ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT học PHẦN PHÁP LUẬT về GIAO DỊCH bảo đảm

Pháp luật hiện hành của Việt Nam đã quy định cầm cố, thế chấp, bảo lãnh, đặt cọc, ký quỹ, ký cược, tín chấp là các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự; đã quy định về cơ chế đăng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

KHOA PHÁP LUẬT DÂN SỰ

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN PHÁP LUẬT VỀ GIAO

DỊCH BẢO ĐẢM

( LƯU HÀNH NỘI BỘ)

HÀ N ỘI – 2019

B ẢNG TỪ VIẾT TẮT

BT Bài tập CAND Công an nhân dân GDBĐ Giao dịch bảo đảm

GV Giảng viên GVC Giảng viên chính KTĐG Kiểm tra đánh giá

LT Lí thuyết LVN Làm việc nhóm

MT Mục tiêu

NC Nghiên cứu TTĐKGD Trung tâm đăng kí giao

dịch

VĐ Vấn đề

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT DÂN SỰ

BỘ MÔN LUẬT DÂN SỰ

Bậc đào tạo: Cử nhân ngành Luật

Tên học phần: Pháp luật về giao dịch bảo đảm

Số tín chỉ: 02

Loại học phần: Tự chọn

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

1.1 GIẢNG VIÊN THUỘC BỘ MÔN

1 TS Nguyễn Minh Oanh - Trưởng Bộ môn

7 TS Nguyễn Văn Hợi - GV

1 PGS TS Bùi Đăng Hiếu, GVCC, Giám đốc Trung tâm đảm bảo chất

lượng đào tạo, Trường Đại học Luật Hà Nội Điện thoại: 0913540934

Văn phòng Bộ môn luật dân sự

Phòng 305, nhà A, Trường Đại học Luật Hà Nội

Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

Giao dịch bảo đảm là giao dịch được xác lập với mục đích bảo đảm

cho việc thực hiện nghĩa vụ dân sự Xét trong mối quan hệ với nghĩa

vụ được bảo đảm thì giao dịch bảo đảm có mối quan hệ vừa phụ thuộc,

vừa độc lập Pháp luật hiện hành của Việt Nam đã quy định cầm cố, thế chấp, bảo lãnh, đặt cọc, ký quỹ, ký cược, tín chấp là các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự; đã quy định về cơ chế đăng ký giao dịch bảo đảm

Học phần pháp luật về giao dịch bảo đảm bao gồm các nội dung như sau:

(1) Một số vấn đề chung bảo đảm thực hiện nghĩa vụ

(2) Các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ

Pháp luật về GDBĐ là học phần tự chọn tại Trường Đại học Luật

Hà Nội Học phần được kết cấu gồm 2 tín chỉ, trong lịch trình 5 tuần

4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA HỌC PHẦN

Vấn đề 1 Các vấn đề chung về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ

1.1 Khái niệm và đặc điểm của giao dịch bảo đảm, biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ

1.2 Các loại quyền của bên nhận bảo đảm trong giao dịch bảo đảm 1.3 Đối tượng bảo đảm và đối tượng được bảo đảm

1.4 Chủ thể trong giao dịch bảo đảm

Vấn đề 2 Các vấn đề chung về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ (tiếp)

2.1 Đăng ký biện pháp bảo đảm

2.2 Xử lý tài sản bảo đảm

2.3 Thứ tự ưu tiên thanh toán

2.4 Hiệu lực và hiệu lực đối kháng với người thứ ba của biện pháp bảo đảm

Học phần này trang bị cho sinh viên kiến thức về GDBĐ:

- Các giao dịch bảo đảm cụ thể, bản chất của từng giao dịch bảo đảm

- Điều kiện của tài sản bảo đảm và các phương thức xử lý tài sản bảo đảm

- Xác lập giao dịch bảo đảm và hiệu lực của giao dịch bảo đảm

- Khái niệm, ý nghĩa, mục đích, trình tự, thủ tục, hồ sơ đăng kí, thay đổi, bổ sung, xóa đăng kí GDBĐ

- Có khả năng vận dụng các quy định của pháp luật về giao dịch bảo đảm để có thể đưa ra các phương hướng giải quyết tranh chấp và cách thức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể trong

quan hệ bảo đảm;

- Có kĩ năng bình luận, đánh giá các quy định của pháp luật

thực định nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả áp dụng

5.3 Về thái độ

- Tích cực nâng cao trình độ nhận thức và việc hiểu biết nhằm đảm bảo quyền của các chủ thể khi tham gia vào giao dịch bảo đảm;

- Đảm bảo cho sinh viên, học viên tự tin trước những vấn đề pháp

lí phát sinh liên quan giao dịch bảo đảm;

- Khách quan hơn đối với các lợi ích cần được bảo vệ của các chủ thể là bên nhận bảo đảm, bên bảo đảm cũng như những người có quyền và lợi ích liên quan

5.4 Các mục tiêu khác

- Góp phần phát triển kĩ năng cộng tác, LVN;

- Góp phần phát triển kĩ năng tư duy sáng tạo, khám phá tìm tòi;

- Góp phần trau dồi, phát triển năng lực đánh giá;

- Góp phần rèn kĩ năng lập kế hoạch, tổ chức, quản lí, theo dõi

kiểm tra việc thực hiện chương trình học tập

6 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT

1A1 Nêu và phân

tích được khái niệm

GDBĐ, BPBĐ; đặc

điểm pháp lí của

GDBĐ; BPBĐ

1A2 Nêu và phân

tích được quyền của

bên nhận bảo đảm

trong giao dịch bảo

đảm

1A3 Nêu và phân

tích được đối tượng

1C2 Xây dựng được quan điểm

của cá nhân về giao dịch bảo đảm

và về các biện

việc, là uy tín; lấy

ví dụ cụ thể về nghĩa vụ được bảo đảm là nghĩa vụ

hiện tại và nghĩa vụ hình thành trong tương lai

1B4 Lấy được ví

dụ cụ thể về bên

bảo đảm và bên có nghĩa vụ được bảo đảm là hai chủ thể khác nhau

bảo đảm đồng thời

là bên có nghĩa vụ

và bên bảo đảm không đồng thời là bên có nghĩa vụ

1C4 Đánh giá được sự thay đổi của hệ thống pháp

luật quy định về giao dịch bảo đảm

1C5 Bình luận về các hợp đồng khác

có tính chất như giao dịch bảo đảm: bán tài sản với điều

kiện chuộc lại, mua bán trả góp, thuê

2A1 Nêu và phân

tích được khái niệm

thời gian có hiệu

lực của việc đăng

ký

2B2 Phân biệt đăng

2C2 Nhận xét được những điểm tích cực về trình

tự, thủ tục đăng kí GDBĐ đối với từng loại tài sản bảo

đảm

2A2 Nêu và phân

tích được khái niệm

thứ tự ưu tiên thanh

toán từ giá trị của

tài sản bảo đảm

được xử lý

ký tài sản và đăng ký giao dịch bảo đảm

2B3 Nêu được chủ

thể có quyền xử lý tài sản bảo đảm

Nêu và phân tích được các bước cơ bản trong xử lý tài sản bảo đảm

2B4 Lấy được các

ví dụ về các trường hợp được xử lý tài

sản bảo đảm theo quy định của pháp

luật và theo sự thỏa thuận của các bên

2B5 Nêu được các điểm đặc thù trong

xử lý tài sản bảo đảm là các phương

tiện giao thông vận tải cơ giới, hàng hóa trong kho, quyền đòi nợ, quyền sử dụng đất

và nhà ở hình thành trong tương lai

2B6 Chỉ ra được

2C2 So sánh được quy định của pháp

luật Việt Nam với pháp luật của một

số nước về xử lý tài sản bảo đảm

2C3 So sánh được quá trình xử lý tài sản bảo đảm là động sản và bất động sản

2C5 Nêu được những ưu và nhược của từng phương thức xử lý tài sản bảo đảm

2C4 Nhận xét về

thủ tục sang tên cho người mua tài

sản bảo đảm khi

xử lý tài sản bảo đảm

2C5 Nhận định được những ưu điểm, những bất

cập của hệ thống pháp luật giao dịch bảo đảm hiện hành

về xác định thứ tự

ưu tiên

các yêu cầu của quá trình thu giữ tài sản

về xử lý tài sản bảo đảm

2B9 Nêu được các căn cứ để xác định

thứ tự ưu tiên (chủ

thể, thời điểm phát sinh hiệu lực, thời điểm phát sinh hiệu

lực đối kháng )

2B10 Nêu được

những trường hợp ngoại lệ của thứ tự

ưu tiên thanh toán

2B11 Xác được được thứ tự ưu tiên thanh toán trong trường hợp bên

bảo đảm bị tuyên

bố phá sản

quyền và nghĩa vụ

của bên nhận cầm

cố tài sản

3B2 Phân biệt được thời điểm phát sinh hiệu lực với

thời điểm phát sinh

hiệu lực đối kháng với người thứ ba của biện pháp cầm

cố tài sản

3B3 Nêu và phân

tích được những điểm đặc thù của quan hệ thế chấp dự

án và thế chấp nhà ở hình thành trong tương lai của chính

dự án đó

3B4 Nêu và phân

tích được những điểm đặc thù của thế

chấp quyền tài sản, quyền yêu cầu thanh toán phát sinh từ hợp

3C1 Nêu được

những bất cập của pháp luật về cầm

cố tài sản

3C2 Sưu tầm và nghiên cứu một vụ

án tranh chấp về

cầm cố tài sản

3C3 Đánh giá được các quy định

của pháp luật về thế

chấp tài sản

3C4 Sưu tầm và nghiên cứu một vụ tranh chấp về trường hợp một tài

sản thế chấp bảo đảm cho việc thực hiện nhiều nghĩa

vụ

3B5 Nêu và phân

tích được những điểm đặc thù của thế

chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất

3B6 Nêu và phân

tích được những điểm đặc thù của thế chấp hàng hóa lưu kho và hàng hóa luân chuyển trong quá trình sản xuất kinh doanh

3B7 Nêu và phân

tích được những điểm đặc thù của

bảo lãnh trong nghiệp vụ

3B8 Xác định chủ thể trong các hợp đồng thế chấp để đảm bảo cho nghĩa

vụ bảo lãnh

3B9 Xác định được

những rủi ro pháp

lý khi ký kết hợp

đồng thế chấp thông qua quan hệ ủy quyền

3B10 Phân tích

được mối quan hệ

giữa các chủ thể trong trường hợp:

cho thuê, cho mượn tài sản thế chấp và thế chấp tài sản đang cho thuê, cho mượn

3B11 Nêu được các ví dụ về trường

hợp chấm dứt giao

dịch bảo đảm do pháp luật quy định

4A3 Nêu được khái

niệm, đặc điểm của

ký cược tài sản

4A4 Nêu và phân

tích được khái niệm,

đặc điểm của biện

pháp cầm giữ tài sản

4A5 Nêu và phân

tích được khái niêm,

4B1 Giải thích được sự khác biệt

giữa đặt cọc với ký cược tài sản

4B2 Phân tích

được cơ chế hoạt động của các bên

chủ thể trong biện pháp bảo lưu quyền

sở hữu

4B3 Phân biệt được tiền đặt cọc

với tiền trả trước

4C1 Nhận xét được những điểm tích cực khi BLDS năm 2015 ghi nhận cầm giữ tài sản và bảo lưu quyền sở hữu là

biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ

4C2 Chỉ ra được

sự bất cập của quy định về trình tự,

đặc điểm của bảo lưu

quyền sở hữu

4B4 Phân tích

được quyền và nghĩa vụ của các bên chủ thể trong các biện pháp: đặt

cọc, ký cược, bảo lưu quyền sở hữu,

4B6 Phân biệt được nắm giữ tài

sản bảo đảm với chiếm giữ tài sản

4C3 Nhận xét được các quy định pháp luật về cầm

giữ tài sản, bảo lưu quyền sở hữu

5C1 Đánh giá được những quy định của pháp luật

bảo lãnh, tín chấp,

ký quỹ

5C2 Sưu tầm và nghiên cứu một vụ

án tranh chấp về

bảo lãnh

5A3 Nêu và phân

5B2 Phân tích

được quy trình để nghĩa vụ được bảo đảm bằng tài khoản

ký quỹ

5B3 Chỉ ra điểm khác biệt trong trường hợp thế chấp tài sản để bảo đảm cho việc thực

hiện nghĩa vụ thông thường với

thế chấp tài sản để

bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh

5B7 Phân tích

được quy trình xác

lập, thực hiện,

5C3 Đánh giá được vai trò của tín chấp đối với kinh tế, xã hội của

Việt Nam

5C5 Đánh giá được xu thế phát triển của bảo lãnh

chấm dứt biện pháp tín chấp

5B8 Phân tích

được hoạt động bảo lãnh của ngân hàng

B TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC

1 Bộ luật dân sự năm 2005 và 2015

2 Nghị định của Chính phủ số 163/2006/NĐ-CP ngày 29/12/2006

về GDBĐ

3 Nghị định của Chính phủ số 11/2012/NĐ-CP ngày 22/02/2012 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29/12/2006 về GDBĐ

4 Nghị định của Chính phủ số 102/2017/NĐ-CP ngày 15/10/2017

về đăng kí BDBĐ

5 Bộ luật hàng hải năm 2015

6 Luật đất đai năm 2013

7 Luật Nhà ở năm 2014

8 Luật Doanh nghiệp 2014

9 Luât Kinh doanh Bất động sản 2014

13 Thông tư liên tịch số 09/2016/TTLT-BTP-BTNMT của Bộ Tư Pháp - Bộ Tài Nguyên Môi trường hướng dẫn việc đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất ngày 23/6/2016

C TÀI LIỆU THAM KHẢO LỰA CHỌN

* Sách

1 Phạm Văn Tuyết, Lê Kim Giang, sách chuyên khảo, Hợp

đồng tín dụng và biện pháp bảo đảm tiền vay, NXB Tư

pháp, Hà Nội 2012

2 Phạm Văn Tuyết, Sách chuyên khảo, Hoàn thiện chế định bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự, NXB Dân trí, Hà Nội

2015

* Đề tài khoa học và các luận án:

3. Vũ Thị Hồng Yến, Thế chấp để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trả tiền vay trong hợp đồng tín dụng, Đề tài khoa học cấp

trường Đại học Luật Hà Nội, 2010

4 Nguyễn Minh Tuấn (chủ biên), Đăng kí bất động sản - những

vấn đề lí luận và thực tiễn, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật,

Hà Nội, 2011

5 Phạm Văn Tuyết, Hoàn thiện chế định pháp luật về giao dịch bảo đảm, Đề tài khoa học cấp trường Đại học Luật Hà Nội,

2014

6 Vũ Thị Hồng Yến, Sách chuyên khảo : Tài sản thế chấp và xử

lý tài sản thế chấp theo quy định của Bộ luật Dân sự năm

2015, NXB Chính trị quốc gia, 2017

* Bài tạp chí

1 Phạm Văn Tuyết, “Bàn về biện pháp bảo lãnh”, Luật học.Trường Đại học Luật Hà Nội,Số 1/1999, tr 30 - 33

2 Nguyễn Minh Oanh, “Thế chấp tài sản theo pháp luật của

Pháp và Thái Lan”, Nhà nước và Pháp luật.Viện Nhà nước và Pháp luật, Số 3/2011, tr 10 - 19

3 Vũ Thị Hồng Yến, "Những tài sản không thể trở thành đối

tượng của hợp đồng thế chấp", Tạp chí luật học, số 7/2011, tr

63-69

4 Vũ Thị Hồng Yến, "Xử lí tài sản thế chấp và một số giải pháp

hoàn thiện pháp luật", Tạp chí dân chủ và pháp luật, (Số

chuyên đề: Pháp luật về đăng kí giao dịch bảo đảm), 2011, tr 73-84

5 Vũ Thị Hồng Yến, "Xử lí tài sản thế chấp trong mối quan hệ

với pháp luật về phá sản", Tạp chí dân chủ và pháp luật, số

4/2012, tr 37-42

6 Vũ Thị Hồng Yến, "Bất cập về thế chấp quyền sử dụng đất

theo Luật đất đai năm 2003", Tạp chí dân chủ và pháp luật,

(số chuyên đề), tháng 8/2012, tr 11-14

7 Vũ Thị Hồng Yến, “Về mối quan hệ giữa thủ tục công chứng,

chứng thực và đăng kí hợp đồng thế chấp tài sản”, Tạp chí luật học, số 1/2009

8 Vũ Thị Hồng Yến và Bùi Đức Giang, “Tính đối kháng của các phương tiện phòng vệ của bên có nghĩa vụ trả nợ trong giao

dịch thế chấp quyền đòi nợ”, Tạp chí ngân hàng, số 15, tháng

8/2013

9 Bùi Đức Giang, “Pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm là quyền

đòi nợ”, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 5, tháng 5/2013

Vũ Thị Hồng Yến, “Thế chấp nhà ở hình thành trong tương lai trong mối quan hệ với thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai – vướng mắc

từ những quy định của pháp luật hiện hành”, Tạp chí ngân hàng, số 19, tháng 9/2014

10 Nguyễn Văn Hợi, “Một số vấn đề về cầm giữ tài sản trong Bộ

luật Dân sự 2005”, Luật học.Trường Đại học Luật Hà Nội, Số 11/2014, tr 38 – 45

11 Vũ Thị Hồng Yến, “Các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa

vụ theo Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi)”, Tạp chí Nhà nước

và Pháp luật, Số 7, 2015

12 Vũ Thị Hồng Yến, “Mối quan hệ giữa tài sản, vật và quyền tài sản trong pháp luật dân sự Việt Nam hiện hành và hướng sửa

đổi Bộ luật dân sự năm 2005”, Tạp chí Luật học, Số 8, 2015

13 Vũ Thị Hồng Yến, “Khái niệm tài sản trong pháp luật dân sự

và kiến nghị sửa đổi Bộ luật dân sự 2015”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, Số 21, 2015

14 Vũ Thị Hồng Yến, ”Đăng ký trực tuyến giao dịch bảo đảm

bằng bất động sản – Nhu cầu, thực trạng và giải pháp”, Tạp

chí Luật học, Số 1, 2016

15 Vũ Thị Hồng Yến, “Giao dịch chuyển quyền sử dụng đất

trong mối quan hệ giữa Bộ luật dân sự với Luật đất đai”, Tạp chí Luật học, Số 10, 2016

16 Vũ Thị Hồng Yến, “Quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015

về chế định chiếm hữu”, Tạp chí Dân chủ và pháp luật – Số chuyên đề triển khai thi hành Bộ luật Dân sự năm 2015, Số

chuyên đề, 2016

17 Phùng Trung Tập, “Bàn về cầm giữ tài sản một biện pháp bảo

đảm thực hiện nghĩa vụ”, Kiểm sát Số 9/2018, tr 33 - 38

18 Nguyễn Văn Hợi, “Một số vấn đề về bảo lưu quyền sở hữu” Kiểm sát 2019 - Số 11, tr 39-46

19 Nguyễn Văn Hợi, Giáp Minh Tâm “Hoàn thiện quy định về bảo lưu quyền sở hữu trong Bộ luật Dân sự năm 2015”, Nhà nước và Pháp luật.Viện Nhà nước và Pháp luật,2019 – Số 2,