Luật ngân hàng phân biệt tổ chức tín dụng ngân hàng và phi ngân hàng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ TIN HỌC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA LUẬT PHÂN BIỆT TỔ CHỨC TÍN DỤNG LÀ NGÂN HÀNG VỚI TỔ CHỨC TÍN DỤNG PHI NGÂN HÀNG TRÊN CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TIỂU LUẬN HỌC PHẦN LUẬT CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG Thành phố Hồ Chí Minh ĐỀ TÀI Câu 1 Phân biệt tổ chức tín dụng là ngân hàng với tổ chức tín dụng phi ngân hàng trên cơ sở lý luận và thực tiễn Câu 2 Phân tích và bình luận các vấn đề pháp lý của một vụ việc thực tiễn có nội dung về tranh chấp hợp đồng tín dụng MỤC LỤC Mở đầu 5 Lý do.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ TIN HỌC

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA LUẬT

PHÂN BIỆT TỔ CHỨC TÍN DỤNG LÀ NGÂN HÀNG VỚI TỔ CHỨC TÍN DỤNG PHI NGÂN HÀNG TRÊN CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN LUẬT CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG

Thành phố Hồ Chí Minh

ĐỀ TÀI:

Câu 1: Phân biệt tổ chức tín dụng là ngân hàng với tổ chức tín dụng phi ngân hàng trên

cơ sở lý luận và thực tiễn

Câu 2: Phân tích và bình luận các vấn đề pháp lý của một vụ việc thực tiễn có nội dung

về tranh chấp hợp đồng tín dụng

MỤC LỤC:

Mở đầu ……… 5

Lý do chọn đề tài……… 5

Câu 1: …….……….……… 5

1 Khái niệm tổ chức tín dụng ……….………

5 2 Phân loại các tổ chức tín dụng ……….………

6 3 Phân loại các tổ chức tín dụng và phi ngân hàng……… 6

4 Phân biệt các tổ chức tín dụng và phi ngân hàng …… ……… 7

4.1 Về hoạt động ……… 7

4.2 Về giới hạn cấp tín dụng……….……… 9

4.3 Về hình thức tổ chức ……….……… 9

4.4 Qui trình cấp tín dụng, thu hồi nợ ………

10 4.5 Cho thuê tài chính ……….… 12

4.6 Lí do chọn ngân hàng, công ty tài chính hoặc công ty cho thuê tài chính………

12 Câu 2: ……… 13

1 Tóm tắt bản án ………13

1.1 Về các đương sự trong vụ án ……….13

1.2 Về nội dung vụ án…… ………14

1.3 Về lời khai và quan điểm các bên trong vụ án…….……… 14

1.4 Về nhận của Tòa án và Viện kiểm sát……… 15

1.5 Về phán quyết của Tòa án……….……… 16

2 Phân tích và bình luận các vấn đề pháp lí ……… 16

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ……… 18

MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài

Qua mùa dịch covid vừa rồi, chắc hẳn nhiều người đã nhận ra tầm quan trọng của việc

có 1 khoản tiết kiệm cho những lúc khó khăn như thế này Hiện nay, để tiết kiệm tiền, người dân thường chọn lựa sử dụng hoạt động ngân hàng nhận tiền gửi đại chúng ở các

tổ chức tín dụng Vừa được giữ số tiền nguyên vẹn vừa có tiền lãi suất hàng tháng Tuy thân thuộc với các tổ chức tín dụng là thế, nhưng rất ít người biết rõ về các tổ chức tín dụng Bài tiểu luận này sẽ định nghĩa, phân loại các tổ chức tín dụng và phân biệt 2 loại hình tổ chức tín dụng phổ biến nhất hiện nay là tổ chức tín dụng ngân hàng và phi ngân hàng

NỘI DUNG

Câu 1: Phân biệt tổ chức tín dụng là ngân hàng với tổ chức tín dụng phi ngân hàng trên cơ sở lý luận và thực tiễn.

1 Khái niệm tổ chức tín dụng:

Góc độ pháp lí: Căn cứ Khoản 1 Điều 4 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017: “Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp thực hiện một, một số hoặc tất cả các hoạt động ngân hàng.”

Góc độ cá nhân: Tổ chức tín dụng là 1 loại doanh nghiệp đặc biệt kinh doanh tiền tệ chịu sự quản lí của Ngân hàng nhà nước Việt Nam chứ không phải Sở Kế hoạch và đầu

tư như các doanh nghiệp bình thường khác Không chỉ chịu sự điều chỉnh của Luật

Doanh nghiệp 2020 mà còn chịu sự điều chỉnh của Luật Ngân hàng ( Luật Ngân hàng nhà nước 2010, VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017 và các văn bản pháp luật liên quan VD: VBHN 07/2013/VBHN-VPQH hợp nhất Pháp lệnh ngoại hối, NĐ 07/2006/ NĐ-CP)

2 Phân loại các tổ chức tín dụng:

Căn cứ Khoản 1 Điều 4 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017: “Tổ chức tín dụng bao gồm ngân hàng, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tổ chức tài chính vi mô và quỹ tín dụng nhân dân.”

- Ngân hàng: Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này (Khoản 2 Điều 4 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017)

- Tổ chức tín dụng phi ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện một hoặc một số hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này, trừ các hoạt động nhận tiền gửi của cá nhân và cung ứng các dịch vụ thanh toán qua tài khoản của khách hàng (Khoản 4 Điều 4 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017)

- Tổ chức tài chính vi mô là loại hình tổ chức tín dụng chủ yếu thực hiện một số hoạt động ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu của các cá nhân, hộ gia đình có thu nhập thấp

và doanh nghiệp siêu nhỏ (Khoản 5 Điều 4 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017)

- Quỹ tín dụng nhân dân là tổ chức tín dụng do các pháp nhân, cá nhân và hộ gia đình

tự nguyện thành lập dưới hình thức hợp tác xã để thực hiện một số hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này và Luật Hợp tác xã nhằm mục tiêu chủ yếu là tương trợ nhau phát triển sản xuất, kinh doanh và đời sống (Khoản 6 Điều 4 VBHN Luật Các

tổ chức tín dụng 2017)

3 Phân loại tổ chức tín dụng ngân hàng và phi ngân hàng:

Căn cứ Khoản 2 Điều 4 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017, theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng bao gồm:

- Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận (Khoản 3 Điều 4 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017) VD: TP Bank, ACB, Techcom Bank…

- Ngân hàng hợp tác xã là ngân hàng của tất cả các quỹ tín dụng nhân dân do các quỹ tín dụng nhân dân và một số pháp nhân góp vốn thành lập theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu chủ yếu là liên kết hệ thống, hỗ trợ tài chính, điều hòa vốn trong hệ thống các quỹ tín dụng nhân dân (Khoản 7 Điều 4 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017) VD: VDB

- Ngân hàng chính sách là ngân hàng có đối tượng phục vụ chủ yếu là “người nghèo” trong xã hội, là tổ chức tín dụng được thành lập và sở hữu bởi Nhà nước Mục tiêu hoạt động chính là giải quyết đời sống, phát triển sản xuất và xóa đói giảm nghèo VD: VBSP

Căn cứ Khoản 4 Điều 4 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017, Tổ chức tín dụng phi ngân hàng bao gồm:

- Công ty tài chính là loại hình tổ chức tín dụng phi ngân hàng mà hoạt động kinh doanh chính là huy động vốn nhằm mục đích cho vay, đầu tư Ngoài ra, còn cung ứng dịch vụ tư vấn về tài chính, tiền tệ VD: FE Credit, HD SAIGON, Home Credit…

- Công ty cho thuê tài chính là loại hình công ty tài chính có hoạt động chính là cho thuê tài chính theo quy định của Luật này (Khoản 4 Điều 4 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017) VD: VINASHIN Finance, Kexim, Công ty CTTC TNHH MTV Ngân hàng Công thương Việt Nam…

- Các các tổ chức tín dụng phi ngân hàng khác => Điều khoản mở về loại hình có thể phát sinh trong tương lai

4 Phân biệt tổ chức tín dụng ngân hàng và phi ngân hàng

4.1 Về hoạt động

Ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã được thực hiện tất

cả các hoạt động ngân hàng bao gồm: nhận tiền gửi đại chúng, cấp tín dụng ( cho vay ), cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản và 1 số hoạt động khác qui định ở Điều

98-107, 117 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017 như: phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu, trái phiếu để huy động vốn trong nước và nước ngoài, bảo lãnh ngân hàng, phát hành thẻ tín dụng cung ứng các phương tiện thanh toán, cung ứng các dịch

vụ thanh toán trong nước bao gồm séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thư tín dụng, thẻ ngân hàng, dịch vụ thu hộ và chi hộ, cung ứng các dịch vụ thanh toán quốc tế và các dịch vụ thanh toán khác với điều kiện được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận, vay vốn của Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng, tài chính, mở tài khoản tại Ngân hành Nhà nước và các tổ chức tín dụng khác, tổ chức và tham gia các

hệ thống thanh toán, góp vốn, mua cổ phần, tham gia thị trường tiền tệ, kinh doanh, cung ứng dịch vụ ngoại hối và sản phẩm phái sinh, nghiệp vụ ủy thác và đại lý, dịch vụ quản lý tiền mặt, tư vấn ngân hàng, tài chính; các dịch vụ quản lý, bảo quản tài sản, cho thuê tủ, két an toàn, tư vấn tài chính doanh nghiệp, tư vấn mua, bán, hợp nhất, sáp nhập doanh nghiệp và tư vấn đầu tư, mua, bán trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp, dịch vụ môi giới tiền tệ, lưu ký chứng khoán, kinh doanh vàng và các hoạt động kinh doanh khác liên quan đến hoạt động ngân hàng sau khi được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận bằng văn bản đối với ngân hàng thương mại và đối với ngân hàng hợp tác

xã được thực hiện một số hoạt động nêu trên với điều kiện Ngân hàng Nhà nước chấp thuận bằng văn bản nhưng chủ yếu hoạt động của ngân hàng hợp tác xã là điều hòa vốn

và thực hiện các hoạt động ngân hàng đối với thành viên là các quỹ tín dụng nhân dân

Công ty tài chính chỉ được thực hiện 1 số hoạt động ngân hàng và những hoạt động ngân hàng này còn bị 1 số ràng buộc do luật định tại Điều 108-111 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017 như: Chỉ được nhận tiền gửi của tổ chức, không được nhận tiền gửi của cá nhân, không được cung ứng dịch vụ thanh toán và hoạt động khác như: Phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu, trái phiếu để huy động vốn của tổ chức, bảo lãnh ngân hàng,… Công ty cho thuê tài chính cũng tương tự như công ty tài chính qui định ở Điều 112- 116 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017 vì công ty cho thuê tài chính theo Khoản 4 Điều 4 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017 cũng là loại hình công ty tài chính tuy nhiên công ty cho thuê tài chính lại có hoạt động đặc biệt là cho thuê tài chính qui định ở Khoản 4,5,6 Điều 112, 113 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng

2017 như: cho thuê tài chính, cho vay bổ sung vốn lưu động đối với bên thuê tài chính, cho thuê vận hành với điều kiện tổng giá trị tài sản cho thuê vận hành không vượt quá 30% tổng tài sản có của công ty cho thuê tài chính

Các tổ chức tín dụng ngân hàng được thực hiện tất cả hoạt động ngân hàng còn các tổ chức tín dụng phi ngân hàng chỉ được thực hiện 1 số hoạt động mà những hoạt động được thực hiện còn bị hạn chế Tuy nhiên, các tổ chức tín dụng phi ngân hàng lại có 1 loại hình rất đặc biệt là công ty cho thuê tài chính có hoạt động cho thuê tài chính đặc thù mà không tổ chức tín dụng nào có

4.2 Về giới hạn cấp tín dụng

Căn cứ Khoản 1, 2 Điều 128 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017:

- Tổng mức dư nợ cấp tín dụng đối với một khách hàng không được vượt quá 15% vốn

tự có của ngân hàng thương mại, tổng mức dư nợ cấp tín dụng đối với một khách hàng

và người có liên quan không được vượt quá 25% vốn tự có của ngân hàng thương mại

- Tổng mức dư nợ cấp tín dụng đối với một khách hàng không được vượt quá 25% vốn

tự có của tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tổng mức dư nợ cấp tín dụng đối với một

khách hàng và người có liên quan không được vượt quá 50% vốn tự có của tổ chức tín dụng phi ngân hàng

4.3 Về hình thức tổ chức

Căn cứ Khoản 1,2,3,6 Điều 6 VBHN Luật Các tổ chức tín dụng 2017:

- Các tổ chức tín dụng ngân hàng được tổ chức dưới hình thức công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên và hợp tác xã Trong đó, ngân hàng thương mại trong nước được thành lập, tổ chức dưới hình thức công ty cổ phần, ngân hàng thương mại nhà nước được thành lập, tổ chức dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ Ngân hàng hợp tác xã ược thành lập,

tổ chức dưới hình thức hợp tác xã

- Các tổ chức tín dụng phi ngân hàng được thành lập, tổ chức dưới hình thức công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn

4.4 Qui trình cấp tín dụng, thu hồi nợ

Quy trình cấp tín dụng của các tổ chức tín dụng ngân hàng:

Bước 1: Khoanh vùng, tiếp cận nhóm khách hàng tiềm năng, có nhu cầu

Bước 2: Thu thập thông tin khách hàng (tài sản, quan hệ nhân thân, công việc, nơi sinh sống…)

Bước 3: Thẩm định khả năng chi trả nợ của khách hàng, đánh giá việc thu hồi khoản vay gốc và lãi

Bước 4: Quyết định cấp tín dụng từ dữ liệu thu được từ bước 1, 2 Nếu quyết định cấp tín dụng, kí hợp đồng cấp tín dụng

Bước 5: Giaỉ ngân, thu hồi nợ (gốc và lãi) và giám sát tín dụng (sự kiện nào đó khiến khách hàng mất khả năng chi trả? Dịch bệnh, thất nghiệp )

Bước 6: Thanh lý hợp đồng tín dụng

Thanh lý mặc nhiên (Khách hành hoàn tất thanh toán)

Thanh lý bắt buộc (nợ xấu, không thể hoặc ít khả năng thu hồi)

Quy trình cấp tín dụng của các tổ chức tín dụng phi ngân hàng:

Bước 1: Tiếp nhận hồ sơ vay vốn của khách hàng gửi tới (Bao gồm hồ sơ khách hàng

và hồ sơ đề nghị vay vốn)

Bước 2: Thẩm định điều kiện vay vốn (Kiểm tra hồ sơ, mục đích vay vốn, xác minh thông tin, năng lực hành vi dân sự)

Bước 3: Phân tích tín dụng (Phân tích tính xác thực, độ tin cậy của những thông tin khách hàng cung cấp, danh sách đen của các tổ chức tín dụng trong trường hợp tín chấp? Khả năng chi trả nợ gốc lẫn lãi? Các tổ chức tín dụng đang vay vốn? Tổng nợ tín dụng? Gía trị của tài sản trong trường hợp thế chấp?)

Bước 4: Xét duyệt hồ sơ (Tương tự như quyết định cấp tin dụng của ngân hàng)

Bước 5: Kí hợp đồng và tiến hành giải ngân

Bước 6: Thu nợ và đưa ra phán quyết tín dụng mới (Tương tự thanh lý hợp đồng tín dụng)

Quy trình thu hồi nợ của các tổ chức tín dụng ngân hàng:

Bước 1: Thông báo nợ quá hạn và yêu cầu trả nợ Trường hợp khó khăn, lí do khách quan dẫn đến không trả được nợ đúng hạn thì có thể phản ánh với ngân hàng để được

hỗ trợ

Bước 2: Thông báo cho cơ quan, công ty nơi khách hàng đang làm việc để ngân hàng

hỗ trợ thu hồi nợ hoặc nhắc nợ thông qua số điện thoại người thân ghi trên hợp đồng Bước 3: Giao việc thu hồi nợ cho bên thứ 3 (công ty thu hồi nợ)

Bước 4: Giao toàn bộ cho cơ quan chức năng để giải quyết theo quy định của pháp luật

Bước 5: Lưu lịch sử nợ xấu trên CIC và hạn chế khách hàng và người thân tham gia các sản phẩm vay sau này tại bất kì tổ chức tín dụng nào

Quy trình thu hồi nợ của các tổ chức tín dụng phi ngân hàng:

Bước 1: Nhắc nợ qua số điện thoại.Bước 2: Nếu nợ vẫn chưa được thanh toán nhắc nợ qua điện thoại với tần suất cao hơn (gần như là khủng bố tinh thần)

Bước 3: Gọi người thân/bạn bè/đồng nghiệp tham chiếu để nhắc khách hàng thanh toán

Bước 4: Chuyển qua bộ phận pháp lý xử lý nợ

Bước 5: Quyết định bán nợ cho Công Ty thu nợ hoặc ủy quyền thu nợ

Bước 6: Công Ty Thu Nợ tiếp tục gọi điện thoại nhắc nợ

Bước 7: Gọi người thân nhắc nợ

Bước 8: Khủng bố khách hàng bằng điện thoại và tin nhắn

Bước 9: Bôi nhọ khách hàng qua Mạng Xã Hội

Bước 10: Công Ty thu nợ đến nơi sinh sống

Bước 11: Quyết định thưa kiện ra tòa án cấp Quận

Bước 12: Thi hành án dân sự

Bước 13: Chuyển hồ sơ qua tòa án Cấp Quận kiện khách hàng lừa đảo chiếm đoạt tài

sản (nếu có).

Quy trình cấp tín dụng là khá tương đồng giữa các tổ chức tín dụng ngân hàng và các

tổ chức tín dụng phi ngân hàng Tuy nhiên qui trình thu hồi nợ của các tổ chức tín dụng phi ngân hàng có thiên hướng cực đoan hơn nhiều Nên nhớ, trong Luật đầu tư 2020 đã liệt thu hồi nợ vào danh mục các ngành nghề cấm kinh doanh

4.5 Cho thuê tài chính:

Bên cho thuê tài chính và bên thuê tài chính kí hợp đồng thuê tài chính không thể hủy ngang Tổng số tiền thuê = giá trị tài sản thuê Theo đó, bên cho thuê mua tài sản cho

thuê theo yêu cầu trong hợp đồng của bên thuê và nắm giữ quyền sở hữu Bên thuê sử dụng tài sản thuê và thanh toán tiền thuê cho đến khi hợp đồng đáo hạn Lúc này, quyền sở hữu tài sản thuêsẽ được chuyển giao cho bên thuê

4.6 Lí do chọn ngân hàng, công ty tài chính hoặc công ty cho thuê tài chính

Đối với ngân hàng thương mại, thông thường, người dân tìm tới ngân hàng chủ yếu để gửi tiết kiệm Có nhiều lí do cho việc này như lãi suất cao, tránh được rủi ro mất tiền khi gửi tại ngân hàng như: bị cướp, bị trộm, hay chỉ là để dành 1 khoản tiết kiệm đề phòng cho những tình huống bất khả kháng như: dịch bệnh covid, hỏa hoạn… Còn những người đến ngân hàng để vay vốn thông thường đều là những doanh nhân hay chủ sở hữu doanh nghiệp cần vay vốn lớn để thực hiện các dự án Tuy thủ tục thẩm định, giải ngân cấp tín dụng cuả ngân hàng khá phức tạp nhưng vốn của ngân hàng về

lý thuyết dĩ nhiên sẽ có vốn mạnh hơn dẫn tới giới hạn cấp tín dụng sẽ cao hơn Đối với ngân hàng hợp tác xã và chính sách, thông thường những người tìm đến thường là những người có hoàn cảnh khó khăn cần vay vốn để phát triển lao động, kinh doanh nhỏ lẻ hay những doanh nghiệp vừa và nhỏ cần vố nđể đầu tư những dự án qui mô vừa

cà nhỏ Nếu thuộc vào những chủ thể hay yêu cầu trên, người ta sẽ lựa chọn ngân hàng

Về công ty tài chính, người ta thường đến đây để vay vốn tiêu dùng là chủ yếu Do quan ngại thủ tục rườm rà, phức tạp của ngân hàng nên người dân thường xuyên chọn các công ty tài chính để vay vốn tiêu dùng

Về công ty cho thuê tài chính, vì đây là chủ thể có hoạt động cho thuê tài chính hết sức đặc biệt nên lí do chọn công ty cho thuê tài chính cũng khá rõ ràng Những doanh