BÁO cáo THU HOẠCH THỰC tập tốt NGHIỆP KHẢO sát MẠNG lưới PHÂN PHỐI THUỐC TRÊN địa bàn TỈNH PHÚ THỌ năm 2019 họ và TÊNTRẦN hữu NGHĨA lớp đh dược k11a địa điểm THỰC tập sở y tế TỈNH PHÚ THỌ

Thuốc đến được với người sử dụng thông qua các cơ sở khám chữa bệnh như: bệnh viện, trạm y tế, các phòng khám; hoặc từ các cơ sở phân phối, cơ sở bán lẻ thuốc nhà thuốc, quầy thuốc….. P

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÁI NGUYÊN

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ NĂM 2019

L ỚP: ĐH DƯỢC K11A

ĐỊA ĐIỂM THỰC TẬP: SỞ Y TẾ TỈNH PHÚ THỌ

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2020

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÁI NGUYÊN

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ NĂM 2019

L ỚP: ĐH DƯỢC K11A

ĐỊA ĐIỂM THỰC TẬP: SỞ Y TẾ TỈNH PHÚ THỌ

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2020

M ỤC LỤC

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT iii

DANH SÁCH CÁC BẢNG SỬ DỤNG iv

DANH SÁCH CÁC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH v

MỞ ĐẦU 1

1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1

PHẦN 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2

1.1 Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan đến nội dung nghiên cứu 2

1.2 Mô hình mạng lưới cung ứng thuốc hiện nay 3

1.3 Vị trí, vai trò của các cơ sở bán lẻ thuốc 4

1.4 Chỉ tiêu về tiêu chuẩn cung ứng thuốc cho cộng đồng của WHO 4

1.5 Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng mạng lưới cung ứng theo WHO 6

1.6 Các văn bản pháp lý nhà nước liên quan trực tiếp đến hoạt động bán lẻ thuốc hiện nay 6

1.7 Tổng quan về cơ sở thực tập 7

PHẦN 2: THU THẬP SỐ LIỆU VÀ PHÂN TÍCH 11

2.1 Sự phân bố mạng lưới bán lẻ thuốc tỉnh Phú Thọ năm 2018 – 2019 11

2.2 Phân bố mạng lưới bán lẻ thuốc trên địa bàn các huyện, thị xã, thành phố tỉnh Phú Thọ năm 2019 12

2.3 Phân bổ mạng lưới các loại hình bán lẻ thuốc trên địa bàn các huyện, thị xã, thành phố tỉnh Phú Thọ năm 2019 13

2.4 Số dân bình quân trên một CSBL thuốc tỉnh Phú Thọ năm 2019 (chỉ số P) 15

2.5 Diện tích bình quân và bán kính bình quân có một CSBL thuốc tỉnh Phú Thọ năm 2019 (chỉ số R và S) 17

PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT 19

3.1 Kết luận về sự phân bố mạng lưới cung ứng thuốc trên địa bàn tỉnh Phú Thọ 19 3.2 Một số kiến nghị về sự phân bố của các loại hình bán lẻ thuốc trên địa bàn tỉnh Phú Thọ 20

TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

DANH M ỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

BYT: Bộ Y Tế

CSBL: Cơ sở bán lẻ

CTCP: Công ty cổ phần

CCHN: Chứng chỉ hành nghề

GPP: Good Pharmacy Practice (Thực hành tốt nhà thuốc)

GDP: Good Distribution Practice (Thực hành tốt phân phối thuốc) GSP: Good Storage Practice (Thực hành tốt bảo quản thuốc)

WHO: World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới)

VTYT: Vật tư y tế

DANH SÁCH CÁC B ẢNG SỬ DỤNG

Bảng 1.1 Các chỉ tiêu đánh giá mạng lưới cung ứng thuốc theo WHO

Bảng 1.2: Đơn vị hành chính, diện tích, dân số của tỉnh Phú Thọ( tổng cục thống kê tỉnh Phú Thọ)

Bảng 2.1: Loại hình bán lẻ thuốc tỉnh Phú Thọ năm 2018-2019

Bảng 2.3: Phân bố mạng lưới bán lẻ thuốc trên địa bàn huyện, thị xã, thành phố tỉnh Phú Thọ năm 2019

Bảng 2.4: Phân bố mạng lưới các loại hình bán lẻ thuốc trên địa bàn các huyện, thị

xã, thành phố tỉnh Phú Thọ năm 2019

Bảng 2.5: Số dân bình quân trên một CSBL thuốc tỉnh Phú Thọ năm 2019

Bảng 2.6: Diện tích bình quân và bán kính bình quân có một CSBL thuốc tỉnh Phú Thọ năm 2019

DANH SÁCH CÁC BI ỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH

Hình 1.1: Mô hình mạng lưới cung ứng thuốc tại Việt Nam

Hình 1.2: Cơ cấu tổ chức bộ máy Văn Phòng Sở Y tế tỉnh Phú Thọ

Hình 2.1 : Biểu đồ tỷ lệ các loại hình bán lẻ thuốc tỉnh Phú Thọ năm 2018 – 2019

M Ở ĐẦU

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Thuốc đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe con người Khi xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu sửu dụng thuốc để điều trị bệnh ngày càng tăng cao về mọi mặt, trở thành nhu cầu thiết yếu không thể thiếu nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống

Thuốc đến được với người sử dụng thông qua các cơ sở khám chữa bệnh như: bệnh viện, trạm y tế, các phòng khám; hoặc từ các cơ sở phân phối, cơ sở bán lẻ thuốc ( nhà thuốc, quầy thuốc…) Trong đó, Nhà thuốc và Quầy thuốc là kênh phân phối phổ biến nhất tại Việt Nam do đây dường như là lựa chọn đầu tiên của người dân khi mắc bệnh ( tính thuận tiện trong mua bán; thói quen mua thuốc và sử dụng thuốc của người dân) Nhận thấy tầm quan trọng và vai trò của kênh phân phối này, việc xây dựng và quản lý hệ thống bán lẻ thuốc một cách

hợp lý là một bước rất quan trọng trong việc đảm bảo cung ứng thường xuyên và

đủ thuốc có chất lượng cho công tác phòng và chữa bệnh cho toàn xã hội

Phú Thọ là tỉnh thuộc vùng miền núi trung du Bắc Bộ với diện tích 3534,55 Km2 , dân số 1,62 triệu người (năm 2019), việc xây dựng mạng lưới bán

lẻ thuốc hợp lý nhằm đảm bảo việc cung ứng đầy đủ kịp thời về chất lượng và số lượng tới tay người bệnh vẫn còn nhiều bất cập Với mong muốn có được đánh giá tổng quát, cụ thể hơn về tình hình phân bố và cung ứng thuốc của mạng lưới bán lẻ trên địa bàn Phú Thọ, tôi thực hiện đề tài:

“KHẢO SÁT MẠNG LƯỚI PHÂN PHỐI THUỐC TRÊN ĐỊA BÀN

T ỈNH PHÚ THỌ NĂM 2019”

PH ẦN 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Một số khái niệm, thuật ngữ liên quan đến nội dung nghiên cứu

- Thuốc: Thuốc là chế phẩm có chứa dược chất hoặc dược liệu dùng cho người

nhằm Mục đích phòng bệnh, chẩn đoán bệnh, chữa bệnh, Điều trị bệnh, giảm nhẹ bệnh, Điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể người bao gồm thuốc hóa dược, thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền, vắc xin và sinh phẩm

- Hành nghề dược: là việc sử dụng trình độ chuyên môn của cá nhân để kinh

doanh dược và hoạt động dược lâm sàng

- Cơ sở bán lẻ thuốc: gồm có Nhà thuốc, Quầy thuốc, Đại lý bán thuốc của

doanh nghiệp và Tủ thuốc của Trạm y tế xã

- Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc: là bộ nguyên tắc, tiêu chuẩn trong hành

nghề tại cơ sở bán lẻ thuốc nhằm bảo đảm cung ứng, bán lẻ thuốc trực tiếp đến người sử dụng thuốc và khuyến khích việc sử dụng thuốc một cách an toàn và có

hiệu quả cho người sử dụng thuốc

- Khái niệm về bán lẻ hàng hóa:

o Tiếp cận góc độ khoa học kỹ thuật - công nghệ: Bán lẻ hàng hóa là một tổ

hợp các hoạt động công nghệ, dịch vụ phức tạp được tính từ khi hàng hóa được nhập vào doanh nghiệp bán lẻ, hàng hóa được chuyển giao danh nghĩa cho người tiêu dùng cuối cùng, biến giá trị cá biệt của hàng hóa thành giá trị xã hội, biến giá trị sử dụng tiềm năng thành giá trị thực hiện của hàng hóa

o Tiếp cận góc độ kinh tế: Bán lẻ là bán hàng hóa dịch vụ trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng làm thay đổi giá trị hàng hóa từ hàng sang tiền nhằm mục đích thỏa mãn tối đa nhu cầu khách hàng và thực hiện hiệu quả trong quá trình bán hàng

o Tiếp cận ở góc độ Marketing: Hành vi bán lẻ là bộ phận kết thúc về cơ bản của quá trình Marketing, trong đó các chức năng của người bán thường là một cửa hàng, một cơ sở dịch vụ và người mua, người tiêu dùng chủ yếu được trao đổi hàng hóa và dịch vụ kinh tế nhằm mục đích cho người tiêu dùng trực tiếp của cá nhân, gia đình hoặc nhóm tổ chức xã hội

1.2 Mô hình mạng lưới cung ứng thuốc hiện nay

- Mạng lưới cung ứng thuốc hiện nay có sự tham gia của 2 hệ thống bao gồm: “Hệ Thống Dược Nhà Nước” và “Hệ Thống Dược Tư Nhân” Trong đó các doanh nghiệp Nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo Đặc biệt ở những vùng sâu, vùng xa, vùng dân

tộc ít người và biển đảo những nơi hoạt động Dược tư nhân hầu như chưa phát triển Với phương thức vừa đảm bảo lợi nhuận kinh tế để kinh doanh, vừa làm nghĩa vụ công ích, nhiều doanh nghiệp đã phát triển mạng lưới sâu rộng tới các xã Mặc dù còn gặp rất nhiều khó khăn nhưng các doanh nghiệp vẫn đảm bảo đủ nhu cầu thuốc thiết yếu cho nhân dân, đủ cơ số thuốc dự trữ cho bệnh dịch, thiên tai, lũ lụt

Hình 1.1: Mô hình mạng lưới cung ứng thuốc tại Việt Nam Các nhà

sản xuất đa

quốc gia

Các hãng phân phối quốc tế

Các công ty xí nghiệp Dược

(trung ương)

Các bệnh viện trung ương

Các công ty, xí nghiệp Dược

Các bệnh viện huyện

Các trạm y tế

xã

1.3 Vị trí, vai trò của các cơ sở bán lẻ thuốc

Sức khỏe là vốn quý của con người Thuốc phòng và chữa bệnh đã trở thành nhu cầu không thể thiếu của con người Thuốc đóng vai trò quan trọng trong công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân

Ngày nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, các nhu cầu về chăm sóc sức khỏe ngày càng cao Việc phát triển mạnh mẽ của các cơ sở bán lẻ thuốc đã góp phần không nhỏ trong công tác chăm sóc sức khỏe cho nhân dân Việc đảm bảo cung ứng thuốc đáp ứng nhu cầu điều trị là một nhiệm vụ chủ yếu và hàng đầu của toàn ngành Dược, trong đó các CSBL thuốc chính là một thành phần làm nhiệm vụ cung ứng bảo đảm nhu cầu thuốc Các nhà thuốc, quầy thuốc, đại lý bán thuốc và tủ thuốc của trạm y tế là đầu mối trực tiếp đưa thuốc đến cộng đồng Mọi nguồn thuốc sản xuất trong nước hay nhập khẩu đến được tay người sử dụng hầu hết đều trực tiếp qua hoạt động của các CSBL thuốc

Đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý, an toàn có hiệu quả là một trong hai mục tiêu

cơ bản của Chính sách Quốc gia về thuốc của Việt Nam Thực tế trình độ hiểu biết của người dân về thuốc, sử dụng thuốc và các vấn đề liên quan đến CSSK còn hạn chế, đồng thời người dân lại có thói quen tự mua thuốc chữa bệnh mà không cần sự thăm khám và kê đơn của bác sĩ Chính vì những lý do này mà vai trò của dược sĩ tại các CSBL rất là quan trọng, từ việc cung cấp thông tin thuốc cần thiết cho đến

tư vấn sử dụng thuốc đầy đủ, đúng liều đúng thời gian để người dân có thể tự điều trị và nâng cao sức khỏe

1.4 Chỉ tiêu về tiêu chuẩn cung ứng thuốc cho cộng đồng của WHO

Tổ chức y tế thế giới WHO đã khuyến cáo đưa ra 6 tiêu chuẩn để hướng dẫn, giám sát và đánh giá việc cung ứng thuốc tốt ở tuyến y tế cơ sở như sau:

1.4.1 Thuận tiện

- Điểm bán thuốc gần dân: Người dân đi đến điểm bán thuốc không mất nhiều thời gian với phương tiện đi lại (xe đạp, đi bộ), các điểm bán thuốc cần bố trí để người dân có thời gian đi mua thuốc trong khoảng từ 30 – 60 phút bằng phương tiện thông thường

Dựa vào: P,R,S/01 điểm bán

- Giờ giấc bán: Phù hợp với tập quán sinh hoạt của địa phương, cần có hiệu thuốc phục vụ 24/24 giờ để phục vụ cấp cứu và thủ tục mua bán thuận lợi, nhất là thuốc thông thường không cần đơn thuốc của Bác sĩ

1.4.2 Kịp thời

- Cơ cấu chủng loại và số lượng mặt hàng thuốc phải đầy đủ, đa dạng, phong phú,

có sẵn đủ các loại thuốc đáp ứng nhu cầu, có thuốc cùng loại để thay thế, có sẵn đủ các loại thuốc thiết yếu và đủ về số lượng thuốc đáp ứng yêu cầu người mua

1.4.3 Chất lượng thuốc đảm bảo

- Chất lượng thuốc phải luôn đảm bảo tốt, có hiệu quả điều trị, cơ sở bảo quản thuốc đảm bảo theo quy định, không bán những thuốc: chưa có số đăng ký hoặc chưa được phép nhập khẩu, xuất khẩu; thuốc kém chất lượng; thuốc giả hoặc thuốc quá hạn sử dụng

1.4.4 Giá hợp lý

- Niêm yết giá công khai và bán theo giá niêm yết Có giá cả hợp lý và giá ổn định tương đối ( theo không gian và thời gian) và không tăng giá khi nhu cầu tăng, có đủ các loại thuốc cùng chủng loại tuy nguồn gốc khác nhau, thuốc nội, thuốc ngoại, thuốc mang tên gốc, biệt dược để phù hợp với khả năng tài chính của người mua

1.4.5 Hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn, hợp lý

- Người bán thuốc có trình độ chuyên môn về dược theo quy định, có đạo đức, cân

bằng giữa quyền lợi người tiêu dùng và lợi nhuận; chấp hành tốt các quy chế chuyên môn và các quy định, có trách nhiệm cao, hướng dẫn tận tình cho khách hàng về kiến thức sử dụng thuốc an toàn hợp lý; ghi chép nhãn thuốc đúng, đủ các nội dung, yêu cầu cần thiết trên túi thuốc giao cho khách hàng

1.4.6 Kinh tế

- Giá thuốc phù hợp với khả năng chi trả của khách hàng, đảm bảo đủ lợi ích điều trị tốt và chi phí thấp, hợp lý với toàn xã hội và người bệnh; chấp hành nghiêm túc chế độ kiểm toán , thực hiện đúng, đủ các nghĩa vụ thuế của Nhà nước quy định; đảm bảo thu nhập và lãi hợp lý cho người bán thuốc

1.5 Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng mạng lưới cung ứng theo WHO

Mạng lưới cung ứng thuốc được đánh giá theo các chỉ tiêu dân số (P), Diện tích (S), và bán kính bình quân (R)/ 01 điểm bán thuốc Thể hiện ở bảng sau:

M: Tổng số điểm bán thuốc Bảng 1.1 Các chỉ tiêu đánh giá mạng lưới cung ứng thuốc theo WHO

1.6 Các văn bản pháp lý nhà nước liên quan trực tiếp đến hoạt động bán lẻ thuốc

hi ện nay

- Luật Dược 2016

- Thông tư 07/2018/TT-BYT: thông tư quy định chi tiết một số điều về kinh doanh Dược của luật dược và nghị định số 54/2017/NĐ-CP ngày 08 tháng 05 năm 2017 của Chính Phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật Dược

- Thông tư 02/2018/TT-BYT Quy định về thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc

- Thông tư 03/2018/TT-BYT Quy định về thực hành tốt phân phối thuốc, nguyên liệu làm thuốc

1.6.1 Một số nội dung sử dụng trong nghị định số 54/2017/NĐ-CP

* Địa bàn mở quầy thuốc, tủ thuốc trạm y tế xã

1 Địa bàn mở quầy thuốc:

- Xã, thị trấn

- Các địa bàn mới được chuyển đổi từ xã, thị trấn thành phường, nếu chưa có đủ một cơ sở bán lẻ thuốc phục vụ 2.000 dân thì được tiếp tục mở mới quầy thuốc và được phép hoạt động không quá 03 năm kể từ ngày địa bàn được chuyển đổi

- Các quầy thuốc không thuộc địa bàn đã có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh thuốc được cấp trước ngày Nghị định này có hiệu lực, cơ sở được phép hoạt động đến hết thời hạn hiệu lực của Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh thuốc Trường hợp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh thuốc không ghi thời hạn hiệu lực thì được phép hoạt động không quá 03 năm kể từ ngày Nghị định này có hiệu

lực

2 Địa bàn mở tủ thuốc:

- Trạm y tế xã;

- Trạm y tế của thị trấn vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, hải đảo, vùng

có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn

*Ph ạm vi kinh doanh của quầy thuốc, tủ thuốc trạm y tế xã

- Mua và bán lẻ thuốc thuộc Danh Mục thuốc thiết yếu và Danh mục thuốc không

kê đơn, trừ vắc xin; trường hợp mua, bán thuốc thuộc Danh Mục thuốc phải kiểm soát đặc biệt và Danh Mục thuốc hạn chế bán lẻ Đối với quầy thuốc ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, hải đảo, vùng có Điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thì được bán thêm một số loại thuốc khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ

Y tế

- Mua và bán lẻ thuốc thuộc Danh Mục thuốc thiết yếu phù hợp với phân tuyến chuyên môn kỹ thuật; trường hợp mua, bán thuốc thuộc Danh Mục thuốc phải kiểm soát đặc biệt và Danh Mục thuốc hạn chế bán lẻ

1.7 Tổng quan về cơ sở thực tập

1.7.1 Vị trí địa lý, diện tích, dân số tỉnh Phú Thọ

Phú Thọ là tỉnh thuộc vùng miền núi trung du Bắc Bộ, nằm trong khu vực giao lưu giữa vùng Đông Bắc, đồng bằng sông Hồng và vùng Tây Bắc; cách trung tâm

Hà Nội khoảng 80km về phía Bắc, cách sân bay Quốc tế Nội Bài khoảng 60km Diện tích toàn tỉnh Phú Thọ là 3534,55 Km2 , dân số 1,62 triệu người (năm 2019), bao gồm 01 thành phố trực thuộc, 01 thị xã và 11 huyện với tổng số 277 xã, phường, thị trấn

Phú Thọ là mảnh đất cội nguồn của dân tộc có truyền thống lịch sử văn hóa gắn liền với suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, với các điểm đến tâm linh : Khu Di tích lịch sử Đền Hùng, đền Mẫu Âu Cơ, đình Hùng Lô, đình Lâu Thượng, đền Lăng Sương, thành phố lễ hội Việt Trì , các điểm đến danh lam thắng cảnh: Vườn Quốc gia Xuân Sơn với hệ thống rừng nguyên sinh, hang động

kỳ thú và thác nước; khu nước khoáng nóng có lợi cho sức khỏe Thanh Thủy, đầm

Ao Châu, Ao Giời - suối Tiên Phú Thọ có điều kiện phát triển nhiều loại hình du

lịch: du lịch tâm linh hướng về cội nguồn, du lịch di tích lịch sử văn hóa, du lịch sinh thái nghỉ dưỡng, tham quan danh lam thắng cảnh…

- Sở Y tế có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng

- Sở Y tế chịu sự chỉ đạo, quản lý về tổ chức, biên chế và hoạt động của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh, đồng thời chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụ của Bộ Y tế