TIỂU LUẬN CUỐI kỳ sự GIAO THOA GIỮA văn hóa ẩm THỰC hàn QUỐC và các nước ASEAN

Một trong số đó phải kể đến sự du nhập của các món ăn Hàn Quốc vào thị trường thực phẩm Đông Nam Á và các món ăn Đông Nam Á trong thực đơn của người Hàn Quốc.. Thậm chí, tại nhiều nước Đ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ - ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

SỰ GIAO THOA GIỮA VĂN HÓA ẨM THỰC HÀN QUỐC VÀ CÁC

NƯỚC ASEAN

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Trang Nhung

Mã sinh viên: 17050513

Hà Nội, tháng 11 năm 2021

MỤC LỤC

II VĂN HÓA ẨM THỰC HÀN QUỐC VÀ QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN TẠI ĐÔNG

III VĂN HÓA ẨM THỰC ĐÔNG NAM Á VÀ QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN TẠI

I MỞ ĐẦU

Ẩm thực là được gói gọn nghĩa trong hai từ “ăn” và “uống” Tục ngữ Việt Nam có câu

“Có thực mới vực được đạo”, “Ăn được ngủ được là tiên”, điều này cho thấy từ thời xa xưa, con người đã rất coi trọng việc ăn uống Ngày nay, ẩm thực không chỉ đơn thuần

là việc ăn đủ, ăn no mà đã phát triển hơn về mặt phương pháp chế biến, hương vị và nghệ thuật bài trí Cùng với văn hóa hội nhập đang diễn ra trên toàn thế giới, nền ẩm thực của mỗi quốc gia đã được rộng mở hơn sự giao thoa văn hóa giữa các nước Một trong số đó phải kể đến sự du nhập của các món ăn Hàn Quốc vào thị trường thực phẩm Đông Nam Á và các món ăn Đông Nam Á trong thực đơn của người Hàn Quốc

Hàn Quốc là một quốc gia Đông Á nằm ở phía Nam bán đảo Triều Tiên và được bao bọc bởi biển, có khí hậu lục địa ẩm ướt, ôn đới xen lẫn khí hậu cận nhiệt đới ẩm Trong khi đó, lục địa Đông Nam Á cũng được bao bọc bởi biển nhưng khí hậu chủ yếu là nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới

Hai khu vực có sự tương đồng và khác biệt về địa lý, khí hậu và lịch sử đã giao thoa văn hóa ẩm thực như thế nào? Đây chính là câu hỏi thôi thúc tôi tìm hiểu về đề tài này Thông qua việc tìm hiểu về sự ảnh hưởng của 2 nền văn hóa ẩm thực, tôi muốn đưa ra góc nhìn về tầm quan trọng của sự giao thoa văn hóa trong ẩm thực

NAM Á

1 Đặc trưng trong văn hóa ẩm thực Hàn Quốc

Ẩm thực Hàn Quốc là một trong những nền ẩm thực hàng đầu châu Á Do đặc điểm địa hình ven biển và khí hậu, các nguyên liệu được dùng để chế biến món ăn Hàn Quốc rất

đa dạng bao gồm thịt gia súc, thịt gà, các loại hải sản, các loại rau củ, nấm và tảo biển Các món ăn Hàn Quốc thường không quá cầu kỳ và tốt cho sức khỏe Và giống như nhiều nước ở châu Á khác, bữa ăn của người Hàn không thể thiếu cơm Phương pháp chế biến món ăn Hàn Quốc chủ yếu là hấp, chiên, om nướng Ngoài ra, họ cũng dùng nhiều loại gia vị để nấu ăn và trang trí, trong đó gia vị phổ biển là nước tương, bừng, tỏi, dầu mè, hành baro và bột ớt đỏ Bởi vậy, các món ăn của người Hàn vô cùng đẹp mắt Dưới đấy là một số món ăn nổi tiếng của Hàn Quốc

Kim chi

Khi nhắc đến Hàn Quốc, người ta còn gọi Hàn Quốc với một tên gọi khác là “Xứ sở Kim Chi” Kim chi là một món ăn có truyền thống lâu đời, không thể thiếu trên mâm cơm của các gia đình Hàn Quốc Việc làm kim chi thường diễn ra vào khoảng đầu tháng

11 Trải qua thời gian dài, người Hàn đã biến tấu kim chi với nhiều loại nguyên liệu khác nhau Nguyên liệu phổ biến nhất là cải thảo, ngoài ra người Hàn có thể làm nhiều loại kim chi khác như kim chi dưa chuột, kim chi hành lá, kim chi giá đỗ… Kim chi không chỉ là món ăn kèm mà còn là được chế biến thành nhiều món khác như canh kim chi, thịt xào kim chi, bánh kim chi,

Cơm trộn Bibimbap

Ảnh 1 Cơm trộn Bibimbap (Nguồn ảnh: daotaobeptruong.vn)

Cơm trộn Bibimbap là một món ăn rất phổ biến đối với người dân Hàn Quốc Nguyên liệu chính của món cơm trộn là cơm, bên canh đó còn có thịt, trứng và sốt tương ớt Cách chế biến cơm trộn vô cùng đơn giản, chỉ cần nấu chín đồ ăn rồi trộn đều cùng bát cơm nóng, lòng đỏ trứng và sốt tương ớt là đã hoàn thành một món ăn đầy đủ dinh dưỡng

Mì lạnh

Mì lạnh là món ăn mùa hè được người Hàn Quốc ưa thích nhất Sợi mì được làm từ bột kiều mạch, đồ ăn kèm gồm có thịt, dưa chuột, trứng luộc cùng với nước súp lạnh tạo nên một hương vị đặc biệt thanh mát, giúp giải nhiệt trong thời tiết mùa hè nóng ẩm của Hàn Quốc

Bingsu

Ngoài mì lạnh, Bingsu cũng là một món ăn không thể thiếu trong mùa hè đối với người Hàn Quốc Bingsu có nguyên liệu chính là đá bào kết hợp cùng với nhiều loại thực phẩm khác như trái cây, socola, bánh macaron Mặc dù bingsu xuất xứ từ Nhật Bản

nhưng người Hàn Quốc lại đặc biệt thích món ăn này Ở Hàn Quốc, bingsu cũng được biến hóa đa dạng để phù hợp với khẩu vị người Hàn hơn

Một số món ăn khác

Một trong những món ăn đường phố nổi tiếng nhất Hàn Quốc là bánh gạo cay Ngoài

ra, thịt ba chỉ nướng gắn liền với văn hóa uống rượu của người dân Hàn Quốc rất được

ưa chuộng đặc biệt vào mùa đông

Ngoài các món ăn đặc sản theo mùa, người Hàn quốc cũng có nhiều món ăn khác được duy trì ăn quanh năm Điển hình là món gà rán và cơm cuộn

Bên cạnh đó, một số loại đồ uống Hàn Quốc cũng được nhiều người biết đến và ưu chuộng như rượu gạo, rượu soju, nước gạo,

2 Sự phát triển của ẩm thực Hàn Quốc tại Đông Nam Á

2.1 Hiện trạng thị trường thực phẩm Hàn Quốc tại các nước Đông Nam Á

Thực phẩm Hàn Quốc rất được ưa chuộng tại Đông Nam Á Có thể nói rằng,

người Đông Nam Á dường như không còn xa lạ với đồ ăn Hàn Quốc Đồ ăn Hàn Quốc

có mặt tại tất cả các nước Đông Nam Á với độ phủ sóng cao không chỉ tập trung ở các thành phố lớn mà còn ở vùng ngoại ô Một số món ăn Hàn Quốc phổ biến tại Đông Nam

Á như là: kim chi, cơm trộn, cơm cuộn, thịt nướng, gà rán, mì ramen, bingsu, Vì đồ ăn Hàn Quốc có độ phổ biến cao nên các nhà hàng Hàn Quốc cùng dần dần xuất hiện với mật độ cao hơn Thậm chí, tại nhiều nước Đông Nam Á còn có các khu ẩm thực Hàn Quốc, nơi tập trung nhiều nhà hàng Hàn Quốc như khu Mễ Trì ( Hà Nội, Việt Nam), đường Hậu Giang (Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam), Phố Hàn Quốc tại Sukumvit Plaza (Bangkok, Thái Lan), Mont Kiara (Kuala Lumpur, Malaysia),

Bên cạnh các món ăn được chế biến tại chỗ, các món ăn và nguyên liệu đóng gói sẵn cũng được bày bán khắp nơi từ cửa hàng nhỏ đến siêu thị lớn Điều này cho thấy rằng người dân Đông Nam Á không chỉ tìm đến các nhà hàng Hàn Quốc mà họ đang dần quan tâm đến cách chế biến đồ ăn Hàn Quốc ảnh

2.2 Nguyên nhân và quá trình du nhập

2.2.1 Qua các chính sách mở cửa ngoại giao

Từ năm 2005 đến nay, ASEAN và Hàn Quốc ký kết nhiều văn kiện hợp tác kinh tế và thương mại toàn diện giúp các doanh nghiệp Hàn Quốc đẩy mạnh đầu tư vào ASEAN

Điều này khiến cho ngày càng nhiều người Hàn di cư đến ASEAN để sinh sống và làm việc Vì vậy để đáp ứng nhu cầu của người Hàn tại ASEAN và những người dân địa phương, hàng loạt các nhà hàng Hàn Quốc lớn nhỏ xuất hiện Một vài nhà hàng có thể

kể đến thương hiệu lớn như Lotteria, Dooki,

Không những vậy, chính phủ Hàn Quốc cũng có những chiến lược quảng bá hình ảnh

ẩm thực Hàn Quốc thông qua các triển lãm, hội chợ ẩm thực tại các nước ASEAN, giúp

ẩm thực Hàn Quốc không chỉ được giới trẻ ưa chuộng mà còn được nhiều tầng lớp biết đến nhiều hơn

2.2.2 Qua phương tiện đại chúng

Chiến lược “lồng ghép” văn hóa ẩm thực vào văn hóa Hàn lưu của Hàn Quốc

Hàn Quốc không chỉ được biết đến là một quốc gia có thế mạnh về kinh tế, công nghiệp

mà còn được biết đến là một quốc gia có nền công nghiệp giải trí bậc nhất Châu Á Từ những năm 2010 trở đi, nền văn hóa giải trí của Hàn Quốc đã bắt đầu phát triển và vươn tầm ra khỏi lãnh thổ Hàn Quốc, tạo nên làn sóng văn hóa Hàn Quốc hay còn được gọi

là văn hóa Hàn lưu Có thể nói rằng, ngoài chính sách mở cửa ngoại giao, văn hóa Hàn lưu ảnh hưởng không ít đến việc đưa văn hóa ẩm thực Hàn Quốc ra thế giới, trong đó

có Đông Nam Á Tại Đông Nam Á, văn hóa Hàn lưu phủ sóng khắp nơi, đặc biệt phủ sóng mạnh mẽ ở các nước Thái Lan, Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Singapore

Văn hóa Hàn lưu là một trong những chiến lược “ xuất khẩu” văn hóa chuyên nghiệp

và bài bản của Hàn Quốc Trong các bộ phim hay chương trình truyền hình Hàn Quốc, các nhà sản xuất thường lồng ghép những phân cảnh cuộc sống đời thường của người Hàn Quốc, điển hình là phân cảnh ăn uống một cách chân thực khiến cho người xem cảm thấy rất thú vị Một vài phân cảnh ăn uống trong bộ phim sau đó đã trở thành trào lưu không chỉ ở Hàn Quốc mà còn ở nhiều nước khác như: Trào lưu ăn mì gói bằng vung (nắp) nồi xuất phát từ nhân vật Koo Jun Pyo trong bộ phim Vườn sao băng (2009), trào lưu làm và tách kẹo đường Dalgona trong phim Trò chơi con mực (2021),

Ảnh 2 Nhân vật Jun Pyo ăn mì với nắp nồi trong phim Vườn sao băng

Ảnh 3 Phân cảnh tách kẹo đường trong phim Trò chơi con mực (nguồn: Weibo)

Không chỉ dừng lại ở việc lồng ghép các phân cảnh ăn uống vào các bộ phim, tại Hàn Quốc còn có các bộ phim lấy văn hóa ẩm thực làm nội dung chính Một trong số đó phải kể đến bộ phim Nàng Dae Jang Geum (2003), bộ phim lấy cảm hứng từ câu chuyện có thật về nàng Jang Geum - Ngự y nữ cho nhà vua đầu tiên của triều đại Joseon Nội dung nổi bật xuyên suốt bộ phim là hình ảnh người phụ nữ Hàn Quốc theo đuổi và sáng tạo ra các món ăn không chỉ ngon mà còn

có tác dụng bồi bổ sức khỏe và chữa bệnh Bộ phim được phát sóng tại hơn 60 quốc gia trên thế giới Trong đó tại Đông Nam Á, bộ phim được phát sóng tại Việt Nam, Philippines, Malaysia, Campuchia, Brunei, Thái Lan và Indonesia vào năm 2005 Nhờ có bộ phim mà người xem biết thêm nhiều phương pháp chữa bệnh bằng các nguyên liệu tự nhiên

Bên cạnh bộ phim Nàng Dae Jang Geum, nền điện ảnh Hàn Quốc cũng có nhiều

bộ phim khác có chủ đề là ẩm thực như Thực thần, Gia đình Kim Chi, Đầu bếp siêu đẳng, Những bộ phim này đều để lại ấn tượng tốt trong lòng khán giả trên khắp thế giới, trong đó có khán giả tại Đông Nam Á

Trào lưu Mukbang gắn liền với ẩm thực Hàn Quốc

Mukbang là từ ghép của hai từ Muk (ăn uống) và Bang (ghi hình), chỉ hoạt động vừa ăn uống vừa ghi hình của con người Trào lưu Mukbang đã xuất hiện tại Hàn Quốc cách đây khoảng mười năm, tuy nhiên trong khoảng ba năm trở lại đây, nó

đã được biết đến nhiều hơn trên thế giới Video Mukbang có thể tìm thấy dễ dàng trên các nền tảng mạng xã hội như Youtube, Facebook hoặc Tiktok, Khi xem Mukbang, người xem thường bị thu hút và cảm thấy thư giãn bởi tiếng nhai đồ

ăn, biểu cảm khi ăn hoặc là mâm đồ ăn được sắp xếp đầy đủ, ngay ngắn và đẹp

mắt Từ đó người xem sẽ bị kích thích vị giác, cảm thấy muốn ăn ngay những món ăn đó

2.3 Đánh giá

Các nước Đông Nam Á là những quốc gia có truyền thống ẩm thực lâu đời với những món ăn đặc trưng luôn xuất hiện trong bữa ăn của người Đông Nam Á

Có thể thấy rằng, nền ẩm thực Hàn Quốc đã thành công trong việc du nhập văn hóa ẩm thực vào thị trường ẩm thực lâu đời của các nước Đông Nam Á Tuy nhiên, sự du nhập văn hóa ẩm thực Hàn Quốc vào các nước Đông Nam Á mặc

dù làm cho người Đông Nam Á có nhiều sự lựa chọn thực đơn nhưng không làm cho các món ăn truyền thống tại Đông Nam Á bị mất vị thế Bên cạnh đó, người Đông Nam Á còn có thể biến tấu món ăn Hàn Quốc sao cho phù hợp với điều kiện, hoặc khẩu vị của người địa phương như món Kim chi Việt Nam - một món gỏi trộn nhiều loại rau củ

TẠI HÀN QUỐC

1 Đặc trưng của ẩm thực Đông Nam Á

Đông Nam Á là một vùng đất trù phú được thiên nhiên ưu đãi và ban tặng nhiều tài nguyên đất và biển Vì vậy, nơi đây sản xuất và sở hữu nguồn nguyên liệu tươi ngon phục vụ cho việc chế biến các món ăn Các món ăn của từng nước trong khu vực Đông Nam Á đều mang hương vị riêng biệt và vô cùng độc đáo

do tín ngưỡng, tập quán khác nhau Tuy nhiên, đặc điểm chung trong thực đơn của người Đông Nam Á là bữa ăn không thể thiếu món ăn từ gạo do nền văn minh lúa nước đã xuất hiện lâu đời tại Đông Nam Á Dưới đây là một số quốc gia Đông Nam Á có nền văn hóa ẩm thực phong phú và độc đáo

Việt Nam

Việt Nam là một đất nước có văn hóa ẩm thực luôn được đánh giá cao trong ngành ẩm thực thế giới Người Việt Nam dùng rất nhiều loại gia vị để chế biến món ăn Vì vậy, sự kết hợp giữa nguyên liệu và gia vị tại Việt Nam khá phức tạp

Khi trải nghiệm ẩm thực tại Việt Nam, đầu bếp số một thế giới đã nói: “Tạ chúa!

Thật may là tôi không được sinh ra ở Việt Nam, ở đây thì tôi chỉ là đầu bếp tồi.”

Mặc dù sử dụng nhiều gia vị trong phương pháp chế biến, nhưng hương vị lại không hỗn độn mà lại trung dung, hòa quyện với nhau tạo nên sự độc đáo trong

ẩm thực Việt Nam Một vài món ăn Việt Nam nổi tiếng với bạn bè thế giới như: Phở bò, bún chả, bánh xèo, bánh mì, hủ tiếu Nam bộ, Tại các nhà hàng Việt Nam ở các thành phố lớn, những món ăn này rất được ưa chuộng

Thái Lan

Nhắc đến ẩm thực Đông Nam Á, không thể không kể đến văn hóa ẩm thực Thái Lan Ẩm thực Thái Lan thường mang hương vị đặc trưng là: chua, cay, ngọt Cùng với đó là sự hòa trộn tinh tế của thảo dược, nguyên liệu tươi sống cùng với nhiều phương pháp chế biến Một vài món ăn Thái Lan nổi tiếng như: Tomyum, Pad Thai, Som Tam,

Indonesia và Malaysia

Nền ẩm thực của Indonesia và Malaysia có khá nhiều sự tương đồng do hai nước cùng có tôn giáo chính là Hồi giáo Trong đó, nền ẩm thực Malaysia chịu ảnh hưởng từ ẩm thực Indonesia Ẩm thực Indonesia chịu ảnh hưởng của khá nhiều nước như Ấn Độ, Trung Đông, Trung Quốc và cả châu Âu Tuy nhiên họ vẫn có một vài nét văn hóa đặc ẩm thực đặc sản được coi là quốc thực Indonesia như: nasi goreng (cơm chiên), sa tế, sambal (tương ớt Indonesia)

2 Sự phát triển của văn hóa ẩm thực Đông Nam Á tại Hàn Quốc

2.1 Hiện trạng thị trường thực phẩm Đông Nam Á tại các nước Hàn Quốc

Nhiều năm trước đây, các du học sinh Hàn Quốc đến từ Đông Nam Á thường khá chật vật vì phải làm quen với hương vị cay nồng của đồ ăn Hàn Quốc, nhưng ngày nay, điều đó không còn là vấn đề lớn với hơn Gần đây, trên các đường phố Hàn Quốc, đặc biệt là tại thủ đô Seoul, xuất hiện nhiều nhà hàng mang hương vị Đông Nam Á Một số món ăn Đông Nam Á nổi tiếng tại Hàn Quốc như: Phở và bún chả (Việt Nam), Tomyum và Pad Thái (Thái Lan), Nasi Goreng, sốt Sambal (Indonesia), Các nhà hàng Đông Nam Á luôn tấp nập và đông khách, điều này cho thấy ẩm thực Đông Nam Á rất được ưa chuộn tại Hàn Quốc

2.2 Nguyên nhân và quá trình du nhập

2.2.1 Qua chính sách mở cửa ngoại giao

Bằng việc ký kết các hiệp định mở cửa ngoại giao, dù là Hàn Quốc hay các nước khu vực Đông Nam Á đều có lợi thế trong việc mở rộng văn hóa ẩm thực Cũng như Hàn Quốc, việc mở cửa ngoại giao cho phép người dân Đông Nam Á di cư sang Hàn Quốc để sinh sống, học tập và làm việc Từ đó, sự học hỏi lẫn nhau trong văn hóa ẩm thực đã diễn ra, nhiều nhà hàng Đông Nam Á tại Hàn Quốc cũng dần xuất hiện Ngoài ra du lịch phát triển khiến cho người dân hai nước có

cơ hội tìm hiểu và thích thú với các món ăn nước bạn nhiều hơn

2.2.2 Qua phương tiện đại chúng

Tại Hàn Quốc, thông qua nhiều chương trình giới thiệu du lịch và ẩm thực, người Hàn dần biết đến các món ăn Đông Nam Á nhiều hơn Điều này nhờ sự nỗ lực quảng bá để đưa hình ảnh văn hóa ẩm thực của các nước trong khu vực Đông Nam Á đến Hàn Quốc

Ngoài ra, các nhà đài Hàn Quốc cũng góp phần không nhỏ trong việc hỗ trợ quảng bá hình ảnh văn hóa ẩm thực Đông Nam Á tại Hàn Quốc bằng việc đưa các món ăn Đông Nam Á vào các chương trình giải trí - nơi xuất hiện rất nhiều thần tượng Hàn Quốc Trong Seri chương trình Tân Tây du ký mùa 4, nhà sản xuất đã đưa các thành viên đến Việt Nam Tại đây, các thành viên đã có trải nghiệm ẩm thực tuyệt vời với các món ăn Việt Nam như bún chả, bánh xèo, Đặc biệt với món bánh xèo, các thành viên đã rất ngạc nhiên với một món ăn lạ lẫm nhưng lại “ngon không thể thốt nên lời”, anh chàng Song Minho đã so sánh bánh xèo như có hương vị như cầu vồng và độ giòn như pháo hoa đang nổ trong miệng