Tài nguyên vị thế vùng cửa sông bạch đằng (potential of space resouces in bach dang estuary

Duoi goc do dia chk ph6 bien quan niem coi Estuary la mot vung ha hru song, thuong co dang hinh pheu, bi ngap ehim khong G~n bu tr~m tich, va thuy trieu co vai tro quan trong [5,6,7,9]..

V I E T N A M A C A D E M Y O F S C I E N C E A N D T E C H N O L O G YEDCBA

V l e N a l A L Y

I N 5 T I T U T E O F G E O G R A P H Y

L I ~ N H le p c s c H O I K H O A H O C K if T H U ~ T V ie r N A M

V I E T N A M U N I O N O F S C I E N T I A C A N D T E C H N O L O G I C A L A S S O C I A T I O N

H O I f l t A L Y V I e T N A M

A 5 5 0 C I A T l O N O F V I E T N A M G E O G R A P H Y

P R O C E E D I N G S O F T H E 3N D N A T I O N A L S C I E N C E C O N F E R E N C E O N G E O G R A P H Y

H A N O I , 1 6 D E C E M B E R 2 0 0 8

c i e n t i f i c R e p o r t C o l l e c t i o n

VttNyxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAalA LV •VltN KHUCN VltT NAM HQI alA LV VltT NAM

TiI<:M NANG TAl NGUYEN VI THE VUNGnmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA C (fA SONG B ;\CH DANG

Cung voi vung cira song (yeS) Dong Nai, yes Bach Dang if! mot trong hai

vung cira song hinh ph~u di&n hinh nh~t mroc ta yeS Bach 8~ng thuoc vung yen

be Dong B~e, ti~p giap vung yen be chau th6 song Hong hien daikjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAa phia tay narn. Nhin nh~n 0 g6c do lich sir tv nhien, each ngay nay khoang 5- 7 tram narn tro

v0 truce truce, n6 la mot bO phan cua chau th6 song Hong [11J. V] tri va tinh

chfit chuyen ti€p cua yes Bach Dang trong hai vung nr nhien Ion a dai yen bo

bi~n phia B~c Vi~t Nam c6 coi nguon tir vi tri chuyen ti€p giua du true Caledonit

Katazia Dong B~c va triing dia hao Kainozoi Ha NOi [1,2,16] 'e~u true khong gian

\'<'1 vi tri dia Jy dac hi~t da tao ra vi th~ (1~c biet cua yes v~ dia chinh tri va dia kinh

t~.Tai nguyen vi th~ va tiem nang phat tri~n con ia mot vAn d~ moi v~ co sa Iy luan,

nhung lai la mot van d6 thuc tien quan trong [14] Bai vi€t nay phan tich danh gia

d~c diem vi th~ cua vung cira song Bach Dang voi tir each la 1TI9tdang tai nguyen

d?c biet d~ g6p phan lam sang to tri~n vong phat tri~n cua n6

II.VI TlIt rtr NI-nf~N

I.V] tri khong gian

Tren dai yen be Tay vinh Bitc bo, yes Bach Dang thuoc vung yen bo

Dong 13~c, narn ti~p giap voi vung yen bo chau th6 song H6ng qua dai phan each

Ki~n An - t)6 Son Dien tich yeS trong 0 toa do to? d9 dia ly: 106°37'-107°00'

E va 20°37'-21 °OO'Nla 1650km2

ves BCJ.ch Dang c6 dinh a B~n Tri~u, duorig bo co ban chay yen Phu

Long - Cat Hai - D6 Son va ria ngoai doi bo ngfrm cira song di theo duong ding

sau 6m nr mfii 86 San d€n Tay Nam dao Cat Ba [12] yeS Bach Dang n~m a

vung chuyen ti~p gitra tinh Quang Ninh va Thanh ph6 HAi Phong Khu vue

ta ngan chu y~u thuoc dia phan huy~n Yen Hung, mot phfrn lien quan d~n thi xli

Uong Bi va Huyen Hoanh B6 (Quang Ninh); khu V\IC hflu ngan thuoc huyen

Thuy Nguyen, Cat Hai va cac quan nQi thanh thanh ph6 He'd Phong

2 Hinh th& va du true khfmg gian

2.1 B an chiit cftu true vung cica song

TLr gitra th~ ky XX Ritter, K dU chi a vung cua song (VeS) thanh ki€u

chau th6 hinh tam giac c6 nhitu nhanh va vung cira song lorn dang ph~u Posen,

(1866), d~ nghi goi ten cira song dang ph~u la Estuary vi a d6 thuy trieu r~t manh

va 1(\ dong l\TC quan trong Theo Pritchard (1968) Estuary la mot thuy V\TC mra kin

1Vien "U,inguyen va M6i tnrong bien

H ~ i-D gh! K hO B h90 D jB ly T oaD quoo laD thff 8 -H a N 9i, 2008 367

yen bo thong voi bien khoi, trong do co S\T hoa tron nhat dinh gitra mrcc blGn va mroc ngot dtra G~n nr luc dia [8] Duoi goc do dia chk ph6 bien quan niem coi Estuary la mot vung ha hru song, thuong co dang hinh pheu, bi ngap ehim khong G~n bu tr~m tich, va thuy trieu co vai tro quan trong [5,6,7,9] Nhtrng d~e di~111 nay mang tfnh ph6 bien, phu hop voi nhtrng Estuary Ion va Gi~n hinh cua th~ gioi nhir Xen, Jironda (Phap), Thame, Mersey (Anh), Rein, Maas (Ha Lan), Potomac/My), La-plata (Nam My), Duong Tir (Trung Qucc) 0 Viet Narn, tlY lau Xamoilov (1952) da xep cira song Dong Nai vao ki~u Estuary [19]

ves Bach D~ng co ban chAt du true la mot Estuary, diroc hinh thanh trenkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

co so nrong tic gifra qua trinh phat tri~n cua mot graben dang S\1t chim voi sv

nang cao cua mire nuoc chan tinh, S\T thieu hut b6i tich va thuy tri~u co bien do I6n, duoc dinh vi 6 ria Dong B~c chau th6 song H6ng, noi dong b6i tich tong hop doc bo huang v~ phia Tay Nam, ves Bach D~ng co du true mra kin 6 day, thuy trieu la yeu t6 dong luc ngoai sinh iru th~, quy dinh cac G~C tnrng v~ dia hinh vel tr~m tich, Do la mot V\TC mroc IQ' -rnan, hoa tron mroc song -bien kha t6t, phan tang yeu Mac du IUQ'ng b6i tich song tham gia dang k~ nhung dong b6i tich di • chuyen noi tai dong vai tro chu dao V 6i cAu true phan tfing yeu, can bang b6i xoi VCS nghieng v~ x6i lo, xarn thirc Day la truong hop di~n hinh tren th~ gi6i vf mot cira song hinh ph~u phat trien trong di~u kien nhat trieu bien de) 16n r1J , J2]

eAu trucmra kin cua ves va su ph an cach' tuong d6i cua no vo: bien la

Tay, VCS thong voi bien 6 phia Nam va phftn ngam cua n6 an toi do sau 6m V6i ciiu true nhir vay, chi co song huang Nam va Dong Nam rnoi co kha nang Ian truyen tir bi6n vao voi d(> cao thirong kh6ng qua 3m C~u true hi~n nay do cac ki~n true tan ki~n tao va kien tao hien dai (TKT v£ KTHD) quy dinh Ph~n trung tam n~m tren dai yang ha tuong d6i voi KTHD va doi yang ha kha manh trong Holoxen Vai tro quan trong cua chuyen dong KTHD d6i voi S\T hinh thanh vung khong chi la v~n d(>ng ha thang dung trong Holoxen, ma con tao ra tiSn d~ mot vung Yang ha tuong d6i eo du true mra kin Estuary Bach D~ng co hlnh thai Jil mot t6 hop cua hai pheu, Pheu phu Yen Lap co kich thuoc nho, phcu chinh t\illl1

Trieu c6 dinh a Ben Trieu, day lei ban dao D6 San - Cat Ba 2.2.nmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA Ctic h(J'P pltiin call true khim g gian

- D6i nui Dja hlnh d6i va nui thfrp phan b6 chu y~u a Hoanh B6, Yen Hung, Ucng Bi, Thuy Nguyen, Ki~n An va 06 San Do cao d6i nui ph6 bi~n 40-100m, cao nh~t 200m Cac di~m cao nhu Nui Dee (146m), Ngoc San (125m), Ma

Trang (114m), Dean Lai (109m) co y nghia Ion v~ quan S\T n@u co chien tranh

D6i nui da voi a b~c Thuy N guyen tao nen hinh thai son van Gyp, doi khi duoc goi

la "H~ Long can", co dia hinh hi~m tro, nhi@u hang dQng [4]

- D6ng bang Chu y~u c6 nguon g6e b6i tu chau th6 va do cao b~ mat pho bi~n 0,5-4m, bi chia dt boi h~ thong song, IC;lCh,h6 kha day d?e va cac h¢ thcng

de cat c6 cao 2~2, Sm dSn 5-6m tao thanh cac dai song song voi bo bien D6ng

368 H (Ji nghj K b o e h9C D js 1f T oan quae 10''nthl:t 8 -H a N (Ji, 2 0 0 8

bang CO h~u h€t dien tich diroc de bao Day la noi t~p trung cac khu dan cu va '06 thi, cac khu cong nghiep quan trong va cac vung nong than tru phu [4,13]

- Vung trieu cira song Vung cira song Bach Dang co cAu true rnra kin, thuy tri~u la dong hrc tru thS, lit mot vue nuoc IQ' -man, hoa tron mrcc song - bien kha tot, phan tang mroc yeu, can bang b6i x6i nghieng v~ xoi 16, xarn thuc Cac bai trieu I~y ram rap thuc v~t ngap man tir nhien, h~ lach trieu, kenh trieu day dac, cac doi cat trieu n~m doc ven be cac luong sau rong lei nhirng dang dia hinh nguon g6e tri~u d~c tnrng Day lei tnrcng hQ'P di€n hinh tren th~ gioi v~ mot cira song 'hinh ph@u ph at trien trong dj~u ki~n nMt tri~u bien (10 16n

- Vung bien ncng yen bo. C6 do sau khoang 5 - 6m d~n 25 - 30m narn trong pham vi tac dong r6 cua s6ng d€n day bien va la vung dong bang day bi6n rich tu -bao man duoi tac dung cua dong hili hru yen be Tr~m tich b~ mat Ii! bun bot nh6 nau xarn, xarn xanh

- Ban dao Ban dao D6 San la diSm du lich n6i tiSng nr lau del, m9t khu dbi

va nui th~p, c6 dinh cao nh§t la Ngoc San, cao 125m, yuan dai ra bi~n 7 km va Iii ranh gioi giua hai vung tu nhien yen be Dong Bilc va chau th6 song Hong,

- H~ thong dao Dao H6n D~u nam each D6 San mot krn, cAu tao nr da luc nguyen h~ tang 86 San, rong 8ha, cao nh~t 40m M\I'C trieu trung binh c6 do cao 1, 86m so voi s6 Om 09 sau diroc chon lam mire qui chusn Qu6c gia, Dao Cat Hai la dao cat n~m gifra lach Nam Trieu va Lach Huyen, an ngfr phia ngoai vung cira song Bach Dang 'Cac deli de cat tren dao, cao chi 2 - 3m, narn xen cac IC;lChtrieu, bai I~y su vet De bien bao Cat Hili thanh mot khu rong 15 km2 Dao Hoang Tan co dien rich khoang 15km2, nAm chin cira vung Yen Lap, g~n o·tam tam giac thanh ph6 HC;lLong - Dao Cat Ba - thi tr~n Quang Yen, gom cac thanh tao them va de cat , bi~n, d6i nui luc nguyen - da voi va vung dftm I~y rung ng~p man bao quanh

- H~ thong song lach Song BC;lChDang la ph~n ha hru cua h~ thong song Thai Binh bit nguon ttr vung nui Dong B~c Cac song Luc Narn, Thuong, C~u va

Duong sau khi hop luu (; gfin Phil Lai, each bi&n 90km da phan thanh hai nhanh chinh la song Kinh Thfry va Thai Binh Song Thai Binh ti~p tuc phan thanh hai

" nhanh la Thai Binh va Van Ue truce khi d6 ra vung bien Tay Nam D6 San D~n khoang B~l1 Tri~u, each bi~n chirng 48km, song Kinh Th~y ciing phan thanh hai nhanh chinh la song Da Bach va song Kinh Th~y G~n sat bien, hai nhanh nay hop

IlIU va r6i lai phan hru thanh song Chanh d6 ra cira LC;lChHuyen, song BC;lChDang d6 ra cira Nam Trieu, song C§m va song LC;lChTray d6 ra cira Ba Lach C6 mot s6 kenh dao, tieu bieu la kenh Dinh Vii va Cat Hai Kenh Dinh va duoc dao nam 1888-1900 d~ mo IU6ng cho tau bi~n qua cira Nam Trieu vao cang Hili Phong

Bach Dang la con song lung danh trong lich sir Tai day, cha ong ta da ba IAn Icri dung dia hinh, thuy trieu d~ bay tran va dai thang quan xarn IUQ'e.

r - Dia hinh nguon g6c I\IC dia: A - Tich t1,1: 1 - Dia hinh tich t1,1 h6, d~m I~y tuoi Holocen mU911 (Q23); 2 - Dia hlnh tich 1\1aluvi song, suoi tuoi Holocen muon (Q23); B - Xam thuc - b6c man: 3 - Dia hinh d6i nui th~p xam thuc - b6c mannmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

H (Ji ngh/ K hoa boo E /a If'T oan quoo Ian thuS - H a N (Ji, 2008 369

~

V l t N D I A L Y yxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAVI~N K H & C N VJ~T N A M H Q I D~A LxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAY VI~T N A M

I

\ '.

tren da 1I,IC nguyen Pliocen - Pleistocen sorn (N2 Q I) cao 80 -nmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA 150m : 4 - ui thap nguon g6c Kansto, tu6i Plioxcn - Pleiseicen sorn(N2 Q I) cao 100 - 250m

II - Dia' hinh nguon g6c h6n hop song - bien: A - Tlch t1,1:5 - Dong bang tich

tu song bi~n tu6i Pleistocen mUQl1 (Q 13); cao 10 - 15m; 6 - f)~ng bang tich tu song bien, tu6i Holocen giua (Q22) cao 2 - 4m; 7 • 86ng bang tich tu song bien

tuoi Holocen muon (Q23) cao 0 - 1.5m ; 8 - Bai tri6u th~p tich tu bi~n song hicn dai cao 0 - 1.9m/OmE8; 9- Bai tich tu (bank) chan truce cira song chau th6 cao

0-I m/Om0-I-0-ID; B Xam thirc: 10 - Long lach tri~u - song hinh thanh do xam thirc CLJa dong trieu song hien dai sau 2 - 15m

.'.

•.M."',·

~ 1'\

'"

III'·· •.•••

"

~,"

• , " , h H 1 j I

1I11111 J.kjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA B an db tfia nuto vung CLI'a siing B ach D 611g

III - Dia hinh nguon g6c dfrm Ifry bien: II - D6ng bang tich tu d~m lay bien, tu6i Holocen giua - muon (Q22-3) cao 0.5 - 1.5m ; 12 - Dong bang tich tu dAm 15y

bien, tu6i Holoxcn muon (Q23) cao 0 - 1m

IV ~pia hinh ngu6n g6c bi~n: A - Tich tu do song: 13 - Th~m tich tu bien bac III, t~6i Pleixtoxen mUQI1 (QI3) cao 10 - 15m; 14 - Them rich t\J bi~n b~c II

tu6i Holocen giira (Q23) cao 4 - 6m; 15 - Th~m tich tu bien bac I, tu6i Holocen mU911 (Q23) cao 3 - 3.5m; 16 - Bai cat bien hien dai cao I - 2m; 17 - Dc cat c6 tu6i Holocen gifra (Q22) cao 4.5 - 7m: 18 - De cat c6 tu6i Holoxen muon (Q23)

-_

-·3-io · ··""-· -""""-H~i~ghi K hoa. h90 E la. 1!Tolin quae J8'n tiur 3· H li N (Ji, 2008

':"~"Yi~:~~~~~_ - _ ~~~~~~~~~,~~~~~~~i~4tJ~J~~~~t;K,yxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA.

~:~,~.;l'\~1f~¥;·;~~,-Vl~N D!A LY Vl~N KHC:fCN VI~T NAM HQI DIA L Y VI~T NAM

cao 2 - _).5m; 19 - Dc cat bi~n hien dai cao 3 - 3.5m; 13 - Tich tu do tri&u hicn dai:

20 - Doi cat tri~u de) cao dat 2.5m/OmBD; 21 - Bai delta tri~u noi cao 2m/OmHD;

22 - 135i delta tri~u ngam, m~t sau 0.5 - 1m; 23 - Dong bang tich tu bo ng~m (delta front), chu y~u do dong lire trieu, b8 mat sdu 2 - 6m; 24 - D6ng bang tich t~1day

vinh yen be, In?t day sau 2 - 4m; e - Tich tu do dong hili hru ven be: 25 - Dong bang rich t~ (rang dai heat dong cua hai hru ven bo, m?t day sau 6 - 25m; D - Dia

dong trieu va song hicn dai cao 0 - 1.9m/OmHD; 27 - Lach trieu nho (tidal creeks) hinh thanh do xam thuc cua dong trieu mat day cao 0 - 1.9m/OmI-iD tuoi eu6i

llolocen muon (Q23); 28 - Lach xarn thuc tri~u (tidal channels) k~ thira tu6i

l lolocen, day sau 2 - 10m.

V - Cue dang dia hinh ngoai ti I~: 29 - Th6m mai man va vach xam thuc do song trcn trfim rich bo roi tuoi hien dai; 30 - Th6m va vach mai man do song tren ncn da gee tuoi Holocen muon va hien dai; 31 - Cac ng~n [In man hoa hQC va mai man do dong tri~u tren vach da voi, tuoi Holocen va hien dai

VI Dia hinh nhan sinh: 32- D~p ngan song: 33 de ngan man; 34-De d~m

;.; nuoi: l5 Kcnh dao; 36 Ke chong x6i lo be

".

J)~c di~m phat tri~n va tl~n hoa vung cira song

Qua trinh hinh thanh va ti~n hoa cua yes hinh ph€u Bach Dang trong Holocen trai qua 3thai ky va 7 giai dean [11]

1-rnoi tnrong luc dia Holocen sorn - d~u Holocen giira; Giai dean 2 - moi tnrcng vung - vinh Holoccn giira: Giai dean 3 - moi trirong d5m I~y ria chau th6 cuoi

Ilolocen gifra

truong vinh - vung d~1 IHolocen muon;5 - moi trucng vung bi~n gitra IIolocen muon; Giai dean 6 - moi tnrong cira song chau tho cuoi Holocen muon.

Tho: ky cuoi Holocen muon (khoang 0, 5 - 0, 7 nghin nam qua), chi gem mot giai doan, dang tiep tuc voi mot dQ1 bien lin moi, dirong be di chuycn v~ phia

luc dja, ng~p chlm 'khong dSn bu tr~m tich va thuy trieu co vai tro quan trong,

Trong 5-7 tram nam qua, mire nucc bien chan tinh ti~p tuc nang cao xap xi 1mm/narn va dat l=lSmm/nam trrong th~ ky qua. Do phu sa song it, xarn thuc cua thuy tri~u manh, nhieu noi da khong Iflng dong tram tich g~p chim khong d~n bLI do thi0u hut boi tich x~y ra da hinh thanh YCS hinh ph~u nhir hien nay

Nguyen nhan gay ra sir thieu hut b6i tich do mot s6 nguyen nhan chu yeu, Yao

khoang 5-7 tram nam truce ban dao 86 Son n6i li~n vci d6ng bang vira b6i lfin

mo f()ng 6' ria Tay Narn yes dangan khong cho b6i tich doc bo Tay Narn di len

Trong qua trinh phat trien, nhieu nhanh n6i ngang song Hong voi h~ thong song C511 -Bach D5ng hi tan lam giam nguon boi rich b6 sung tL.r song H6ng Thuy tri0u ICm, dong tri~u manh d~n ICn d5 tang cuorig phan tan boi tich 10 lung ra khoi

H ¢i n g h] K iioe h90 iJ!a ly T otin quoo J§.'ntlu r 8 -H tl N o i, 2 0 0 8 371

VltN D!A LY • VltN KJlCJCN VltT NAM JlQI D!A LY VltT NAMxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

,

1

I

ves Bach Dang Dong chay tong hop yen be huong thong tri TB -DN co XLI

huang dua b6i tich xuong phia Tay Nam

Qua trinh ng?p chim tang cuorig do sir tham gia tang t6c d¢ nang mire bi~n chan tinh va qua trinh sut ha ki6n t<;10 manh lenkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAa cac doi sut ha, qua trinh nang cao y€u di 6 cac doi kien true nang Qua trinh xoi 10 thong tri, trong do a ph§n trung tam VCS qua trinh lun chim ki~n t';10 co vai tro khcng che, Tuy nhien, bien dong xoi lc b6i tu g~n day tro nen phirc tap do sir can thiep sau s~c cua can ngiroi

Bi~n lin hien dai la d~e di~m co ban nhit cua Estuary Bach D~ng hien nay, th~

hien S\I thang th~ cua bi~n trong quan M nrong tac song - bien Cac h~u qua cua bi~n l~n la xoi 16 uu th~ so voi b6i W, duong bo bi dAy lui v~ phia luc dia va bi ehia Giit phirc tap; muc mr6e trung binh thuc t8 dang dang cao, hi~n tuong d~m I~y hoa, hien tuong nhiern man va truyen triSu sau vao luc dia,

~.

'.

II, VJ TI-ut DIA KINH TE

Dai yen bo phia tay vinh B~e b¢ v~ co ban g6m 2 vung yen bi~n B~e bO (ur Quang Ninh toi Ninh Binh) va B~c Trung bO (tir Thanh B6a toi Quang Binh) khac nhau v~ tiern nang phat trien kinh t€ - xa h¢i [15] 0 yen bo Tay vinh B~c

bo, dang n6i len nhirng vAn d~, nhtrng tam di~m phat trien kinh t~ trong yeu D6 la

cira ngo hirong ra bi~n cua Hai Phong gftn voi viec xay dung cang nu6c sau Lach

Huyen, Khu V\TC dong tau - cang nuoc sau I-hE Hit (Quang Ninh); khu kinh t~

thucng mai tv do a Van D6n (Quang Ninh), Cat Hai (Hili Phong), tuyen kinh te

[3~c Trung b¢ g~n k6t cac cang Nghi Son - Viing Ang - Hen La voi hanh lang kinh t€ Dong - Tay, cac cum cong nghiep dirong 18B, Hai Phong, Ninh Binh, V.V.

Khong gian phat tri~n kinh tS cac tinh vung B~c bo d6ng thai hlnh thanh lien k~t mang va tuyen, trong khi & cac tinh Bie Trung b¢ chu y€u hinh thanh lien ket dang tuyen, Tren thuc t~ & B~e b¢ da co vung kinh t~ trong di~m d6ng b~ng voi tam giac tang tnrong Ha N¢i - I· Mi Phong - Quang Ninh [17, 1.8]

YCS Bach Ding, trong do co thanh phd Hili Phong nim trong tam giac phat tri~n kinh t€ Ha NOi - Hai Phong - Quang Ninh, lit cira ngo huorig ra bien cua

ca mr6c & ph fa B~c, la trung tam kinh t~, van hoa &vung Duyen hai phla B~c the a tinh than Nghi quy~t 32 cua BO Chinh tri [17] Hai Phong 1<\diem nut cua tuyen vanh dai kinh t~ vinh ~e bO (Hai Nam - Quang Tay - Quang Ninh - Hai Phong)

n6i voi hai tuyen hanh lang kinh t~ Hai Phong - Hit Noi - Con Minh co sue thu hut voi cac tinh Vinh Phuc, Phu ThQ, Yen Bai theo quoc 10 70, Lai Chau theo quoc 1¢ 4 di cira kh&u Thanh Thuy va hanh lang kinh ts Hai Phong - Ha Noi -

Nam Ninh thu hut cac tinh B~c Giang, B~e Ninh theo quoc lO 1, Cao Bang, B~e Can theo quoc I¢ 4 di cira khau Ta Lung

VCS co mot vi tri thuan lei d6i voi phat tri~n kinh t~ xa hoi, nhieu ITnhVile kinh t6 quan trong trong vung yen bo B~c b¢ deu co l11?t (cong nghiep, cang, dich

V\1 va du lich, thuy san, nong lam) va d~e biet quan trong d6i voi an ninh va quoc phong Hili Phong chi each thu do Hi Noi 100km, co dieu kien giao thong thuan

372

- -_ _ .

H 9i nmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA nghf K hoe h9C D i« If T osn quae lIfn ttiir 3 -H a N 9i, 2008

• ~~~~v.cuas _.~:~.:~~~:~~~ •.

" ·::~·{t;?4~¥~~='=:7-:·;::::E:·~~~;:::~~·-·~-:-'·:- -"- -:-.'

VI~N D!A Lt VI~N KHC1CN VI~T NAM HQI DJA,itxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBAvrsr NAM

tien, k~ ca duong thuy, dirong bo, duong sAt va hang khong Day la vung chuyen

ti~p gitra dong bang chau th6 song Hong va vung nui ven bo Dong B~e.Vi the,

yeS, trong d6 e6 Hai Phong tro thanh mot trong nhtrng trung tam cong nghiep,

thuong mai, dich vu, du lich cua ca mroc va cua vung Duyen hai B~c bO; la thanh

ph6 cang, cira ngo chinh ra bien cua cac tinh phia Bic; la d~u m6i giao thong quan

trong cua mien B~c va ca mrcc

Hai cang bien Ian nhat Viet nam hien nay la Sai Gon va Hai Phong d~u namkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

a cac vung cira song hinh ph@u la Dong Nai va Bach Dang, nam °ria phia Dong

BAe va giap k~ hai chau th6 Me Kong va song H6ng Chinh di~u nay da t<;10nen

dia th@dAc IQ'i vS kinhte a xfi hQi cho ca thanh pho H6 Chi Minh va Hai Phong co

lich slr phat trien gAn li~n voi cang, Cang Hai Phong co the phat trien nang cAp

.; rhanh cang mroc sau, thing tien ra phia bien

Trong pham vi VCS, h~ thong giao thong duong song va pha song - bien

phat trien, han h~n di~u kien cac cang mien Trung Tau thuyen va xa Ian co thS

ngucc cac dong song Cam, Da Bach, Lach Tray va Van Uc d~n cac tinh d6ng

:· thanh nang cfip vao nam 2000 va se c6 dirong cao t6c moi khoi cong vao nam

2008 Quoc 10 10 n6i Quang Ninh va Hai Phong voi cac tinh ven bien chau th6

song Hong, Quang Ninh va Thanh Hoa cling da diroc cai t<;10va nang dp Duong

J ~t Hai Phong - Ha noi dircc n6i tuyen di thanh ph6 H6 Chf Minh co t11thai Phap

thuoc H~ thong duorig s~t n6i tuyen Hai Phong - Ha Noi - Lao Cai - Van Nam

~ (Trung Quoc) co y nghia r.At Ian t<;10vung h~p d~n kinh tS rong menh mong cho

cang Hai Phong, vi vung phia Tay Trung Quoc ngan.dt voi vung phia Dong qua

'dai nui cao hiSm tro, giao hru hang hoa r~t kh6 khan San bay Cat Bi narn g~n

,trong tam thanh ph6 se duoo nang dp thanh san bay quoc t~ Ngoai ra, con co san

.1bayKi~n An h6 tro cho cac heat d¢ng hang khong

N~m trong VCS co ti~1~1nang vi th~ to Ion, thanh ph6 Hai Phong co iru th~

, mot vi trf giao hru trong y~u voi cac trungtam kinh t6 Ian trong va ngoai mrccnmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

'a c6 cang bi~n Ion, h9 thong giao thong noi thuy, duong bo, duong s~t va

ong hang khong Sir phon thinh cua d6' thi H~i Phong hen mot th~ ky qua la

Trang giai dean hien nay, vi' th~ dia kinh t~c6 gia tri to Ian cua VCS moi

duQ'c phat huy tren dia phan Hai Phong, con bi xem nhe ben ph fa dia phan Quang

" inh Su phon thinh cua xu Hai Dong thai 'Ly' - Trftn, vung An Quang va tinh

uang Yen thai Le - Nguyen dSu' g~'n voi vi th~ kinh t~ to Ian cua VCS Bach

~ng

I.VI THE DJA CHiNH TRI '

Trai qua cac thai ky lich str, VCS Bach D~ng luon duoc xac dinh la vi tri

trong y~u trong h~ thong hanh chinh Quoc gia

f'iH ~ i nghTIa10B h90 D iB 1:1 Tol,inquoe Jlln thU ' 3 -H tl N 91, 2 0 0 8

'"{;"

fl

L

373

· • ,.

yxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

Tu thai Le Thanh Tong (1469), choden cuoi the ky XX, Hai Phong chu yeu thuoc d~t llai Duong va mot phAn thuoc d§t Yen Quang Dei nha Mac thuoc 05t Duong Kinh f)~n thai PMp thuoc, tinh Hid Phong duoc chinh thirc thanh l~p ngay 11 thang 9 narn 1987 t11 mot phAn d~t cua tinh Hai Duong Ngay 19/7/1888, t6ng thong Phap ra s~c,l9nh thanh l?p thanh pho Hai Phong va ngay 01/ 10 cung nam, tri~u Nguyen da nhuong han thanh ph6 nay cho Phap, Sau nhieu l~n tach

thanh ph6 Hai Phoug dia gioi nhir ngay nay [3].

Tinh Quang YenkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA thai Tr~n goi 12110 Hai Dong, r6i sau d6i thanh An Bang

Thai nha Le goi la dfrt An Quang, sau d6i thanh Yen Quang Nam 1822, nha Nguy~n d6i trfin Yen Quang thanh Quang Yen, r6Ll<,li d6i thanh tinh Quang Yen

VaG nam 183l KIm Hong Quang ducc I~p ngay 17 thang 12 nam 1955nmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA (do gc)p tinh Quang Yen va khu Hong Gai), g6m 6 huyen I~ Dong Tri~u, Yen Hung, Thuy

Ong, Uong Bi, Quang Yen, Cat Ba Narn 1965, khu II6ng Quang va tinh Hili Ninh duoc sat nhap thanh tinh Quang Ninh nlur ngay nay Vao cuoi uhirng narn 50

huyen Cat Hai va th] xa Cat Sa (1956) va huyen Thuy Nguyen (1958) duoc tach

ra tt! khu I'I6ng Quang va sat nh?p VaG thanh ph6 I'Hi Phong

Do vi th6 dia chinh trj d~e biet quan trong, ves eta co "Hai t~n phong ihu"

tir nhfmg narn d~u Cong nguyen [3] Vao dai nha TrAn, khi phai d6i m?t voi nan ngoai xam Nguyen Mong, TrAn Li~u va Trdn Hung D~o dll cl1Q11 vung Chi I inh

-Dong Trieu a thirong vung cira song lam can cir 16n v6 kinh t6 va quan S\I'. Ba lfin thuy chien va dai thang quan xam IUQ'e Nam Him, T(~ng Vel Nguyen M6ng vao khoang th6 ky X·XlI dakhang dinh vi tri trong y~u phong thu dat mrcc aves

dan Phap da cp tricu dinh Nha Nguyen dt d§t lap khu nhuorig dia ta: Hili Phong

va thanh pho nay diroc d~t VaG do thi loai cung voi IH NQi va Sai Gon trong suo:

thai ,ky thllQc Phap ClIQC khang chien chong Phap bao V9 ncn d<)cI~pcua nuoc

nha a B~c b(> cling chinh tlurc tir Hai Phong ngay 20111/1946 va nhirng ten I inh

13/5/1955 ding a B6n Nghieng (Hai Phong) va B~n Rung (Quang Yen) Trang cuoc chien tranh chong My, Hai Phong bi t§n cong dC'r doi bang may bay khong kieh phao ham nr bien va bi phong toa bang thuy lei

Trong giai dean phat tricn kinh t~ va hoa nhap the gioi hi~n nay, IHi Phong nam trong pham vi VCS ducc xac dinh lit cira ngo huang ra bi€n (; vung duyen hai phia B~c, ift canh cong phia rnroc cua ThLI dochinh tri Ha NOi ves va Hili Phong lit diem nut CLIa tuyen vanh dai kinh tE vinh BAe bo n6i voi cac ruy~n hanh lang di

Con Minh Vei Nam Ninh VI V0Y,SV phat tri~n kinh t6 - xa hQiva phong thu (; ves

nay darn bao cho vi th~ dja ehinh tri trong ruroc va khu VI,1C cua no, gap phan bao v~ va phat trien 6n dinh dAt mroc

.~-'-' '-"~-""-"-'-' -"-"'-'- '- '" , -

'374 ' -H '- -'-·H~i ~g.hi Kh;;;h.;~D!~Jf r;i;;'quoc Ian ttur 3 -H li N (Ji, 2008

••• ;; ==- : _: :.: =~.=-=-~ ~=z,.= ~~ ~ :~ _

r

"I

I,yxwvutsrqponmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA

HQI VIA L Y vItT NAM

yes Bach Dang co mot vi th~ d~c biet, narn giap ranh gifra IV'c dia va bien,

gitra dong b~ng song Hong va vung d6i nui Dong B~c, la cira ngo ra bien VCS co

dia hinh ven bo bien kha kin s6ng gio, luong lach sau, rong va nhieu ben neo d?u

thuan ticn, an toan cho tau thuyen Canh quan thien nhien vira phong phu va da

dang, vira tieu bieu va d~c s~c, co ca nui rung, hang dong, song h6, dong bang, bien

ca va hili dao, tao nen mot birc tranh thu nho cua d~t nuoc Nhi~u S\I kien lich sir

quan rrong va nhieu di tlch khao c6, van hoa doc dao t~p trung va quy tu tai day

Tai nguyen 1\I nhien va nhan van phong phu Nguon 19i hai san phong phu

df phat tri€n danh b~t, nuoi trong, dich vu, ehe bien va xu~t khau Tai nguyen

khoang san chc phep phat tri~ri manh cong nghiep v~t lie.u xay dung D~t dai do vi

th~ t6t nen tro thanh nguon tai nguyen quy gia su dung eho cong nghiep, dich vu

va thuong rnai.nmlkjihgfedcbaZYXWVUTSRQPONMLKJIHGFEDCBA C a so ha t~ng s~n co qua han mot tram nam do thi hoa va nguon

nhan lire co ch~t hrong cao ve ky thuatva ky nang la nhtrng the rnanh phat trien

trong thai ky d6i moi Khu vue vung cira song la mot diSm nut cua cac tuyen

duorig be, duong sk cang bien va duorig thuy, hang khong, nam trong vung trong

di~m kinh t~ B~c bO, I,clmot tam di€m trong h~ thong mot vanh dai - hai hanh

lang kinh t~ dang duoc quan tam Khu V\IC YCS c6 mot vi trf thuan 19i khong chi

d6i voi phat trien kinh t~xa· hQi va co y nghia dac biet quan trong d6i v6i an ninh

va qu6c phong )'

Trang pham vi vung cira song, thanh ph6 Hai Phong chi each thu do tIa Noi

I OOkm, c6 di~u kien giao thong thuan ti~n Th~ gioi da c6 mot m~ti hinh quan h~

khong gian gi era thu do chinh tri nam sau han trong noi dia, va thu do kinh t~ la

mot thanh ph6 bien g~n do. D6 la quan h~ kieu Washington va New York hay

B~c Kinh va Thuorig Hai Ha NQi cung voi Hai Phong ky vong cling n~m trong

m6i quan h~ ~y

TAl LI¢U TRAM KRA.O

1: Nguyen CAn va nnk, 1994. Hoat Q 6ng Q u-f gay hien dai vim g Hai Phong

-" Q uang Yen. Tai nguyen va Moi tnrcngbien, t?P II Nxb KH&KT Ha Noi.

2, Dovjicov, Nguyen Van Chien (chu bien), 1965. D ia cheft m idn BAc Vi?f N am

T6ng cue Dia chat xu~t ban

4 Dinh Van Huy, 1996. D (lc ddm hinh thai - dong luc khu bo bidn hien dai H ai

5, Krasenhinnhikov, G F., i971. H 9C thuyet v~ tuong. Nxb "Virxsaja Skala"

Mascova, trang 1-493.( tieng Nga)

6, Lafond, R" 1967, E ludes littorales et estuariennes en zone intertropicale

hum ide. Thesi de docteur des sciences naturalles Univ de Paris Tom !,JI, III

7 Leeder, M P., 1984.Trdm tich h9C Q ua trinh va scm phdm Nxb "Mir" Mascava,