Đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan điều tra hình sự quân đội nhân dân việt nam hiện nay

Tuy nhiên, so với yêu cầu của cải cách tư pháp, thì những đổi mới nêutrên thời gian qua mới chỉ là bước đầu, còn nhiều vấn đề đặt ra cần phải tổngkết, rút kinh nghiệm, như: Bộ máy Cơ qua

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Công cuộc đổi mới và sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân ở nước ta đang đặt nhiệm vụ đổi mới

tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp Trong đó, việc đổi mới tổ chức

và hoạt động của cơ quan Điều tra nói chung, Cơ quan điều tra hình sự Quânđội nhân dân Việt Nam (sau đây gọi tắt là Cơ quan điều tra hình sự Quân đội)nói riêng theo tinh thần cải cách tư pháp ở nước ta hiện nay là một trongnhững nhiệm vụ cơ bản và cấp thiết

Quan điểm chỉ đạo về đổi mới tổ chức và hoạt động của các cơ quan

tư pháp trong đó có cơ quan Điều tra theo Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02tháng 6 năm 2005 của Bộ Chính trị theo hướng gọn đầu mối là một chủtrương lớn của Đảng, liên quan trực tiếp đến thiết chế quyền lực Nhà nướcphù hợp với tình hình thực tiễn của đất nước là đòi hỏi khách quan

Thực hiện đường lối đổi mới toàn diện đất nước, xây dựng Nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa theo nguyên tắc bảo đảm quyền lực nhà nước làthống nhất, có sự phân công và phối hợp quyền lực trong quá trình thực hiệncác quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, bộmáy các Cơ quan điều tra nói chung, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội nóiriêng trong thời gian qua đã có những bước chuyển biến tích cực cả về tổ chức

và hoạt động, hiệu quả điều tra ngày càng được nâng cao Tổ chức hệ thống Cơquan điều tra hình sự Quân đội theo quy định tại Pháp lệnh Tổ chức điều trahình sự năm 2004 đã thực hiện việc phân công, phân cấp, phân quyền điều tracác vụ án hình sự Đội ngũ Điều tra viên, cán bộ điều tra đã được tăng cường

về số lượng và chất lượng, góp phần quan trọng vào việc giữ vững an ninhchính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ lợi ích nhà nước, chế độ chính trị, chế độkinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, đối ngoại…quyền và lợi ích hợppháp của công dân, góp phần tích cực vào việc xây dựng Quân đội cách mạng,chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại và công cuộc đổi mới của đất nước

Tuy nhiên, so với yêu cầu của cải cách tư pháp, thì những đổi mới nêutrên thời gian qua mới chỉ là bước đầu, còn nhiều vấn đề đặt ra cần phải tổngkết, rút kinh nghiệm, như: Bộ máy Cơ quan điều tra hình sự Quân đội còncồng kềnh do được tổ chức ở nhiều cơ quan khác nhau, vận hành chưa thậtnhịp nhàng, chưa đáp ứng yêu cầu kịp thời trong đấu tranh phòng, chống tộiphạm trong Quân đội; đội ngũ Điều tra viên, cán bộ điều tra tuy được tăngcường nhưng nhìn chung còn yếu về năng lực chuyên môn, thiếu về sốlượng… Điều này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục nghiên cứu đổi mới tổ chức vàhoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội, bảo đảm tính kịp thời, nhanhnhạy trong điều tra, xử lý tội phạm đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp đã và đang

là vấn đề cấp thiết, đòi hỏi khoa học pháp lý cần đi sâu nghiên cứu một cáchkhoa học, toàn diện trên tất cả các mặt của hệ thống Cơ quan Điều tra hình sựQuân đội về tổ chức bộ máy, chức năng nhiệm vụ, thẩm quyền, năng lực trình

độ của độ ngũ cán bộ điều tra nói chung, Điều tra viên nói riêng

Mặt khác, vấn đề đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan Điều trahình sự Quân đội hiện nay theo tinh thần Nghị quyết 49-NQ/TW ngày02/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 làmột vấn đề rất phức tạp, còn nhiều ý kiến, nhiều quan điểm khác nhau, dovậy, vấn đề này đòi hỏi phải được tiếp tục nghiên cứu, bàn luận cả về mặt lýluận cũng như thực tiễn trên cơ sở gắn với tổ chức, hoạt động, chức năngnhiệm vụ của Quân đội, đặc biệt là các khách thể cần được bảo vệ là kỷ luật

và sức mạnh chiến đấu, sẵn sàng chiến đấu của Quân đội, của nền Quốcphòng toàn dân, các yếu tố bí mật quân sự Nghiên cứu về đổi mới tổ chức

và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội trong mối liên hệ mậtthiết với hệ thống Cơ quan Điều tra của Nhà nước, với thẩm quyền xét xử củaTòa án Quân sự và theo quy định của Luật Quốc phòng, đặc biệt phải đặt dưới

sự lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối về mọi mặt của Đảng cộng sản Việt Nam Trên

cơ sở đó đưa ra các giải pháp khoa học, hiệu quả là hết sức cần thiết Đây là

một nội dung khó và mới chưa có đề tài nào nghiên cứu một cách hệ thống,toàn diện, nếu có chỉ dừng lại ở một số công trình nghiên cứu về một khíacạnh, một lĩnh vực, một nội dung cụ thể.

Xuất phát từ những lý do nêu trên, để góp phần nâng cao chất lượng,hiệu quả của hoạt động điều tra trong Quân đội, tác giả chọn và nghiên cứu đề

tài: "Đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan Điều tra hình sự Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” làm nội dung nghiên cứu cho luận văn thạc sỹ

chuyên ngành lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Những vấn đề liên quan đến tổ chức và hoạt động của Cơ quan Điều tranói chung, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội nói riêng về lý luận cũng nhưthực tiễn Đã có một số công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề về Tổchức, hoạt động của Cơ quan điều tra như:

-“Về tổ chức cơ quan điều tra, Kỷ yếu đề tài khoa học cấp bộ - Viện

Kiểm sát nhân dân Tối cao, 1995 ” của TS Trần Đình Nhã;

- Lê Tiến Châu: Một số vấn đề về cơ quan điều tra- Tạp chí Khoa học

pháp lý số 5/2002;

- Các báo cáo tổng kết công tác điều tra hình sự trong Quân đội từ 2005đến 2012

- Luận văn thạc sĩ của tác giả Trần Việt Hà với đề tài: “Cơ quan điều

tra hình sự quân đội - một số vần đề về lý luận và thực tiễn” năm 2012.

Trong những bài viết, sách chuyên khảo, công trình khoa học nêu trên cáctác giả đã đề cập, phân tích làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về tổchức hoạt động của Cơ quan điều tra nói chung, Cơ quan điều tra hình sự Quânđội nói riêng Mặc dù vậy, trong toàn bộ những công trình nghiên cứu đó, chưamột tác giả nào đề cập một cách toàn diện, đầy đủ, có hệ thống ở cả góc độ lýluận chung cũng như thực tiễn về tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều trahình sự Quân đội Vì vậy, tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài này là không trùng

lặp với những nghiên cứu của các tác giả khác đã được thực hiện ở nước ta Song,các công trình khoa học và những bài viết nêu trên là nguồn tài liệu tham khảo vôcùng quan trọng giúp cho tác giả nghiên cứu và hoàn thiện đề tài của mình

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng chỉ ra được nhữngbất cập, hạn chế trong tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sựQuân đội hiện nay, để từ đó đưa ra các quan điểm, giải pháp nhằm thống nhấtnhận thức khắc phục những hạn chế này

Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn có những nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu, phân tích làm rõ cơ sở lý luận về đổi mới tổ chức và hoạtđộng của Cơ quan điều tra hình sự quân đội nhân dân Việt Nam

- Phân tích thực trạng về tổ chức, hoạt động của Cơ quan điều tra hình sựtrong Quân đội từ năm 2005 đến năm 2012, từ đó rút ra những bất cập, hạn chế

- Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng tổ chức, hoạt động của

Cơ quan điều tra hình sự Quân đội, đánh giá những hạn chế, bất cập, trên cơ

sở quan điểm và phương hướng chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, Quân đội, đềxuất các quan điểm, giải pháp về đổi mới tổ chức, hoạt động của cơ quan điềutra hình sự Quân đội trong thời gian tới đảm bảo hoạt động hiệu lực, hiệu quả

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Những vấn đề lý luận về đổi mới tổ chức, hoạt động của cơ quan điềutra hình sự quân đội nhân dân Việt Nam

- Thực tiễn về tổ chức, hoạt động của cơ quan điều tra hình sự Quân độinhân dân Việt Nam theo quy định của pháp luật

- Những quan điểm, giải pháp về đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơquan điều tra hình sự Quân đội trong thời gian tới

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về không gian: Trong khuôn khổ của luận văn thạc sỹ, luậnvăn chỉ tập trung nghiên cứu các vấn đề về tổ chức và hoạt động của Cơ quanđiều tra hình sự quân đội Không nghiên cứu Cơ quan An ninh điều tra Quân đội

Luận văn có đề cập một cách khái quát đến mối quan hệ với Cơ quan

An ninh điều tra trong Quân đội, Viện Kiểm sát Quân sự, Tòa án quân sự

- Phạm vi về thời gian: Luận văn nghiên cứu những nội dung có liênquan đến tổ chức, hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội nhân dânViệt Nam, trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến năm 2012 Sở dĩ tác giảchọn mốc thời gian này là vì từ khi Pháp lệnh Tổ chức Điều tra hình sự năm

2004 có hiệu lực từ 01/10/2004 là căn cứ pháp lý quan trọng giúp cho việcthực hiện quy định tổ chức bộ máy và hoạt Động của Cơ quan điều tra nóichung, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội nói riêng

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng

Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật, lý luận về tổ chức và hoạt động của

Cơ quan điều tra Các quan điểm của Đảng về đổi mới, cải cách bộ máy nhànước, các cơ quan tư pháp

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp luận của Triết học Mác Lênin vềChủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử thông qua cáckhái niệm, phạm trù về Nhà nước về pháp luật, về các cơ quan tư pháp

Ngoài ra tác giả sử dụng các văn bản pháp luật, văn bản hướng dẫn ápdụng pháp luật về tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra, các báo cáotổng kết, báo cáo thống kê công tác điều tra hình sự trong Quân đội từ năm

2005 đến năm 2012 để làm cho đề tài nghiên cứu được sâu hơn và có tínhthiết thực hơn

Luận văn cũng sử dụng các phương pháp chủ yếu như tổng hợp thuthập, nghiên cứu và phân tích các tài liệu, các công trình nghiên cứu đã đượccông bố, các báo cáo tổng kết công tác điều tra hình sự, thống kê vi phạm, tộiphạm trong Quân đội, trong đó chú trọng phương pháp phân tích, tổng hợp.Ngoài ra, tác giá cũng sử dụng phương pháp chuyên gia, trao đổi phục vụ cho

Chương 3, phương pháp lý luận kết hợp với thực tiễn Từ tổng hợp, phân tích,rút ra những kết luận cần thiết, đưa ra những đánh giá, những luận chứng làm

cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quảtrong tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội hiện nay

6 Những đóng góp về khoa học của luận văn

Luận văn được hoàn thành sẽ là một công trình khoa học dưới hìnhthức là một luận văn thạc sĩ, có thể nói đây là công trình đầu tiên nghiên cứu

một cách toàn diện, hệ thống về vấn đề "Đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ

quan điều tra hình sự Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” Đề tài được

nghiên cứu dưới góc độ Lý luận và Lịch sử Nhà nước và pháp luật

Những đóng góp mới của luận văn đó là:

Trên cơ sở đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động của Cơ quan điềutra hình sự Quân đội, luận văn xác định rõ những bất cập, hạn chế tồn tại, từ

đó đề xuất xây dựng một số quan điểm và giải pháp nhằm hoàn thiện phápluật tố tụng hình sự, những giải pháp đổi mới tổ chức nhằm nâng cao chấtlượng và hiệu quả hoạt động cuả Cơ quan điều tra hình sự Quân đội

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Kết quả nghiên cứu trong luận văn góp phần vào việc hoàn thiện phápluật về tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra Quân đội

Các giải pháp có tính khoa học, thực tiễn của luận văn còn có thể vậndụng vào thực tiễn để xây dựng mô hình tổ chức hệ thống Cơ quan điều trahình sự Quân đội hiện nay theo tinh thần cải cách tư pháp, có thể sử dụnglàm tài liệu tham khảo cho các cơ quan tham mưu cho Bộ Quốc phòng và nhànước nhằm hoàn thiện hệ thống các cơ quan tư pháp trong xây dựng Nhànước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa Ngoài ra luận văn còn có thểđược sử dụng làm tài liệu phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dungluận văn gồm 3 chương 9 tiết

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG

CỦA CƠ QUAN ĐIỀU TRA HÌNH SỰ QUÂN ĐỘI

1.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VỊ TRÍ, VAI TRÒ VÀ CHỨC NĂNG CỦA CƠ QUAN ĐIỀU TRA HÌNH SỰ QUÂN ĐỘI

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm của cơ quan điều tra hình sự Quân đội

1.1.1.1 Khái niệm tổ chức Cơ quan điều tra hình sự

Đảng và Nhà nước ta luôn xác định công tác tổ chức và cán bộ là vấn

đề cốt tử của mọi thời kỳ cách mạng Sau khi xác định được đường lối, chínhsách đúng đắn, yếu tố có tính chất quyết định để tổ chức thực hiện thắng lợiđường lối, chính sách đó chính là công tác tổ chức và cán bộ

Theo Từ điển tiếng Việt thì, tổ chức được hiểu là: làm cho thành mộtchỉnh thể, có một cấu tạo, một cấu trúc và có chức năng chung nhất định, vớiphương thức hoạt động riêng [48] Khái niệm tổ chức trong Đại từ điển tiếngViệt là: sắp xếp, bố trí thành các bộ phận để cùng thực hiện một nhiệm vụhoặc cùng một chức năng chung [25] Xét ở bình diện quản lý nhà nước thì tổchức là sự thiết lập cơ cấu đi đôi với chức năng, nhiệm vụ xác định, đồng thờiquy định mối quan hệ giữa các bộ phận trong cơ cấu ấy để sự hoạt động củatoàn thể cơ cấu đem lại hiệu quả và đạt mục tiêu đã định Qua cách tiếp cậntrên về tổ chức, các cách giải thích trên cho chúng ta thấy một quan điểmchung là:

Tổ chức là sự hợp thành bởi các bộ phận để cùng thực hiện một chứcnăng chung hoặc để cùng thực hiện một nhiệm vụ

Như vậy, qua khái niệm trên chúng ta thấy tổ chức được bàn đến là tổchức xã hội dựa trên các nội dung sau:

Tổ chức được hình thành là một hành động có mục đích, nhằm thỏamãn một nhu cầu nào đó của con người

Tất cả các tổ chức xã hội đều được hình thành và tồn tại bên ngoài môitrường riêng biệt, môi trường này có ảnh hưởng rất lớn đến cơ cấu, quy mô,chức năng, nhiệm vụ, địa vị, phạm vi hoạt động của tổ chức.

Về bản chất, tổ chức là một loại quan hệ đặc thù giữa con người, mốiquan hệ này có đặc điểm là: có mục tiêu tổ chức đã định, có sự phân côngnhiệm vụ, mối quan hệ đó là linh hồn của tổ chức, hoạt động theo một nguyêntắc, trật tự đã định

Tổ chức xã hội có tình chất động có nghĩa là nó luôn có sự thay đổi,phát triển tùy theo sự thay đổi của môi trường Vì thế, tổ chức sau phải duy trìcân bằng động để thích ứng với sự thay đổi và biến đổi của môi trường bênngoài Đặc biệt với sự thay đổi nhanh chóng của xã hội hiện nay đặt ra nhữngyêu cầu ngày càng cao đối với tổ chức, chỉ có không ngừng đổi mới thì tổchức mới có thể đáp ứng và hoàn thành trách nhiệm của mình

Vận dụng các quan điểm nêu trên vào nghiên cứu tổ chức Cơ quan điềutra hình sự chúng ta thấy:

Tổ chức Cơ quan điều tra hình sự là hệ thống bộ máy các Cơ quan điềutra hình sự với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được quy định cụ thể trongPháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự và các văn bản pháp luật khác có liênquan nhằm tạo ra một thể thống nhất, hoạt động trên cơ sở của pháp luật, tiếnhành các hoạt động điều tra đảm bảo nhanh chóng, kịp thời, khách quan, toàndiện, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật có hiệu quả tất cả các vụ án hình

sự xảy ra Theo Điều 1 Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự 2004, thì:

1 Trong Công an nhân dân có các Cơ quan điều tra sau đây:

a) Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an; Cơ quan Cảnh sát điều traCông an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh); Cơ quan Cảnh sát điềutra Công an huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọichung là Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện);

b) Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an; Cơ quan An ninh điều traCông an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là

Cơ quan An ninh điều tra Công an cấp tỉnh)

2 Trong Quân đội nhân dân có các Cơ quan điều tra sau đây:

a) Cơ quan điều tra hình sự Bộ Quốc phòng; Cơ quan điều tra hình

sự quân khu và tương đương; Cơ quan điều tra hình sự khu vực;b) Cơ quan An ninh điều tra Bộ Quốc phòng; Cơ quan An ninh điềutra quân khu và tương đương

3 Ở Viện kiểm sát nhân dân tối cao có các Cơ quan điều tra sau đây:a) Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao;

b) Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự trung ương [45]

Từ những nội dung nghiên cứu nêu trên chúng ta có thể hiểu khái niệm

tổ chức cơ quan điều tra hình sự là hệ thống các cơ quan điều tra được thiết

lập trong Công an, Quân đội, Viện kiểm sát nhân dân có chức năng, nhiệm vụ

do luật định nhằm tạo ra một thể thống nhất nhằm thực hiện có hiệu quả hoạt động điều tra đảm bảo nhanh chóng, kịp thời, khách quan, toàn diện, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, góp phần giữ vững an ninh chính trị, bảo đảm trật tự an toàn xã hội.

1.1.1.2 Khái niệm hoạt động điều tra hình sự

Trước khi bàn về khái niệm hoạt động điều tra hình sự, cần thiết phảinghiên cứu khái niệm hoạt động nói chung Theo Đại từ điển tiếng Việt thìhoạt động được hiểu là: làm những việc khác nhau với mục đích nhất địnhtrong đời sống xã hội Theo đó, hoạt động được biết đến như là tiến hànhnhững việc làm có quan hệ chặt chẽ với nhau nhằm đạt đến một mục đíchnhất định, là hoạt động có chủ thể chỉ đạo phối hợp, thực hiện những côngviệc nhất định nhằm đạt được một kết quả nhất định mà chủ thể hướng tới

Có thể phân tích làm rõ khái niệm hoạt động điều tra hình sự theophương pháp nêu trên Có thể hiểu hoạt động điều tra hình sự là hoạt động

của các cơ quan điều tra dựa trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn đượcpháp luật quy định để tiến hành điều tra, xác minh làm rõ sự thật khách quancủa vụ án hình sự xảy ra trên thực tế theo các trình tự, thủ tục do pháp luật tốtụng hình sự quy định Theo quan điểm này thì hoạt động điều tra chỉ thuần túy

là hoạt động thu thập tài liệu, chứng cứ, xác minh làm rõ sự thật khách quan của

vụ án hình sự đã xảy ra theo trình tự thủ tục do luật định Ngoài những nội dungnói trên, hoạt động điều tra còn nhiều hoạt động khác có chung mục đích là làm

rõ sự thật khách quan của vụ án hình sự đã xảy ra trên thực tế như hoạt động chỉđạo, điều hành của Thủ trưởng cơ quan điều tra, hoạt động của điều tra viên,hoạt động phối hợp giữa cơ quan điều tra với các cơ quan khác như giám định tưpháp, phối hợp với Viện kiểm sát cùng cấp trong quá trình khởi tố vụ án hình sự,khởi tố bị can, (đây là các hoạt động đặc thù không thể thiếu)

Hoạt động chỉ đạo, điều hành ở đây được hiểu là hoạt động của Cơquan điều tra, của Thủ trưởng cơ quan điều tra trong việc quản lý, theo dõi, hỗtrợ tạo điều kiện để quả trình tiến hành các biện pháp điều tra, quá trình điềutra được thuận lợi, nhanh chóng, hiệu quả (như việc quyết định lấy vụ án lên

để điều tra của cơ quan điều tra hình sự cấp trên đối với cơ quan điều tra hình

sự cấp dưới) Khoản 1, Điều 34 Bộ luật tố tụng hình sự 2003 quy định:

1 Thủ trưởng Cơ quan điều tra có những nhiệm vụ và quyền hạnsau đây:

a) Trực tiếp tổ chức và chỉ đạo các hoạt động điều tra của Cơ quanđiều tra;

b) Quyết định phân công Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Điều traviên trong việc điều tra vụ án hình sự;

c) Kiểm tra các hoạt động điều tra của Phó Thủ trưởng Cơ quan điềutra và Điều tra viên;

d) Quyết định thay đổi hoặc huỷ bỏ các quyết định không có căn cứ vàtrái pháp luật của Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra và Điều tra viên;

đ) Quyết định thay đổi Điều tra viên;

e) Giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền của Cơ quan điềutra [37]

Như vậy, các hoạt động nêu tại điểm a, c, e nêu trên thực chất là hoạtđộng điều hành, quản lý, theo dõi các hoạt động điều tra hình sự của Thủtrưởng Cơ quan điều tra đối với cấp dưới thuộc quyền

Hoạt động nghiệp vụ điều tra là hoạt động đặc thù của cơ quan điều trahình sự nhằm phát hiện, thu thập, xử lý chứng cứ theo một trình tự thủ tụcchặt chẽ được pháp luật Tố tụng hình sự quy định nhằm làm rõ sự thật kháchquan của vụ án hình sự như (khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi,lấy lời khai, hỏi cung ) Theo quy định tại Điều 131 Bộ luật Tố tụng hình sự

2003 về hỏi cung bị can, thì:

1 Việc hỏi cung bị can phải do Điều tra viên tiến hành ngay sau khi

có quyết định khởi tố bị can Có thể hỏi cung bị can tại nơi tiến hànhđiều tra hoặc tại nơi ở của người đó

Trước khi hỏi cung, Điều tra viên phải đọc quyết định khởi tố bị can

và giải thích cho bị can biết rõ quyền và nghĩa vụ theo quy định tạiĐiều 49 của Bộ luật này Việc này phải được ghi vào biên bản.Nếu vụ án có nhiều bị can thì hỏi riêng từng người và không để họtiếp xúc với nhau Có thể cho bị can tự viết lời khai của mình

2 Không hỏi cung vào ban đêm, trừ trường hợp không thể trì hoãnđược, nhưng phải ghi rõ lý do vào biên bản

3 Trong trường hợp cần thiết, Kiểm sát viên có thể hỏi cung bị can.Việc hỏi cung bị can được tiến hành theo quy định tại Điều này [37]

Như vậy, hoạt động điều tra hình sự là tổng thể các hoạt động chỉ đạo,

điều hành, hoạt động nghiệp vụ điều tra và các hoạt động khác theo luật định nhằm làm rõ sự thật khách quan của vụ án hình sự.

1.1.1.3 Khái niệm Cơ quan điều tra hình sự quân đội

Là một bộ phận cấu thành trong hệ thống các Cơ quan điều tra được tổchức trong Quân đội nhân dân Việt Nam, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội

mà tiền thân là Công an Quân pháp, được thành lập theo Sắc lệnh số 258/SLngày 19/11/1948 do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Cùng với sự phát triển củaQuân đội, căn cứ vào yêu cầu, nhiệm vụ chính trị, hệ thống Công an Quânpháp được tổ chức ở Bộ Quốc phòng (Cục Quân pháp) và các quân khu, quânđoàn, quân chủng, binh chủng, Bộ tổng Tham mưu và các Tổng cục

Có thể nói, từ khi thành lập đến nay, hầu như khái niệm Cơ quan Điềutra hình sự Quân đội chưa được đề cập nhiều dưới góc độ khoa học pháp lý.Sau khi Bộ luật tố tụng hình sự năm 1988, Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sựnăm 1989 được ban hành, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội được xem nhưmột tổ chức nằm trong hệ thống các Cơ quan điều tra nói chung là một trongnhững cơ quan tiến hành tố tụng hình sự được tổ chức trong Quân đội, thựchiện các hoạt động điều tra làm rõ sự thật khách quan của các vụ việc đã xảy

ra trên thực tế có liên quan đến Quân đội theo trình tự, thủ tục được pháp luật

tố tụng hình sự quy định Theo quan điểm này thì Cơ quan điều tra hình sựquân đội là một trong những cơ quan tiến hành tố tụng được tổ chức trongquân đội tiến hành các hoạt động điều tra hình sự theo trình tự, thủ tục dopháp luật quy định Cơ sở để đưa ra quan điểm này là quan niệm cơ quan điềutra nói chung, Cơ quan điều tra hình sự quân đội nói riêng là cơ quan tiếnhành những giai đoạn tố tụng đầu tiên trong quá trình giải quyết vụ án hình

sự Như vậy chưa có cách nhìn toàn diện về tổ chức, phương thức hoạt động,chức năng, nhiệm vụ của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội

Có quan điểm lại cho rằng Cơ quan điều tra hình sự Quân đội vừa là

cơ quan có chức năng hành chính - quân sự vừa là cơ quan tiến hành tố tụnghình sự trong quân đội Bởi lẽ, xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạncủa Cơ quan Điều tra hình sự quân đội, trước hết nó là một tổ chức hành

chính quân sự có chức năng chấp hành và điều hành các hoạt động quân sự nhưcác cơ quan khác trong quân đội Khi thực hiện nhiệm vụ hành chính quân sự,

Cơ quan điều tra hình sự quân đội có tên gọi và con dấu riêng Cụ thể: cấp BộQuốc phòng được gọi là Cục Điều tra hình sự, tổ chức biên chế có các chức danhhành chính quân sự là Cục trưởng, các Phó cục trưởng, các Trưởng phó phòng,trưởng ban , cấp Quân khu, quân đoàn và tương đương được gọi là Phòng Điềutra hình sự có Trưởng phòng và các phó phòng Theo đó, Cơ quan điều tra hình

sự quan đội còn tham mưu cho Cấp ủy, chỉ huy các cấp trong quân đội trongcông tác phòng, chống vi phạm pháp luật Nhà nước, kỷ luật Quân đội

Khoản 2, Điều 2 Quy chế hoạt động của ngành Điều tra hình sự Quân độiquy định, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội có nhiệm vụ quản lý tình hình viphạm pháp luật và tội phạm hình sự thuộc thẩm quyền xảy ra trong Quân đội và

có liên quan đến Quân đội; làm rõ nguyên nhân, điều kiện vi phạm, tội phạm đểtham mưu cho Đảng ủy và chỉ huy các đơn vị trong công tác phòng ngừa và đấutranh chống vi phạm pháp luật, tội phạm hình sự, duy trì pháp luật Nhà nước, kỷluật Quân đội [6]

Ngoài việc thực hiện chức năng là cơ quan hành chính quân sự, Cơquan điều tra hình sự quân đội còn thực hiện chức năng quản lý thi hành ántrong quân đội Khoản 3, Điều 2 Quy chế hoạt động của ngành Điều tra hình

sự quân đội quy định: Cơ quan điều tra hình sự quân đội có nhiệm vụ quản lý,chỉ huy các trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ, giáo dục, cải tạo phạm nhântheo đúng đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, quy địnhcủa Bộ Quốc phòng [6]

Khi thực hiện hoạt động điều tra, các cơ quan trên có tên gọi là Cơquan điều tra hình sự Theo đó các cơ quan này có quyền áp dụng tất cả cácbiện pháp nghiệp vụ như các biện pháp ngăn chặn, các quy định về điều tra được quy định trong pháp luật tố tụng hình sự để điều tra, xác minh làm rõ sựthật khách quan của một vụ việc có dấu hiệu tội phạm

Căn cứ vào sự phân tích trên có thể hiểu Cơ quan Điều tra hình sự quânđội như sau:

Cơ quan điều tra hình sự quân đội nhân dân Việt Nam là một bộ phận trong hệ thống các cơ quan điều tra nhà nước được tổ chức trong quân đội nhân dân Việt Nam, là chủ thể tiến hành các hoạt động phòng, chống vi phạm, tội phạm; thực hiện chức năng quản lý hành chính trong quân đội, là cơ quan tiến hành tố tụng hình sự, có chức năng điều tra đối với những vụ

án hình sự thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự góp phần bảo đảm trật tự an toàn xã hội; duy trì, củng cố kỷ luật và bảo vệ sức mạnh chiến đấu của quân đội.

1.1.2 Đặc điểm của cơ quan điều tra hình sự quân đội.

Nghiên cứu quy định của pháp luật về tổ chức và hoạt động của Cơquan điều tra hình sự Quân đội, chúng tôi thấy Cơ quan điều tra hình sự Quânđội có một số đặc trưng sau đây:

Thứ nhất, Cơ quan điều tra hình sự quân đội là một lực lượng hoạt

động đặc thù Tính đặc thù này xuất phát từ tính chất, nhiệm vụ của quân đội

đó là một tổ chức chiến đấu rất chặt chẽ, có cơ chế chỉ huy tập trung, thốngnhất cao sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống, hoàn cảnh rất khẩn trương, cơđộng nhanh trong chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu Tổ chức quân đội gồmnhiều đơn vị từ các lực lượng thường trực như Quân-Binh chủng đóng quântrên khắp mọi miền đất nước, ở biên giới, hải đảo xa xôi, vùng sâu, vùng xa,cách biệt với dân cư và chính quyền địa phương đến lực lượng quân sự địaphương trong đó có dân quân tự vệ Do đó khi có vụ án xảy ra chỉ có các Cơquan điều tra hình sự Quân đội, Viện kiểm sát quân sự, Tòa án quân sự mới

có đủ điều kiện cần thiết để kịp thời điều tra, truy tố, xét xử nhanh chóng các

vụ án để phục vụ nhiệm vụ quân sự và nhiệm vụ trong địa bàn đóng quân

Đây là sự khác biệt của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội so với các cơ quanđiều tra của lực lượng Công an nhân dân và Viện Kiểm sát nhân dân Bởi lẽ, ởcác lực lượng này có các Cơ quan điều tra chuyên trách, phân định rõ từnglĩnh vực điều tra theo các nhóm tội phạm, như Cơ quan cảnh sát điều tra ánkinh tế, án ma túy, môi trường còn Cơ quan điều tra hình sự quân đội tiếnhành điều tra tất cả các tội phạm xảy ra thuộc thẩm quyền trừ Cơ quan điềutra hình sự Bộ Quốc phòng.

Thứ hai, Cơ quan điều tra hình sự quân đội vừa thực hiện chức năng

hành chính quân sự vừa là cơ quan tiến hành tố tụng hình sự trong quân đội.Thực hiện chức năng hành chính quân sự là một giai đoạn của quá trình quản

lý nhà nước về mặt quân sự Là một tổ chức trong quân đội, tất yếu ở đâu có

Cơ quan điều tra hình sự Quân đội thì ở đó có hoạt động hành chính quân sựvới chức năng tham mưu giúp cấp ủy, chỉ huy các cấp trong quân đội làm tốtcông tác phòng, chống vi phạm, tội phạm, duy trì kỷ luật quân đội, chấp hànhnghiêm chỉnh pháp luật Nhà nước góp phần xây dựng quân đội cách mạng,chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại Ngoài ra, Cơ quan điều tra hình sựquân đội còn tham gia tiến hành công tác giáo dục, tuyên truyền, phổ biếnpháp luật trong quân đội giúp cho chính sách pháp luật được cụ thể hóa trongđời sống quân đội, công tác quản lý trại giam quân sự Các Cơ quan điều trahình sự Quân đội, cán bộ thuộc Cơ quan điều tra hình sự Quân đội còn thamgia huấn luyện quân sự, sẵn sàng chiến đấu

Bên cạnh chức năng hành chính quân sự thì Cơ quan điều tra hình sựquân đội còn là cơ quan tiến hành tố tụng hình sự trong quân đội Đây là chứcnăng cơ bản của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội Khi thực hiện chức năngnày, Cơ quan điều tra hình sự quân đội có đầy đủ các quyền năng được quyđịnh trong pháp luật tố tụng hình sự nhằm làm rõ sự thật khách quan của vụviệc phạm tội xảy ra có liên quan đến quân đội, làm cơ sở cho việc kết luận cóhay không sự việc phạm tội, ai là người thực hiện hành vi phạm tội Có thể

nói đây là một hoạt động mang tính quyền lực nhà nước của Cơ quan điều trahình sự Quân đội Khi tiến hành các hoạt động điều tra theo tố tụng hình sự,

Cơ quan điều tra hình sự quân đội có tính độc lập và chỉ tuân theo pháp luật,được quyền ra các quyết định áp dụng các biện pháp cưỡng chế nghiêm khắcnhư bắt, khám xét, áp giải bị can, bị cáo, ra các lệnh tạm giữ, quyết định tạmgiam khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với một con người Bởi lẽ,theo quy định tại Khoản 2, Điều 34 Bộ luật tố tụng hình sự 2003, thì khi thựchiện việc điều tra vụ án hình sự, Thủ trưởng Cơ quan điều tra có những nhiệm

vụ và quyền hạn sau đây:

a) Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can; quyết định không khởi

tố vụ án; quyết định nhập hoặc tách vụ án;

b) Quyết định áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ các biện pháp ngăn chặn;c) Quyết định truy nã bị can, khám xét, thu giữ, tạm giữ, kê biên tàisản, xử lý vật chứng;

d) Quyết định trưng cầu giám định, quyết định khai quật tử thi;đ) Kết luận điều tra vụ án;

e) Quyết định tạm đình chỉ điều tra, quyết định đình chỉ điều tra,quyết định phục hồi điều tra;

g) Trực tiếp tiến hành các biện pháp điều tra; cấp, thu hồi giấychứng nhận người bào chữa; ra các quyết định và tiến hành các hoạtđộng tố tụng khác thuộc thẩm quyền của Cơ quan điều tra [37] Hoạt động điều tra hình sự khác hoạt động kiểm tra, thanh tra vì cáchoạt động này được tiến hành với nhiều chủ thể với những nội dung và biệnpháp khác nhau Còn hoạt động điều tra hình sự chỉ được tiến hành bởi Cơquan điều tra hình sự và bằng quyền lực nhà nước được quy định thống nhấttrong hệ thống văn bản pháp luật về tố tụng hình sự

Về mặt pháp lý, tính quyền lực nhà nước của Cơ quan điều tra nói chung,

Cơ quan điều tra hình sự Quân đội nói riêng được thể hiện rất cụ thể thông qua

việc quy định chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của Cơ quan điều tra hình sựQuân đội, trình tự, thủ tục tiến hành các hoạt động điều tra; mối quan hệ giữa Cơquan điều tra với Viện kiểm sát, Tòa án, với cơ quan Thanh tra.

Về quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện Kiểm sát, thì tại Điểm 10.1,Mục 10, Thông tư liên tịch số 05/2005/TTLT-VKSTC-BCA-BQP ngày07/9/2005 của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao - Bộ Công an - Bộ Quốc phòng

về quan hệ phối hợp giữa Cơ quan điều tra và Viện Kiểm sát trong việc thực

hiện một số quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 quy định:

Căn cứ Điều 116 của Bộ luật tố tụng hình sự thì, trong trường hợp

vụ án không thuộc thẩm quyền điều tra của mình, Cơ quan điều tra phải đề nghị Viện kiểm sát cùng cấp ra quyết định chuyển vụ án cho

Cơ quan điều tra có thẩm quyền để tiếp tục điều tra Trường hợpthấy vụ án không thuộc thẩm quyền của Cơ quan điều tra cấp mìnhthì Viện kiểm sát yêu cầu Cơ quan điều tra tiến hành các thủ tục đểViện kiểm sát ra quyết định chuyển vụ án cho Cơ quan có thẩmquyền Trong thời hạn ba ngày, kể từ ngày nhận được đề nghị của

Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát cùng cấp phải ra quyết định chuyển

vụ án cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền

Nếu phải chuyển vụ án ra ngoài phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộcTrung ương hoặc ngoài phạm vi quân khu thì Cơ quan điều tra cấphuyện, cấp khu vực tiến hành các thủ tục để Viện kiểm sát cấphuyện, Viện kiểm sát quân sự khu vực có văn bản đề nghị Việnkiểm sát cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu ra quyết địnhchuyển vụ án Nếu vụ án do Cơ quan điều tra cấp tỉnh, Cơ quan điềutra quân sự cấp quân khu đề nghị chuyển thì Viện kiểm sát cấp tỉnh ,Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu ra quyết định chuyển vụ án.Trong thời hạn ba ngày, kể từ khi nhận được đề nghị chuyển vụ áncủa Viện kiểm sát cấp huyện, Viện kiểm sát quân sự khu vực hoặc

của Cơ quan điều tra cấp tỉnh, Cơ quan điều tra quân sự cấp quânkhu thì Viện kiểm sát cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân khuphải ra quyết định chuyển vụ án.

Trong thời hạn 24 giờ, kể từ khi ra quyết định chuyển vụ án, Việnkiểm sát có thẩm quyền phải gửi ngay quyết định chuyển vụ án cho

Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát cấp huyện, Viện kiểm sát quân sựkhu vực, Cơ quan điều tra cấp tỉnh, Cơ quan điều tra quân sự cấpquân khu đã đề nghị chuyển vụ án

Trong thời hạn hai ngày, kể từ khi nhận được quyết định chuyển vụ

án, Cơ quan điều tra đang thụ lý vụ án có trách nhiệm chuyển ngay

hồ sơ và vật chứng của vụ án đến Cơ quan điều tra có thẩm quyền

để tiếp tục điều tra Việc giao nhận hồ sơ, vật chứng của vụ án phảiđược lập biên bản theo đúng quy định tại Điều 95 của BLTTHS,trong đó phải ghi rõ ngày Cơ quan điều tra có thẩm quyền nhận hồ

sơ, vật chứng của vụ án [46]

Thứ ba, hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội đặt dưới sự

lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối về mọi mặt của Đảng

Như chúng ta đã biết, trong lịch sử nhân loại, bất kỳ quốc gia nào, trongthời chiến tranh hay thời bình, chức năng của quân đội vẫn là đội quân bảo vệ

Tổ quốc Để làm tròn chức năng đó, quân đội phải đặt dưới sự lãnh đạo củalực lượng cầm quyền nhằm bảo vệ chế độ, bảo vệ nhà nước - bảo vệ chính lựclượng đã sinh ra mình Vì vậy, nếu quân đội không gắn với sự lãnh đạo củamột đảng chính trị nào, một giai cấp điển hình đại diện nào thì đó là quanđiểm không tưởng, mơ hồ

Vận dụng quan điểm trên, ngay từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam

đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin về xây dựng quân đội kiểu mới vàohoàn cảnh cụ thể cách mạng Việt Nam, khẳng định tính tất yếu phải tổ chức vàlãnh đạo quân đội, sử dụng quân đội làm công cụ bạo lực nòng cốt sắc bén cho

toàn dõn đỏnh giặc, giải phúng dõn tộc và bảo vệ Tổ quốc

Đảng Cộng sản Việt Nam lónh đạo quõn đội tuyệt đối, trực tiếp về mọimặt, khụng nhường quyền, hoặc phõn quyền lónh đạo quõn đội cho bất kỳmột lực lượng chớnh trị hay một đảng phỏi, cỏ nhõn nào khỏc Sự lónh đạo đúcũn được thực hiện trực tiếp, khụng thụng qua một khõu trung gian, một tổchức trung gian nào, nhằm đảm bảo cho Đảng nắm chắc quõn đội trong mọitỡnh huống Đảng ta xỏc định lónh quõn đội trờn mọi lĩnh vực hoạt động, mọimặt cụng tỏc, mọi nhiệm vụ, mọi lực lượng, mọi đơn vị quõn đội Ở đõu cú tổchức và hoạt động của quõn đội thỡ ở đú cú sự lónh đạo của Đảng Cơ quanđiều tra hỡnh sự trong quõn đội là một bộ phận cấu thành trong lực lượng quõnđội tất yếu chịu sự lónh đạo của Đảng Đảng lãnh đạo Cơ quan điều tra hỡnh

sự quõn đội thụng qua cụng tỏc tổ chức cỏn bộ, đặc biệt là chỉ đạo, kiện toàn

bộ mỏy Cơ quan điều tra hỡnh sự cỏc cấp trong quõn đội; lónh đạo cụng tỏcquy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, đề bạt, quản lý cỏn bộ chủ chốt, điều tra viờncủa Cơ quan Điều tra Xõy dựng đội ngũ cỏn bộ điều tra phải “phụng cụng,thủ phỏp, chớ cụng vụ tư”, cú quan điểm chớnh trị đỳng đắn, cú trỡnh độchuyờn mụn giỏi, phẩm chất đạo đức trong sỏng

Đảng lónh đạo sự phối hợp hoạt động của cỏc cơ quan tư phỏp Sự phốihợp giữa cỏc cơ quan tư phỏp với cỏc cơ quan nhà nước, cỏc tổ chức chớnh trị xóhội Ở đõy được cụ thể húa bằng hoạt động của Cơ quan điều tra với Viện kiểmsỏt quõn sự và Tũa ỏn quõn sự, với cỏc tổ chức chớnh trị, xó hội trong hoạt độngtuyờn truyền, giỏo dục phỏp luật cho nhõn dõn, phũng, chống tội phạm trong xóhội Tham mưu giỳp tổ chức Đảng, chớnh quyền quản lý xó hội bằng phỏp luật

Thứ tư, hoạt động của Cơ quan điều tra hỡnh sự là hoạt động cú tớnh độc

lập cao Mặc dự nằm trong hệ thống tổ chức quõn đội, song do xuất phỏt từ bảnchất của cụng tỏc điều tra hỡnh sự và chức năng, nhiệm vụ được phỏp luật quyđịnh, Cơ quan điều tra hỡnh sự quõn đội luụn cú sự độc lập trong hoạt động củamỡnh Bởi lẽ:

Một trong những mục đích của hoạt động điều tra hình sự trong quân độilà: nhằm làm rõ sự thật khách quan của vụ án hình sự, Thủ trưởng cơ quan điềutra, điều tra viên độc lập trong quá trình thực thi nhiệm vụ theo quy định củapháp luật tố tụng hình sự nhằm đảm bảo tính kịp thời, nhanh chóng, chính xác,khách quan, công khai để thu thập tài liệu, chứng cứ làm rõ bản chất sự việc Đểđạt được điều này, đòi hỏi tất yếu hoạt động điều tra phải độc lập không bị chiphối bởi bất kỳ một cơ chế thỉnh thị xin ý kiến chỉ đạo vốn có của nền hànhchính Nếu không sẽ không ngăn chặn kịp thời hành vi nguy hiểm cho xã hộitiếp tục xảy ra Chính vì vậy, để kịp thời ngăn chặn tội phạm thì Cơ quan điều tratrong phạm vi thẩm quyền tố tụng của mình có thể áp dụng các biện pháp ngănchặn như bắt khẩn cấp, khám xét, ra lệnh tạm giữ, quyết định tạm giam TạiĐiều 79 Bộ luật Tố tụng hình sự 2003 quy định: Để kịp thời ngăn chặn tội phạmhoặc khi có căn cứ chứng tỏ bị can, bị cáo sẽ gây khó khăn cho việc điều tra,truy tố, xét xử hoặc sẽ tiếp tục phạm tội, cũng như khi cần bảo đảm thi hành án,

Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Toà án trong phạm vi thẩm quyền tố tụng củamình hoặc người có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật này có thể áp dụngmột trong những biện pháp ngăn chặn sau đây: bắt, tạm giữ, tạm giam, cấm đikhỏi nơi cư trú, bảo lĩnh, đặt tiền hoặc tài sản có giá trị để bảo đảm [37]

Khi bàn về tính độc lập trong tổ chức và hoạt động của Cơ quan Điềutra hình sự Quân đội cũng cần hiểu rằng đây chỉ là sự độc lập mang tính tươngđối, xét ở một góc độ cụ thể, một khía cạnh cụ thể thì nó có tính độc lập, nhưngxét trên bình diện tổng thể, tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sựquân đội như phân tích ở trên không có mục đích tự thân mà suy cho cùng nóvẫn phụ thuộc vào hoạt động quản lý Nhà nước nói chung trong lĩnh vực Quốcphòng nói riêng thể hiện ở việc trong hoạt động của mình, Cơ quan điều tra cũng

bị chế ước bởi hoạt động kiểm sát hoạt động điều tra của Viện kiểm sát

1.2 YÊU CẦU, TIÊU CHÍ ĐỔI MỚI VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA

CƠ QUAN ĐIỀU TRA HÌNH SỰ QUÂN ĐỘI

Quan niệm về đổi mới, là sẽ làm thay đổi, sắp xếp, củng cố lại nhữngcái gì đang có hoặc làm mới, để hướng đến cái mới hơn, cái tốt hơn, có hiệuquả hơn cái đã có, nhưng phải theo định hướng đã đặt ra

Theo đó, dưới góc độ khoa học pháp lý, đổi mới tổ chức và hoạt độngcủa Cơ quan điều tra hình sự luôn được hiểu với ý nghĩa chung nhất là sự thayđổi xắp xếp, bố trí về cơ cấu, bộ máy, thay đổi về cách thức, hoạt động của

Cơ quan điều tra hình sự Quân đội nhằm xây dựng hệ thống cơ quan điều trahình sự trong Quân đội thực sự khoa học, tinh gọn, hiện đại, hoạt động hiệulực, hiệu quả đem lại những điều mới có ích cho việc xây dựng nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa và bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp phápcủa công dân

1.2.1 Yêu cầu đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự quân đội

Trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vềNhà nước và pháp luật; các quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách phápluật của Nhà nước, việc tiến hành đổi mới về tổ chức và hoạt động của Cơquan điều tra hình sự quân đội cần đảm bảo các yêu cầu sau đây:

1.2.1.1 Đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội trên cơ sở có sự kế thừa, tinh gọn, đồng bộ, khoa học, đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ của quân đội

Việc đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quânđội phải trên cơ sở kế thừa, tiếp thu có chọn lọc những nhân tố hợp lý, khoahọc trong tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự quân đội hiệnnay, đồng thời phải đảm bảo tình phù hợp với điều kiện hoàn cảnh cụ thể củaQuân đội ta, phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị của quân đội đó là bảo vệ Đảng,bảo vệ tổ quốc, bảo vệ chế độ, bảo vệ sự thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, bảo

vệ nhân dân hoàn thành tốt nhiệm vụ của đội quân công tác, đội quân sảnxuất, đội quân chiến đấu Làm cho hệ thống tổ chức và hoạt động của cơ quan

điều tra hình sự quân đội vững vàng về chính trị, tinh thông về nghiệp vụ, tinhgọn về tổ chức, hoạt động hiệu lực, hiệu quả Kỷ luật là sức mạnh của quânđội, vì nó có vai trò hết sức to lớn cho sự tồn tại, phát triển và chiến thắng củaquân đội Một trong những yếu tố cơ bản, quyết định tạo nên sức mạnh của quân

đội ta đó chính là kỷ luật, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Quân đội

mạnh là nhờ giáo dục khéo, nhờ chính sách đúng và nhờ kỷ luật nghiêm" [47].

Việc duy trì kỷ luật quân đội là nhiệm vụ chủ yếu của các cấp, các ngành trongquân đội, mà nòng cốt là các cơ quan tư pháp trong đó có Cơ quan điều trahình sự quân đội Đây là nhiệm vụ hết sức nặng nề, bởi vì: thời gian qua tìnhhình vi phạm trong quân đội có xu hướng giảm nhưng chưa vững chắc; xảy

ra nhiều vụ án nghiêm trọng, gây ra hậu quả rất lớn, ảnh hưởng nghiêmtrọng đến bản chất, truyền thống quân đội Dự báo trong thời gian tới, tìnhhình tội phạm trong quân đội sẽ còn tiếp tục diễn biến phức tạp, xuất phát

từ những lý do sau:

Do tình hình tội phạm kinh tế, ma túy, hình sự trong nước hiện chưađược đẩy lùi, vấn đề ùn tắc và tai nạn giao thông đường bộ, tệ nạn và tiêucực xã hội còn nhức nhối, mà quân đội là một bộ phận xã hội

Do chất lượng đầu vào quân đội, từ nguồn tuyển sinh, tuyển quân,tuyển dụng từ nhiều nguồn, mặc dù cũng đã được sàng lọc, song do ảnhhưởng, thẩm thấu của các mặt tiêu cực trong xã hộ; do chế độ đãi ngộ vớiđối tượng hưởng lương trong quân đội hiện nay tuy đã có những quan tâmnhất định của Nhà nước, song vẫn chưa đáp ứng được so với nhu cầu chungcủa cuộc sống, nên không còn nhiều sự thu hút đối với thanh niên có phẩmchất đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị, có trình độ vào công tác, phục vụ lâudài trong quân đội

Do sự tác động từ mặt trái của cơ chế thị trường, tệ nạn xã hội, làm chotình trạng vi phạm, tội phạm có liên quan đến quân đội có xu hướng tăng.Nhiều vụ án sẽ có sự liên kết giữa những đối tượng bên trong và bên ngoài

quân đội, đối tượng phạm tội sẽ có nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt hơn Từnhững vấn đề nêu trên, đặt ra yêu cầu và thách thức mới, cao hơn đối với các

cơ quan tư pháp trong quân đội nói chung, Cơ quan điều tra hình sự Quân độinói riêng Vì vậy việc đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình

sự quân đội ngoài yêu cầu tính kế thừa, còn đảm bảo yêu cầu phù hợp với tìnhhình quân đội và đất nước giai đoạn hiện nay

Đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quân độitheo hướng gọn đầu mối có nghĩa, không tổ chức Cơ quan điều tra hình sựtương đương cấp quân khu, thay vào đó quy định thẩm quyền điều tra của Cơquan điều tra hình sự Quân đội theo địa bàn Khi đó, số lượng biên chế cán bộmỗi Cơ quan điều tra hình sự trong Quân đội sẽ được tăng lên; việc bảo đảm

cơ sở vật chất và phương tiện sẽ bảo đảm tính khả thi

Tinh gọn là đảm bảo yêu cầu thuận lợi trong quản lý điều hành; rõ ràng vềchức năng, nhiệm vụ, xác định đúng vị trí trong hệ thống tổ chức của Quân đội

Đồng bộ có nghĩa Cơ quan Điều tra hình sự Quân đội phải phù hợp với

Cơ quan Viện Kiểm sát Quân sự và Tòa án quân sự theo hướng số lượng Viện

kiểm sát quân sự khu vực nhiều hơn số lượng Tòa án quân sự khu vực nhưng

ít hơn số lượng cơ quan điều tra hình sự khu vực.

1.2.1.2 Quá trình tiến hành đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội phải có lộ trình cụ thể, bước đi thích hợp

Việc đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống Cơ quan điều tra hình

sự quân đội đòi hỏi phải có lộ trình và bước đi phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữacông tác tư tưởng với công tác tổ chức và chính sách cán bộ Tránh gây xáotrộn ảnh hưởng đến hoạt động của ngành

Việc đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự quânđội là một yêu cầu khách quan, cần thiết, song phải được tiến hành một cáchthận trọng, có lộ trình, bước đi thích hợp, vừa làm vừa rút kinh nghiệm, khôngchủ quan, nóng vội, duy ý chí, cần có quá trình tổng kết thực tiễn, rút ranhững bài học kinh nghiệm, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế về tổ chức và hoạt

động của Cơ quan điều tra hình sự quân đội nhằm phục vụ cho việc đưa ra cácgiải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự quân độimột cách thiết thực, hiệu quả, thành công.

Việc đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quânđội theo hướng thu gọn đầu mối sẽ kéo theo tình trạng dư thừa cán bộ, nhất làđội ngũ cán bộ là Thủ trưởng, phó thủ trưởng Cơ quan điều tra, nên quá trìnhđổi mới phải có lộ trình, bước đi thích hợp

1.2.2 Tiêu chí đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội

1.2.2.1 Hệ thống Cơ quan điều tra hình sự quân đội phải được hoàn thiện theo hướng tinh gọn, hiện đại dựa trên nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp

Yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa đólà: quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các

cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tưpháp, phải đổi mới nâng cao chất lượng và hoạt động của các cơ quan tưpháp, nâng cao tinh thần trách nhiệm, phẩm chất và năng lực của các cơ quan

và cán bộ tư pháp theo hướng Viện kiểm sát thực hiện tốt chức năng thựchành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, hệ thống cơ quan Tòa ánđược sắp xếp lại và phân định hợp lý thẩm quyền, tổ chức lại hệ thống cơquan điều tra theo hướng gọn đầu mối Quyền lực nhà nước ở nước ta là tậptrung thống nhất, không phân chia, song trong quá trình thực hiện quyềnlực nhà nước thì phải có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơquan nhà nước: Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơquan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩaViệt Nam thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đềquan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà

nước; Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại, Chủ tịch nước chịutrách nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội; Chính phủ là cơ quanhành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa ViệtNam, thực hiện quyền hành pháp, Chính phủ chịu trách nhiệm và báo cáocông tác trước Quốc hội; Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử của nước Cộnghòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền tư pháp; Chánh án Tòa ánnhân dân tối cao chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội;Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tưpháp, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao chịu trách nhiệm và báocáo công tác trước Quốc hội; Hội đồng nhân dân là cơ quan đại diện cho ýchí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân địa phương, do nhân dânđịa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quannhà nước cấp trên… Với việc tổ chức bộ máy nhà nước ta như trên vừa bảođảm được sự thống nhất quyền lực, tránh được những xung đột như trong

cơ chế phân quyền, vừa phát huy được tính chủ động, sáng tạo của mỗi cơquan nhà nước, vừa chống được tình trạng tập trung quan liêu, vừa tránhđược tình trạng cục bộ, phân quyền

Là một bộ phận của cơ quan tư pháp, hệ thống Cơ quan điều tra hình sựquân đội phải được xây dựng theo hướng, tinh gọn, hiện đại, độc lập, trongsạch, vững mạnh, bảo vệ công lý, bảo vệ sức mạnh chiến đấu, sẵn sàng chiếnđấu của quân đội, tôn trọng và bảo vệ quyền con người; Đổi mới tổ chức vàhoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội phải quán triệt một cách sâusắc các chủ trương, đường lối của Đảng về Công tác điều tra hình sự về đổimới hệ thống chính trị và củng cố hoàn thiện bộ máy Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa

Nghị quyết số 67/NQ-ĐUQSTƯ ngày 08/3/2007 của Đảng ủy Quân sựTrung ương về việc lãnh đạo thực hiện Chiến lược cải cách tư pháp trong

Quân đội chỉ rõ: cần nghiên cứu tổ chức Tòa án Quân sự, Viện Kiểm sát Quân sự,

Cơ quan điều tra, thi hành án trong Quân đội phù hợp với hệ thống tổ chức củaNhà nước, đặc thù của Quân đội và theo đúng quy định của pháp luật [26]

1.2.2.2 Đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội đặt trong hệ thống tổ chức biên chế của Quân đội

Việc đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quânđội phải phù hợp với hệ thống tổ chức của nhà nước, đặc thù của Quân đội,nâng cao hiệu lực, hiệu quả, đồng bộ trong công tác đấu tranh phòng, chốngtội phạm trong Quân đội Là một bộ phận trong hệ thống tổ chức Quân đội, do

đó tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội phải tươngthích, tương đồng với tổ chức biên chế của quân đội nhằm thực hiện có hiệuquả công tác phòng, chống vi phạm, tội phạm trong quân đội Mục tiêu xâydựng lực lượng quân đội là chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, do vậytất yếu hệ thống Cơ quan điều tra hình sự quân đội cũng phải xây dựng theohướng tinh gọn, tinh nhuệ và hiện đại, đây là một nội dung quan trọng trongviệc xác định mục tiêu đổi mới về tổ chức Cơ quan điều tra hình sự quân độihiện nay Theo đó tổ chức Cơ quan điều tra hình sự quân đội phải rõ ràng vềchức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, xác định đúng vị trí trong hệ thống tổ chứcbiên chế của quân đội, gọn về đầu mối, thuận lợi trong quá trình quản lý, điềuhành hoạt động phòng, chống tội phạm

Tinh nhuệ và hiện đại có nghĩa đội ngũ cán bộ điều tra, điều tra viên,Thủ trưởng Cơ quan điều tra phải có trình độ chuyên môn giỏi, chuyên sâu,

có phẩm chất đạo đức tốt, vững về chính trị, tinh thông về pháp luật, nhạybén, sáng tạo hoàn thành tốt công việc được giao, sử dụng thành thạo cáctrang thiết bị phục vụ cho hoạt đọng chuyên môn

Hiện đại là cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ cho công tác điều traphải hiện đại, tiêu chí làm việc hiện đại là công khai, minh bạch, khách quan,nhanh chóng, kịp thời, chính xác không để sót tội phạm, không làm oan người

vô tội, đảm bảo tất cả các tội phạm có liên quan xảy ra đều được phát hiện kịp

thời và xử lý nghiêm minh trước pháp luật.

Quân đội nhân dân Việt Nam được tổ chức theo nguyên tắc hành chínhquân sự và địa bàn quân sự, song do tính chất, yeu cầu nhiệm vụ điều tra hình

sự, nên tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội phải theonguyên tác địa bàn quân sự

1.2.2.3 Đổi mới tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra hình sự quân đội phải đồng bộ với Viện kiểm sát quân sự và Tòa án Quân sự đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp

Mục tiêu chiến lược cải cách tư pháp là xây dựng nền tư pháp trong

sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý, từng bước hiện đại, phục vụ nhân dân, phụng sự Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Cơ quan

điều tra là cơ quan nhà nước có nhiệm vụ tiến hành các hoạt động điều tra các

vụ án hình sự theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự Các cơ quan điều trađược tổ chức ở các ngành Công an, Quân đội và Viện kiểm sát

Hoàn thiện tổ chức, bộ máy các cơ quan tiến hành tố tụng hình sự,trong đó có Cơ quan điều tra hình sự là một trong những nhiệm vụ quan trọngcủa Chiến lược cải cách tư pháp [2]

Xuất phát từ quan điểm trên, Quân ủy Trung ương đã có nghị quyết số 67/NQ-ĐUQSTƯ ngày 08/3/2007, Bộ Quốc phòng có kế hoạch số 332/KH-CCTP

về việc lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện cải cách tư pháp trong Quân đội nêu rõ:

Về mô hình tổ chức các cơ quan tư pháp trong Quân đội cần nghiêncứu tổ chức Toà án Quân sự, Viện Kiểm sát Quân sự, Cơ quan điều tra, Thihành án trong Quân đội phù hợp với hệ thống tổ chức của Nhà nước, đặc thùcủa Quân đội và theo đúng quy định của pháp luật [26]

Theo đó, việc đổi mới tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư phápnói chung, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội nói riêng nằm trong một kếhoạch tổng thể có mối quân hệ chặt chẽ giữa đổi mới tổ chức và hoạt độngcủa Viện Kiểm sát Quân sự và Tòa án Quân sự, mà đột phá là hệ thống tòa án

Quân sự trên cở sở thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự để xây dựng giảipháp đổi mới về tổ chức và hoạt động của hệ thống cơ quan Viện Kiểm sátquân sự và Cơ quan điều tra hình sự Quân đội cho phù hợp.

Suy cho cùng, nội dung cốt lõi của Chiến lược cải cách tư pháp trongquân đội là việc xác định thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự, trên cơ sở

đó, Cơ quan điều tra hình sự quân đội xác định thẩm quyền điều tra và ViệnKiểm sát quân sự mới xác định được thẩm quyền truy tố của mình theo thẩmquyền xét xử của tòa án quân sự Như vậy việc đổi mới tổ chức và hoạt độngcủa Cơ quan điều tra hình sự Quân đội tất yếu là một mặt của hoạt động cảicách tư pháp trong quân đội

1.3 ĐỊA VỊ PHÁP LÝ VÀ CHỨC NĂNG CỦA CƠ QUAN ĐIỀU TRA HÌNH

SỰ QUÂN ĐỘI TRONG HỆ THỐNG TỔ CHỨC QUÂN ĐỘI

1.3.1 Địa vị pháp lý của Cơ quan điều tra hình sự quân đội

Cơ quan điều tra hình sự quân đội mà tiền thân là Công an Quân pháp,được thành lập theo Sắc lệnh số 258/SL ngày 19/11/1948 do Chủ tịch Hồ ChíMinh ký Công an Quân pháp thuộc Quân pháp cục là một đầu mối trong hệ thốngcác cơ quan của Bộ Quốc phòng Cùng với sự phát triển của quân đội, xuất phát từ

yêu cầu nhiệm vụ, hệ thống bộ máy Công an Quân pháp đã được tổ chức ở cấp

Bộ Quốc phòng và các quân khu, quân đoàn, quân chủng, binh chủng

Sau khi Bộ luật tố tụng hình sự năm 1988, Pháp lệnh Tổ chức điều trahình sự năm 1989 được ban hành, hệ thống Cơ quan điều tra hình sự quân độigồm có 194 cơ quan, được tổ chức ở ba cấp: cấp thứ nhất là Cơ quan điều trahình sự Bộ Quốc phòng; cấp thứ hai là các Cơ quan điều tra hình sự cấp quânkhu và tương đương; cấp thứ ba là các Cơ quan điều tra hình sự ở các binhchủng, bộ chỉ huy quân sự các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và tươngđương Theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 và Pháp lệnh Tổchức điều tra hình sự năm 2004 thì, Cơ quan điều tra hình sự quân đội thuộc

hệ thống cơ quan điều tra Nhà nước, là một trong những cơ quan tiến hành tố

tụng hình sự, hệ thống tổ chức cơ quan điều tra hình sự quân đội được biênchế ở 3 cấp đó là: Cơ quan điều tra hình sự Bộ Quốc phòng (Cục Điều trahình sự - cấp thứ nhất); Cơ quan điều tra hình sự cấp quân khu, Quân đoàn,quân binh chủng, Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, các Tổngcục (Phòng Điều tra hình sự - cấp thứ hai); Cơ quan Điều tra hình sự khu vực(cấp thứ ba) Riêng Cơ quan Điều tra hình sự cấp thứ ba có sự thay đổi về cơcấu tổ chức, tên gọi và thẩm quyền, cụ thể: các Cơ quan Điều tra hình sự (BanĐiều tra hình sự) cấp thứ ba trước đây được tổ chức ở các binh chủng, bộ chỉhuy quân sự các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và tương đương bị giảithể để sáp nhập thành lập các Cơ quan Điều tra hình sự khu vực trực thuộc Cơquan Điều tra hình sự cấp thứ hai (Phòng Điều tra hình sự) Về thẩm quyền,

Cơ quan điều tra hình sự quân đội được tiến hành điều tra những vụ án hình

sự về các tội phạm quy định tại các chương từ Chương XII đến ChươngXXIII của Bộ luật hình sự khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử củaTòa án quân sự (trừ các tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điềutra Viện kiểm sát quân sự trung ương)

Như vậy, quá trình hình thành, phát triển của hệ thống Cơ quan Điềutra hình sự quân đội như phân tích ở trên luôn gắn liền với sự trưởng thành vàphát triển của lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam Trong quân đội, Cơquan điều tra hình sự luôn được tổ chức thành một hệ thống độc lập theo đơn vịhành chính quân đội; Cơ quan điều tra hình sự quân đội là lực lượng điều tra riêngbiệt, có thẩm quyền điều tra các vụ án hình sự theo quy định của pháp luật tố tụnghình sự có con dấu riêng, khi thực hiện nhiệm vụ có vị trí độc lập, chỉ tuân theopháp luật có thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự và áp dụng các biện pháp nghiệp

vụ do pháp luật tố tụng hình sự quy định để xác định tội phạm và người thực hiệnhành vi phạm tội Điều 13, Bộ luật tố tụng hình sự quy định:

Trách nhiệm khởi tố và xử lý vụ án hình sự;

Khi phát hiện có dấu hiệu tội phạm thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm

sát, Toà án trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm khởi

tố vụ án và áp dụng các biện pháp do Bộ luật này quy định để xác định tộiphạm và xử lý người phạm tội [37]

Trong quá trình giải quyết vụ án hình sự thuộc thẩm quyền, Cơ quanđiều tra hình sự Quân đội có vị trí đặc biệt quan trọng Vì khi có vụ việc códấu hiệu tội phạm thuộc thẩm quyền xảy ra, Cơ quan Điều tra hình sự Quânđội theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự được áp dụng tất cả các biệnpháp điều tra, tiến hành các hoạt động điều tra làm rõ việc có tội phạm xảy rahay không, nếu có thì ai là người thực hiện hành vi phạm tội, tội phạm đóđược quy định tại điều, khoản cụ thể nào của Bộ luật hình sự Cơ quan điềutra hình sự Quân đội có vai trò rất quan trọng trong hoạt động tư pháp, là khâuđột phá, quyết định thành bại của toàn bộ tiến trình tố tụng hình sự, đây là giaiđoạn đầu tiên của toàn bộ quá trình giải quyết một vụ án Kết quả của hoạtđộng điều tra là cơ sở hết sức quan trọng đảm bảo tính chính xác của cácquyết định tố tụng của các cơ quan tố tụng khác như hoạt động truy tố, hoạtđộng xét sử Công tác xét sử sẽ đúng người đúng tội, đúng pháp luật nếutrước đó cơ quan điều tra tiến hành các hoạt động điều tra, thu thập tài liệu,chứng cứ chứng minh một cách khoa học, chính xác đúng qui định pháp luật.Thực chất hoạt động điều tra là quá trình tìm kiếm, thu thập chứng cứ đểchứng minh tội phạm, người phạm tội và các tình tiết tăng nặng giảm nhẹtrách nhiệm hình sự Do đó, các quyết định của Viện kiểm sát quân sự và củaTòa án quân sự phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng và kết quả quá trình điềutra của Cơ quan điều tra hình sự Quân đội Giai đoạn điều tra nhanh chóng,chính xác thì việc truy tố và xét xử mới nhanh chóng và có chất lượng Ngượclại, hoạt động điều tra kéo dài, kết quả điều tra thiếu chính xác sẽ dẫn đếnnhững hậu quả bất lợi cho xã hội, cho tổ chức, cho công dân và quân nhân,như: gây oan sai; công lý không được thực thi, dư luận xã hội sẽ bức xúc.Theo PGS, TS Trần Đình Nhã thì:

Điều tra là khâu đột phá, là giai đoạn đầu giữ vai trò thành bại đối với

cả tiến trình tố tụng hình sự Những kết quả khả quan cũng như nhữngsai lầm tư pháp nghiêm trọng nhất như bỏ lọt tội phạm, làm oan người

vô tội… thường bắt nguồn từ giai đoạn điều tra Vị trí quan trọngcủa giai đoạn điều tra đối với công tác xét xử không chỉ giới hạn ở

số lượng, chất lượng chứng cứ mà Cơ quan điều tra có thể cung cấpcho Tòa án, mà thậm chí nhiều trường hợp, sự nhận định đánh giátội phạm của cơ quan điều tra và của Viện Kiểm sát còn quy địnhgiới hạn việc xét xử [31]

Tóm lại, qua sự phân tích trên có thể khẳng định Cơ quan điều tra hình

sự Quân đội có vị trí quan trọng, không thể thiếu được đối với quân đội, vì C¬quan điều tra hình sự Quân đội, là một bộ phận cấu thành tổ chức quân đội, có

vị trí, vài trò quyền lực của Nhà nước, duy trì pháp luật trong quân đội, cóchức năng nhiệm vụ, quyền hạn được pháp luật qui định Cơ quan điều traQuân đội là một cơ quan tư pháp trong quân đội, hoạt động độc lập tuân theopháp luật Cán bộ điều tra trong quân đội không những có kiến thức về phápluật, về nghiệp vụ điều tra mà đòi hỏi phải có cả kiến thức về lĩnh vực quân sựmới có thể hoàn thành nhiệm vụ chính trị trong công tác phòng, chống tộiphạm trong quân đội

Trong hệ thống pháp luật của nước ta hiện nay không có quy định nào

về cơ quan tư pháp Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi) tuy có quy định về quyềnlập pháp, quyền hành pháp và quyền tư pháp nhưng không quy định rõ cơquan nào là cơ quan thực hiện quyền tư pháp vấn đề này cần được bàn kỹ hơn

ở một phạm vi khác

Hiện nay vẫn có nhiều ý kiến khác nhau khi bàn về khái niệm tư pháp,trong khuôn khổ của luận văn, có thể hiểu Tư pháp là công việc trông nom xét

xử hành vi bị coi là phạm pháp Do vậy, phàm cơ quan nào chuyên trách bảo

vệ pháp luật, đấu tranh ngăn chặn vi phạm, tội phạm, thì đều được coi là cơ

quan tư pháp Đây có thể coi là cách hiểu theo cấp độ rộng nhất Ở cấp độ hẹphơn, tư pháp phải được hiểu là chức trách, quyền năng của cơ quan điều tra,của Viện kiểm sát và của Toà án

1.3.2 Chức năng của Cơ quan điều tra hình sự quân đội

Theo quy định của Nhà nước và Bộ Quốc phòng, Cơ quan điều trahình sự Quân đội có thẩm quyền điều tra các vụ án hình sự về các tội phạmquy định tại các chương từ Chương XII đến Chương XXIII của Bộ luật hình

sự khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử của Toà án quân sự, trừ cáctội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân

sự Trung ương và Cơ quan An ninh điều tra trong Quân đội nhân dân

Như vậy, trước hết, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội có chức năng cơbản là tiến hành điều tra theo tố tụng hình sự đối với những vụ án hình sự về cáctội phạm quy định tại các chương từ Chương XII đến Chương XXIII của Bộ luậthình sự khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự; thựchiện chức năng tham mưu cho cấp ủy, chỉ huy các cấp trong Quân đội về công tácđấu tranh phòng ngừa và chống vi phạm, tội phạm Theo đó, Cơ quan điều trahình sự quân đội có nhiệm vụ phát hiện chính xác, nhanh chóng, xử lý công minh,kịp thời mọi hành vi phạm tội, không để lọt tội phạm, không làm oan người vô tộinhằm góp phần bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa

và quyền làm chủ của nhân dân; bảo vệ an ninh quốc phòng, kỷ luật và sức mạnhchiến đấu của quân đội; bảo vệ tài sản của Nhà nước, của tập thể, bảo vệ tínhmạng, sức khỏe, tài sản, tự do, danh dự và nhân phẩm của quân nhân, công chứcquốc phòng, công nhân quốc phòng và của các công dân khác

Điều 2, Quy chế hoạt động của ngành Điều tra hình sự quân đội đãquy định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan điều tra hình sựquân đội;

- Tiến hành điều tra những vụ án hình sự thuộc thẩm quyền theo quyđịnh của pháp luật tố tụng hình sự Phối hợp với các cơ quan tư

pháp trong và ngoài quân đội, các cơ quan, tổ chức khác trong đấutranh phòng, chống vi phạm pháp luật và tội phạm hình sự; chỉ đạo

và kiểm tra mọi hoạt động của các cơ quan, đơn vị thuộc quyền

- Quản lý tình hình vi phạm pháp luật và tội phạm hình sự thuộcthẩm quyền xảy ra trong quân đội và có liên quan đến quân đội; làm

rõ nguyên nhân, điều kiện vi phạm, tội phạm để tham mưu choĐảng ủy và chỉ huy các đơn vị trong công tác phòng ngừa và đấutranh chống vi phạm pháp luật, tội phạm hình sự, duy trì kỷ luậtQuân đội, pháp luật Nhà nước

- Quản lý và chỉ huy các trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ trựcthuộc về công tác quản lý giam giữ, giáo dục cải tạo phạm nhân theođúng đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, quyđịnh của Bộ Quốc phòng

- Quản lý kho vật chứng và vật chứng của các vụ án hình sự ở giaiđoạn điều tra, truy tố do các Cơ quan điều tra trong quân đội vàViện kiểm sát quân sự tiến hành

- Quản lý về tổ chức và nghiệp vụ công tác cảnh vệ tư pháp trongquân đội để làm nhiệm vụ bảo vệ người tố giác tội phạm, người làmchứng, người bị hại, áp giải bị can, bị cáo, bảo vệ phiên tòa, dẫn giảingười làm chứng, bảo vệ các trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ,

hỗ trợ việc thi hành các lệnh bắt, khám xét, quyết định về dân sự vàthi hành các bản án hình sự

- Quản lý tổ chức và công tác giám định kỹ thuật hình sự trong quânđội; thực hiện nhiệm vụ Cơ quan thường trực Ban chỉ đạo 138 BộQuốc phòng và các đơn vị

- Giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền; tiến hành xác minh giảiquyết những vụ việc theo chỉ thị của Quân ủy Trung ương, Thủ trưởng

Bộ Quốc phòng, Đảng ủy và chỉ huy cấp trực thuộc Bộ Quốc phòng

- Đề xuất các chủ trương, biện pháp kiện toàn tổ chức, biên chế đội

ngũ cán bộ và những hoạt động nghiệp vụ của Cơ quan điều tra hình

sự cho phù hợp với hệ thống tổ chức, hoạt động của các cơ quanđiều tra của Nhà nước và điều kiện của Quân đội

- Thực hiện công tác đảng, công tác chính trị và các nhiệm vụ hànhchính quân sự theo chỉ thị, nghị quyết của cấp ủy, chỉ huy đơn vị

- Sơ kết, tổng kết các mặt công tác, nghiên cứu pháp luật, xây dựng

và quản lý các đề tài khoa học về đấu tranh chống tội phạm hình sựtrong quân đội; xây dựng quy trình kỹ thuật, chiến thuật điều tratừng loại án; tổ chức tập huấn nghiệp vụ để nâng cao năng lực, trình

độ chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ ngành [6]

Theo quy định của pháp luật Tố tụng hình sự, C¬ quan ®iÒu tra nóichung, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội nói riêng có nhiệm vụ " áp dụngmọi biện pháp do Bộ luật tố tụng hình sự quy định để xác định tội phạm vàngười đã thực hiện hành vi phạm tội, lập hồ sơ, đề nghị truy tố; tìm ra nguyênnhân, điều kiện phạm tội và yêu cầu các cơ quan, tổ chức hữu quan áp dụng

các biện pháp khắc phục và ngăn ngừa" (Điều 3 Pháp lệnh tổ chức điều tra

hình sự năm 2004) [45]

Như vậy, khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ điều tra các vụ án hình sựthuộc thẩm quyền, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội có những quyền hạn sau:

Một là, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội có quyền khởi tố vụ án

hình sự, khởi tố bị can: Khi có tố giác, tin báo về tội phạm, Cơ quan điều trahình sự Quân đội tiến hành kiểm tra, xác minh xem tố giác, tin báo đó có haykhông dấu hiệu của tội phạm không để ra quyết định khởi tố hoặc không khởi

tố vụ án hình sự Và khi có đủ chứng cứ xác định một người đã thực hiệnhành vi phạm tội thì ra quyết định khởi tố bị can

Hai là, Cơ quan điều tra hình sự Quân đội tiến hành điều tra tất cả các

vụ án hình sự thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự, được áp dụng cácbiện pháp điều tra theo quy định của pháp luật để phát hiện và thu thập tài

liệu, chứng cứ nhằm làm rõ tội phạm và người phạm tội, như: khám nghiệmhiện trường, khám nghiệm tử thi hỏi cung bị can, lấy lời khai người làmchứng, lấy lời khai người bị hại, đối chất, nhận dạng, thực nghiệm điều tra…được quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế trong tố tụng hình sự: các biệnpháp ngăn chặn; các biện pháp bảo đảm thu thập chứng cứ; các biện phápcưỡng chế bảo đảm cho hoạt động tố tụng hình sự; các biện pháp bảo đảmcho thi hành án; các biện pháp khác.

Ba là, có quyền ra quyết định tạm đình chỉ điều tra, làm bản kết luận

điều tra đề nghị truy tố, đình chỉ điều tra

1.4 MỐI QUAN HỆ CỦA CƠ QUAN ĐIỀU TRA HÌNH SỰ QUÂN ĐỘI VỚI CÁC CƠ QUAN TƯ PHÁP TRONG QUÂN ĐỘI

1.4.1 Mối quan hệ với Viện Kiểm sát quân sự

Quan hệ giữa Viện Kiểm sát và Cơ quan điều tra trong hoạt động điềutra vụ án hình sự là quan hệ phối hợp và chế ước lẫn nhau trong quá trình điềutra làm rõ vụ án hình sự, xác định chứng cứ có tội, chứng cứ vô tội và nhữngtình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị can, đảm bảo cáchoạt động điều tra tố tụng hình sự được thực hiện theo đúng quy định củapháp luật, góp phần nâng cao hiệu qủa, rút ngắn thời gian điều tra các vụ ánhình sự, phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử tội phạm

Trong quá trình điều tra các vụ án hình sự, việc kiểm sát điều tra các vụ

án hình sự thuộc thẩm quyền theo quy định của pháp luật đã hình thành mốiquan hệ giữa Cơ quan điều tra hình sự Quân đội và Viện Kiểm sát Quân sự.Quan hệ này phát sinh từ khi tiếp nhận, giải quyết tố giác tin báo về tội phạm,xác định có tội phạm, phải tiến hành điều tra và kết thúc khi chuyển hồ sơ vụ

án sang cơ quan Viện Kiểm sát đề nghị truy tố trước pháp luật hoặc đình chỉđiều tra Nghĩa là, quan hệ giữa Cơ quan điều tra hình sự Quân đội và ViệnKiểm sát quân sự gắn liền với quá trình giải quyết vụ án hình sự nhằm bảo vệlợi ích của Nhà nước, xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, sức

mạnh chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu trong đó Cơ quan điều tra hình sựQuân đội tiến hành các hoạt động điều tra và Viện Kiểm sát Quân sự thựchành quyền công tố, kiểm sát các hoạt động điều tra của Cơ quan điều trahình sự Quân đội theo quy định của luật tố tụng hình sự nhằm thu thập đầy đủtài liệu chứng cứ một cách khách quan, khoa học, toàn diện và chính xác phục

vụ việc truy tố, xét xử tội phạm đảm bảo nhanh chóng, kịp thời, đúng phápluật, không bỏ sót, lọt tội phạm, không làm oan người vô tội

Mối quan hệ này được thực hiện thông qua các phương pháp cơ bản đó

là phương pháp thông qua thực hiện chức năng điều tra của Cơ quan điều trahình sự Quân đội và chức năng kiểm tra giám sát các hoạt động điều tra củaViện Kiểm sát Quân sự; thông qua sự lãnh đạo của cấp uỷ Đảng trong Quânđội; thông qua các văn bản chỉ đạo liên ngành trong lĩnh vực đấu tranh phòngchống tội phạm Trong quá trình thực hiện phải tuân theo các nguyên tắc cơbản là nguyên tắc đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa, nguyên tắc tôn trọng vàbảo vệ các quyền cơ bản của công dân, nguyên tắc xác định sự thật của vụ án,nguyên tắc cấp dưới chịu sự chỉ đạo của cấp trên trong hoạt động điều tra các

vụ án hình sự

1.4.2 Mối quan hệ với Cơ quan điều tra an ninh quân đội

Trong Quân đội nhân dân có hai tiểu hệ thống Cơ quan điều tra là Cơquan điều tra hình sự Quân đội và Cơ quan An ninh điều tra Quân đội [5] Haitiểu hệ thống Cơ quan điều tra nêu trên trong Quân đội có tính độc lập khôngphụ thuộc nhau xuất phát từ tổ chức biên chế, chức năng, nhiệm vụ của từng

cơ quan này Song bên cạnh đó chúng vẫn có những mối quan hệ nhất địnhtrong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình theo quy định củapháp luật tố tụng hình sự đối với từng giai đoạn điều tra, nhất là giai đoạnđiều tra ban đầu khi nhận được tin báo, tố giác tội phạm, giai đoạn thu thậpthông tin, tài liệu xác định thẩm quyền điều tra…

Như vậy, quan hệ giữa Cơ quan điều tra hình sự Quân đội và Cơ quanđiều tra An ninh Quân đội là mối quan hệ hỗ trợ, phối hợp trong quá trìnhthực hiện chức năng, nhiệm vụ của mỗi cơ quan.

1.4.3 Mối quan hệ giữa các Cơ quan điều tra hình sự các cấp trong Quân đội và Cơ quan điều tra trong lực lượng Công an nhân dân

Trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình theo quy địnhcủa pháp luật, mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra hình sự quân đội cấp trênvới Cơ quan điều tra hình sự cấp dưới là quan hệ chỉ đạo và chịu sự chỉ đạo

về nghiệp vụ Cơ quan điều tra hình sự cấp trên có quyền rút vụ án thuộcthẩm quyền của Cơ quan điều tra hình sự cấp dưới lên để điều tra nếu xétthấy cần thiết

Mối quan hệ giữa các cơ quan điều tra hình sự quân đội trong ngành làquan hệ phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ, hỗ trợ và tạo mọi điều kiện để hoànthành nhiệm vụ

Quan hệ giữa Cơ quan điều tra hình sự quân đội với các cơ quan chứcnăng khác cùng cấp khác là quan hệ hiệp đồng để cùng thực hiện nhiệm vụcủa đơn vị

Quan hệ giữa Cơ quan điều tra hình sự quân đội với Cơ quan điều trathuộc lực lượng Công an nhân dân là quan hệ hỗ trợ, hiệp đồng để giải quyếtcác vụ việc có liên quan xảy ra trong và ngoài quân đội theo chức năng,nhiệm vụ, quyền hạn được pháp luật quy định

Chương 2 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH PHÁT TRIỂN, THỰC TRẠNG

VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ QUAN ĐIỀU TRA

Ngay từ khi mới ra đời, mọi hoạt động của Cơ quan Điều tra hình sựQuân đội luôn bám sát nhiệm vụ chính trị của quân đội Lịch sử hoạt độngcủa ngành luôn gắn liền với lịch sử xây dựng, chiến đấu và chiến thắng củaquân đội ta, gắn liền với lịch sử kháng chiến, kiến quốc của dân tộc Có thểkhẳng định, ở đâu có hoạt động của quân đội ta ở đó có công tác điều tra hình

sự Cán bộ, chiến sỹ làm công tác điều tra hình sự thường xuyên tham mưucho cấp uỷ và người chỉ huy đấu tranh phòng chống vi phạm, tội phạm, giữnghiêm kỷ luật quân đội, pháp luật Nhà nước, góp phần giữ vững và phát huytruyền thống “Bộ đội Cụ Hồ” Nhằm bảo vệ chính quyền, trừng trị kịp thờinhững phần tử phản cách mạng ngoan cố chống lại nhân dân đồng thời giáodục răn đe những người có hành vi vi phạm chủ trương chính sách của Chínhphủ, ngày 13 tháng 9 năm 1945 Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam

dân chủ cộng hoà ra Sắc lệnh số 13C/SL thành lập các Toà án quân sự trongphạm vi cả nước.

Như vậy, Sắc lệnh thành lập các Toà án quân sự là một trong những sắclệnh đầu tiên của Chính phủ lâm thời nước Việt Nam dân chủ cộng hoà và làcăn cứ pháp lý cho việc tổ chức cũng như hoạt động của các cơ quan phápluật của chính quyền dân chủ nhân dân Trước đó, việc xử lý những người viphạm các quy định của Chính phủ lâm thời được giao cho các lực lượng giảiphóng quân căn cứ vào quân luật xét xử, thì nay việc xử lý những người viphạm pháp luật đã có một cơ quan của Chính phủ giải quyết

Trong thời gian này, việc xét xử các vụ án hình sự là công việc hết sứcphức tạp của chính quyền mới Chính vì vậy khi thành lập các Toà án quân

sự, Chính phủ đã lựa chọn những cán bộ là những người có bản lĩnh chính trịvững vàng, có uy tín trong quân đội và nhân dân, bảo đảm cho việc điều traxét xử khách quan, thận trọng, chính xác, nghiêm minh nhằm trừng trị bọnphạm tội và răn đe các đối tượng có âm mưu, chuẩn bị thực hiện các hành vi

vi phạm pháp luật khác

Trong giai đoạn này, tổ chức, hoạt động của lực lượng Công an Quânpháp về con người cũng như phương tiện vật chất còn rất khó khăn nhưngcông tác điều tra, xét xử đã có tác dụng rất to lớn, trừng trị nghiêm khắc vàkịp thời những phần tử phản cách mạng, bảo vệ chính quyền và các quyềncông dân, xây dựng lòng tin của nhân dân đối với chính quyền mới

Những ngày đầu mới thành lập, Công an Quân pháp chưa được tổ chứcthành hệ thống hoàn chỉnh từ trên xuống dưới Phụ trách Công an Quân pháp

là uỷ viên Chính phủ và dự thẩm các toà án binh Uỷ viên Công an Quân pháp

là các cấp chỉ huy quân đội quốc gia từ đại đội trưởng trở lên Công an viênQuân pháp là những quân nhân thuộc quyền chỉ huy của Phụ trách hay Uỷviên Công an Quân pháp và được những người này giao cho làm công việccông an quân pháp Song, công tác điều tra, đấu tranh phòng chống những

hành vi vi phạm kỷ luật quân đội, pháp luật Nhà nước đã được tiến hành với ýthức trách nhiệm cao, đúng đường lối quan điểm của Đảng và tư tưởng chỉđạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng quân đội cách mạng Để ngănchặn một số loại tội phạm nguy hiểm mới nảy sinh và phát triển, ngày 15tháng 1 năm 1946 Chính phủ ra Sắc lệnh số 07/SL bổ sung thêm thẩm quyềncủa các Toà án quân sự xét xử cả những việc bắt cóc, tống tiền, ám sát và cáctội khác.

Để góp phần giữ vững thành quả cách mạng của dân tộc, nhờ công tácđiều tra được tiến hành khá tốt với đầy đủ các chứng cứ, đã giúp cho công táctỏc truy tố, xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật nhiều vụ án mà cácđối tượng phạm tội là bọn phản quốc, phản cách

Qua công tác điều tra công minh, nhanh chóng, nên đã kết luận, chứngminh rõ hành vi phạm tội của nhiều tên đầu sỏ và đưa ra xét xử trước phápluật Sau những thành công đó, các cơ sở cách mạng của ta được củng cố Bàihọc về công tác phòng gian giữ bí mật, sử dụng và quản lý cán bộ được cáccấp bộ Đảng, chính quyền địa phương nghiêm túc kiểm điểm rút kinh nghiệmnâng cao ý thức cảnh giác, kiên quyết đấu tranh làm thất bại âm mưu của địchcài cắm người vào hàng ngũ cách mạng để phá hoại từ trong nội bộ ta

Trong thời gian này Quân pháp cục được thành lập theo Nghị định số 63ngày 19 tháng 8 năm 1947 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, theo đó, Quânpháp cục được tổ chức như sau:

Cơ quan Quân pháp Cục có 3 phòng: Phòng Pháp chế tố tụng, PhòngVăn thư (thường gọi là phòng sự vụ) và Phòng Kiểm tra

1- Phòng Pháp chế tố tụng có hai Ban

- Ban điều tra

- Ban nghiên cứu

2 Phòng Sự vụ (hay phòng Văn thư) có 3 ban

- Ban Hành chính