T u y nhien, y tuong ve quyen con nguoi la ket qua ciia t u tuong triet hoc thoi hien dai, khong chi dua tren triet hoc ciia chii nghTa duy l y va thoi dai khai sang, chii nghTa t u do v
Trang 1C H I M I S A C H V E Q U Y E N C O N N G l J d l C U A
L I E N M I N H C H A U A U
Y tuong ve nhan pham con n g u o i da co
tir xa xua trong lich sir ciia nhan loai, d u o i cac
hinh thirc khac nhau, trong tat ca cac nen van
hoa va ton giao V i du, co the thay nhung gia
tri cao quy phii hop v o i con n g u o i trong triet
hoc chau Phi ciia " u b u n t u " hay viec bao ve
nguoi nuoc ngoai trong dao H o i " Q u y tac
vang" ve yeu cau m o i n g u o i can doi xir v o i
nguoi khac n h u doi xir v o i chinh m i n h ton tai
trong cac ton giao Ion D i e u nay cung tuong
t u v o i trach nhiem ciia xa hoi ve quan tam tod
ngudi ngheo, v i cac khai niem co ban ve cong
bang xa hoi T u y nhien, y tuong ve quyen con
nguoi la ket qua ciia t u tuong triet hoc thoi
hien dai, khong chi dua tren triet hoc ciia chii
nghTa duy l y va thoi dai khai sang, chii nghTa
t u do va dan chii, ma con dua tren chii nghTa
xa hoi Mac d i i , khai niem ve quyen con
nguoi hien dai chii yeu bat nguon tir chau A u ,
nhirng can khang d i n h rang, khai niem t u do
va cong bang xa hoi - nhung khai niem co
ban ciia quyen con n g u o i , nam trong tat ca
moi nen van hoa
Quyen con n g u o i la thanh qua dau tranh
lau dai qua cac t h d i dai ciia nhan loai, ciia
T h s T r i n h T h i H i e n
Vien Nghien cuu ChauAu
cac dan toe b i ap biic tren the g i d i nham xac lap quyen b i n h dang, t u do trong cac quan he giua n g u d i va n g u d i , cung n h u giua cac dan tpc; va do cung la thanh qua dau tranh ciia loai n g u d i nham h u d n g t d i l a m chii thien nhien, l a m chii xa h p i , l a m chii ban than
m i n h D o la quyen ciia m o i n g u d i v d i t u each la thuc the t u nhien va xa h p i , k h o n g phan biet quoc tich, m a u da, ngon n g u , chinh kien, v v dupe bao dam bang luat phap quoc
te va quoc gia m a trudc het la luat phap quoc
g i a1 D o do, viec bao dam va thiic day thuc hien quyen con n g u o i trudc het la trach
n h i e m va quyen han ciia m o i quoc gia dan tpc Cac quoc gia co trach n h i e m xay d u n g
he thong phap luat trong nude phii hpp v d i cac nguyen tac co ban cua luat phap quoc te, dac biet la H i e n c h u o n g L i e n hpp quoc, co
t i n h den hoan canh ciia quoc gia m i n h de bao dam cho n g u d i dan dupe h u d n g thu quyen con n g u d i m p t each tot nhat The nhung, do khac biet ve hoan canh l i c h sir, che dp chinh
t r i , t r i n h dp phat trien, gia t r i truyen thong
http://www.tapchicongsan.org.vn/details.asp?Object= 5&news ID=181234364
Trang 2van hoa nen each thuc hien quyen con
ngudi cua m o i quoc gia co the khac nhau Su
hop tac va d o i thoai giua cac quoc gia de
thiic day viec thuc hien va bao ve quyen con
ngudi la mot yeu cau can thiet va khach
2
quan
L i e n m i n h Chau A u dugc h i n h thanh tir
nhung nam 1950 tir H i e p udc Paris (1951)
thanh lap Cong dong Than va Thep, Hiep
udc Rome (1957) thiet lap Cong dong N a n g
lugng N g u y e n t u Chau A u den Cong dong
K i n h te Chau A u Dao luat Chau A u don
n h i t (1986) Hiep udc Maastricht (1991),
Hiep udc A m s t e r d a m (1997), Hiep udc N i c e
(2001) H i e n phap Chau A u (2004) Ciing
v d i qua trinh lien ket va h o i nhap ve ca chieu
rong lan chieu sau d L i e n m i n h Chau A u ,
van de quyen con n g u d i cung dugc de cap va
quan tam T u y nhien luc dau, quyen con
ngudi d E U dugc dua ra m d i chi la quyen t u
do di chuyen ca nhan d o i v d i cac cong nhan
trong nganh than va thep Den nam 1957,
quyen t u do di chuyen nay dugc m d rong
trong l i n h vuc hang hoa lao dong va v o n3
Viec hoa nhap chinh t r i theo h u d n g mot L i e n
2
http: www.tapchicongsan.org.\Ti'details.asp?Object=
5&news_ID=l 81234364
1 Luan van thac si Luat hpc Dang Minh Dure Vai trd
ciia Nghi vien Chdu Au trong tien trinh ddn chu hod a
Lien minh Chdu Au, tr 49
m i n h Chau A u t h 6 n g nhat da tao dieu k i e n de dan chii va quyen con n g u d i t r d thanh quan
n i e m co ban t r o n g cac van de phap l y chung ciia chau A u C h i n h v i vay, sau de xuat hinh thanh m o t chau A u t h o n g nhat nam 1985 tai
H o i n g h i ciia H o i dong Chau A u , quyen t u
do d i chuyen bat dau dugc tiep can d khia
canh chinh t r i x a h o i v d i khai n i e m nguai ddn chdu Au, t r o n g do nhan manh thuc hien
cac quy d i n h t r o n g C o n g udc Chau A u ve Quyen con n g u d i ( E C H R ) Khac v d i quyen
t u do d i chuyen ca nhan chi thuan tuy thuoc khai n i e m k i n h te trudc day, quyen t u do di chuyen trong thuat n g u "quyen cong dan" trong Hiep udc Maastricht da t r d thanh mot quyen chinh t r i T i r do, quyen cong dan E U dugc phat trien t r o n g H i e p udc Amsterdam
v d i quyen lien he ciia cong dan v d i cac the che E U thong qua ngon n g u chinh thiic ciia cac nude thanh v i e n , quyen truy cap cac van ban luat ciia N g h i v i e n , U y ban Chau A u va
H o i dong Chau A u D o n g t h d i , quyen t u do
di chuyen ca nhan ciing dugc m d rpng k h i cong dan E U dugc h u d n g t u do d i chuyen
ma k h o n g co su k i e m soat qua bien g i d i
Trang 33 1
M o t so q u y e n c o b a n cua cong d a n E U t r o n g H i e p xr&c M a a s t r i c h t
"Quyen tir do d i chuyen va c u tru trong lanh tho cac nuac thanh v i e n ( D i e u 1 8 A ) ; Quyen bau cir va ung c u n a i nhung cong dan dang t h u o n g t r u a nuac thanh v i e n ma ho k h o n g mang quoc tich ( D i e u 18 B ( 1 ) ) ; Quyen bau c u va u n g cir vao N g h i v i e n Chau A u ( D i e u 18 B (2)); Cong dan E U co quyen duoc bao ve thong qua con d u o n g ngoai giao hoac lanh sir ciia bat cir nuoc thanh vien nao co dai dien tai lanh tho do ( D i e u 18C); Quyen g u i cac k i e n nghi t o i N g h i vien Chau A u hoac t o i thanh tra N g h i v i e n theo quy d i n h ciia D i e u 138 E "
N g u o n : D a n g M i n h D u e Vai trd cua Nghi vien Chdu Au trong tien trinh ddn chu hod d Lien minh Chdu Au L u a n van thac sT Luat hoc, H a N o i , 2006
Toa an Cong l y Chau A u dong vai tro
quan trong trong viec xay d u n g tham quyen
phap l y ve quyen con n g u o i tren co so truyen
thong hien phap chung ciia cac quoc gia
thanh vien va cac cong uoc quoc te ma quoc
gia do tham gia v o i t u each la thanh vien,
dang chii y la Cong uoc Chau A u ve Quyen
con n g u o i T i r do, m o t so quyen con n g u o i
da dupe xay d u n g n h u la cac nguyen tac
chung ciia Luat C o n g dong V i du, quyen so
huu, quyen t u do h o i hop va t u do t i n
nguong hay nguyen tac b i n h dang - mot
nguyen tac rat quan t r o n g trong luat phap ciia
cong dong chau A u
Cong dong Chau A u cung da xay dung
chinh sach ve quyen con n g u o i lien quan den
cac nuoc t h u ba C h i n h sach nay dupe the
hien 6 chuan muc Copenhagen ve viec thim
nhan cac quoc gia m o i 6 D o n g N a m chau
A u N a m 2000, H p i n g h i ve soan thao H i e n
chuong ve cac quyen co ban ciia L i e n m i n h
Chau A u da dupe tien hanh va H i e n chuong
dupe H p i nghi T h u p n g d i n h N i c e thong qua
Hien chuong dua ra cac quy d i n h ve cac
quyen ve k i n h te, xa hpi cung n h u van hoa
t u o n g t u n h u U D H R (T uy e n ngon The g i a i
ve Quyen con n g u a i ) L i e n m i n h Chau A u
con co cac dieu khoan ve quyen con n g u o i trong cac hiep d i n h song p h u o n g ciia m i n h
n h u " H i e p d i n h H p p tac va Ben v u n g " , H i e p dinh Cotonou hay H i e p d i n h Euromed
N g o a i ra, L i e n m i n h Chau A u dua ra chinh sach ve quyen con n g u o i ca trong cac m o i quan he d o i n p i cung n h u quan he quoc te ciia to chirc nay va c o i do la m p t phan ciia chinh sach chung ve an n i n h va ngoai giao Bao cao hang n a m ve quyen con n g u o i ciia
H p i dong L i e n m i n h Chau A u phan anh tam quan trong ciia c h i n h sach nay d o i v o i L i e n
m i n h Chau A u n o i chung H p i dong dua ra cac tuyen bo cong khai nhung ciing rat nang dpng N g o a i ra H p i dong Chau A u ciing v a i
U y ban Chau A u cung d i n h h u o n g "ngoai giao ve quyen con n g u o i " va tien hanh " d o i thoai nhan q u y e n " v o i m p t so nuoc n h u
T r u n g Quoc va Iran
Ben canh v a i tro ciia H p i dong Chau A u
va U y ban Chau A u trong chinh sach ve quyen con n g u o i ciia L i e n m i n h Chau A u ,
N g h i v i e n Chau A u dong vai tro d i dau trong viec tiep tuc de cao van de quyen con n g u o i trong chuong t r i n h nghi sir ciia E U va ciing cong bo Bao cao T h u o n g nien ve quyen con
n g u o i V e sang kien, v i e n t r p tai chinh chp
Trang 4d u an cua cac to chuc p h i chinh phu trong
ITnh vuc dan chu va quyen con n g u d i xuat
phat t u sang kien chau A u ve dan chu va
quyen con n g u d i do To chuc H o t r o Chau
A u phat dong thay mat cho U y ban Chau A u
- la nod dua ra cac chien luoc chinh t r i Cuoc
dau tranh chong lai nan tra tan va an tir h i n h
hay chien d i c h v i Toa an H i n h su Quoc te
dugc nhan manh dac biet
T r u n g tam G i a m sat nan Phan biet
chiing toe va nan B a i ngoai ciia L i e n m i n h
Chau A u ( E U M C ) do E U sang lap tai Vienna
nam 1998 nham giai quyet t i n h trang gia
tang ciia van de phan biet chiing toe va bai
ngoai d chau A u , g i a m sat t i n h h i n h va thiic
day cac hoat dong chong phan biet chiing toe
va bai ngoai C o quan Chau A u ve Cac
quyen co ban dugc thanh lap d Vienna nam
2007 de giam sat viec thuc hien quyen con
ngudi theo H i e n chuong Chau A u Can c i i
vao cong viec ciia E U M C , co quan nay se
thu thap dtr lieu va cung cap cac bao cao ve
hien trang quyen con n g u d i theo yeu cau, do
do se ho t r g cho cac c h i n h sach ve quyen con
ngudi ciia L i e n m i n h Chau A u N a m 1998,
D i e u 13 ciia H i e n c h u o n g da dugc phat trien
thanh dieu udc ciia Cong dong Chau A u de
trao quyen cho cong dong nham chong lai
nan phan biet d o i xir ve chiing toe, nguon
goc sac toe, ton giao, t i n ngudng, tuoi tac,
ngudi tan tat va d i n h h u d n g g i d i tinh N a m
2000, H o i dong da thong qua C h i t h i
2000/43/EC ve viec t h i hanh nguyen tac d o i
xir cong bang lien quan den nguon goc
chirng toe n o i chung va sac toe n o i rieng,
trong ITnh vuc tuyen dung, tiep can v d i giao
due, dao tao va tiep can v d i cac l g i ich ciia
xa hoi - ITnh vuc dugc ap dung cho ca k h u
vuc cong va t u nhan tren toan E U T u o n g t u
L i e n m i n h Chau A u ciing chii trong dac biet den van de b i n h dang Theo D i e u 141 ciia
D i e u udc ve C o n g dong Chau A u , cac quoc gia thanh v i e n phai ap dung nguyen tac "tra
l u o n g cong bang cho ca nam g i d i va n u g i d i "
va phai thong qua cac bien phap mang binh dang ve co h o i T h e m vao do, nguyen tac nay cung dugc tiep tuc phat trien trong cac quy d i n h va c h i t h i g i o n g n h u chi t h i ve cap nhat van de d o i x i r b i n h dang so 2002/73/EC
K h o n g phan biet d o i x i r4
N g a y 1/1/2009, H i e p udc L i s b o n ciia
E U chinh thiic co hieu luc H i e p udc nay cung da dem lai n h u n g quyen l g i m d i cho cong dan E U : T r o n g H i e n chuong ve cac quyen co ban, H i e p udc L i s b o n co dieu khoan quy d i n h cong dan E U co the dugc tham gia vao cong viec ciia U y ban Chau A u (EC) trong m o t so ITnh v u c nhat d i n h de dua
ra rmung de xuat phap l y N g o a i ra, v d i Sang kien ciia cong dan (The C i t i z e n s Initiative), mot trieu n g u d i dan tir nhieu nude thanh vien
co kha nang y e u cau H o i dong Chau A u dua
ra nhung ke hoach c h i n h sach m d i , gop phan tao ra m o t chau A u t r o n g sang, m i n h bach, dan chii h o n B e n canh do, H i e p udc cung chii trong h o n t d i cac quyen co ban ciia
n g u d i dan n h u nhan pham, t u do, dan chii,
b i n h dang va cac k h i a canh khac lien quan den quyen con n g u d i , h u d n g t d i khai niem cong dan chau A u Q u y e n cong dan se dugc dam bao b i n h dang giua cac nude thanh vien, dong t h d i dugc thiet lap d m u c do phap ly
4 Tim hieu ve quyen con nguai (tai lieu huong ddn ve giao due quyen con nguai) Chii bien Wolfgang
Benedek (Tai lieu djch) Nha xuit ban Tu phap Ha Noi, 2008
Trang 53 3
cao nhat D i e u nay co nghTa la Hiep uoc
Lisbon se bao dam tot h o n cac quyen n h u t u
do ton giao, ngon luan va t u do tiep can tai
lieu, cung n h u b i n h dang g i a i , bao ve cac
quyen cua tre em tren tat ca cac ITnh vuc, dac
biet nhan manh bao ve cac quyen cong dan
day du tren cac k h i a canh k i n h te lao dong
dan su va chinh t r i5
M o t khia canh nua E U cung rat quan
tam do la ho t r a cac nha bao ve nhan quyen,
von la mot yeu to da h i n h thanh t u lau trong
chinh sach doi ngoai ve nhan quyen cua L i e n
m i n h Chau A u
Cac T r u o n g C a quan D a i dien cua E U
da dugc yeu cau cung cap bao cao dinh k y ve
tinh hinh nhan quyen a cac nuoc n a i ho dugc
c u t a i lam dai su Cac bao cao cua T r u o n g
C o quan D a i dien va cac thong t i n lien quan
khac n h u bao cao va khuyen n g h j cua D a i
dien Dac biet cua T o n g T h u k y ve cac nha
bao ve nhan quyen, cac bao cao vien dac biet
cua Lien hop quoc va cac C a quan Hiep udc
cung n h u cac to chuc p h i chinh phu, se cho
phep Ban Cong tac ve N h a n Quyen cua H o i
dong ( C O H O M ) va cac ban cong tac lien
quan khac xac d i n h n h u n g hoan canh doi hoi
phai co cac hanh dong cua E U va quyet dinh
cac hanh dong can tien harm, hoac khuyen
nghj k h i thich hgp, len P S C / H o i dong
Cac ca quan dai dien cua E U cung co
vai tro rat I o n trong viec ho t r g va bao ve cac
nha bao ve nhan quyen tai nhieu nuac t h u
ba Cac ca quan dai dien cua E U (dai su
Dinh Cong Tuan: Vai trd cua Lien minh Chdu Au va
Hiep uac Lisbon Tap chi Chau Au, so 9/2010
quan cac nuac thanh v i e n E U va cac phai doan U y ban Chau A u ) la giao dien chinh giua L i e n m i n h va cac nuac thanh v i e n v a i cac nha bao ve nhan quyen tai ca sa
Ben canh do, E U cung l u o n thuc day su ton trong cac nha bao ve nhan quyen trong quan he v a i cac nuac t h u ba va tren cac dien dan da p h u o n g ; H o t r g cac quy trinh dac biet cua U y ban N h a n quyen L i e n hgp quoc, bao gom ca dai dien dac biet cua cac nha bao ve nhan quyen; H o t r g thiet thuc cho cac nha bao ve nhan quyen, bao g o m ca thong qua chinh sach phat trien Cac chuong trinh cua Cong dong Chau A u va cac nuoc thanh
6 vien
Co the n o i , c h i n h sach ve quyen con
n g u d i l u o n dugc E U quan tam va dua ra trong viec hoach d i n h cac chinh sach doi n o i , doi ngoai cua m i n h L a m o t the che sieu quoc gia, chinh sach ve nhan quyen cua E U khong chi dap u n g d o i v d i L i e n m i n h ma con phu hop v d i t u n g nude thanh v i e n da dem lai
l g i i c h cho cong dan E U Cung v d i qua trinh
m d rong L i e n m i n h ve ca chieu sau va chieu rong, quyen con n g u d i cua cong dan E U ciing dugc m d r o n g tir quyen t u do d i chuyen trong ITnh vuc lao dong sang tat ca cac ITnh vuc, dac biet nhan manh bao ve cac quyen cong dan day d i i tren cac khia canh k i n h te, lao dong dan su va c h i n h t r i
6 http://www.delvnm.ec.europa.eu/other publications/E U%20Guidlines%20on%20HR%20Defenders%20vn pdf