ĐỊA LÍ 10 CHỦ ĐỀ: NHIỆT ĐỘ, KHÍ ÁP VÀ GIÓ TRÊN TRÁI ĐÂT

ĐỊA LÍ 10 CHỦ ĐỀ: NHIỆT ĐỘ, KHÍ ÁP VÀ GIÓ TRÊN TRÁI ĐÂT Ngày soạn Ngày dạy CHỦ ĐỀ NHIỆT ĐỘ, KHÍ ÁP VÀ GIÓ TRÊN TRÁI ĐÂT (Bao gồm nội dung (Bài 7, 8 và bài 9) (sách chân trời sáng tạo, cánh diều, KNTT) I MỤC TIÊU BÀI HỌC 1 Kiến thức Trình bày đặc điểm nhiệt độ không khí; trình bày được các nhân tố ảnh hưởng đến sự thay đổi của nhiệt độ không khí Tính được nhiệt độ trung bình ngày ở một địa điểm Giải thích được nguyên nhân làm cho nhiệt độ không khí thay đổi Nêu được khái niệm khí áp và gió Trình bày được sự phân bố các đai khí áp trên Trái đất T.

Ngày soạn:

Ngày dạy

CHỦ ĐỀ:NHIỆT ĐỘ, KHÍ ÁP VÀ GIÓ TRÊN TRÁI

ĐÂT (Bao gồm nội dung (Bài 7, 8 và bài 9)

(sách chân trời sáng tạo, cánh diều, KNTT)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

- Trình bày đặc điểm nhiệt độ không khí; trình bày được các nhân tố ảnh hưởng đến sự thay đổi của nhiệt độ không khí

- Tính được nhiệt độ trung bình ngày ở một địa điểm

- Giải thích được nguyên nhân làm cho nhiệt độ không khí thay đổi

- Nêu được khái niệm khí áp và gió

- Trình bày được sự phân bố các đai khí áp trên Trái đất

- Trình bày được hệ thống các loại gió thường xuyên trên Trái đất, đặc

biệt là gió tín phong, gió Tây ôn đới và các vòng hoàn lưu khí quyển

- Đánh giá tác động của gió đến khí hậu và thời tiết

2 Năng lực

* Năng lực chung:

- Năng lực tự chủ và tự học: biết chủ động tích cực thực hiện nhiệm vụ học

tập

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: biết chủ động đưa ra ý kiến giải pháp khi

được giao nhiệm vụ để hoàn thành tốt khi làm việc nhóm

* Năng lực chuyên biệt:

- Quan sát, ghi chép một số yếu tố thời tiết đơn giản ở địa phương (nhiệt độ, gió, mưa) trong một ngày (hoặc một vài ngày) qua quan sát thực tế hoặc qua bản tin dự báo thời tiết của tỉnh, khu vực

- Biết tính nhiệt độ trung bình trong ngày, trong tháng, trong năm của một địa phương dựa vào bảng số liệu

- Quan sát, nhận xét, phân tích, giải thích, sử dụng tranh ảnh

- Xác định được các đai khí áp và các loại gió chính trên Trái Đất.

3 Phẩm chất

- Chăm chỉ: tích cực, chủ động trong các hoạt động học

- Trách nhiệm: khi tham gia hoạt động nhóm, hoàn thành các nhiệm vụ được giao

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Phiếu học tập

- Bài trình chiếu, tổng kết

- Cập nhật thông tin, hình ảnh

2 Chuẩn bị của học sinh

- Nghiên cứu trước bài mới

- Nghiên cứu các lược đồ, hình ảnh

- Giấy note, giấy A4

III BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ NĂNG LỰC ĐƯỢC HÌNH THÀNH

dụng thấp

Vận dụng cao THỜI

TIẾT,

KHÍ

HẬU VÀ

NHIỆT

ĐỘ

KHÔNG

KHÍ

Trình bày được khái niệm, nhiệt độ không khí và cách đo nhiệt độ không khí

Xác định được các yếu

tố tác động đến sự hình thành nhiệt độ của không khí

Nêu được các nhân tố ảnh hưởng đến sự thay đổi nhiệt độ không khí

Giải thích được nguyên nhân của

sự thay đổi nhiệt

độ không khí

Lí giải nhiệt độ tại địa phương Tính nhiệt độ trung bình ngày, tháng, năm

Đo tính nhiệt độ, lượng mưa hàng ngày

KHÍ ÁP

VÀ GIÓ

TRÊN

TRÁI

ĐẤT

Nêu được khái niệm khí

áp và trình bày được sự phân bố của các đai khí

áp trên Trái Đất

Nêu tên, hướng thổi

và khu vực hoạt động của các gió hành tinh trên Trái Đất

Nêu và giải thích đặc điểm của của các loại gió chính

Xác định được loại gió hành tinh hoạt động ở Việt Nam

Sử dụng hình vẽ

để mô tả

hệ thống gió trên trái đất và giải thích các hoàn lưu

IV BIÊN SOẠN CÂU HỎI BÀI TẬP THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

Các

yêu

cầu

cần

Các câu hỏi kiểm tra đánh giá

của

chủ

đề

Nhận

biết 1/ Thế nào là nhiệt độ không khí? 2/ Nguồn cung cấp nhiệt cho không khí?

3/ Quá trình nóng lên của không khí trên Trái đất?

4/ Dụng cụ đo nhiệt độ không khí?

5/ Cách đo nhiệt độ không khí?

6/ Khái niệm khí áp

7/ Dụng cụ để đo khí áp là gì? Khí áp trung bình có sức ép tương đương trọng lượng của cột thủy ngân cao bao nhiêu

mm ? 8/ Gió là gì?

9/Thế nào là hoàn lưu khí quyển?

Thôn

g

hiểu

1/Nguyên nhân sinh ra gió 2/ Giả sử có một ngày ở Hà Nội, người ta đo nhiệt độ lúc

5 giờ được 200C, lúc 13 giờ được 240C và lúc 21 giờ được

220C Hỏi nhiệt độ trung bình ngày hôm đó là bao nhiêu? Nêu cách tính?

3/ Cho bảng số liệu nhiệt độ trung bình các tháng tại địa điểm A, tính nhiệt độ trung bình năm tại địa điểm A và nêu ra công thức tính nhiệt độ TB năm?

Thá

ng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Nhiệ

t độ ( 0 C)

1 5

1 7

2 0

2 2

2 4

2 9

2 8

2 6

2 5

2 2

1 9

1 6

4/ Quan sát hình A,B,C sau đây và ghép tên các tiêu đề 1,2,3

sao cho phù hợp và giải thích nội dung từng hình 5/ Vẽ hướng mũi tên tương ứng vào hình dưới đây sao cho phù hợp

6/Sự chênh lệch hai khí áp cao và thấp càng lớn thì khiến gió thay đổi như thế nào?

7/ Xác định nguyên nhân gây ra sự lệch hướng chuyển động của các loại gió trên Trái đất

Vận

dụng

1/ Quan sát hình ảnh sau và cho biết hiện tượng tuyết rơi thường xuyên xuất hiện tại vùng vĩ độ thấp hay vĩ độ cao? Vì

2/ Quan sát hình ảnh sau và giải thích tại sao vào mùa hè mọi người thường đi nghỉ mát ở vùng biển hoặc các vùng núi như Sapa, Tam Đảo, Đà Lạt?

3/ Trong ba loại gió: Tín phong, Tây ôn đới và gió Đông cực thì loại gió nào ảnh hưởng đến Việt Nam? Mô tả loại gió đó

Vân

dụng

cao

1/Biên tập thành bản tin dự báo thời tiết và trình bày trước lớp 2/Chứng minh gió đem lại nhiều lợi ích và tác hại cho con người trong sản xuất và đời sống

3/ Vào thế kỉ XVIII, các tàu buôn của Anh đã lợi dụng gió

Mậu dịch để di chuyển trên đại dương Gió Mậu dịch còn

có tên gọi khác là gì?

V THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Chủ đề gồm 2 tiết học: (tg 90 phút)

TIẾT 1- BÀI 18: THỜI TIẾT, KHÍ HẬU VÀ NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

- Trình bày đặc điểm nhiệt độ không khí; trình bày được các nhân tố ảnh hưởng đến sự thay đổi của nhiệt độ không khí

- Tính được nhiệt độ trung bình ngày ở một địa điểm

- Giải thích được nguyên nhân làm cho nhiệt độ không khí thay đổi

2 Năng lực

* Năng lực chung:

- Năng lực tự chủ và tự học: biết chủ động tích cực thực hiện nhiệm vụ học

tập

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: biết chủ động đưa ra ý kiến giải pháp khi

được giao nhiệm vụ để hoàn thành tốt khi làm việc nhóm

* Năng lực chuyên biệt:

- Quan sát, ghi chép một số yếu tố thời tiết đơn giản ở địa phương (nhiệt độ, gió, mưa) trong một ngày (hoặc một vài ngày) qua quan sát thực tế hoặc qua bản tin dự báo thời tiết của tỉnh, khu vực

- Biết tính nhiệt độ trung bình trong ngày, trong tháng, trong năm của một địa phương dựa vào bảng số liệu

3 Phẩm chất

- Chăm chỉ: tích cực, chủ động trong các hoạt động học

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Phiếu học tập

- Bài trình chiếu, tổng kết

- Cập nhật thông tin, hình ảnh

2 Chuẩn bị của học sinh

- Nghiên cứu trước bài mới

- Nghiên cứu các lược đồ, hình ảnh

- Giấy note, giấy A4.

V.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định lớp (1p’)

2 Kiểm tra bài cũ:(không)

3 Bài mới:

1 Hoạt động: Mở đầu (7p)

a) Mục tiêu:

- Định hướng cho học sinh về nội dung học tập nhiệt độ không khí

- Tạo hứng thú động cơ để HS học tập bài mới

b) Nội dung:

- Học sinh dựa vào kiến thức đã học và hiểu biết của mình để xử lí tình huống

c) Sản phẩm:

- Học sinh giải quyết được tình huống

d) Cách thực hiện:

- Bước 1:

Tình huống

Nhà bạn An cuối tuần này đi du lịch Sapa

Bạn sẽ tư vấn cho An mang theo những vật dụng nào cần thiết, vì sao?

- Các HS sẽ tư vấn về thời gian, trang phục, vật dụng, chi phí, ăn ở…

- GV chiếu clip GV giao nhiệm vụ

+ GV cho HS xem đoạn video về thời tiết và khí hậu hoặc xem một bản tin thời tiết

https://www.youtube.com/watch?v=z1PGUmT0oLk

+ Yêu cầu HS ghi chép lại những thông tin nói về nhiệt độ trong bản tin + Bằng kiến thức của bản thân hãy phân tích về thông tin mà em biết

- Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

- Bước 3: GV gọi HS báo cáo kết quả và tổ chức cho HS trao đổi thảo luận

- Bước 4: GV dẫn dắt, giới thiệu bài mới

2 Hoạt động: Hình thành kiến thức mới (28 phút)

2.1 Hoạt động 1: Tìm hiểu nhiệt độ không khí và cách đo nhiệt độ không khí (15 phút)

a) Mục tiêu

- Trình bày được nhiệt độ của không khí

- Phân biệt được các nhân tố ảnh hưởng đến sự thay đổi nhiệt độ không khí

- Đo và tính nhiệt độ trung bình ngày, tháng, năm

b) Nội dung:

- Học sinh khai thác đoạn văn bản sgk trang 55 để trả lời các câu hỏi

*Nội dung chính

- Nhiệt độ không khí là độ nóng lạnh của không khí

- Dùng nhiệt kế đo nhiệt độ không khí

- Khi đo nhiệt độ trong không khí người ta phải để nhiệt kế trong bóng râm cách đất 2 m

- Nhiệt độ trung bình ngày = tổng nhiệt độ đo trong ngày chia

số lần đo trong ngày

- Nhiệt độ trung bình tháng = tổng nhiệt trung bình ngày chia

số ngày trong tháng

Nhiệt độ trung bình năm = tổng nhiệt độ trung bình các tháng chia 12

c) Sản phẩm:

- Học sinh thảo luận nhóm và ghi ra giấy các câu trả lời

d) Cách thực hiện:

- Bước 1: GV giao nhiệm vụ: Yêu cầu HS đọc SGK mục 2 và quan sát hình ảnh trả lời câu hỏi:

+ Thế nào là nhiệt độ không khí?

+ Nguồn cung cấp nhiệt cho không khí?

+ Quá trình nóng lên của không khí trên Trái đất?

+ Dụng cụ đo nhiệt độ không khí?

+ Cách đo nhiệt độ không khí?

- Bước 2: Tiến hành hoạt động

+ HS thực hiện nhiệm vụ cá nhân trước, sau đó tiến hành trao đổi cặp đôi để thống nhất nội dung trả lời

- Bước 3: Đánh giá

+ GV chiếu bài tập, gọi ngẫu nhiên 1 thành viên trình bày đáp án

+ GV chiếu đáp án, HS chấm chéo/tự chấm sản phẩm cặp đôi của mình.

- Bước 4: GV tổ chức cho HS chơi trò chơi: AI NHANH HƠN?

+ GV phát cho HS phiếu học tập số 2 Yêu cầu HS hoàn thiện phiếu học tập trong thời gian 3 phút và rút ra kết luận: Cách tính nhiệt độ không khí trung bình ngày/tháng/năm

Phiếu học tập số 2

1 Giả sử có một ngày ở Hà Nội, người ta đo nhiệt độ lúc 5 giờ được

200C, lúc 13 giờ được 240C và lúc 21 giờ được 220C Hỏi nhiệt độ trung bình ngày hôm đó là bao nhiêu? Nêu cách tính?

………

2 Cho bảng số liệu nhiệt độ trung bình các tháng tại địa điểm A, tính nhiệt độ trung bình năm tại địa điểm A và nêu ra công thức tính nhiệt độ

TB năm?

Thá

ng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Nhiệ

t độ

1

5

1 7

2 0

2 2

2 4

2 9

2 8

2 6

2 5

2 2

1 9 1 6

( 0 C)

- Bước 5: HS tiến hành hoàn thành phiếu học tập số 2

- Bước 6: Đánh giá

+ GV chiếu bài tập, gọi HS trình bày đáp án

+ GV chiếu đáp án, HS chấm chéo/tự chấm sản phẩm cặp đôi của mình

2.2 Hoạt động 2: Tìm hiểu về sự thay đổi nhiệt độ của không khí (12 phút)

a) Mục tiêu

- Đánh giá và giải thích sự ảnh hưởng của các nhân tố: vị trí gần biển hay xa biển, độ cao, vĩ độ đến sự thay đổi của nhiệt độ không khí

- Quan sát hình ảnh, sơ đồ để rút ra quy luật địa lí

b) Nội dung:

*Nội dung chính: Các nhân tố ảnh hưởng đến sự thay đổi của nhiệt độ

không khí

a Nhiệt độ không khí thay đổi tuỳ theo vị trí xa hay gần biển:

- Nhiệt độ không khí ở những miền nằm gần biển và những miền nằm sâu trong lục địa có sự khác nhau

b Nhiệt độ không khí thay đổi theo độ cao

- Trong tâng đối lưu, Càng lên vao To không khí càng giảm

c Nhiệt độ không khí thay đổi theo vĩ độ

- Không khí ở vùng vĩ độ thấp nóng hơn không khí ở vùng vĩ độ cao

c) Sản phẩm:

- Học sinh thảo luận nhóm hoàn thành các phiếu học tập

d) Cách thực hiện:

- Bước 1: GV giao nhiệm vụ

+ Yêu cầu HS quan sát hình A,B,C sau đây và ghép tên các tiêu đề 1,2,3 sao cho phù hợp và giải thích nội dung từng hình

- Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

- Bước 3: HS báo cáo kết quả trước lớp, nhận xét, góp ý bổ sung

- Bước 4: GV đánh giá kết quả thực hiện và chốt kiến thức

Phiếu học tập số 3

1/ Quan sát hình A,B,C sau đây và ghép tên các tiêu đề 1,2,3 sao cho

phù hợp và giải thích nội dung từng hình.

Hình A

Tiêu đề 1 Nhiệt độ không khí thay đổi theo vị trí gần biển hay xa biển

Tiêu đề 2 Nhiệt độ không khí thay đổi theo độ cao

Tiêu đề 3 Nhiệt độ không khí thay đổi theo vĩ độ

2/ Vẽ hướng mũi tên tương ứng vào hình dưới đây sao cho phù hợp

1 Nhiệt độ giảm dần theo vĩ độ

2 Nhiệt độ giảm dần theo độ cao

3 Nhiệt độ thấp hơn vào mùa hè, cao hơn vào mùa đông

3 Hoạt động: Luyện tập (5 phút)

a) Mục tiêu:

- Củng cố lại nội dung bài học

b) Nội dung:

- Học sinh vận dụng kiến thức đã học và kỹ năng thuyết trình để hoàn thành trò chơi

c) Sản phẩm:

- Học sinh thực hành làm biên tập viên

d) Cách thực hiện:

Bước 1: Giao nhiệm vụ

- Trò chơi “Em tập làm biên tập viên” Cho thông tin sau:

Khu vực Đà Nẵng đến Bình Thuận (Thứ bảy, ngày

18/2/2019)

+ Nhiệt độ 19- 280C

+ Sáng sớm và đêm có sương mù; trưa, chiều trời nắng nhẹ

+ Gió Đông Bắc cấp 2, cấp 3

Em hãy biên tập thành bản tin dự báo thời tiết và trình bày trước lớp

Bước 2: HS trình bày trước lớp, HS khác nhận xét, bổ sung.

Bước 3: GV nhận xét, khen ngợi.

4 Hoạt động: Vận dụng (2 phút)

a) Mục tiêu:

- Vận dụng và khắc sâu kiến thức bài học

- Định hướng chuẩn bị cho bài học mới ở tiết sau

b) Nội dung:

- Vận dụng kiến thức đã học để trả lời các vấn đề liên quan

c) Sản phẩm:

- Học sinh ghi ra giấy được câu trả lời của câu hỏi

d) Cách thực hiện:

Bước 1: Giao nhiệm vụ

Gv đặt các câu hỏi cho học sinh cùng thảo luận và trả lời như sau

1/ Quan sát hình ảnh sau và cho biết hiện tượng tuyết rơi thường xuyên xuất hiện tại vùng vĩ độ thấp hay vĩ độ cao? Vì sao?

2/ Quan sát hình ảnh sau và giải thích tại sao vào mùa hè mọi người thường

đi nghỉ mát ở vùng biển hoặc các vùng núi như Sapa, Tam Đảo, Đà Lạt?

Bước 2: HS trình bày trước lớp, HS khác nhận xét, bổ sung

Bước 3: GV nhận xét, chốt kiến thức

V RÚT KINH NGHIỆM

TIẾT 2- BÀI 9: KHÍ ÁP VÀ GIÓ TRÊN TRÁI ĐẤT

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

- Nêu được khái niệm khí áp và gió

- Trình bày được sự phân bố các đai khí áp trên Trái đất

- Trình bày được hệ thống các loại gió thường xuyên trên Trái đất, đặc

biệt là gió tín phong, gió Tây ôn đới và các vòng hoàn lưu khí quyển

- Đánh giá tác động của gió đến khí hậu và thời tiết

2 Năng lực

* Năng lực chung:

- Năng lực tự chủ và tự học: biết chủ động tích cực thực hiện nhiệm vụ học

tập

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: biết chủ động đưa ra ý kiến giải pháp khi

được giao nhiệm vụ để hoàn thành tốt khi làm việc nhóm

* Năng lực chuyên biệt:

- Quan sát, nhận xét, phân tích, giải thích, sử dụng tranh ảnh

- Xác định được các đai khí áp và các loại gió chính trên Trái Đất.

3 Phẩm chất

- Chăm chỉ: tích cực, chủ động trong các hoạt động học

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Phiếu học tập

- Bài trình chiếu, tổng kết

- Cập nhật thông tin, hình ảnh

- Bản đồ, tranh ảnh

2 Chuẩn bị của học sinh

- Xem trước bài mới

- Nghiên cứu các lược đồ, hình ảnh

- Giấy note, giấy A4

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC.

1 Ổn định lớp (1p’)

2 Kiểm tra bài cũ (4p’)

Cách đo To trung bình/ngày?

Trả lời:

Số lần đo cộng lại = To trung bình ngày

Số lần

3 Bài mới

1 Hoạt động: Mở đầu (3 phút)

a) Mục tiêu:

- Định hướng cho học sinh về nội dung học tập khí áp và gió

- Tạo hứng thú động cơ để HS học tập bài mới

b) Nội dung:

- Học sinh dựa vào kiến thức đã học và quan sát bảng số liệu để trả lời câu hỏi

c) Sản phẩm:

- Học sinh trả lời được câu hỏi của giáo viên

d) Cách thực hiện:

- Bước 1: GV giao nhiệm vụ

+ GV cho HS xem đoạn video bài hát: Cánh diều tuổi thơ:

https://www.youtube.com/watch?v=DjIGJGHw_L0

Yêu cầu HS trả lời 1 số câu hỏi:

+ Em đã đi thả diều bao giờ chưa?

+ Tại sao con diều lại bay được?

- Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

- Bước 3: GV dẫn dắt, giới thiệu bài mới

2 Hoạt động: Hình thành kiến thức mới (35 phút)

2.1 Hoạt động 1: Tìm hiểu khí áp Các đai khí áp trên Trái Đất (15 phút)

a) Mục tiêu

- Nêu được khái niệm khí áp và trình bày được sự phân bố các vành đai khí áp cao và khí áp thấp trên Trái đất

- Kể tên được dụng cụ dùng để đo khí áp

b) Nội dung:

- Học sinh quan sát hình 50 kết hợp khai thác đoạn văn bản sgk trang 58 để trả lời các câu hỏi của giáo viên

Nội dung chính

a Khí áp

- Khí áp là sức ép của không khí trên bề mặt trái đất

- Dụng cụ đo khí áp là khí áp kế

- Khí áp trung bình bằng 760 mm thủy ngân

b Các đai khí áp trên trái Đất

- Khí áp được phân bố trên bề mặt TĐ thành các đai khí áp thấp & cao từ xích đạo lên cực

- Có 3 đai khí áp thấp (T) ở 00, 600B, 600N

- Có 4 đai khí áp cao (C) ở 300B, 300N và 900B và 900N

=> phân bố không liên tục

c) Sản phẩm: