VẬN DỤNG PHONG CÁCH làm VIỆC hồ CHÍ MINH vào xây DỰNG PHONG CÁCH làm VIỆC CHO đội NGŨ cán bộ luan van dong quyen

Phongcách Hồ Chí Minh, đặc biệt là phong cách làm việc của Người đã trở thànhtấm gương mẫu mực cho cán bộ, đảng viên và nhân dân học tập, noi theo.. Trong quyển sách này, tập thể tác giả

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thế giới khâm phục và tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh là “Anh hùnggiải phóng dân tộc”, danh nhân văn hoá kiệt xuất, đồng thời ca ngợi Người làmột nhà lãnh đạo, nhà tổ chức thiên tài với phong cách làm việc nghiêm túc,khoa học, hiệu quả nhưng cũng rất đổi gần gũi, gắn bó và chan hòa với nhândân Phong cách Hồ Chí Minh thể hiện tư tưởng, đạo đức, lối sống, nhâncách, phương pháp của một lãnh tụ vĩ đại của dân tộc và thế giới Phongcách Hồ Chí Minh, đặc biệt là phong cách làm việc của Người đã trở thànhtấm gương mẫu mực cho cán bộ, đảng viên và nhân dân học tập, noi theo

Trên cơ sở nhận thức về vai trò, vị trí quan trọng của người cán bộtrong sự nghiệp cách mạng, Đảng ta yêu cầu cán bộ phải là người vừa cóphẩm chất đạo đức cách mạng, vừa phải có năng lực chuyên môn mới đápứng được yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng Để đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của cáchmạng, việc học tập, rèn luyện để hình thành phong cách làm việc của mỗingười cán bộ là một vấn đề quan trọng Bởi phong cách làm việc thể hiệnphẩm chất và năng lực của người cán bộ cách mạng, đồng thời, như Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã nói: “mỗi cán bộ, đảng viên làm việc đúng hơn, khéo hơn, thìthành tích của Đảng còn to tát hơn nữa” [49, tr.272] Có nghĩa là, người cán

bộ có phong cách làm việc đúng, thì đạt được hiệu quả công tác lớn hơn Vấn

đề càng có ý nghĩa khi Đảng và Nhà nước ta đặt ra nhiệm vụ là tập trung mọilực lượng, tranh thủ mọi thời cơ, vượt qua thách thức, đẩy mạnh công cuộccông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiềuthành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh chung là hộinhập quốc tế và khu vực trên tất cả các lĩnh vực Để hoàn thành những mụctiêu, nhiệm vụ đó, việc tổ chức học tập phong cách làm việc của Hồ Chí Minhcho cán bộ, đảng viên, nhất là xây dựng phong cách làm việc cho đội ngũ cán

bộ chủ chốt cấp cơ sở là vấn đề đặc biệt quan trọng cả trước mắt và lâu dài

Trong thời gian qua, phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ chủ chốtcấp cơ sở ở tinh Cà Mau đã có sự chuyển biến tích cực, trở thành một trongnhững động lực tạo ra sự phát triển của địa phương cũng như góp phần vàonâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở

Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của công cuộc đổi mới vàthực hiện nhiệm vụ công tác của cấp ủy, chính quyền địa phương trong tỉnhthì phong cách làm việc của đội ngũ này còn bộc lộ nhiều hạn chế Một số cán

bộ chưa nhận thức được ý nghĩa sâu sắc của việc thực hiện dân chủ nên chưatạo ra sự chuyển biến trong phong cách làm việc theo phương pháp dân chủ,công khai, còn biểu hiện dân chủ hình thức, chưa tạo sự dân chủ thực chất.Một bộ phận cán bộ chủ chốt cấp cơ sở có cách làm việc quan liêu, không sâusát, gần gũi với nhân dân, gây nhũng nhiễu, phiền hà cho nhân dân Từ đó,dẫn đến không chỉ hiệu quả công việc không cao mà còn làm suy giảm lòngtin của nhân dân đối với cán bộ, đảng viên và chính quyền

Để góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, xâydựng phong cách làm việc cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh CàMau thật sự dân chủ, quần chúng, khoa học, nhằm không ngừng nâng cao đờisống của nhân dân, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương nói

riêng, cả nước nói chung, vì vậy, chúng tôi chọn chủ đề nghiên cứu: “Xây dựng phong cách làm việc cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Cà Mau trong giai đoạn hiện nay theo tư tưởng, tấm gương Hồ Chí Minh”, làm

đề tài luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học Hy vọng kết quả nghiêncứu của đề tài sẽ cung cấp thêm về mặt lý luận và thực tiễn cho việc xây dựngphong cách làm việc của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Cà Mau

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Những năm gần đây đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu vềphong cách Hồ Chí Minh nói chung, phong cách làm việc của Người nói riêng

* Về sách có các công trình sau

- Đặng Xuân Kỳ (1997), Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

Đây là một trong số ít tài liệu nghiên cứu một cách khái quát, hệ thống

về phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh Tác giả đã trình bày khái niệm,nội dung của phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh, đi từ khái niệm đến

hệ thống phương pháp và phong cách của Người, cũng như khẳng định mốiquan hệ giữa phong cách Hồ Chí Minh với phong cách của người cộng sảnchân chính

- Trần Đình Quảng - Nguyễn Quốc Bảo (1997), Phong cách làm việc Lêninít - phong cách Hồ Chí Minh với cán bộ công đoàn, Nxb Lao động, Hà Nội.

Nội dung quyển sách gồm ba phần

Phần thứ nhất: Phong cách làm việc Lêninit

Phần thứ hai: Hồ Chí Minh - tấm gương sáng ngời về phong cách làm việc.Phần thứ ba: Đổi mới phong cách làm việc, một yêu cầu thiết yếu hiệnnay trong hoạt động của các tổ chức Đảng, Nhà nước, công đoàn và các đoànthể quần chúng

- Ban Tổ chức - cán bộ Chính phủ (1998), Đạo đức, phong cách, lề lối làm việc của cán bộ, công chức theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị

quốc gia, Hà Nội

Quyển sách được hình thành trên cơ sở các bài tham luận Hội thảokhoa học nhân kỷ niệm 50 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh viết tác phẩm Sửa đổilối làm việc Quyển sách đã làm rõ tiêu chuẩn, nội dung, yêu cầu học tập, rènluyện đạo đức, phong cách, lề lối làm việc của cán bộ, công chức hiện nay,đáp ứng nhiệm vụ cải cách hành chính đang đặt ra trong giai đoạn hiện nay

- Trần Văn Phòng (2001), Học tập phong cách tư duy Hồ Chí Minh,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

Quyển sách là kết quả nghiên cứu của đề tài khoa học “Phong cách tư duy Hồ Chí Minh với việc xây dựng phong cách tư duy cho cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay” Quyển sách gồm hai phần: phần 1, tác giả trình

bày bản chất, đặc trưng của phong cách tư duy Hồ Chí Minh; phần thứ hai,tác giả đề cập đến việc xây dựng phong cách tư duy cho cán bộ lãnh đạo,quản lý theo phong cách tư duy Hồ Chí Minh

- Ngô Kim Ngân - Lâm Quốc Tuấn (2010), Phong cách làm việc của người bí thư huyện ủy hiện nay - Qua khảo sát vùng đồng bằng Sông Hồng,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

Đây kết quả nghiên cứu của đề tài khoa học của Học viện Chính trị Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, do Học viện Xây dựng Đảng chủ trì.Quyển sách đã trình bày về: Hệ thống chính trị cấp huyện ở đồng bằng SôngHồng và vai trò của người bí thư huyện ủy; quan niệm và tiêu chí đánh giáphong cách làm việc của người bí thư huyện ủy; thực trạng về phong cáchlàm việc của đội ngũ bí thư huyện ủy nước ta hiện nay (qua khảo sát ở đồngbằng Sông Hồng); phương hướng và giải pháp chủ yếu xây dựng phong cáchlàm việc khoa học của người bí thư huyện ủy hiện nay

Nguyễn Thế Thắng (2010), Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng phong cách làm việc của cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

Trong quyển sách này, tập thể tác giả đề cập đến hai nội dung cơ bản:

Một là, tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách làm việc của cán bộ lãnh

đạo, quản lý

Hai là, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng phong cách làm

việc của cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay

- Nguyễn Thị Thanh Dung (2010), Phong cách tư duy Hồ Chí Minh với việc xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội

Trong quyển sách, tác giả đã khái quát chung về phong cách tư duy;phong cách tư duy Hồ Chí Minh; thực trạng phong cách tư duy của đội ngũcán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay; một số giải pháp nâng cao phongcách tư duy của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay theophong cách tư duy Hồ Chí Minh.

* Về luận văn, luận án có các công trình sau

- Lê Thị Hương Lan (2006), Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cán

bộ vào việc đổi mới phương pháp lãnh đạo và phong cách công tác của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Hưng Yên hiện nay, Luận văn thạc sĩ

* Về báo và tạp chí có các bài sau

- Bá Ngọc (2003), “Học tập phong cách Hồ Chí Minh”, Báo Nhân dân cuối tuần, (20).

- Trần Phú Mừng (2005), “Rèn luyện phong cách sâu sát quần chúng

theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, Tạp chí Xây dựng Đảng, (7).

- Nguyễn Phú Trọng (2006), “Tư tưởng, đạo đức và tác phong củaChủ tịch Hồ Chí Minh mãi mãi soi đường dẫn dắt sự nghiệp của Đảng ta,

nhân dân ta”, Báo Hà Nội mới, thứ 6, 19/5.

- Bùi Tiến Dũng (2010), “Học tập và làm theo đạo đức Hồ Chí Minh

về tác phong, phương pháp lãnh đạo của người cán bộ trong giai đoạn mới”,

- Bùi Đình Phong (2013), “Xây dựng phong cách làm việc cho cán bộ,

đảng viên hiện nay theo tấm gương Hồ Chí Minh”, Đặc san Hồ Chí Minh học, (2).

Các công trình nghiên cứu trên đã đi sâu phân tích phong cách Hồ ChíMinh dưới nhiều góc độ khác nhau như: về xây dựng phong cách, phong cách

tư duy, phong cách làm việc song có thể nói chưa có công trình khoa họcnào đi sâu nghiên cứu, vận dụng phong cách làm việc Hồ Chí Minh vào xâydựng phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở địa bàntỉnh Cà Mau Vì vậy, trên cơ sở kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu đãđược công bố, tác giả hy vọng sẽ góp phần làm sáng tỏ thêm phong cách HồChí Minh nói chung và phong cách làm việc của Người nói riêng

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

3.1 Mục đích

Trên cơ sở làm rõ một số nội dung cơ bản trong phong cách làm việc

Hồ Chí Minh, thực trạng phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ chủ chốtcấp cơ sở ở tỉnh Cà Mau, vận dụng đề ra phương hướng, giải pháp nhằm xâydựng phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh CàMau hiện nay

3.2 Nhiệm vụ

Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, đề tài có nhiệm vụ làm rõ:

- Nghiên cứu nội hàm phong cách làm việc của Hồ Chí Minh

- Khảo sát, đánh giá thực trạng phong cách làm việc của đội ngũ cán

bộ chủ chốt cấp cơ sở trên địa bàn tỉnh Cà Mau từ năm 2005 đến nay, (ưuđiểm, khuyết điểm và nguyên nhân)

- Đề xuất phương hướng và giải pháp đổi mới phong cách làm việccủa đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Cà Mau hiện nay theo phongcách làm việc Hồ Chí Minh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Phong cách làm việc Hồ Chí Minh và khảo sát thực trạng phong cách

làm việc của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Cà Mau trong thời gianqua; đề xuất phương hướng, giải pháp

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phong cách Hồ Chí Minh là vấn đề rộng, nên luận văn chỉ tập trungnghiên cứu một số nội dung về tư tưởng chỉ đạo, về phong cách làm việc củaNgười; đánh giá thực trạng từ năm 2005 đến nay, đề ra phương hướng và giảipháp nhằm đổi mới phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp lịch sử lịch sử lôgíc, phân tích tổng hợp, quy nạp diễn dịch, phương pháp thống kê, phương pháp điều tra xã hội học, phươngpháp tổng hợp, liên ngành

-6 Những đóng góp về khoa học của luận văn

- Góp phần làm rõ thêm về phong cách làm việc Hồ Chí Minh

- Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp

cơ sở ở Cà Mau, đề xuất những giải pháp nhằm góp phần đổi mới phong cáchlàm việc cho đội ngũ này sở trên địa bàn tỉnh Cà Mau

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu,giảng dạy, học tập và tuyên truyền tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

- Cung cấp những luận chứng về cơ sở khoa học và thực tiễn cho cáccấp ủy Đảng và Chính quyền trên địa bàn tỉnh xây dựng phong cách làm việccho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Cà Mau trong thời kỳ đẩy mạnhcông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,nội dung luận văn gồm 2 chương, 6 tiết

Chương 1 PHONG CÁCH LÀM VIỆC HỒ CHÍ MINH

Theo tinh thần đó, G Búypphông, nhà văn và nhà tự nhiên học ngườiPháp, khi được công nhận vào Viện Hàn lâm Pháp năm 1753, đã nêu ra mộtluận điểm nổi tiếng: viết tốt cũng có nghĩa là suy nghĩ tốt, cảm nhận tốt và thểhiện tốt, là đồng thời có cả trí tuệ, tâm hồn và thị hiếu Những tác phẩmđược viết tốt là những cái duy nhất sẽ còn lại với hậu thế Số lượng nhữngkiến thức, tính độc đáo của các sự kiện, sự mới mẻ của những khám phá cũngkhông phải là những bảo đảm chắc chắn cho sự bất tử Tất cả những thứ đóđều ở ngoài con người, còn phong cách chính là con người Phong cáchkhông thể bị tước đoạt, chuyển nhượng, cũng không thể bị phai nhạt

Như vậy, G Búypphông rất coi trọng phong cách, ông coi phong cách

là yếu tố vững chắc làm nên sự bất tử của một tác phẩm nghệ thuật, của mộtnghệ sĩ lớn Phong cách chính là chính là con người, điều này có phần đúngbởi vì khi xem xét những giá trị nghệ thuật của người nghệ sĩ, trong đó khôngphải chỉ chứa đựng tài năng nghệ thuật, mà còn cả trí tuệ, tư tưởng và tâm hồncủa người nghệ sĩ Bản chất con người là tổng hòa của tất cả các quan hệ xã

hội, do đó, phong cách của một người phải được xem xét trên tất cả các lĩnhvực hoạt động xã hội rất đa dạng mà người đó tham gia Chủ tịch Hồ ChíMinh thường nói: muốn đánh giá đúng một con người không phải chỉ căn cứvào người đó nói và viết như thế nào, mà quan trọng là phải xem người đólàm như thế nào Không phải chỉ trong quan hệ với một người, một việc màvới nhiều người, nhiều việc khác nhau, cả trong quá khứ và hiện tại Đó là lẽphải thông thường không ai có thể bác bỏ được.

Vì vậy, phong cách còn được hiểu theo nghĩa rộng, tức là lề lối, cungcách, cách thức, phong thái, phong độ và phẩm cách đã trở thành nền nếp ổnđịnh của một người hoặc của một lớp người, được thể hiện trong tất cả cácmặt hoạt động như lao động, học tập, sinh hoạt, ứng xử, diễn đạt (nói vàviết) tạo nên những giá trị, những nét riêng biệt của chủ thể đó [36, tr.130]

Với cách hiểu như trên, chúng ta có thể nói đến phong cách của bất cứmột người nào, từ một người bình thường đến một lãnh tụ, một vĩ nhân, cũngnhư phong cách quân nhân, phong cách lãnh đạo của Đảng

Còn theo Đại từ điển Tiếng Việt: “Phong cách là vẻ riêng trong lốisống, làm việc của một người hay một hạng người nào đó” [91, tr.1261]

Trong những định nghĩa phong cách nêu trên, theo tác giả, định nghĩaphong cách trong quyển sách Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh doGiáo sư Đặng Xuân Kỳ làm chủ biên có nội hàm tương đối đầy đủ và nên dựavào đó để bàn về phong cách làm việc của cán bộ, trong đó có phong cách củacán bộ chủ chốt cấp cơ sở theo tư tưởng, tấm gương Hồ Chí Minh

Giữa tác phong và phong cách có mối quan hệ mật thiết với nhau, nếuhiểu tác phong là phong cách làm việc, phong cách công tác thì tác phong làmột bộ phận của phong cách Đó là một bộ phận rất quan trọng nhưng khôngphải là duy nhất, bởi vì, ngoài phong cách làm việc, thì phong cách còn baohàm nhiều lĩnh vực khác như tư duy, diễn đạt, ứng xử

Phong cách của người cách mạng, người cán bộ đảng viên còn có mốiquan hệ mật thiết với tư tưởng, đường lối và phương pháp cách mạng Nếu tư

tưởng, đường lối có tính quyết định nhất, thì phương pháp là những cách thức

có tính nguyên tắc để đưa đường lối vào cuộc sống Nhưng phương pháp dù

là chung hay riêng, chỉ được thực hiện thông qua hoạt động cụ thể của nhữngcon người cụ thể với những trình độ, khí chất và phong cách khác nhau.Trong tiến trình cách mạng, kết quả thực hiện đường lối, phương pháp cáchmạng của mỗi cán bộ, đảng viên đều không giống nhau Điều này phụ thuộcvào phong cách của mỗi người Xuất phát từ tư tưởng, đường lối cách mạng

để đề ra những yêu cầu về phong cách, nhưng từng người phải phấn đấuthường xuyên mới có thể dần dần xây dựng được cho mình phong cách đúngđắn, thực sự cách mạng và khoa học

Phong cách cũng có liên quan chặt chẽ với đạo đức, đạo đức càngtrong sáng và sâu sắc thì phong cách càng phong phú Vì vậy, đạo đức đượcthể hiện thông qua phong cách và qua phong cách có thể đánh giá được đạođức, đánh giá được nhân cách của mỗi con người Do đó, muốn xây dựng chomình một phong cách mới, phong cách mang tính cách mạng và khoa học làcông việc của mỗi người phải phấn đấu bền bỉ suốt đời

Phong cách hình thành và chịu tác động của các điều kiện tự nhiên, môitrường, tình hình chính trị, văn hóa, xã hội qua các thời kỳ phát triển của lịch

sử Phong cách người Việt Nam không giống phong cách người Trung Hoa vàkhác với phong cách người Pháp, người Mỹ Ngay cả những người trong mộtquốc gia cũng có thể có phong cách khác nhau Chính vì vậy, phong cách có đặcđiểm là gắn với truyền thống, tập quán, thói quen và do hoàn cảnh sống của mỗingười quy định Nếu những truyền thống tốt đẹp có sức sống bền vững đi vàophong cách, thì những tập quán, thói quen xấu thường có sức ỳ rất lớn, cản trởviệc xây dựng phong cách mới Con người có thể tiếp thu những truyền thốngtốt, tập quán đẹp và khắc phục những thói quen xấu ở những mức độ như thếnào hoàn toàn phụ thuộc vào trình độ và khí chất của người đó Cùng một hoàn

cảnh sống như nhau nhưng ở từng người có phong cách hoàn toàn không giốngnhau

Việc xây dựng phong cách mới mang tính cách mạng và khoa họcphải có sự kết hợp giữa nhận thức lý tính với việc phát huy những truyềnthống tốt đẹp và khắc phục những tập quán, thói quen xấu mà con ngườithường mắc phải trong những hoạt động hàng ngày

Phong cách còn có đặc điểm nữa là mang dấu ấn cá nhân rất rõ Một nếpsống giản dị - đó chính là phong cách sinh hoạt; còn khiêm tốn lại là một phẩmchất đạo đức của một người tự biểu hiện mình trong quan hệ với người khác

Phong cách Hồ Chí Minh: là lề lối, cung cách, cách thức, phong thái,

phong độ và phẩm cách của Hồ Chí Minh, trở thành những phẩm chất ổnđịnh, được thể hiện thông qua các hoạt động giao tiếp, ứng xử, và tạo nênnhững giá trị mang đậm dấu ấn của Người

Giữa tư tưởng, phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh có mối quan

hệ mật thiết và thống nhất biện chứng với nhau

Nghiên cứu phong cách Hồ Chí Minh là nghiên cứu theo nghĩa rộngcủa khái niệm phong cách Việc xác định phong cách Hồ Chí Minh xuất phát

từ những hoạt động hết sức đa dạng và phong phú của Người Đó là phongcách của một con người với nhân cách siêu việt, cái tâm trong sáng, cái đứccao đẹp, cái trí minh mẫn, cái hành mực thước, phong cách của một lãnh tụ,một vĩ nhân, một chiến sĩ cộng sản chân chính Đó còn là phong cách củangười anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất

Phong cách Hồ Chí Minh không phải để cho người đời ca ngợi, sùngbái mà là tấm gương để mọi người noi theo, học tập Không phải chỉ ngườiViệt Nam, từ lao động chân tay đến lao động trí óc, từ già đến trẻ, từ miềnngược tới miền xuôi, từ người tu hành đến các chính khách, thương gia đềutìm thấy ở Hồ Chí Minh phong cách của chính mình, mà cả người nước ngoài

ở phương Đông hay phương Tây cũng cảm thấy gần gũi, không xa lạ vớiphong cách Hồ Chí Minh

Điều này đã được nhà thơ Xôviết Ôxíp Manđenxtan phát hiện từ năm1923: qua Nguyễn Ái Quốc, mọi người có thể hiểu được dân tộc Việt Nam là

một dân tộc rất lịch thiệp và độ lượng, rất ghét những gì thái quá.Dáng dấp của con người đang ngồi trước mặt tôi đây, Nguyễn ÁiQuốc, cũng đang toả ra một cái gì thật lịch thiệp và tế nhị TừNguyễn Ái Quốc đã toả ra một thứ văn hoá, không phải văn hoá Âuchâu, mà có lẽ là một nền văn hoá tương lai [44, tr.462]

Tóm lại, Phong cách Hồ Chí Minh Minh là một bộ phận quan trọngtrong toàn bộ di sản vô giá mà Người để lại cho dân tộc ta Là một hệ thống,một chỉnh thể, gắn bó chặt chẽ với nhau, phát triển theo lôgích đi từ suy nghĩ(phong cách tư duy) đến nói, viết (phong cách diễn đạt) và biểu hiện quaphong cách làm việc, phong cách ứng xử và phong cách sinh hoạt hàng ngày

Phong cách làm việc: là tổng hợp những phương pháp, biện pháp,

cách thức để chủ thể thực hiện nhiệm vụ được giao

Phong cách làm việc được đề cập đến ở đây chính là phong cách củangười cán bộ Phong cách làm việc giữ vai trò quan trọng trong tất cả cáckhâu hoạt động và thực thi nhiệm vụ của người cán bộ Nó được quy định bởichức năng, nhiệm vụ, phẩm chất, tri thức và điều kiện hoạt động của ngườicán bộ Với ý nghĩa đó, phương pháp, cách thức làm việc là bộ phận cấuthành trong phong cách làm việc của cán bộ

Phong cách làm việc Hồ Chí Minh: là tổng hợp những phương pháp,

biện pháp, cách thức mà Người sử dụng để thực hiện nhiệm vụ của mình

Hồ Chí Minh thường xuyên quan tâm đến phong cách làm việc củacán bộ, đảng viên Về mặt này, Người đã để lại cho chúng ta nhiều giáo huấnrất sâu sắc, đặc biệt trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc, một trong những tácphẩm quan trọng của Người sau Cách mạng Tháng Tám

Mỗi người đều có phong cách làm việc riêng của mình Đối với cán bộ,đảng viên, đó là phong cách công tác, phong cách lãnh đạo “Sửa đổi lối làm

việc”, theo tinh thần Hồ Chí Minh là sửa đổi những gì sai trái, không đúng,không tốt đã có trong phong cách công tác và lãnh đạo của cán bộ, đảng viên.

Nghiên cứu phong cách làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh cần phải

đi sâu vào những việc làm cụ thể của Người, vì có nhiều điều Người làmnhưng không nói hoặc nói rất ít Phải đi vào chỗ ít nói hoặc không nói ấy mới

có thể hiểu sâu hơn phong cách làm việc Hồ Chí Minh

Trong đời sống xã hội, theo cách hiểu thông thường, cán bộ được coi

là tất cả những người thoát ly, làm việc trong bộ máy chính quyền, đảng, đoànthể, quân đội [75, tr.18]

Trong Đại từ điển Tiếng Việt, khái niệm cán bộ được định nghĩa là:Người làm việc trong cơ quan nhà nước

Người giữ chức vụ, phân biệt với người bình thường, không giữ chức

vụ, trong các cơ quan, tổ chức nhà nước [91, tr.185]

Từ những khái niệm trên, có thể đưa ra quan niệm sau: Cán bộ lànhững người làm công tác có nghiệp vụ chuyên môn trong các cơ quan của hệthống chính trị

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ chíMinh rất coi trọng vấn đề cán bộ và công tác cán bộ Người coi vấn đề cán bộ

là một trong những vấn đề then chốt quyết định đến sự thành bại của cáchmạng Hồ Chí Minh khẳng định: Cán bộ là gốc của mọi công việc, và

Cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy Nếu dây chuyền không tốt,không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy toàn bộ máy cũng tê liệt.Cán bộ là người đem chính sách của chính phủ, của Đoàn thể thihành trong nhân dân, nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng khôngthể thực hiện được [58, tr.54]

Do đó, Người yêu cầu mỗi cán bộ phải luôn tự rèn luyện, phải luôngiữ được tư cách của người cán bộ cách mạng Trước hết, theo Hồ Chí Minhngười cán bộ cách mạng phải là người luôn giữ chủ nghĩa cho vững, ít hammuốn về vật chất, ngày đêm nghĩ đến sự nghiệp cách mạng, sẵn sàng hy sinhtất cả vì sự nghiệp giải phóng dân tộc và nhân loại Đó là những con ngườibiết phân biệt giữa “thiện” và “ác”, “chính” và “tà”, Chủ tịch Hồ Chí Minhyêu cầu những người cán bộ khi đã tự nguyện đi làm “công bộc” của dân thìtrước hết phải thực hiện nghiêm túc bốn đức cách mạng “cần, kiệm, liêm,chính, chí công vô tư”, một lòng vì nước, vì dân

Cán bộ chủ chốt: là những người lãnh đạo đứng đầu trong các cơ quan, tổ

chức, có tác dụng làm nòng cốt chi phối hoạt động của cơ quan, tổ chức đó

Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

Cho đến nay vẫn có nhiều ý kiến khác nhau về các chức danh cán bộchủ chốt cấp cơ sở, có các ý kiến như:

Ý kiến thứ nhất, bao gồm có vài chức danh trong hệ thống chính trị ở

cơ sở, đó là Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Chủ nhiệm Hợp tác

xã và trưởng thôn (trưởng ấp) [31, tr.37]

Ý kiến thứ hai, là Bí thư và phó bí thư thường trực Đảng ủy, Chủtịch Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Hội đồng nhân dân và Chủ tịch Hội Nôngdân xã [67, tr.141]

Ngoài ra, một số ý kiến khác lại cho rằng, ngoài các chức danh trên,còn một số chức danh khác như: Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc, Chủ tịch HộiCựu chiến binh, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ, Bí thư Đoàn Thanh niên…

Thực tiễn cho thấy, việc xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

là xây dựng cả đội ngũ cấp trưởng của tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận

Tổ quốc và các đoàn thể quần chúng Bởi vì mỗi tổ chức đều có vị trí, vai trònhất định và có mối quan hệ tác động qua lại với nhau

Như vậy, có thể hiểu: cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là những người lãnh đạo đứng đầu quan trọng nhất trong hệ thống bộ máy ở cấp xã, phường (hoặc tương đương), có vị trí quan trọng, có tác dụng làm nòng cốt chi phối việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhằm thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn mà họ phụ trách.

Theo đó, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở bao gồm: Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bí thư Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội Nông dân, Chủ tịch Hội liên hiệp phụ nữ và Chủ tịch Hội Cựu chiến binh cấp cơ sở.

1.2 NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ PHONG CÁCH LÀM VIỆC HỒ CHÍ MINH

1.2.1 Phong cách làm việc quần chúng

Đây là nội dung quan trọng hàng đầu trong phong cách làm việc của

Hồ Chí Minh Phong cách quần chúng trong tư tưởng Hồ Chí Minh được thểhiện qua những hành động cụ thể:

- Một là, sâu sát quần chúng, chú ý tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng của

quần chúng, quan tâm đến mọi mặt đời sống của quần chúng

- Hai là, tin yêu và tôn trọng con người, chú ý lắng nghe và giải quyết

những kiến nghị chính đáng của quần chúng, sẵn sàng tiếp thu phê bình củaquần chúng và sửa chữa khuyết điểm của mình

- Ba là, giáo dục, lãnh đạo quần chúng, đồng thời không ngừng học

hỏi quần chúng, tôn trọng quyền làm chủ của quần chúng

- Bốn là, tự mình phải mực thước để xứng đáng với sự tin cậy của

quần chúng nhân dân

Phong cách quần chúng của Hồ Chí Minh bắt nguồn từ sự thấm nhuầnquan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin cũng như truyền thống của dân tộc Bởi

vì, quần chúng là người sáng tạo ra lịch sử, cách mạng là sự nghiệp của quầnchúng Trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước, ông cha ta đã từngtổng kết về sức mạnh của nhân dân và sự đoàn kết dân tộc: “Đẩy thuyền làdân, lật thuyền cũng là dân”, “vua tôi đồng lòng, anh em hòa thuận, nước nhàchung sức thì giặc phải thua”… điều đó có nghĩa là ý chí của dân chúng làbức tường thành giữ nước chắc chắn nhất

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng cũng như trong cuộc sốngthường ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhìn thấy sức mạnh và sự sáng tạo

to lớn của nhân dân, do đó, Người yêu cầu cán bộ, đảng viên phải đi đúngđường lối của quần chúng Người cho rằng “Trong bầu trời không gì quýbằng nhân dân Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết củanhân dân” [53, tr.453] và:

“Nước lấy dân làm gốc…

Gốc có vững cây mới bền, Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân” [48, tr.502]

Vì vậy, Người luôn chăm lo tăng cường mối liên hệ với quần chúngnhân dân và coi đó là nguồn sức mạnh tạo nên mọi thắng lợi của sự nghiệpcách mạng

Với nhân dân, đời sống là rất quan trọng, bởi vì dân lấy cái ăn làmtrời Do đó, Người luôn căn dặn mỗi cán bộ, đảng viên phải luôn luôn quantâm đến đời sống của nhân dân Người cho rằng nếu đất nước được độc lập

mà nhân dân không được hưởng hạnh phúc, tự do thì sự độc lập ấy chẳng cónghĩa lý gì Là công bộc, là đày tớ của dân thì Đảng, Chính phủ và mỗi cán bộphải chăm lo đời sống của nhân dân Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945thành công, tại phiên họp đầu tiên của Ủy ban Nghiên cứu kế hoạch kiếnquốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ mục tiêu của nước ta là phải làm saocho nhân dân có ăn, làm cho dân có mặc, làm cho dân có chỗ ở và làm cho

dân được học hành Đây chính là những nhu cầu thiết yếu nhất của nhân dântrong cuộc sống thường ngày mà Đảng và Nhà nước phải lo cho nhân dân.

Người nói: “Chúng ta đã hy sinh phấn đấu để giành độc lập Chúng ta

đã tranh được rồi

Chúng ta tranh được tự do, độc lập rồi mà dân cứ chết đói, chết rét, thì

tự do, độc lập cũng không làm gì Dân chỉ biết rõ giá trị của tự do, của độc lậpkhi mà dân được ăn no, mặc đủ” [47, tr.175]

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nêu một tấm gương mẫu mực về phongcách làm việc sâu sát, thận trọng, nắm sát tình hình quần chúng Vì thế, HồChí Minh thường yêu cầu cán bộ, đảng viên phải từ nơi quần chúng mà ra vàphải trở lại nơi quần chúng mà phục vụ

Người đã nhiều lần phê phán tệ xa rời quần chúng, lên mặt “quancách mạng”, “quan nhân dân”, không thấy mình là người đày tớ, người họctrò của nhân dân Những thói mệnh lệnh, cửa quyền đối với quần chúng,không chú ý lắng nghe ý kiến phê bình, những kiến nghị của quần chúng, bỏmặt không xem xét những yêu cầu, khiếu nại của quần chúng là hoàn toàn xa

lạ với quan điểm và phong cách quần chúng của Người

Hồ Chí Minh nêu lên một quan điểm rất rõ: “Trước mặt quần chúng,không phải ta cứ viết lên trán chữ “cộng sản” mà ta được họ yêu mến

Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức” [49, tr.16]

và phải yêu dân, kính dân thì dân mới dành sự yêu kính cho mình Điều này

có ý nghĩa rất quan trọng đối với cán bộ, đảng viên Làm cho dân kính, dânyêu, dân tin, dân phục là vấn đề thuộc về lòng người Ỷ vào quyền lực chỉ cóthể làm cho người ta sợ, ngại, xa lánh và khinh ghét, chứ không thể dànhđược sự tin yêu, kính phục của người khác Xưa nay, người cán bộ sáng suốt,tài giỏi đều biết lặn lội, sâu sát, thận trọng, tỉ mỉ trong hoạt động thực tiễn và

nó trở thành phong cách làm việc khoa học và đạo đức của người cán bộ Vìthế, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắc nhở cán bộ: chẳng những phải lãnh đạo quần

chúng, mà lại phải học hỏi quần chúng Nghĩa là, người cán bộ không đượckiêu ngạo, mà nên thấu hiểu, giữ mối liên hệ bền chặt với quần chúng, biếthọc hỏi quần chúng, lắng nghe ý kiến của quần chúng Kinh nghiệm cho thấy,bệnh mị dân không kém nguy hiểm so với bệnh quan liêu, xa rời quần chúng.Chứng bệnh mị dân là bạn đường của những kẻ xấu lợi dụng, xuyên tạc, kíchđộng, chia rẻ cán bộ và nhân dân, hòng hạ uy tín của Đảng và Nhà nước ta.Không được mị dân, mà phải lãnh đạo dân Lãnh đạo dân phải ra được nhữngquyết định đúng, tổ chức, thực hiện và kiểm tra cho có hiệu quả Yêu cầu đóđòi hỏi cán bộ phải sâu sát cơ sở, phải thận trọng, tỉ mỉ, phải nắm chắc yêucầu, nguyện vọng của nhân dân Có như vậy mới có được chủ trương, biệnpháp đúng đắn và sát hợp với thực tiễn của dân Về điểm này, Chủ tịch HồChí Minh đã có chỉ dẫn rất cụ thể:

1 Phải quyết định mọi vấn đề một cách cho đúng Mà muốn thế thìnhất định phải so sánh kinh nghiệm của dân chúng Vì dân chúngchính là những người chịu đựng cái kết quả của sự lãnh đạo của ta

2 Phải tổ chức sự thi hành cho đúng Mà muốn vậy, không có dânchúng giúp sức thì không xong

3 Phải tổ chức sự kiểm soát, mà muốn kiểm soát đúng thì cũng phải

có quần chúng giúp mới được [48, tr.325]

Rõ ràng, theo quan điểm của Hồ Chí Minh, ba khâu trong quy trình lãnhđạo của người cán bộ đều phải hết sức sâu sát, đều phải có nhân dân tham gia

Ngay từ khi còn hoạt động cách mạng bí mật cho đến khi trở thànhChủ tịch nước, Hồ Chí Minh luôn gần gũi với nhân dân vẫn không khác giàThu ở Pác Bó, như ông Ké hồi ở chiến khu Việt Bắc Nhân dân từ già đến trẻ,thuộc mọi tầng lớp, dân tộc, mọi thế hệ đều gọi Chủ tịch Hồ Chí Minh bằnghai tiếng Bác Hồ, ai cũng thấy Người gần gũi với mình như người thân tronggia đình Dù bận rất nhiều việc lớn của Đảng và Nhà nước, nhưng Người vẫnthường xuyên đi thăm các cơ sở, đến các đơn vị vũ trang nhân dân thuộc đủ

các binh chủng, quân chủng, ngay trên bãi tập hay ngoài trận địa Người đã cómặt ở hàng trăm công trường, xí nghiệp, nông trường, hợp tác xã, bệnh viện,trường học, nhà trẻ, lớp mẫu giáo và nhiều nơi ở của công nhân, cán bộ bìnhthường để nắm tình hình và động viên, khuyến khích mọi người cố gắng làmtốt công việc được giao Dấu chân của Người để lại ở nhiều địa phương, từtrung du đến đồng bằng, từ miền núi đến miền duyên hải và các đảo xa rất sâuđậm Theo thống kê chưa thật đầy đủ, chỉ tính trong vòng 10 năm (từ năm

1955 đến năm 1965), không quản tuổi cao, sức yếu, công việc bộn bề nhưngChủ tịch Hồ Chí Minh đã thực hiện khoảng 700 lượt đi thăm các địa phương,đến với nhân dân để thăm hỏi đồng bào chiến sĩ, xem xét tình hình, kiểm tracông việc Tính ra mỗi năm có hơn 60 lượt Người đi xuống cơ sở, mỗi tháng

có khoảng 6 lần Người gặp gỡ quần chúng Đó là một kỷ lục khó ai có thểvượt qua, nhất là đối với một lãnh tụ đã ở tuổi thất thập

Hồ Chí Minh đến với mọi người một cách rất tự nhiên, bình dị Mọinghi thức đối với Người hình như đều trở thành không cần thiết Một hàng ràodanh dự có khi thừa vì Người đã lặng lẽ vào thăm chỗ ở, chỗ ăn, chỗ vệ sinhtrước khi gặp những người phụ trách ở nơi Người đến thăm

Năm 1961, khi về thăm lại Pác Bó, Cao Bằng, thấy tỉnh tổ chức đóntiếp, Người nói: Tôi về thăm nhà mà sao phải đón tôi

Khi đi thăm dân, Người không muốn có nhiều bảo vệ vì nhân dân đãbảo vệ Người Khi đến một cơ sở, Người không muốn tiệc tùng tốn kém theokiểu “khách ba, chúa bảy” để mang tiếng với dân Vì vậy, một bữa cơm nắm ởven đồi hay dưới gốc cây cổ thụ trước khi gặp dân, thăm dân là chuyện thườngtình ở Hồ Chí Minh, điều chưa thấy ở bất cứ một vị Chủ tịch nào khác

Khi gặp gỡ bà con nông dân ngay trên đồng ruộng, Người bỏ dép, sắnquần lội xuống nơi bà con đang cấy, hoặc cũng đạp nước, tát nước như mộtlão nông quen việc đồng án Đi thăm tàu hải quân, Người cầm lái không khác

gì một thủy thủy lão luyện Đến với dạ hội thanh niên, Người đứng vào vị trí

chỉ huy dàn nhạc, bắt nhịp cho hàng ngàn thanh niên cùng hát bài “Kết đoàn”.Những hình ảnh ấy còn lại mãi với thời gian, có ý nghĩa vô cùng sâu sắc.

Phong cách quần chúng rất tự nhiên, bình dị ấy như có sức cuốn hút kì

lạ, làm cho quần chúng đến với Người không chút e ngại, cũng bình dị, tựnhiên như họ vẫn sống hàng ngày Tác phong ấy làm cho lãnh tụ và quầnchúng dễ dàng hòa nhập với nhau trong sự đồng cảm sâu sắc nhất Nhờ vậy,mọi người có thể nói hết những suy nghĩ, trăn trở của mình, còn Người thìlắng nghe để có thể hiểu nhịp đập của cuộc sống xung quanh

Phong cách quần chúng của Hồ Chí Minh còn thể hiện ở chỗ, Ngườiluôn quan tâm đến mọi việc của các ngành, các địa phương, các cơ sở, quacác báo cáo cũng như báo chí hàng ngày của cả Trung ương và địa phương.Đặc biệt, Người thường xuyên chú ý đến những gương người tốt, việc tốttrong các ngành, các giới, các lứa tuổi, các tầng lớp nhân dân để động viên,khen thưởng, qua đó giáo dục mọi người Tập hợp trên 4000 trường hợp đãđược thưởng “Huy hiệu Bác Hồ”, giữa năm 1968, Người đã mời một số cán

bộ đến tìm cách làm và xuất bản loại sách Người tốt, việc tốt Nói về tầm

quan trọng của loại sách này, Người chỉ rõ: “Những chiến công và thành tíchnổi bật, vang dội thì ai cũng có thể thấy được Còn những việc nhỏ, bìnhthường thôi, nhưng ích nước lợi dân, thì hay bị xem thường” [58, tr.663].Theo Người, biển cả phải từ bao nhiêu giọt nước nhỏ thấm vào lòng đất, chảy

về một hướng thì mới thành suối, thành sông, rồi thành biển Thấy biển lớnthì phải tìm về những giọt nước nhỏ Thấy thắng lợi vĩ đại, phải trở về vớinhững con người bình thường, với quần chúng nhân dân

Phong cách quần chúng không chỉ là phong cách cần thiết của cán bộ,đảng viên trong quan hệ với dân, mà còn là phong cách của cấp trên với cấpdưới, của cán bộ lãnh đạo với cán bộ, đảng viên bình thường Đối với ngườilãnh đạo cấp trên, hiểu dân và hiểu cấp dưới đều có tầm quan trọng đặc biệt.Hiểu dân là để hiểu cấp dưới được chính xác hơn; hiểu cấp dưới là để hiểudân được chính xác hơn Càng hiểu dân và hiểu cấp dưới, người lãnh đạo cấp

trên càng hiểu chính mình và càng rút ra được những điều bổ ích để bổ sungcho chủ trương, chính sách đã được đề ra

Tóm lại, phong cách quần chúng của Hồ Chí Minh đã tạo nên mộtniềm tin vững chắc trong lòng đông đảo quần chúng, nhờ đó đã tạo nên một

sự tập hợp, đoàn kết, hướng tất cả lực lượng trong xã hội cùng hướng về mộtmục đích chung là giành độc lập dân tộc và xây dựng thành công chủ nghĩa xãhội ở nước ta

1.2.2 Phong cách làm việc tập thể - dân chủ

Xuất phát từ nguyên tắc tập trung dân chủ của Đảng kiểu mới của giaicấp công nhân, đồng thời xuất phát từ bản tính tốt đẹp vốn có của mình, HồChí Minh thường xuyên có một phong cách làm việc rất tập thể và dân chủ.Gắn bó với tập thể, tôn trọng tập thể, phát huy sức mạnh của tập thể - tinhthần ấy thấm sâu vào suy nghĩ và hành động của Người

Hồ Chí Minh coi dân chủ là một giá trị của cuộc sống và thực hànhdân chủ chính là chìa khóa vạn năng có thể giải quyết mọi vấn đề Ngườikhẳng định: “Dân chủ, sáng kiến, hăng hái, ba điều đó rất quan hệ với nhau

Có dân chủ mới làm cho cán bộ và quần chúng đề ra sáng kiến Và trong khităng thêm sáng kiến và hăng hái làm việc, thì những khuyết điểm lặt vặt, cũng

tự sửa chữa được nhiều” [48, tr.284]

Hồ Chí Minh yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên phải gắn mình trong tậpthể, tôn trọng tập thể, đặt mình trong tập thể, lắng nghe ý kiến và phát huy sứcmạnh của tập thể, đồng thời, nêu cao trách nhiệm cá nhân và hoàn thành tốtnhiệm vụ mà tập thể giao cho Tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc tập trung dânchủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách

Hồ Chí Minh cho rằng, tập thể lãnh đạo và cá nhân phụ trách có mốiquan hệ khăng khít với nhau Tập thể lãnh đạo và cá nhân phụ trách là hai vếlàm thành một chỉnh thể thống nhất trong nguyên tắc sinh hoạt Đảng Tập thểlãnh đạo là để phát huy trí tuệ của nhiều người Người nói: “Vì một người dùkhôn ngoan tài giỏi mấy, dù nhiều kinh nghiệm đến đâu, cũng chỉ trông thấy,

chỉ xem xét được một hoặc nhiều mặt của một vấn đề, không thể trông thấy

và xem xét tất cả mọi mặt của một vấn đề” [48, tr.619]

Từ đó, chúng ta có thể hiểu rằng, cái thông minh của người phụ trách,sức mạnh của lãnh đạo không phải chỉ là những điều mình tự nghĩ ra, hay tựmình làm lấy, mà quan trọng hơn chính là ở chỗ biết phát huy và tổng hợpđược cái thông minh và sức mạnh của nhiều người, của tập thể Sự tổng hợp

đó được nâng cao, được biến đổi về chất bởi cái thông minh của người phụtrách, người lãnh đạo, để thăng hoa, tạo thành cấp số nhân - đó là điều khôngthể có được ở bất cứ một người riêng lẻ nào

Với phong cách tập thể - dân chủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức chú ýđến việc thực hiện và phát huy dân chủ trong nội bộ Đảng cũng như đối vớiquần chúng, phát huy tinh thần dân chủ tập thể của mọi người Khi bàn vềcách làm và xuất bản loại sách Người tốt, việc tốt với một số cán bộ, trong lúcbàn bạc, thảo luận, Người nói: “Bác muốn bàn luận dân chủ, các chú có ýkiến gì trái với Bác thì cứ cãi, nhất trí rồi về làm mới tốt được Không nên:Bác nói gì, các chú cũng cứ ghi vào sổ mà trong bụng thì chưa thật rõ, rồi cácchú không làm, hay làm một cách qua loa” [58, tr.661]

Sau này, trong nhiều lần nói chuyện, trao đổi, Người yêu cầu cán bộ,đảng viên phải lắng nghe ý kiến của nhân dân để nắm vững tình hình, từ đómới có cách lãnh đạo đúng đắn Muốn vậy, người lãnh đạo cần đề cao mởrộng dân chủ trong Đảng và trong xã hội, thường xuyên đi xuống cơ sở đểlắng nghe ý kiến của cấp dưới và nhân dân chứ không phải để huấn thị Ngườiyêu cầu phải thật sự mở rộng dân chủ để tất cả đảng viên và nhân dân đượcbày tỏ ý kiến của mình

Phong cách làm việc tập thể - dân chủ của Hồ Chí Minh luôn tạo rabầu không khí hoạt bát, phấn khởi, hăng hái và đầy sáng tạo Nhiều lần,Người đã phê bình cách lãnh đạo của một số cán bộ không dân chủ, do đó màngười có ý kiến không dám nói, người muốn phê bình không dám phê bình,

làm cho cấp trên, cấp dưới tách biệt nhau, quần chúng với Đảng xa rời nhau,không còn sáng kiến, không còn hăng hái trong khi làm việc, Người chỉ rõ:

“Vì không phải họ không có gì nói, nhưng vì họ không dám nói, họ sợ Thế làmất hết dân chủ trong Đảng Thế là nội bộ của Đảng âm u, cán bộ trở nênnhững cái máy, trong lòng uất ức, không dám nói ra, do uất ức mà hoá ra oánghét, chán nản” [48, tr.320]

Bản thân Hồ Chí Minh, trong cuộc sống thường ngày cũng như trongcông tác với cương vị là người đứng đầu Đảng và Nhà nước, nhưng Ngườikhông bao giờ thực hiện sự áp đặt, độc đoán hoặc gia trưởng, mà Người luôndùng cách lãnh đạo tập thể - dân chủ để ra quyết định một cách chính xác, nênkhông chỉ khai thác được trí thông minh, sáng tạo của tập thể, mà còn tranhthủ được sự đồng tình, ủng hộ, tạo ra sự thống nhất ý chí và hành động củatập thể trong các giai đoạn cách mạng ở nước ta Người là mẫu mực truyệt vời

về phong cách làm việc tập thể - dân chủ Phong cách làm việc tập thể - dânchủ hoàn toàn đối lập với sử dụng quyền hành, mệnh lệnh hành chính và quanliêu Đây là một điều không hề đơn giản với những người có chức, có quyền

Vì thế, người đã nhiều lần nhắc nhở cán bộ rằng: “Cách lãnh đạo của ta khôngđược dân chủ, cách công tác của ta không được tích cực” [48, tr.283]; rằng

“nếu cứ làm theo ý muốn, theo tư tưởng, theo chủ quan của mình, rồi đem cộtvào cho quần chúng, thì khác nào “khoét chân cho vừa giầy” Chân là quầnchúng Giầy là cách tổ chức và làm việc của ta Ai cũng đóng giầy theo chân.Không ai đóng chân theo giầy” [48, tr.288]

Nhiều bài viết của Người đã được chuyển đến các đồng chí lãnh đạochủ chốt đọc và góp ý kiến trước khi công bố Người còn trao đổi với cả cácđồng chí phục vụ hàng ngày về những bài báo ngắn, để sửa chữa những chỗcòn khó hiểu trước khi đăng Người trân trọng ý kiến của mọi người, khôngphân biệt chức vụ, cấp bậc cao hay thấp Đầu óc đẳng cấp là hoàn toàn xa lạvới Hồ Chí Minh

Trong công tác lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Chủ tịch Hồ Chí Minhluôn ý thức sử dụng sức mạnh tổng hợp của nhiều cơ quan, nhiều tổ chức.Trước khi quyết định một công việc hệ trọng, Người đều hỏi lại cẩn thận, chuđáo những người đã giúp mình Tất cả những ai đã được Người giao việc đềucảm nhận sâu sắc điều đó.

Gần dân, lắng nghe ý kiến của dân, thấu hiểu nguyện vọng của quầnchúng nhân dân, hòa mình với quần chúng thành một khối, tin nhân dân vàsuốt đời phục vụ nhân dân là đặc trưng của tư tưởng và phong cách làm việc

Hồ Chí Minh

1.2.3 Phong cách làm việc khoa học

Trong công tác cũng như trong lãnh đạo, Hồ Chí Minh luôn yêu cầucán bộ, đảng viên phải xây dựng phong cách khoa học, “cách làm việc cókhoa học” Người đã căn dặn: Gặp mỗi vấn đề… Phải suy tính kỹ lưỡng Chớhấp tấp, chớ làm bừa, chớ làm liều Chớ gặp sao làm vậy Hồ Chí Minh đặt ramột nguyên tắc nhất quán cho mình và yêu cầu cán bộ, đảng viên cũng phảithực hiện, đó là phải đặt lợi ích của Đảng lên trên hết, lên trước hết Vì lợi íchcủa Đảng tức là lợi ích của dân tộc, của Tổ quốc “Vô luận lúc nào, vô luậnviệc gì, đảng viên và cán bộ phải đặt lợi ích của Đảng ra trước, lợi ích của cánhân lại sau Đó là nguyên tắc cao nhất của Đảng” [48, tr.290-291] và Ngườicho rằng đó chính là “tính Đảng” Theo Người, đối với mỗi cán bộ, mỗi đảngviên, cần phải có tính Đảng mới làm được việc, kém tính Đảng thì việc gì làmcũng không nên Nguyên tắc này phải được đặt lên hàng đầu trong mọi hoạtđộng của người cán bộ; mọi hoạt động của người cán bộ phải đặt lợi ích của

Tổ quốc, của nhân dân lên trước hết Để đạt được nguyên tắc trên, đòi hỏingười cán bộ phải thường xuyên rèn luyện phong cách làm việc thật khoahọc, loại bỏ những thói hư tật xấu thường mắc phải

Nền sản xuất nhỏ, nông nghiệp lạc hậu đã để lại cho chúng ta một tácphong thiếu khoa học, “làm việc theo lối thủ công nghiệp” Đó là hàng loạt

những thói quen xấu như: tự do, tùy tiện, gặp chăng hay chớ, thiếu kế hoạch,thiếu điều tra nghiên cứu, thiếu ngăn nắp trật tự, luộm thuộm, lề mề, chậmchạp, không coi trọng thời gian, không cụ thể, không thiết thực, bảo thủ, trìtrệ, thiếu nhìn xa trông rộng… Hồ Chí Minh thường phê phán những hiệntượng này và đòi hỏi phải kiên quyết đấu tranh khắc phục cho được.

Tuy sinh ra ở một đất nước với những tàn dư của nền sản xuất nhỏ lạchậu, nhưng Hồ Chí Minh đã sớm xây dựng cho mình một phong cách làmviệc khoa học Những năm tháng làm thuê trên những con tàu viễn dương,hay đốt lò, quét tuyết… nếu không tự mình coi trọng thời gian, quyết tâm theođuổi chí lớn, thì Người đã không thể tiến hành việc tự học trong điều kiện vôcùng gian khổ như vậy

Cuộc sống của một người lao động làm thuê ở những nước côngnghiệp phương Tây đã tạo cho Người một thói quen làm việc biết quý trọngthời gian và sắp xếp công việc hàng ngày theo kế hoạch chi tiết cho đến từngbuổi, từng giờ Khi đã trở thành một nhà hoạt động cách mạng chuyên nghiệp,

Hồ Chí Minh đã định hình được một tác phong khoa học trong công tác, tronglãnh đạo trên cương vị mà Người đảm nhiệm

Hồ Chí Minh cho rằng, cách lãnh đạo đúng phải thực hiện tốt 3 khâu,

đó là:

Phải quyết định mọi vấn đề một cách cho đúng

Phải tổ chức sự thi hành cho đúng

Phải tổ chức sự kiểm soát

Từ đó có thể thấy phong cách làm việc khoa học của Hồ Chí Minh tậptrung ở những điểm chủ yếu dưới đây:

Một là, làm việc phải đi sâu, đi sát, điều tra nghiên cứu Tức là khi làm

việc phải nắm việc, nắm người, nắm bắt tình hình cụ thể, chính xác, sàng lọcnhững thông tin sai lệch, những báo cáo dối trá, những phản ánh thiếu trungthực Người nói: “Phải hiểu rằng: Đảng có hiểu rõ tình hình thì đặt chính sáchmới đúng

Nếu không biết rõ tình hình mà đặt chính sách thì kết quả là “nồivuông úp vung tròn”, không ăn khớp gì hết” [48, tr.307]

Phải biết xem xét, đối chiếu, so sánh những ý kiến khác nhau để lựachọn ý kiến đúng, không nhầm lẫn đúng với sai Người dạy rằng: “So đi sánhlại, phân tích rõ ràng là cách làm việc có khoa học” [48, tr.337]

Theo Hồ Chí Minh, người lãnh đạo phải biết kết hợp việc điều tranghiên cứu của mình với bộ máy giúp việc; người lãnh đạo phải tỉnh táo,khách quan để đề ra yêu cầu đối với bộ máy giúp việc và chính bản thânmình, Người nói: “Phải sáng suốt, mới khỏi bị bọn vu vơ bao vây” [48,tr.319] Phải biết dựa vào kết quả điều tra, nghiên cứu chính xác, phải nắmchắc, phải “hiểu thấu” vấn đề mới đi đến quyết định đúng đắn Như Hồ ChíMinh đã chỉ rõ, muốn lãnh đạo đúng, trước hết phải quyết định mọi vấn đềchon đúng đắn Nếu đưa ra quyết định sai, cấp dưới và quần chúng càng tíchcực thực hiện thì hậu quả càng lớn, tổn thất càng nhiều Trong hoạt động thựctiễn, chúng ta đã gặp không ít những trường hợp như vậy

Hai là, làm việc phải có mục đích rõ ràng, tập trung, chương trình, kế

hoạch cụ thể, có trọng tâm, trọng điểm

Hồ Chí Minh cho rằng, làm bất cứ việc gì cũng phải đều xác định mụcđích rõ ràng, Người chỉ rõ: “Đích nghĩa là nhằm vào đó mà bắn Nhiều đíchquá thì loạn mắt, không bắn trúng đích nào” [48, tr.463] Người thường dạycán bộ phải đặt kế hoạch cho sát, cho phù hợp Kế hoạch đặt ra để mình vàmọi người thực hiện chứ không phải để chiêm ngưỡng, tránh tình trạng đánhtrống bỏ dùi Đối với những khuyết điểm của cán bộ, đảng viên, nhất là cán

bộ lãnh đạo, Người đã nhận xét:

Chương trình công tác thì quá rộng rãi mà kém thiết thực Đặt ra kếhoạch và chương trình không xét rõ năng lực của những người thihành kế hoạch và chương trình đó Thành thử việc gì cũng muốnlàm mà việc gì làm cũng không triệt để [48, tr.463]

Cán bộ, đảng viên thường gặp một khuyết điểm là đầu tư nhiều côngsức vào việc vạch ra chương trình, kế hoạch to tát, nhưng lại ít tìm cách đểthực hiện cho được kế hoạch, chương trình đã đề ra Hơn nữa, chương trình,

kế hoạch này chưa xong, chưa biết kết quả thực hiện ra sao đã nghĩ đếnchương trình, kế hoạch khác Vì vậy, Người thường nhắc nhở cán bộ: kếhoạch một, biện pháp mười, quyết tâm phải hai, ba mươi, muốn lãnh đạođúng thì phải tổ chức thi hành cho đúng Nếu chương trình, kế hoạch có hayđến mấy, nhưng tổ chức, thi hành không đúng, thiếu biện pháp thích hợp, bảnthân người thi hành thiếu quyết tâm hoặc không biến quyết tâm của lãnh đạothành quyết tâm của quần chúng, thì mọi chương trình, kế hoạch đều khôngtrở thành hiện thực

Đồng thời, Hồ Chí Minh đòi hỏi, trong lãnh đạo thì phải cụ thể, phảikịp thời, phải thiết thực, phải có trọng điểm và nắm điển hình, người cán bộ

“phải chân đi, mắt thấy, tai nghe, miệng nói, tay làm, óc nghĩ” [49, tr.249].Trong lãnh đạo, Hồ Chí Minh yêu cầu người cán bộ cần phải lãnh đạo toàndiện tất cả cả mặt, trong quá trình lãnh đạo phải cẩn thận mà nhanh nhẹn, kịpthời, làm đến nơi đến chốn Người nhiều lần phê phán bệnh “hữu danh vôthực”, “bệnh hình thức” của nhiều cán bộ, đảng viên, Người nói:

Làm việc không thiết thực, không từ chỗ gốc, chỗ chính, không từ dướilàm lên Làm cho có chuyện, làm lấy rồi Làm được ít suýt ra nhiều, đểlàm một bản báo cáo cho oai, nhưng xét kỹ lại thì rỗng tuếch

Thế là không làm tròn nhiệm vụ của mình Thế là dối trá với Đảng,

có tội với Đảng [48, tr.279]

Người đã vạch rõ những biểu hiện của bệnh ấy trong nhiều hoạt động.Trong quá trình đề ra các chỉ thị, nghị quyết, các khẩu hiệu không gắn vớiđiều kiện thực tế, không gắn với quần chúng, với cơ sở và không có tính hiệnthực; trong chỉ đạo thì không có những biện pháp, hướng dẫn cụ thể; khi khaihội thì làm hình thức rầm rộ nhưng nội dung thì trống rỗng; trong tuyên

truyền, huấn luyện thì nội dung cao xa, không gắn liền với thực tế, khônggiúp ích cho công tác của cán bộ và quần chúng

Bệnh hình thức là căn bệnh của những người sử dụng các hình thứccủa tổ chức cách mạng, nhưng không làm đầy đủ nội dung cần có, hay để cheđậy những việc làm vô trách nhiệm Bệnh này là biểu hiện cụ thể của bệnhquan liêu, xa rời quần chúng, xa rời thực tế Họ phô trương nhiều nhưng làm

ít, lời nói không đi đôi với việc làm, hoặc làm đại khái, qua loa không đến nơiđến chốn

Để sửa chữa bệnh này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra những chỉ dẫnrất cụ thể Khi đưa ra các quyết định công tác, định các tổ chức, cách làm việcphải căn cứ vào tình hình thực tế mọi mặt, trình độ nhận thức của quần chúng,phải đi tận nơi, xem tận chỗ Không được ngồi trên bàn giấy, nghe người tabáo cáo rồi ra quyết định

Đây là một căn bệnh rất nguy hại cho sự nghiệp cách mạng, làm chonhiều chủ trương, chính sách không gắn với thực tế của nhân dân, không giảiquyết được những vấn đề cuộc sống đặt ra

Ba là, làm việc phải thường xuyên tổng kết kinh nghiệm công tác.

Hồ Chí Minh căn dặn, mỗi khi làm xong một công việc, dù thành cônghay thất bại, phải “nghiên cứu đến cội rễ, phân tách thật rõ ràng rồi kết luận”.Người chỉ rõ:

Sau mỗi một việc cần phải rút kinh nghiệm Kinh nghiệm riêng từngcán bộ, từng địa phương Kinh nghiệm chung tất cả các cán bộ vàcác địa phương

Mỗi cán bộ, mỗi địa phương sẽ học những kinh nghiệm hay, tránhnhững kinh nghiệm dở, áp dụng những kinh nghiệm cũ vào nhữngcông việc mới [49, tr.238]

Trong công tác lãnh đạo, Hồ Chí Minh rất coi trọng vấn đề tổng kếtthực tiễn để rút kinh nghiệm từng việc, từng chủ trương, thấy rõ hay - dở, đúng -

sai Từ đó, Người đã bổ sung kịp thời những chủ trương chưa đúng, chưa đủ, vàquan trọng hơn là rút ra những kinh nghiệm mới để bổ sung cho lý luận kiểm tra,kiểm soát Để tổ chức thực hiện các nhiệm vụ công tác, Hồ Chí Minh yêu cầuphải biết lựa chọn cán bộ và sử dụng cán bộ Người căn dặn phải chí công vô tưtrong tuyển chọn, xem xét cán bộ, bố trí cán bộ Người phê phán gay gắt nhữngbệnh ưa nịnh hót, ghét những người chính trực… Khi giao công tác cho cán bộthì phải làm cho họ yên tâm công tác, vui với công tác

Bốn là, phải thường xuyên giám sát, kiểm tra.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, muốn chống bệnh quan liêu, bệnhbàn giấy; muốn biết các nghị quyết có được thi hành không, thi hành có đúngkhông và muốn biết cán bộ có cố gắng làm hay chỉ làm cho qua loa thì cáchtốt nhất là phải khéo kiểm tra, kiểm soát Kiểm tra, kiểm soát khéo thì baonhiêu khuyết điểm cũng lòi ra hết, từ đó, những khuyết điểm, yếu kém sẽ dầndần bớt đi Đó cũng là tinh thần mà Lênin đã đề ra: lãnh đạo mà không kiểmtra, có nghĩa là không lãnh đạo

Tuy nhiên, trong thực tế nhiều cán bộ lãnh đạo không thường xuyênkiểm tra, hoặc nếu có thì cũng chỉ làm qua loa, dẫn đến kết quả kém Ngườichỉ ra rằng:

Nhiều nơi cán bộ lãnh đạo chỉ lo khai hội và thảo nghị quyết, đánhđiện và gửi chỉ thị, sau đó, thì họ không biết gì đến những nghị quyết

đó đã thực hành đến đâu, có những sự khó khăn trở ngại gì, dân chúng

có ra sức tham gia hay không Vì thế mà “đầy túi quần thông cáo, đầytúi áo chỉ thị” mà công việc vẫn không chạy [48, tr.636-637]

Kiểm tra, kiểm soát có tác dụng không những đánh giá cán bộ, nhânviên, hoạt động của các cơ quan mà còn đánh giá cả những chủ trương, chínhsách, quyết định đã đề ra Người nhấn mạnh, việc kiểm tra, kiểm soát phải có

hệ thống, làm thường xuyên và phải tiến hành từ trên xuống và từ dưới lên.Cùng với phong cách làm việc quần chúng, phong cách tập thể - dân chủ và

phong cách làm việc khoa học gắn bó chặt chẽ với nhau, tạo thành một phongcách làm việc rất hiện đại ở Hồ Chí Minh.

1.2.4 Phong cách làm việc quyết đoán và tinh thần trách nhiệm cao

Cùng với phong cách làm việc tập thể - dân chủ, Hồ Chí Minh yêu cầungười cán bộ phải có tính quyết đoán, đề cao trách nhiệm cá nhân đối với mọicông việc được giao Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc, Người nêu rõ: cán

bộ phải quyết định mọi vấn đề cho đúng và vấn đề cán bộ quyết định mọiviệc Vì thế, Người đòi hỏi: phải khiến cho cán bộ có gan phụ trách, có ganlàm việc, “Phải đào tạo một mớ cán bộ phụ trách, có gan làm việc, ham làmviệc Có thế Đảng mới thành công

Nếu đào tạo một mớ cán bộ nhát gan, dễ bảo “đập đi, hò đứng”, khôngdám phụ trách Như thế là một việc thất bại cho Đảng” [48, tr.320]

Thật vậy, người cán bộ tuy có ý thức và phong cách làm việc tập thể,biết tạo ra bầu không khí dân chủ, biết lắng nghe ý kiến của tập thể, nhưng lạikhông có tính quyết đoán, không dám chịu trách nhiệm cá nhân trước tập thể thìkhông thể có những quyết định sáng suốt, kịp thời và đúng đắn, không đáp ứngđược yêu cầu của thực tiễn đòi hỏi và công việc không thể tiến thêm được

Chủ tịch Hồ Chí Minh lưu ý các cán bộ lãnh đạo rằng, không phải bất

cứ vấn đề nhỏ nhặt, vụn vặt gì cũng phải đem ra bàn bạc mới là tập thể lãnh đạo,

có những vấn đề một cá nhân có thể giải quyết được thì không nên đưa ra bàn bạc,thảo luận để tiết kiệm thời gian Vì vậy, Người cho rằng: “Những việc bìnhthường, một người có thể giải quyết đúng, thì người phụ trách cứ cẩn thận giảiquyết đi Những việc quan trọng, mới cần tập thể quyết định” [48, tr.620]

Đặc biệt trong những thời điểm then chốt, khi có thời cơ, người lãnh đạo,quản lý phải dám nghĩ, dám làm, dám quyết đoán Như Người khẳng định:

“Lạc nước, hai xe đành bỏ phíGặp thời, một tốt cũng thành công” [46, tr.326]

Chính vì vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường yêu cầu người cán bộ,nhất là cán bộ lãnh đạo phải rèn luyện tính quyết đoán và tinh thần tráchnhiệm cá nhân cao trong công việc Sau khi đã nghe, đã thảo luận dân chủ, đã

rõ vấn đề thì phải quyết đoán, có quyết tâm cao, dám chịu trách nhiệm vềnhững quyết định của mình, không dám quyết đoán thì không phải là ngườilãnh đạo Tuy nhiên, tính quyết đoán khác hẳn với sự độc đoán, gia trưởng ở chỗngười độc đoán, gia trưởng thường quyết định bằng chủ quan là chính, quyền uy

là chính, còn người lãnh đạo quyết đoán là trên cơ sở phát huy dân chủ

Thực tế trong giai đoạn hiện nay, đa số cán bộ dám nghĩ, dám làm,dám chịu trách nhiệm, tuy nhiên vẫn còn không ít cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

“nhát gan” thụ động, không có sáng kiến, sợ phụ trách, sợ khuyết điểm,không dám chịu trách nhiệm Thực chất, phong cách công tác của đội ngũcán bộ này là không dám nghĩ, không dám chủ trương, không dám quyếtđoán, dù công việc rất nhỏ thuộc phạm vi quyền hạn của mình… thường thì

ầm ừ, “ba phải”, dựa dẫm, ỷ lại, trung bình chủ nghĩa, cốt sao giữ được cáighế hưởng thụ lộc, quyền Trước những sự việc mới nảy sinh hoặc khi tìnhhình có những khó khăn thì họ thoái thác, không tỏ thái độ rõ ràng, khôngdám phê phán đúng sai Nhát gan, sợ phụ trách, không dám chịu tráchnhiệm… là trách nhiệm không chỉ đơn thuần về cá tính, tác phong mà thuộc

về phong cách, về ý thức tư tưởng, về phẩm chất và năng lực của cán bộ

Cách mạng là khoa học và sáng tạo Công cuộc đổi mới đất nước doĐảng ta khởi xướng và lãnh đạo thực sự là một cuộc cách mạng mới mẻ, khoahọc và đầy sáng tạo, đang được thể hiện sinh động trong đời sống xã hội ta

Nó đòi hỏi phong cách làm việc của cán bộ phải khoa học, phải sáng tạo, phảinhạy bén và năng động, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm Đồngthời, nó cũng không chấp nhận những cán bộ quan liêu hữu danh, vô thực,trục lợi, “sâu dân, mọt nước”, nhu nhược, yếu hèn… và phải được thanh lọc

ra khỏi hàng ngũ cán bộ của chúng ta Đáp ứng được đòi hỏi trên thì côngcuộc đổi mới đất nước sẽ nhanh đi đến thắng lợi.

Phong cách làm việc của người cán bộ đúng đắn, nhất là cán bộ chủchốt cấp cơ sở là phải kết hợp chặt chẽ giữa cách làm việc dân chủ tập thể vớitính quyết đoán, dám chịu trách nhiệm cá nhân trước tập thể, trước quầnchúng nhân dân đồng bào, kịp thời đưa ra những quyết sách đúng Nhữnghiện tượng coi thường tập thể, hoặc dựa dẫm, ỷ lại tập thể, không dám quyếtđoán, không nêu cao trách nhiệm cá nhân đều làm trì trệ, suy yếu năng lựclãnh đạo, hiệu quả quản lý của người cán bộ

1.2.5 Phong cách làm việc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, lời nói và việc làm

Đây cũng là điểm nổi bật trong phong cách làm việc của Chủ tịch HồChí Minh Ở Người, phong cách này đã trở thành thói quen, nếp sống tronghoạt động cách mạng Ở đâu, việc gì, lời nói và việc làm của Người cũng hòađồng làm một, gắn kết chặt chẽ với nhau Bởi vì, Người đã tiếp thu sâu sắcmối quan hệ thống nhất, biện chứng giữa lý luận và thực tiễn - một nguyên tắc

cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin Đối với Người, những vấn đề lý luận trừutượng được diễn đạt rất trong sáng, giản dị, cô đọng, hàm súc, dễ hiểu, dễnhớ, dễ làm và cũng rất gần gũi với thực tiễn

Chúng ta đều biết lý luận được khái quát từ thực tiễn, trên nền tảngthực tiễn, không có thực tiễn cách mạng thì không có lý luận cách mạng;ngược lại, không có lý luận cách mạng thì cũng không có phong trào cáchmạng Hồ Chí Minh chỉ rõ, lý luận chính là kim chỉ nam, nó chỉ ra phươnghướng cho chúng ta quá trình hoạt động thực tiễn, không có lý luận thì lúngtúng giống như “nhắm mắt mà đi” Người nói: “Làm mà không có lý luận thìkhông khác gì đi mò trong đêm tối, vừa chậm chạp vừa hay vấp váp Có lýluận thì mới hiểu được mọi việc trong xã hội, trong phong trào để chủ trương

cho đúng, làm cho đúng” [49, tr.357] Như vậy, người cán bộ muốn hoànthành nhiệm vụ của mình cần phải có lý luận cách mạng dẫn đường.

Song, Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ sự cần thiết phải biết liên hệ lý luậnvới thực tiễn công tác Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, thực tiễn không có

lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng Lý luận mà không liên hệ vớithực tiễn là lý luận suông Lý luận mà xa rời thực tiễn thì sớm muộn sẽ dẫntới bệnh giáo điều, sách vở Vì thế, việc giáo dục lý luận gắn liền với liên hệthực tiễn cho cán bộ nhằm đáp ứng với mọi biến đổi của tình hình, của nhiệm

vụ cách mạng là việc làm thường xuyên của Đảng

Một trong những yêu cầu về phong cách làm việc của cán bộ, đảngviên là không được “lý luận suông”, mà phải có năng lực vận dụng lý luậnvào thực tiễn Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Học tập chủ nghĩa Mác - Lênin

là học tập cái tinh thần xử trí mọi việc, đối với mọi người và đối với bản thânmình; là học tập những chân lý phổ biến của chủ nghĩa Mác - Lênin để ápdụng một cách sáng tạo vào hoàn cảnh thực tế của nước ta” [54, tr.611].Người chủ trương phải gắn lý luận với công tác thực tế Mọi chủ trương,chính sách của Đảng một mặt phải xuất phát từ tình hình cụ thể, mặt khác, lýluận còn có nhiệm vụ giải thích cho quần chúng hiểu và thực hiện các chủtrương, chính sách đó Như thế “lý luận mới không tách rời thực tế”

Đồng thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phảilàm kiểu mẫu, đi đầu trong mọi lĩnh vực công tác, làm việc, thực hiện phươngchâm “đảng viên đi trước, làng nước theo sau”; nói phải đi đôi với làm đểquần chúng noi theo

Trước hết, người cán bộ, đảng viên cần nêu gương trên ba mối quan

hệ đối với mình, đối với người, đối với việc Đối với mình phải không tự cao

tự đại, tự mãn, kiêu ngạo mà luôn học tập, cầu tiến bộ, luôn tự kiểm điểm đểphát triển điều hay, sửa đổi điều dở của bản thân, phải tự phê bình mình nhưrửa mặt hàng ngày; đối với người, luôn giữ thái độ chân thành, khiêm tốn,

đoàn kết, thật thà, không dối trá, lừa lọc, khoan dung, độ lượng; đối với việc,

dù trong hoàn cảnh nào phải giữ nguyên tắc “dĩ công vi thượng” (để việccông lên trên, lên trước việc tư)

Thứ hai, muốn nêu gương được thì nói phải đi đôi với làm Phong

cách làm việc Hồ Chí Minh là tư tưởng gắn liền với hành động, lời nói luôn

đi đôi với việc làm, nhất là nói đạo đức phải đi đôi với thực hành đạo đức.Khi địa vị càng cao, uy tín càng lớn, Hồ Chí Minh càng ra sức tự hoànthiện, trở thành tấm gương đạo đức trọn vẹn Hồ Chí minh cho rằng: “Nóichung thì các dân tộc phương Đông đều giàu tình cảm, và đối với họ mộttấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền” [44,tr.284] Người đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải làm kiểu mẫu trong côngtác và lối sống, trong mọi lúc, mọi nơi, nói phải đi đôi với làm để quầnchúng noi theo Người chỉ rõ:

Nếu đảng viên tư tưởng và hành động không nhất trí, thì khác nàomột mớ cắt rời, “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” Như vậy, thìkhông thể lãnh đạo quần chúng, không thể làm cách mạng

Lời nói và việc làm của đảng viên rất quan hệ đến sự nghiệp cáchmạng, vì nó ảnh hưởng lớn đến quần chúng [54, tr.606]

Do đó, Người yêu cầu: Mỗi tư tưởng, mỗi câu nói, mỗi chữ viết, phải

tỏ rõ tư tưởng và lòng ao ước của quần chúng Đồng thời, Người căn dặn:

“Chúng ta phải ghi tạc vào đầu cái chân lý này: dân rất tốt Lúc họ đã hiểu thìviệc gì khó khăn mấy họ cũng làm được, hy sinh mấy họ cũng không sợ Nhưngtrước hết cần phải chịu khó tìm đủ cách giải thích cho họ hiểu rằng: những việc

đó là vì ích lợi của họ mà phải làm” [48, tr.286] Điều đó đòi hỏi việc nói, viếtcủa cán bộ, đảng viên và của các tổ chức phải phản ánh đúng tâm tư, nguyệnvọng, lợi ích của quần chúng nhân dân, đúng với thực tế khách quan, phải ngắngọn, rõ ràng, rõ mục đích Kiên quyết chống bệnh nói suông, thói phô trươnghình thức, lối làm việc không nhằm mục đích nâng cao sản xuất

Như vậy, theo Hồ Chí Minh: mục đích xuyên suốt chi phối lời nói vàviệc làm của người cán bộ, đảng viên là tất cả vì dân Đó cũng là tiêu chí cơbản để đánh giá tư cách, đạo đức, tác phong, công tác của người cách mạng.

Do đó khi xem xét, đánh giá cán bộ, đảng viên, Người yêu cầu: Chẳng nhữngxem xét cách viết, cách nói của họ mà còn phải xem xét việc làm của họ đúngvới lời nói, bài viết của họ hay không… không nên chỉ xem công việc của họtrong một lúc, mà phải xem cả công việc của họ từ trước đến nay

Thứ ba, để giáo dục bằng nêu gương đạt kết quả cao, Người chủ

trương: “Lấy gương người tốt, việc tốt để hàng ngày giáo dục lẫn nhau là mộttrong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cáchmạng, xây dựng con người mới, cuộc sống mới” [58, tr.672] Trong gia đình,cha mẹ có thể là tấm gương cho các con, anh chị là tấm gương đối với cácem; trong nhà trường, thầy giáo, cô giáo là tấm gương cho học trò; trong cơquan, tổ chức thì cán bộ lãnh đạo là tấm gương cho cấp dưới, người này cóthể nêu gương cho người khác Trong cuộc sống hàng ngày, người cán bộ,đảng viên chẳng những phải có trách nhiệm tự tu dưỡng tốt để trở thành conngười có đời tư trong sáng, mà còn phải là tấm gương giúp nhân dân nhìn vào

đó làm những điều đúng, điều thiện, chống lại thói hư, tật xấu

Cả cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là mộtminh chứng hết sức cảm động, một tấm gương tuyệt vời về sự thống nhất giữa

lý luận và thực tiễn, giữa lời nói và việc làm, luôn gương mẫu đi đầu trong tấtcác lĩnh vực công tác Người nói và làm trước để mọi người noi theo

1.3 GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG PHONG CÁCH LÀM VIỆC HỒ CHÍ MINH

1.3.1 Giá trị lý luận

Trong di sản tư tưởng, nhân cách Hồ Chí Minh, vấn đề phong cách, lềlối làm việc chiếm một vị trí cực kỳ quan trọng Phong cách làm việc Hồ ChíMinh là sự kế thừa, phát triển và kết tinh những giá trị văn hóa tốt đẹp của

dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại mà đỉnh cao là đạo đức, phong cách làmviệc của người cộng sản chân chính

Phong cách làm việc Hồ Chí Minh là kết quả áp dụng học thuyết cáchmạng vào quá trình của hoạt động thực tiễn Đặc điểm có tính chất nền tảngcủa phong cách làm việc Hồ Chí Minh là tính khoa học, sự liên hệ thườngxuyên với quần chúng, sự quan tâm đến con người, tính tập thể chân chính vàtrách nhiệm cá nhân đối với công việc được giao, sự thống nhất giữa lời nói

và việc làm, sự vững vàng về tư tưởng và tính nguyên tắc của Đảng

Phong cách làm việc Hồ Chí Minh còn là sự kế thừa, phát triển phongcách làm việc của các vị anh hùng dân tộc Việt Nam Đó là tinh thần “khoanthư sức dân” của Lý Thường Kiệt, “việc nhân nghĩa cốt ở yên dân” của LêLợi, Nguyễn Trãi Phong cách làm việc Hồ Chí Minh còn có bóng dángphong cách làm việc của một xã hội phương Tây hiện đại, đó là phong cáchdân chủ, khoa học, cụ thể, thiết thực

Từ đó, có thể khẳng định rằng: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác lập mộtgiai đoạn mới trong quá trình phát triển đạo đức và phong cách Việt Nam: đó

là đạo đức và phong cách thời đại Hồ Chí Minh

Phong cách làm việc Hồ Chí Minh nói riêng, phong cách Hồ ChíMinh nói chung có ý nghĩa nghĩa phổ biến, không chỉ mang tầm vóc của dântộc mà còn mang tầm vóc quốc tế

1.3.2 Giá trị thực tiễn

Trên cương vị đứng đầu Đảng và Nhà nước, lãnh tụ tối cao của dântộc, Người đã có một phong cách làm việc mẫu mực để tiến hành công tác vàthực hiện sự lãnh đạo của Đảng, giải quyết đúng đắn và thỏa đáng các mốiquan hệ với quần chúng, với cấp dưới, với những người bạn chiến đấu gầngũi, với các vị phụ lão, nhân sĩ, trí thức, đại diện các tôn giáo, dân tộc…Người không dựa vào quyền lực để buộc mọi người phục tùng, mà thuyếtphục con người bằng một phong cách làm việc vừa mang tính nguyên tắc và

khoa học cao, vừa có tình nhân ái bao la của một tấm lòng nhân hậu Phongcách làm việc của Hồ Chí Minh không chỉ tác động đến nhận thức mà còncảm hóa trái tim của con người Qua phong cách làm việc Hồ Chí Minh, mọingười đến với Đảng, tiếp nhận sự lãnh đạo của Đảng không phải chỉ bằng lýtrí, mà còn bằng tình cảm sâu sắc của chính mình Chính vì vậy, phong cáchlàm việc Hồ Chí Minh đã định hướng cho việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức,phong cách của cán bộ, đảng viên, nhân dân qua các giai đoạn cách mạng ởnước ta nhằm giải phóng dân tộc và xây dựng xã hội mới ở Việt Nam - xã hội

xã hội chủ nghĩa

Học tập tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh không thể tách rờivới học tập phong cách, lề lối làm việc của Người Vì thế, ngay từ rất sớm, Vănkiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II (2/1951), Đảng đã chỉ rõ: Cùng vớiviệc học tập đường lối chính trị và đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh phải học tậpphong cách của Người Nghị quyết nêu rõ: Sự học tập ấy là điều kiện tiên quyếtlàm cho Đảng mạnh và làm cho cách mạng mau đi đến thắng lợi hoàn toàn

Bước vào thời kỳ đổi mới, trong các văn kiện của các kỳ Đại hội,Đảng ta luôn quan tâm đến công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ lãnhđạo, quản lý, trong đó có những yêu cầu về xây dựng và đổi mới tác phong,phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ Đảng coi đó là một trong nhữngnhiệm vụ trọng tâm của mình

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (12/1986) của Đảngkhi bàn về vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên đã nêu rõ:

Nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc, trước hết

là nhiệm vụ xây dựng kinh tế, đang đòi hỏi những người cán bộ cóphẩm chất và năng lực phù hợp… Đó là người cán bộ có đạo đứccách mạng và phong cách lãnh đạo tốt, trước hết là có ý thức tập thể,dân chủ, đi đôi với tính quyết đoán, có ý thức trách nhiệm, có tácphong sâu sát thực tế, gần gũi quần chúng, quan tâm đến con ngươi,

gương mẫu trong lối sống, đoàn kết và động viên được nhiệt tình laođộng của cán bộ và nhân dân [13, tr.132-133].

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII (6/1991) của Đảngnhấn mạnh: “Tiêu chuẩn cơ bản của người cán bộ lãnh đạo trong giai đoạnhiện nay là: có phẩm chất cách mạng và bản lĩnh chính trị vững vàng, có kiếnthức và năng lực thực hiện đổi mới… có phong cách dân chủ tập thể, có ý thức

tổ chức kỷ luật, nói đi đôi với làm, được quần chúng tín nhiệm” [14, tr.99] Tiếp

đó, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 (khóa VIII) cũng nêu rõ: “Trong giaiđoạn hiện nay, tiêu chuẩn chung đối với người cán bộ là: có phẩm chất chính trịtốt, vững vàng, kiên định mục tiêu độc lập và chủ nghĩa xã hội… có phong cáchlàm việc khoa học, đưa lại hiệu quả thiết thực” [17, tr.31]

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI (1/2011) của Đảng tiếp tục nhấnmạnh cần thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ, chống quan liêu, bèphái, cục bộ, địa phương, lối làm việc vô nguyên tắc, vi phạm kỷ luật, viphạm dân chủ Đồng thời, “Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trongĐảng, khắc phục tình trạng rườm rà, bất hợp lý về thủ tục, giảm bớt giấy tờ,hội họp; sâu sát thực tế, cơ sở; nói đi đôi với làm” [26, tr.264-265]

Thực hiện Chỉ thị 03-CT/TW ngày 14-5-2011 của Bộ Chính trị về

“Tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh” theo tinh thần Đại hội XI của Đảng, Ban Tuyên giáo Trung ương đề raHướng dẫn số 71-HD/BTGTW ngày 21-1-2013 về “Học tập và làm theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh về phong cách quần chúng, dân chủ, nêu gương,nêu cao trách nhiệm gương mẫu của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnhđạo chủ chốt các cấp”

Như vậy, ngay từ rất sớm, Đảng ta đã nhận thức rất sâu sắc việc cầnthiết việc đưa lề lối, phong cách làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh vàochương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đảng viên, đặc biệt là cán bộ lãnhđạo Trong thời kỳ đổi mới, Đảng ta tiếp tục quán triệt tư tưởng đạo đức,

phong cách Hồ Chí Minh vào xây dựng đội ngũ cán bộ ở nước ta Nhờ đó, đãtạo ra nhiều phong trào học tập và làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức,phong cách Hồ Chí Minh thật sự sâu rộng trong toàn Đảng, toàn dân Qua đó,góp phần mang lại những hiệu quả tích cực về đạo đức, phong cách trong độingũ cán bộ, đảng viên, trở thành các chuẩn mực cho sự đánh giá chất lượngcủa đội ngũ cán bộ, đảng viên của nước ta.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tấm gương mẫu mực về một phong cáchlàm việc, phong cách làm việc của Người rất hiện đại nhưng cũng rất gần gũi,bình dị Phong cách làm việc Hồ Chí Minh luôn thể hiện sự gắn bó mật thiếtvới quần chúng, tôn trọng tự do dân chủ nhưng rất quyết đoán và đề cao tráchnhiệm cá nhân Phong cách làm việc Hồ Chí Minh còn thể hiện rõ tính khoahọc và luôn thống nhất giữa lời nói và việc làm, giữa lý luận và thực tiễn.Phong cách làm việc của Người rất cần thiết đối với tất cả cán bộ, đảng viên,nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý Trong giai đoạn hiện nay, phong cách làmviệc của Người là cơ sở lý luận để xây dựng phong cách làm việc cho đội ngũcán bộ, đảng viên ở nước ta, trong đó có đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ởtỉnh Cà Mau