Đề cương Tiếng Việt 1 Lý thuyết Câu 1 Phân biệt đồng âm nhiều nghĩa Cho ví dụ minh họa và phân tích Đồng âm Nhiều nghĩa Từ loại Khác nhau Thường giống Nghĩa (nhấn mạnh) Khác nhau Có mối liên hệ với nhau Ví dụ 1 Trong câu “Con ruồi bò đĩa thịt bò ” Đây là hiện tượng đồng âm Bởi từ “bò” thứ nhất là động từ chỉ sự di chuyển =4 chi của Động vật Còn từ “bò ’ thứ hai là danh từ chỉ thịt của con bò động vật ăn cỏ thường có màu đỏ Ví dụ 2 Có các từ “ cổ người, cổ tay, cổ chân, ’ Đây là hiện tượng nhiề.
Trang 1Đề cương Tiếng Việt 1
Lý thuyết
Câu 1: Phân biệt đồng âm & nhiều nghĩa Cho ví dụ minh họa và phân tích.
Đồng âm Nhiều nghĩa
Nghĩa
(nhấn mạnh)
Khác nhau Có mối liên hệ với nhau
Ví dụ 1: Trong câu “Con ruồi bò đĩa thịt bò ”
Đây là hiện tượng đồng âm Bởi từ “bò” thứ nhất là động từ chỉ sự di chuyển =4 chi của Động vật Còn từ “bò ’ thứ hai là danh từ chỉ thịt của con bò động vật ăn cỏ thường có màu
đỏ
Ví dụ 2: Có các từ “ cổ người, cổ tay, cổ chân,…’
Đây là hiện tượng nhiều nghĩa Bởi tất cả các từ này đều là danh từ và những từ này có mối liên hệ với nhau “Cổ người” là nghĩa gốc, chỉ bộ phận nối đầu với thân, nghĩa chuyển “cổ tay” là phần nối giữa cẳng tay với bàn tay, “cổ chân” là phần nối cẳng chân với bàn chân
Câu 2: Cách hiểu về từ trái nghĩa, đồng nghĩa, đồng âm.
- Từ trái nghĩa: là những từ khác nhau về ngữ âm, đối lập về ngữ nghĩa, biểu hiện khái
niệm tương phản về logic, nhưng tương liên lẫn nhau
VD: Trong câu “Người già thường có sức khỏe yếu hơn người trẻ” Có cặp từ trái nghĩa “già – trẻ” dựa trên phương diện tuổi tác 2 từ này khác nhau về mặt ngữ âm, nghĩa của chúng cũng đối lập nhau “già” chỉ những người có độ tuổi cao, “trẻ” chỉ những người ít tuổi
- Từ đồng nghĩa: là những từ khác nhau về âm thanh, nhưng có chung ít nhất một nét
nghĩa
VD: mẹ, má, u, bần là những từ đông nghĩa Bởi những từ này tuy khác nhau về vỏ
âm thanh nhưng đều có mang nghĩa chỉ người đàn bà sinh ra mình
- Từ đồng âm: là những từ giống nhau về mặt ngữ âm nhưng khác nhau về mặt ngữ
nghĩa
VD: Trong câu “ba ơi ,ba con chim đang đứng hót
Giống nhau về âm thanh về cách đọc nhưng nghĩa lại hoàn toàn và không liên quan đến nhau
Ba thứ nhất chỉ người ba thứ hai chỉ loài chim đang bay
Câu 3: Từ đồng nghĩa và phân loại từ đồng nghĩa VD
- Phân loại từ đồng nghĩa:
a) Từ đồng nghĩa tuyệt đối (hoàn toàn)
+ Là những từ đồng nhất về nghĩa biểu vật, nghĩa biểu niệm, nghĩa biểu thái và có thể thay thế được cho nhau, chỉ khác nhau ở phạm vi sử dụng
+VD: quả, trái là từ đồng nghĩa hoàn toàn Bởi chúng có mang nghĩa giống nhau
là đều chỉ 1 bộ phận của cây do bầu nhụy hoa phát triển thành, bên trong thường chứa hạt
b) Từ đồng nghĩa tương đối (không hoàn toàn)
Trang 2+ Là những những từ có một số nét nghĩa giống nhau, đồng thời cũng có một nét nghĩa khác, khác nhau cả về sắc thái biểu cảm và phạm vi sử dụng
+VD: chết, hi sinh là từ đồng nghĩa không hoàn toàn Bởi mặc dù chúng đều mang nghĩa chỉ sự mất khả năng sống, không còn có biểu hiện của sự sống Nhưng sắc thái biểu cảm và phạm vi sử dụng của 2 từ này là hoàn toàn khác nhau Một cái biểu hiện cho cái bình thường và dành cho những người bình thường Còn một cái biểu hiện cho sự trang nghiêm, coi trọng dành cho những người đã vì đất nước mà không tiếc máu xương
Câu 4: Có mấy kiểu từ xét về mặt cấu tạo Khái niệm các kiểu từ đó Cho VD
Có 3 kiểu từ xét về mặt cấu tạo: từ đơn, từ ghép và từ láy
- Từ đơn: là những từ do một hình vị cấu tạo lên VD: ta , có , đọc , viết
- Từ ghép: là những từ ghép bởi hai hay hơn hai hình vị VD: đồng hồ, đồng ý , đồng ruộng
- Từ láy: là từ phức được cấu thành bởi hình vị gốc và hình vị láy lại hình vị gốc đó VD: lung linh , long lanh…
Câu 5: Khái niệm và đặc điểm của cụm từ cố định Cho VD
- K/n: gồm một tập hợp các từ đơn có kết cấu vững chắc, cố định, ổn định, bất biến, không thể tách rời và có y nghĩa hoàn chỉnh, dùng để gọi tên sự vật, hiện tượng, biểu thị khái niệm
- VD: say như điếu đổ , cưỡi ngựa xem hoa…
- Đặc điểm:
+ Nghĩa của cụm từ cố định có tính chất mới chứ không bằng tổng số nghĩa của các yếu tố cấu thành VD: “Mẹ tròn con vuông” mang nghĩa của cụm từ cố định có tính chất mới chỉ sự an toàn trong sinh nở chứ không phải bằng tổng nghĩa của từng yếu
tố “mẹ”, “tròn”, “con”, “vuông” tạo thành
+ Kết cấu ổn định, bất biến, ít bị chêm xen