng nhập, một trang đăng nhập khác sẽ hiện ra để người dùng tiến hành đăng nhập Người dùng cần điền tên đăng nhập và mật khẩu vào hai trường tương ứng, sau đó nhấp vào nút Đăng nhập để tiếp tục.

Sau khi đăng nhập thành công, trang bản đồ trực tuyến sẽ hiện ra, cho phép bạn tìm kiếm và tải về số liệu ảnh Landsat-8 phù hợp Bạn có thể phóng to, thu nhỏ và di chuyển bản đồ bằng chuột để chọn khu vực muốn lấy dữ liệu Khi đã hài lòng với vùng số liệu xuất hiện trên khung hình chính, hãy nhấp vào điểm ở giữa bản đồ để đánh dấu khu vực; đây là cách nhanh nhất để xác định toạ độ của ảnh Landsat-8 cần tải về.

Người dùng chọn khoảng thời gian thu thập ảnh cần thiết cho quy trình KS/ĐBCL, với ảnh vệ tinh trong khoảng từ tháng 3 đến tháng 7 Vì vậy, hãy chọn khung thời gian nằm trong khoảng này và sau đó nhấp vào nút Dataset để tiếp tục.

Under the Dataset section on the left, expand Landsat Archive by clicking the plus sign and select L8 OLI/TIRS and L8 OLI/TIRS Pre-WRS-2 Then click the Results button to continue.

Một danh sách các ảnh vệ tinh sẽ xuất hiện ở bên trái giao diện; người dùng cần chọn ảnh có độ phủ mây thấp nhất và ngày thu ảnh gần nhất để tải về Để xem trước xem ảnh vệ tinh có bao phủ khu vực cần quan sát hay không, người dùng có thể nhấp vào nút Footprint (số 1); hoặc để kiểm tra xem ảnh vệ tinh có chất lượng đủ tốt với độ phủ mây tối thiểu hay không, hãy nhấp vào Browse Overlay Khi đã hài lòng với lựa chọn ảnh vệ tinh, người dùng nhấp vào nút Download (số 3) để tải xuống.

Để giải đoán ảnh vệ tinh với chất lượng cao nhất, người dùng nên tải ảnh ở Level 1 GeoTIFF Data Product Nhấp vào nút Download ở dòng này để bắt đầu tải ảnh vệ tinh về máy.

Quá trình tải xuống có thể kéo dài tới vài giờ tùy thuộc vào tốc độ đường truyền Internet Hãy kiên nhẫn chờ đến khi quá trình tải xong hoặc tranh thủ làm việc khác để tối ưu thời gian của bạn.

Xử lý ảnh vệ tinh Landsat-8

Xử lý ảnh Landsat-8 bắt đầu bằng việc chồng xếp các lớp dữ liệu cần thiết trong QGIS, sau đó tăng độ phân giải lên 15 m một điểm ảnh bằng Monteverdi-2, và cuối cùng dựng các tổ hợp màu khác nhau để giải đoán ảnh Các mục nhỏ tiếp theo trình bày chi tiết từng bước nhằm người dùng có thể làm quen và thực hiện một cách có hệ thống: nhập và sắp xếp các lớp Landsat-8, xử lý chồng lớp và căn chỉnh phổ, áp dụng các công cụ để nâng cao chất lượng ảnh, rồi tạo các tổ hợp màu như true color, false color và infrared để nhận diện đất đai, nước và thảm thực vật Bài viết cung cấp cách tối ưu hóa quy trình xử lý ảnh Landsat-8 và giải thích ý nghĩa của từng tổ hợp màu để tăng khả năng nhận diện và phân tích dữ liệu địa không gian.

3.1 Chồng xếp các lớp trong QGIS

(1) Mở QGIS và đặt hệ toạ độ về WGS84/UTM48N

 Nhấp chuột vào thực đơn “Dự án” (số 1) và chọn “Tính chất của dự án…” (số 2)

Trong hộp thoại Tính chất của dự án sẽ xuất hiện, người dùng chọn các tùy chọn từ số 3 đến số 6 theo hình minh họa, sau đó nhấp chuột vào nút số 7 và tiếp tục với nút số 8 để hoàn tất việc đặt hệ tọa độ cho dự án.

(2) Nạp các lớp Landsat-8 cần thiết để chồng xếp (5 lớp từ B2 đến B6)

Để thực hiện thao tác, nhấp vào thực đơn Raster, sau đó chọn Các mục khác và tiếp tục chọn Chồng xếp lớp; lưu ý ở giao diện tiếng Việt có hai thực đơn Raster, và bạn cần chọn thực đơn ở gần cuối để thao tác đúng.

Trong hộp thoại Chồng xếp lớp ảnh raster, người dùng nhấp vào nút Chọn ở phía trên và điều hướng đến thư mục dữ liệu Landsat-8 đã được giải nén ở bước trước, chọn đồng thời từ lớp thứ hai đến lớp thứ sáu, rồi nhấn nút Open để tải và ghép các lớp raster lại với nhau.

Trong hộp thoại ghép lớp ảnh raster, người dùng nhấp chuột vào nút Chọn ở phía dưới (1) và đặt tên cho tập tin của lớp ảnh được ghép (2); sau đó người dùng nhấp vào nút Xác nhận để lưu lớp ảnh ghép vào thư mục đích.

 Vẫn trong hộp thoại Chồng xếp lớp ảnh raster này, người dùng đánh dấu chọn như trong các số (1), (2), (3) và (4) trong hình dưới đây, sau đó nhấp chuột vào nút “OK” (5) để bắt đầu chồng xếp 5 tập tin (5 lớp ảnh) vào một tập tin (1 lớp ảnh với 5 dải màu)

 Quá trình chồng xếp ảnh trong QGIS có thể mất tương đối lâu (trung bình khoảng 30 phút) Khi hoàn tất, một lớp đã được chồng xếp sẽ hiển thị trong khung làm việc của QGIS

Tiếp theo, người dùng cần thao tác tăng độ phân giải (pansharpen) của lớp đã chồng xếp này để có được độ phân giải cao hơn

3.2 Tăng độ phân giải ảnh bằng Monteverdi-2

 Mở phần mềm Monteverdi-2 và hiển thị phần “OTB Application browser” nếu chưa có.

 Trong phần “OTB Application browser”, kéo xuống phía dưới để tìm dòng “Pansharpening” sau đó chọn chức năng “Bundle to perfect sensor”

Trong giao diện Monteverdi-2, một cửa sổ mới sẽ xuất hiện; người dùng nhấp vào nút ở phía trên và sau đó tìm rồi chọn lớp thứ tám có tên B8.TIF trong thư mục Landsat-8 đã giải nén.

Đầu tiên, nhấp chuột vào nút bên dưới (1) và chọn lớp đã chồng xếp ở bước 3.1 nêu trên; trong ví dụ này, tập tin có tên là L8_CHONGXEP.tif Sau đó, nhấp chuột vào nút xác nhận để tiếp tục thao tác.

Tiếp theo, nhấp chuột vào chữ "float" (số 1) để chọn "uint 16" trong danh sách thả xuống, sau đó nhấp chuột vào nút [ ] ở phía dưới (số 2) để đặt tên tập tin cho lớp đầu ra đã được tăng độ phân giải.

(3) Sau cùng, nhấp chuột vào nút “Open” (4) để tiếp tục

Sau khi hoàn tất các bước được nêu, dòng thông báo màu xanh "Ready to run" hiện lên cho biết công cụ tăng độ phân giải ảnh đã sẵn sàng hoạt động Người dùng cần nhấn vào nút để bắt đầu quá trình tăng độ phân giải cho hình ảnh Thông báo trạng thái này giúp xác nhận sự sẵn sàng và hỗ trợ người dùng tiếp tục xử lý ảnh một cách nhanh chóng và dễ dàng.

Nhấn 'Execute' (1) để bắt đầu quá trình Quá trình này có thể mất tới một giờ để hoàn tất, vì vậy người dùng nên kiên nhẫn chờ đợi hoặc làm việc khác và tránh nhấp chuột nhiều lần, vì điều này có thể làm treo máy.

3.3 Tổ hợp màu bằng QGIS

Khi các lớp dữ liệu Landsat-8 được chồng xếp và tăng độ phân giải, người dùng có thể nạp kết quả này vào QGIS để thực hiện tổ hợp màu, một công cụ hữu ích giúp dễ dàng giải đoán ảnh vệ tinh ở các bước tiếp theo Để có được các tổ hợp màu phù hợp, trước hết người dùng nên nắm vững một số khái niệm cơ bản về các dải màu trong dữ liệu Landsat-8 được dùng để giải đoán các loại sử dụng đất Bảng dưới đây trình bày các thông tin cơ bản về các lớp màu này.

Các thao tác để tổ hợp màu trong QGIS:

 Mở QGIS và nạp lớp dữ liệu ảnh đã tăng độ phân giải vào khung làm việc QGIS

Để tính toán và hiển thị biểu đồ cho lớp mới nạp, nhấp đúp vào lớp đó để mở Tính chất của lớp, chọn thẻ Biểu đồ, nhấp vào 'Tính toán biểu đồ tần suất' và cuối cùng nhấp 'Apply' để xác nhận kết quả tính toán.

Để điều chỉnh độ trong suốt, người dùng chuyển sang thẻ Độ trong suốt trên giao diện hiện tại Nếu người dùng đã nhấp OK ở bước trước, cần mở lại giao diện này bằng cách nhấp đúp vào tên lớp Trong giao diện Độ trong suốt, hãy đánh dấu mục Giá trị không dữ liệu: 0 hoặc nhập số 0 vào ô Giá trị không dữ liệu bổ sung Cuối cùng, nhấp nút Apply để chấp nhận các thay đổi.

Dải màu Bước sóng ánh sáng

(micro mét) Độ phân giải (mét)

Dải 5 – Dải cận hồng ngoại (NIR) 0.85 - 0.88 30

Dải 6 – Dải hồng ngoại sóng ngắn SWIR 1 1.57 - 1.65 30

Giải đoán ảnh vệ tinh Landsat-8

Rừng (rậm)

Tổ hợp màu (Landsat-8, ngày chụp: 09/03/2015)

RGB = R, G, B RGB = NIR, R, G RGB = NIR, SWIR, R Ảnh chụp Ngày … tháng 05/2015

Y (Bắc): 2373125 Hướng chụp: 118 Khu vực: Xã Mường Phăng

Giải thích  Với tổ hợp màu thực, các khu rừng rậm có màu sẫm, gần giống với màu đem

 Với tổ hợp màu giả NIR, rừng rậm có màu đỏ sẫm

 Với tổ hợp màu giả SWIR, rừng rậm có màu đỏ tươi.

Rừng (thưa)/Đất nương rẫy

RGB = R, G, B RGB = NIR, R, G RGB = NIR, SWIR, R Ảnh chụp Ngày… tháng 05/2015

Y (Bắc): 2397972 Hướng chụp: 270 Khu vực: Xã Mường Mươn

Giải thích  Ở cả ba tổ hợp màu, các khu rừng thưa đều có màu sáng hơn so với rừng rậm

 Đất nương rẫy xung quanh khu rừng đều có màu nhạt hơn ở cả ba tổ hợp màu.

Rừng (trồng cao su)

Ở khu vực Xã Mường Mươn, vị trí Y (Bắc) 2395223 và hướng chụp 218 cho thấy màu sắc của rừng trồng khác nhau đáng kể tùy theo độ tuổi và mật độ cây Khi rừng trồng còn non và mật độ thưa, các khu rừng này có màu nhạt hơn.

Ruộng lúa (đang gieo cấy)

Y (Bắc): Không biết Hướng chụp: Không biết

Ruộng lúa có các phản xạ từ mặt đất khác nhau tùy thời điểm chụp ảnh vệ tinh, do điều kiện đất đai và sinh trưởng của cây lúa ảnh hưởng Các yếu tố này khiến ảnh vệ tinh thể hiện sự biến động đáng kể theo chu kỳ mùa vụ Đặc biệt, các ruộng lúa ở thời kỳ gieo cấy có màu sẫm, trông giống như các khu rừng trên ảnh vệ tinh, do mật độ cây trồng và độ ẩm cao ở giai đoạn này.

Ruộng lúa (nhiều nước)

RGB = R, G, B RGB = NIR, R, G RGB = NIR, SWIR, R Ảnh chụp Ngày tháng 05/2015

Y (Bắc): 2372823; Hướng chụp: 360°; Khu vực: Xã Mường Phăng Giải thích: Tại thời điểm thu ảnh vệ tinh vào tháng 3, có vẻ như các khu đồng ruộng ở Xã Mường Phăng toàn nước; ảnh thực địa chụp vào tháng 5 cho thấy tình trạng thực tế của khu vực có thể khác so với dữ liệu vệ tinh.

Ruộng lúa (khô)

Y (Bắc): 2372375 Hướng chụp: 234 Khu vực: Xã Mường Phăng Giải thích  Ruộng lúa khô sau khi thu hoạch có màu rất sáng.

Nương rẫy

Y (Bắc): 2376168 Hướng chụp: 90 Khu vực: Xã Mường Phăng Giải thích  Rất khó để phân biệt nương rẫy trên sườn dốc và khu đồng cỏ và diện tích canh tác.

Khu dân cư

Khi phân tích màu sắc, khu dân cư được nhận diện với mức sáng tương đối ở cả ba tổ hợp màu; đường giao thông nổi bật với màu sáng hơn, trong khi nhà cửa và cây cối có màu sẫm hơn, tạo nên sự đối lập rõ nét giữa các yếu tố hạ tầng và cảnh quan.

Đường giao thông

Y (Bắc): 2372769 Hướng chụp: 202 Khu vực: Xã Mường Phăng

Giải thích  Đường giao thông cho màu rất sáng như đất trống, và có hình dạng đường

 Cũng có thể xem đó là một dải đất trống.

Đô thị

RGB = R, G, B RGB = NIR, R, G RGB = NIR, SWIR, R Ảnh chụp Ngày: April, 2014

Y (Bắc): No data Hướng chụp: No data Khu vực: Dien Bien Phu Giải thích  Các khu đô thị cho màu rất sáng ở cả ba tổ hợp màu

 Mặc dù khó phân biệt các diện tích mặt nước ở tổ hợp màu thực, nhưng ở tổ hợp màu giả (NIR và SWIR), diện tích mặt nước rất rõ ràng.

Mặt nước (hồ)

Y (Bắc): 2376412 Hướng chụp: 100 Khu vực: Xã Mường Phăng Giải thích  Rất khó để phân biệt diện tích mặt nước ở tổ hợp màu thực

 Tổ hợp màu giả NIR và SWIR cho giải đoán diện tích mặt nước dễ dàng hơn.

Mặt nước (sông)

Việc kết hợp màu giả NIR và SWIR cho phép phân biệt các con sông với các đối tượng khác một cách dễ dàng hơn, nhờ khả năng nhạy với đặc tính phản xạ nước; ngược lại, khi sử dụng tổ hợp màu thực (true color), việc nhận diện sông gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là phân biệt giữa một con sông và dải rừng hẹp.

Phát hiện các điểm biến động

Nạp các số liệu cần thiết

1.1 Nạp số liệu Landsat-8 đã xử lý

Mở QGIS và nạp ảnh Landsat đã được tăng độ phân giải thành 15m vào QGIS, kết xuất tổ hợp màu giả (RGB = 453 hoặc RGB = 432)

1.2 Nạp số liệu nửa năm đã được phê duyệt của cấp huyện

 Kết nối với cơ sở dữ liệu bằng quyền người dùng cấp tỉnh

Chọn hai lớp cần chồng xếp: lớp “Master_(HC)” của huyện để kiểm soát chất lượng và lớp báo cáo kiểm lâm địa bàn từ các máy tính bảng (lớp “Dien_bien_rung”) Sau đó nhấp chuột vào nút “Thêm” để nạp các lớp này vào khung làm việc QGIS.

Phân tích và phát hiện các điểm bỏ sót

Thu phóng khung làm việc bản đồ trong QGIS đến các diện tích mà bản đồ hiện trạng (lớp

Master_(HC) cho biết có rừng, nhưng trên ảnh Landsat-8 ở hợp phần màu giả cận hồng ngoại lại không ghi nhận màu đỏ, có thể đây không phải là rừng (vấn đề 1); hoặc có các diện tích trên ảnh vệ tinh thể hiện màu đỏ nhưng trên lớp Master_(HC) lại không phải là đất có rừng (vấn đề 2).

Tạo yêu cầu và số liệu cần kiểm tra

3.1 Tạo số liệu cần kiểm tra

Phần này hướng dẫn cách tạo một lớp số liệu chứa các điểm bỏ sót chưa báo cáo, được đánh dấu khoanh tròn để nhận diện nhanh Các điểm này cần được đo đếm đầy đủ và báo cáo bổ sung, sau đó đính kèm vào yêu cầu kiểm tra và gửi lên cho Hạt kiểm lâm để xử lý Việc tổng hợp các điểm bỏ sót và yêu cầu báo cáo bổ sung giúp tăng tính đầy đủ của dữ liệu và đảm bảo quy trình kiểm tra được thực thi chính xác và kịp thời.

 Tạo một lớp vector mới trong QGIS, với hệ tọa độ địa phương (trong ví dụ này là VN2000/TM103 đối với tỉnh Điện Biên)

 Nhấp chuột chọn “Lớp” trên thanh thực đơn, sau đó chọn “Tạo lớp” > “Lớp shapefile mới…”

Để tạo lớp shapefile mới, mở giao diện tạo và chọn kiểu dữ liệu là Vùng, sau đó chọn hệ tọa độ địa phương từ danh sách (ví dụ VN2000_TM103), và cuối cùng nhấn OK để xác nhận thao tác.

Khi lưu tập tin, giao diện lưu hiện ra cho phép người dùng đặt tên cho lớp cần lưu và chọn thư mục đích Sau đó nhấp vào nút Save để lưu lớp mới tạo và tự động nạp nó vào giao diện QGIS, giúp quản lý lớp một cách nhanh chóng và thuận tiện cho công việc với bản đồ.

Kích hoạt chế độ chỉnh sửa trên lớp này (1) và sử dụng công cụ vẽ hình tròn trong bộ công cụ Rectangles Ovals Digitizing (2) để tạo các vòng tròn đánh dấu các điểm khảo sát và báo cáo kết quả đầy đủ.

Để đánh dấu các điểm cần khảo sát và báo cáo lại, hãy dùng chuột kéo quanh điểm mong muốn để tạo vòng tròn khoanh vùng Các vòng khoanh dựa trên dữ liệu ảnh vệ tinh và dữ liệu cập nhật trên lớp báo cáo ở cấp huyện (lớp khoanh có đường màu vàng xanh) và cấp xã (lớp khoanh có màu đỏ).

 Sau khi đã đánh dấu xong các điểm có thể bị bỏ sót, lưu lại lớp vector này (1) và thoát khỏi chế độ chỉnh sửa (2)

3.2 Tạo yêu cầu kiểm tra

Sau khi đã phát hiện các điểm bị bỏ sót và đã đánh dấu khoanh tròn, lưu lại trong một lớp dữ liệu, cán bộ CCKL cần tạo một văn bản yêu cầu kiểm tra để gửi tới các Hạt kiểm lâm kèm theo tập tin dạng số (định dạng MBTiles để dùng cho các máy tính bảng).

Mục tiêu là xây dựng tại mỗi huyện một bản đồ số dưới dạng PDF, tích hợp ít nhất 3 lớp dữ liệu vector: lớp 1 là dữ liệu theo dõi diễn biến rừng đã được phê duyệt trong vòng nửa năm của huyện đó; lớp 2 là dữ liệu báo cáo từ các kiểm lâm địa bàn; lớp 3 là các điểm có thể bị bỏ sót được phát hiện và đánh dấu khoanh tròn bởi cán bộ CCKL, tất cả được chồng lên trên lớp ảnh vệ tinh Landsat-8 Việc tích hợp các lớp dữ liệu này trên nền Landsat-8 sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về hiện trạng rừng và hỗ trợ công tác quản lý, giám sát và phản hồi nhanh với diễn biến rừng Các bản đồ số này tối ưu cho SEO với các từ khóa như bản đồ số, định dạng PDF, lớp dữ liệu vector, theo dõi diễn biến rừng, kiểm lâm địa bàn, cán bộ CCKL, Landsat-8 để tăng khả năng tìm kiếm và tiếp cận thông tin.

Việc xây dựng bản đồ bằng QGIS được trình bày cụ thể trong tài liệu "Cẩm nang thao tác Cơ sở dữ liệu Diễn biến rừng dành cho Chi cục Kiểm lâm", người dùng cần tham khảo tài liệu này để lập yêu cầu kiểm tra gửi xuống các Hạt kiểm lâm Về cơ bản, mẫu bản đồ yêu cầu xác minh bổ sung có thể được biểu diễn như hình sau, nhằm chuẩn hóa quy trình kiểm tra và đảm bảo thông tin diễn biến rừng được cập nhật đầy đủ cho các đơn vị quản lý.

3.3 Tạo lớp số liệu MBTiles cho các máy tính bảng

Để chuyển đổi lớp vector mới tạo sang định dạng MBTiles, các thao tác được thực hiện tương tự như quá trình tạo tập tin MBTiles từ lớp vector và đã được hướng dẫn cụ thể trong mục 4.2 Phần IV của tài liệu “Cẩm nang thao tác Cơ sở dữ liệu Diễn biến rừng dành cho Chi cục Kiểm lâm” Người dùng có thể tham khảo các bước trong tài liệu để thực hiện việc chuyển đổi lớp vector mới tạo này sang định dạng MBTiles một cách hiệu quả.

Gửi yêu cầu xuống các Hạt kiểm lâm

Sau khi hoàn tất yêu cầu kiểm tra, đo đếm và báo cáo bổ sung (gồm bản đồ định dạng PDF và lớp số liệu định dạng MBTiles), cán bộ CCKL cần gửi số liệu đến các Hạt kiểm lâm có dữ liệu chưa đầy đủ qua email với nội dung chính thức đề nghị các Hạt cử cán bộ kiểm lâm địa bàn chuyên trách các xã có báo cáo chưa đầy đủ đi khảo sát bổ sung và nộp báo cáo bổ sung Nội dung email cũng yêu cầu cấp huyện giải trình lý do số liệu chưa đầy đủ và kèm thời hạn cuối cùng cập nhật báo cáo khảo sát bổ sung, trước ngày 15/11 hàng năm.

Khi nhận yêu cầu từ cấp tỉnh, lãnh đạo Hạt kiểm lâm sẽ giao nhiệm vụ cho kiểm lâm địa bàn ở các xã có điểm bỏ sót được phát hiện Các kiểm lâm viên được chỉ đạo và hướng dẫn khảo sát, đo đếm và báo cáo bổ sung vào cơ sở dữ liệu theo dõi diễn biến rừng của tỉnh, nhằm đảm bảo tính đầy đủ và kịp thời của hệ thống quản lý rừng.

Khi được giao nhiệm vụ, các kiểm lâm địa bàn (người dùng máy tính bảng) sẽ tải MBTiles đính kèm trong thư điện tử từ cấp tỉnh, nạp dữ liệu vào cơ sở dữ liệu trên máy tính bảng và tiến hành khảo sát, đo đếm cũng như báo cáo số liệu bổ sung Quy trình thu thập số liệu bổ sung này diễn ra giống như quy trình đo đếm và báo cáo số liệu diễn biến rừng thông thường, nhằm đảm bảo dữ liệu được cập nhật kịp thời và phục vụ công tác quản lý rừng.

Định dạng
Số trang	48
Dung lượng	8,13 MB