ĐỀ CƯƠNG BÀI GIẢNG MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Đại hội IX ghi rõ: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của Cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo c

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

BỘ MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

ĐỀ CƯƠNG BÀI GIẢNG MÔN

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

ĐÀ NẴNG, NĂM 2020

Chương 1

KHÁI NIỆM, ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

VÀ Ý NGHĨA HỌC TẬP MÔN TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

2 Tài liệu tham khảo.

TK1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, 15 tập, Nxb Chính trị quốc gia, HN, 2011;

TK5 Trần Văn Giàu: Sự hình thành về cơ bản tư tuởng Hồ Chí Minh, Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1991

TK6 Hoàng Chí Bảo: Phương pháp tiếp cận và quan niệm về tư tưởng Hồ Chí Minh, Sinh hoạt lý luận, 4/1998.

TK7 Song Thành: Tư tưởng Hồ Chí Minh, khái niệm và hệ thống, Cộng sản,

1/1993

NỘI DUNG

I KHÁI NIỆM, ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH.

1 Khái niệm tư tưởng và tư tưởng Hồ Chí Minh

đã phát triển thành hệ thống, được xây dựng trên một nền tảng triết học nhấtđịnh, nhằm lý giải các vấn đề tự nhiên, xã hội và con người

Các khái niệm “chủ nghĩa”, “tư tưởng”, “học thuyết” tuy nội hàm cónhững điểm khác nhau, nhưng có ý nghĩa gần tương đồng nhau, nên trongnhững trường hợp cụ thể, chúng có thể được dùng để thay thế cho nhau

- Khái niệm nhà tư tưởng (quan niệm của chủ nghĩa Mác – Lênin): Mộtngười sẽ trở thành nhà tư tưởng khi người đó đi trước phong trào tự phát củaquần chúng, chỉ đường cho quần chúng, vạch ra đường lối chiến lược, sách lượccủa cách mạng và xây dựng cho quần chúng một tổ chức cách mạng (Lênin)

Như vậy: Hồ Chí Minh là một nhà tư tưởng điển hình theo truyền thống

lý luận phương Đông và theo quan điểm của Lênin

- Khái niệm Tư tưởng Hồ Chí Minh chính thức được nêu ra tại Đại hộiVII, Đảng Cộng sản Việt Nam, năm 1991 và luôn được bổ sung, hoàn thiệntrong các kỳ Đại hội:

+ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII (tháng 6 năm 1991) lần đầu tiênĐảng ta khẳng định: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác – Lê Nin, và tư tưởng Hồ ChíMinh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động” (Đảng Cộng sản Việt

Nam, Văn kiện Đảng toàn quốc lần thứ VII, Nxb Sự Thật, Hà Nội, 1991, tr.21)

+ Sau đại hội VII của Đảng, việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh đãđược triển khai sâu rộng ở trong và ngoài nước

+ Đại hội IX: Đảng ta khẳng định lại tính đúng đắn của Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được thông qua tại Đại

hội VII và nhấn mạnh: “Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước ViệtNam theo con đường xã hội chủ nghĩa trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lê Nin và

tư tưởng Hồ Chí Minh” (Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn quốc lần thứ VII, Nxb Sự Thật, Hà Nội, 2001, tr.83) Nếu như Đại hôi VII mới chỉ

dừng lại một cách đơn giản và sơ lược về khái niệm Tư tưởng Hồ Chí Minh, đó

là “kết quả của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lê Nin vào điều kiện cụthể của nước ta”, thì Đại hội IX vừa làm sâu sắc thêm khái niệm, vừa chỉ rõnguồn gốc, nội dung và giá trị của Tư tưởng Hồ Chí Minh

Đại hội IX ghi rõ: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của Cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lê Nin vào điều kiện lịch sử cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại;

về sức mạnh của nhân dân; của khối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước thực sự của dân, do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, về phát triển kinh tế và văn hóa, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; về đạo đức cách mạng; cần kiệm liêm chính, chí công vô tư; về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau; về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, cán

bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo vừa là người đày tớ thật trung thành của nhân dân… Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta”

(Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn quốc lần thứ IX, Nxb Sự Thật,

Hà Nội, 2001, tr.83-84)

+ Sau Đại hội X, ngày 7 tháng 11 năm 2006, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng

Bí Thư Nông Đức Mạnh đã ký ban hành Chỉ thị số 06 – CT/TƯ về tổ chức cuộc

vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) nêu rõ: “Tư tưởng Hồ

Chí Minh là một hệ thống các quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề

cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sángtạo chủ nghĩa Mác – Lê Nin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và pháttriển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, tiếp thu tinh hoa văn hóanhân loại, là tài sản vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãisoi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi” (Đảng

Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn quốc lần thứ VII, Nxb Sự Thật, Hà

Nội, 2011, tr.173)

Chúng ta thống nhất định nghĩa được nêu tại Đại hội lần thứ XI Đảng Cộng sản Việt Nam:

“Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống các quan điểm toàn diện và sâusắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vậndụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lê Nin vào điều kiện cụ thể củanước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, tiếpthu tinh hoa văn hóa nhân loại, là tài sản vô cùng to lớn và quý giá của Đảng vàdân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giànhthắng lợi”

Ta cũng có thể hiểu khái niệm Tư tưởng Hồ Chí Minh trên 3 nội dungchính:

+ Bản chất cách mạng, khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh: đó là hệthống các luận điểm toàn diện và sâu sắc, phản ánh những vấn đề mang tính quyluật của cách mạng Việt Nam

+ Nguồn gốc tư tưởng – lý luận của tư tưởng Hồ Chí Minh: chủ nghĩa Mác - Lênin, giá trị văn hoá dân tộc và tinh hoa văn hoá nhân loại.

+ Giá trị, ý nghĩa, sức hấp dẫn, sức sống lâu bền của tư tưởng Hồ Chí Minh: soi đường thắng lợi cho cách mạng Việt Nam; là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta

- Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh gồm:

+ Tư tưởng giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô sản

+ Tư tưởng về xây dựng một chế độ mới theo con đường XHCN

+ Tư tưởng kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế vô sản, sức mạnh của dân tộc với sức mạnh thời đại để giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người.

+ …

2 Đối tượng và nhiệm vụ của môn học tư tưởng Hồ Chí Minh

a Đối tượng nghiên cứu

Là hệ thống các quan điểm lý luận được thể hiện trong các di sản của Hồ Chí Minh và quá trình vận động hiện thực hoá các quan điểm lý luận đó trong thực tiễn cách mạng Việt Nam

- Để nắm vững các vấn đề cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh, chúng tacần tìm hiểu thông qua:

+ Các “công trình” (tác phẩm, bài nói, bài viết) do Hồ Chí Minh để lại đãđược tập hợp trong bộ sách: Hồ Chí Minh, Toàn tập, 15 tập

+ Tìm hiểu thông qua đường lối chính sách của Đảng ta được thể hiệntrong các văn kiện Đảng

+ Tìm hiểu thông qua việc làm và cách làm của Hồ Chí Minh

+ Tìm hiểu thông qua lời kể, những kỷ vật của những người đã từngsống, làm việc, sinh hoạt gần gũi với Hồ Chí Minh

+ Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của một quá trình tìm tòi, kế thừa cóchọn lọc tinh hoa văn hóa của dân tộc và nhân loại Vì vậy, phải nắm vữngtruyền thống dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, phải tự nâng trình độ của mìnhlên thì mới có thể nhận thức đúng và đầy đủ về tư tưởng của người

- Cần lưu ý tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống “mở’’, nó đòi hỏi

chúng ta phải thường xuyên nghiên cứu, bổ sung và phát triển tư tưởng củangười, làm cho tư tưởng của Người đã và mãi mãi tỏa sáng

b Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh.

- Các giai đoạn hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

- Nội dung, bản chất cách mạng, khoa học, đặc điểm của các quan điểm trong toàn bộ hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh.

- Vai trò nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam

- Quá trình quán triệt và vận dụng, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh qua các giai đoạn cách mạng của Đảng và Nhà nước ta.

- Các giá trị tư tưởng lý luận của Hồ Chí Minh đối với kho tàng tư tưởng,

lý luận cách mạng thế giới

3 Vị trí môn học

Với đối tượng và nhiệm vụ đã xác định ở trên, bộ môn tư tưởng Hồ Chí Minh có quan hệ chặt chẽ với Hồ Chí Minh học, các khoa học xã hội và nhân văn, và đặc biệt là với các môn học lý luận chính trị

- Tư tưởng Hồ Chí Minh thuộc hệ tư tưởng Mác – Lênin, là sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện thực tiễn

Việt Nam Vì vậy, môn tư tưởng Hồ Chí Minh và môn Chủ nghĩa Mác – Lê Nin, Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam, có mối quan hệ chặt chẽ, thống nhất, Muốn nghiên cứu, học tập tốt môn này cần nắm vững môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin

- Hồ Chí Minh là người sáng lập, rèn luyện, lãnh đạo Đảng ta Tư tưởng Hồ Chí Minh là một bộ phận tư tưởng nền tảng, kim chỉ

nam cho hành động của Đảng ta Nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh trang bị cơ sở thế giới quan, phương pháp luận khoa học để nắm vững kiến thức về đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam

II PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1 Cơ sở phương pháp luận

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh chúng ta cần quán triệt các nguyên tắc

có tính phương pháp luận sau:

Cơ sở phương pháp luận chung nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh là thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác lênin mà chủ yếu thế giới quan và phương pháp luậnduy vật biện chứng và duy vật lịch sử, voeis các quan điểm:

-+ Bảo đảm sự thống nhất tính Đảng và tính khoa học

+ Quan điểm thực tiễn và nguyên tắc Lý luận phải gắn với thực tiễn.+ Quan điểm lịch sử cụ thể.

+ Quan điểm toàn diện và hệ thống

+ Quan điểm kế thừa và phát triển

- Kết hợp nghiên cứu các tác phẩm kinh điển với thực tiễn chỉ đạo cáchmạng của Hồ Chí Minh

2 Các phương pháp cụ thể.

- Phương pháp là cách thức đề cập đến hiện thực, cách thức nghiên cứucác hiện tượng của tự nhiên và xã hội Có thể khái quát: phương pháp là hệthống các nguyên tắc điều chỉnh nhận thức và hoạt động cải tạo thực tiễn xuấtphát từ các quy luật vận động của khách thể được nhận thức

- Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, ngoài các vấn đề có tính phươngpháp luận chung cần chú ý một số phương pháp cụ thể:

+ Phương pháp xuyên suốt trong nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh là kếthợp phương pháp lịch sử với phương pháp lôgíc Phương pháp lịch sử giúpchúng ta nhận thức về mặt lịch sử quá trình tư duy Hồ Chí Minh, ngược lại nếuthiếu phương pháp lôgíc, chúng ta không thể tìm ra cái cốt lõi trong tư duy HồChí Minh và hướng phát triển mà tư duy Hồ Chí Minh đã đạt tới

- Ngoài ra việc vận dụng các phương pháp liên ngành: thống kê, phântích, tổng hợp, điều tra xã hội học, tiếp xúc nhân chứng lịch sử cũng là những

phương pháp cần thiết trong việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh

III Ý NGHĨA CỦA VIỆC HỌC TẬP MÔN HỌC ĐỐI VỚI SINH VIÊN

Việc học tư tưởng Hồ Chí Minh có ý nghĩa:

- Là cơ sở để nhận thức sâu sắc hơn chủ nghĩa Mác- lênin và đường lối, chủ trương, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam.

- Nâng cao năng lực tư duy lý luận và phương pháp công tác.

- Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng và rèn luyện bản lĩnh chính trị

- Có khả năng thuyết trình được vai trò của các nhân tố khách quan đốivới sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

- Phân tích được các vấn đề: Vai trò của tư tưởng văn hóa truyền thốngdân tộc và của chủ nghĩa Mác – Lênin đối với sự hình thành tư tưởng Hồ ChíMinh

Tài liệu tham khảo.

1 Trần Văn Giàu: Sự hình thành về cơ bản tư tuởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính

trị Quốc gia, Hà Nội, 1991

2 Đặng Xuân Kỳ: Tư tưởng Hồ Chí Minh, Cộng sản, 3/1992.

3 Song Thành: Tư tưởng Hồ Chí Minh, cơ sở khoa học và thực tiễn, Cộng sản,

3/1992

NỘI DUNG

I CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Các yếu tố con người, dân tộc, thời đại và sự nghiệp gắn bó chặt chẽ với nhau Con người, dân tộc, thời đại chi phối sự nghiệp của

cá nhân Sự nghiệp cá nhân vừa là kết quả hoạt động của cá nhân, đồng thời là kết quả hoạt động của cả dân tộc, của thời đại Tư tưởng Hồ Chí Minh xuất hiện trong các điều kiện sau:

1 Cơ sở khách quan

a) Cơ sở thực tiễn

- Xã hội Việt Nam thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Nghiên cứu lịch sử xã hội Việt Nam trong thời gian hơn một thế kỷ có rấtnhiều vấn đề cần được xem xét kỹ Trong giới hạn của phần này, chúng ta cầnnắm vững hai kết luận cơ bản sau:

Thứ nhất, cuối thế kỷ XIX, Việt nam bị thực dân Pháp xâm lược (1858 1884), Việt Nam trở thành xứ thuộc địa nửa phong kiến với sự biến đổi căn bản

-về giai cấp và tầng lớp xã hội

Thứ hai, do sự bóc lột nặng nề của cả đế quốc và phong kiến, các phongtrào kháng chiến chống Pháp nổ ra ở khắp nơi, song do không nhận thức đúngbản chất của kẻ thù, do bế tắc về đường lối nên tất cả các phong trào đấu tranhcủa nhân dân ta đều thất bại

Các phong trào đấu tranh dưới sự lãnh đạo của tư tưởng phong kiến(Phong trào Cần Vương, khởi nghĩa Yên Thế…) lần lượt thất bại chứng tỏ sựbất lực của hệ tư tưởng phong kiến trước yêu cầu của thời đại mới

Các phong trào đấu tranh dưới ảnh hưởng của hệ tư tưởng tư sản và tiểu

tư sản (Phong trào của cụ Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Nguyễn TháiHọc…) cũng lần lượt bị thất bại chứng tỏ cha ông ta vẫn chưa nhận thức đúngbản chất của kẻ thù nên chưa thể xác định đúng con đường đi cho dân tộc

Phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam lâm vào cuộc khủng hoảngđường lối cứu nước Thực tiễn đặt ra vấn đề muốn cứu nước và giải phóng dântộc, cách mạng Việt Nam phải tìm ra một con đường mới

- Quê hương và gia đình Hồ Chí Minh

+ Quê hương (nghĩa hẹp), vùng Nghệ Tĩnh là vùng rất giàu truyền thống yêu nước, cách mạng, truyền thống hiếu học Điều này đã sớm hình thành tình yêu quê hương đất nước, tinh thần ham hiểu biết, ý chí phấn đấu vươn lên ở Hồ Chí Minh

(Hương ước của xã Kim liên quy định hai nhóm người được kính trọng nhất là người cao tuổi và người có học Trong 56 kỳ thi Hương, xã có 82 vị khoa bảng, trong đó làng Kim Liên có 53, làng Hoàng Trù có 29 (tính từ 1635-1890).

+ Gia đình Hồ Chí Minh có đặc điểm đáng chú ý:

Gia đình Hồ Chí Minh là một gia đình nhà nho yêu nước gần gũi với nhân dân sống có trước có sau, có tình có nghĩa Ý chí kiên cường, tư tưởng thương dân, chủ trương lấy dân làm hậu thuẫn cho mọi cải cách chính trị xã hội của cụ Bảng Sắc đã có ảnh hưởng sâu sắc đến

sự hình thành nhân cách của Nguyễn Tất Thành.

Tuổi thơ của Bác có may mắn được đi khắp các vùng trong nước (5 tuổi theo cha vào Huế, 15 tuổi đến Thái Bình, từ 1909-1911 đi tiếp vào phía Nam) Người đã có dịp chứng kiến nhiều cảnh đau lòng, thấu hiểu nỗi thống khổ của đồng bào mình Trong đó, thời kỳ sống ở Huế (1895-1901;1906-1909) là thời kỳ có ý nghĩa đặc biệt nhất, giúp Hồ Chí Minh hình thành cơ bản nhân cách của mình

+ Hồ Chí Minh có may mắn được học với những người thày giáo yêu nước thương dân, có trình độ uyên bác (Bác học chữ Nho với các cụ Vương Thúc Quý, Vương Thúc Oánh; học tiếng Pháp với ông Phạm Ngọc Thọ) Chính từ những người thầy này mà trình độ hiểu biết, lòng yêu nước của Hồ Chí Minh được nhân lên Có thể khẳng định trước khi sang Pháp, trình độ học vấn, hiểu biết xã hội của Hồ Chí Minh đã thuộc loại hiếm của xã hội lúc bấy giờ

Những nhân tố trên đã tác động mạnh đến Hồ Chí Minh, để khi xuống tàusang Pháp là khác với cha, ông ta (dựa vào các tầng lớp trên của xã hội) Hồ ChíMinh đã bắt đầu sự nghiệp của mình từ một người thợ (mặc dù Người xuất thântrong một gia đình Phó bảng, bản thân là thầy giáo), điều này chứng tỏ ngay từđầu, con đường, phương pháp ra đi tìm đường cứu nước của Hồ Chí Minh đã rấtkhác so với những gì mà ông cha ta đã làm trước đó

- Thời đại

Nguyễn Ái Quốc bước lên vũ đài chính trị trong bối cảnh thế giới:

+ Chủ nghĩa MLN đã thâm nhập sâu rộng vào phong trào công nhân vàbước đầu có xu hướng thâm nhập vào các nước thuộc địa

+ CNTB tự do cạnh tranh chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa.Chính sách xâm chiếm thuộc địa của các nước đế quốc đã khiến cho cuộc đấutranh giải phóng dân tộc không còn là hành động riêng rẽ của nước này chốnglại sư xâm lược của nước khác, mà đã trở thành cuộc đấu tranh chung của cácdân tộc thuộc địa chống chủ nghĩa đế quốc

Khi còn ở trong nước, Nguyễn Tất Thành dù chưa nhận thức được đặcđiểm của thời đại, song Anh đã thấy rõ được con đường cứu nước của các bậctiền bối là không phù hợp Nguyễn Tất Thành đã vượt 3 đại dương, 4 châu lục,đến khoảng gần 30 nước, làm nhiều nghề, trở thành đảng viên Đảng Xã hội

Pháp, Người cùng những người Việt Nam yêu nước ở Pháp gửi Bản Yêu sáchđến Hội nghị hòa bình tại Vécxây , để rồi rút ra kết luận: Muốn được giảiphóng, các dân tộc chỉ có thể trông cậy vào bản thân mình và chủ nghĩa tư bản,

đế quốc ở đâu cũng cũng tàn bạo, độc ác, bất công; người lao động ở đâu cũng

bị áp bức, bóc lột, đầy đọa, Người khẳng định: “Dù màu da có khác nhau, trênđời này chỉ có hai giống người: giống người bóc lột và giống người bị bóc lột

Mà cũng chỉ có một mối tình hữu ái là thật mà thôi: tình hữu ái vô sản” (T1,266)

+ Cách mạng Tháng Mười Nga (1917) thành công mở đầu thời đại mới, thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH.

+ Quốc tế III được thành lập (3/1919) Đặc biệt, đến 7/1920, khi Báo L`

humanitê đăng Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về các vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin đã giúp Hồ Chí Minh tìm ra con đường cứu nước

cho dân tộc Việt Nam

Đêm kết thúc Đại hội Tua (30/12/1920) đánh dấu bước ngoặt trong cuộcđời hoạt động cách mạng của Nguyễn Ái Quốc: từ chủ nghĩa yêu nước đến vớichủ nghĩa Mác - Lênin, đồng thời cũng mở ra bước chuyển biến cho bao thế hệngười Việt Nam: từ người yêu nước trở thành người cộng sản

b Cơ sở lý luận

- Tư tưởng và văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam

Lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước đã tạo lập cho dân tộc ta một nền văn hóa riêng, phong phú và bền vững Cụ thể:

+ Truyền thống yêu nước, ý chí bất khuất đấu tranh để dựng nước và giữ nước Chủ nghĩa yêu nước đã trở thành hạt nhân của

truyền thống dân tộc và là giá trị cao nhất chi phối mọi giá trị khác của dân tộc Việt Nam.

Đánh giá rất cao tinh thần yêu nước của người Việt Nam, Hồ Chí Minhviết: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báucủa ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi,

nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguyhiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước” (T6, 171)

Giải thích về lý do Hồ Chí Minh tin và đi theo Quốc tế III, Người viết: “Lúc đầu, chính là chủ nghĩa yêu nước, chứ chưa phải CNCS đã đưa tôi tin theo Lênin, tin theo Quốc tế thứ III”(T10, 128)

+ Tinh thần nhân nghĩa, truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái trong hoạn nạn, khó khăn

+ Truyền thống lạc quan, yêu đời

+ Truyền thống cần cù, dũng cảm, thông minh sáng tạo, ham học hỏi, luôn mở rộng cửa đón nhận tinh hoa văn hóa nhân loại Tinh hoa văn hóa dân tộc là cội nguồn của tư tưởng Hồ Chí Minh bởi vì chính xuất phát từ truyền thống văn hóa của dân tộc, đặc biệt là khát vọng cứu nước, giải phóng dân tộc, Hồ CHí Minh đã đi ra nước ngoài tìm đường cứu nước; cũng trên cơ sở văn hóa truyền thống

mà Hồ Chí Minh đã bắt gặp và tiếp nhận chủ nghĩa Mác - Lênin và khi vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam, Người luôn xuất phát

từ điều kiện thực tiễn, từ văn hóa Việt Nam để kế thừa và sáng tạo chủ nghĩa Mác Lênin

- Tinh hoa văn hóa phương Đông và phương Tây

+ Tư tưởng văn hóa phương Đông

* Nho giáo:

Người quan niệm học Nho không phải để ra làm quan, mà Nho giáo là

một kinh nghiệm về đạo đức và cách ứng xử Người sử dụng hầu như tất cả các

khái niệm, phạm trù đạo đức của Nho giáo

Nho giáo có những mặt tích cực: Triết lý hành động, tư tưởng nhập thế,hành đạo, giúp đời, mong muốn một xã hội bình trị (một xã hội không sợ thiếu

chỉ sợ không công bằng), tư tưởng trọng dân “dân vi quý xã tắc thứ chi quân vi khinh” đề cao văn hóa, lễ giáo, đã tạo nêna truyền thống hiếu học, tu thân

dưỡng tính Nho giáo từng giữ vai trò là đường lối trị nước độc tôn trong cáctriều đại phong kiến Việt Nam

Nho giáo có hạn chế: phân chia xã hội thành đẳng cấp, yêu cầu sự phụctùng tuyệt đối của kẻ dưới đối với người trên (tam cương), trọng nam khinh nữ,coi khinh lao động chân tay

* Phật giáo:

Bên cạnh mặt tiêu cực như thủ tiêu đấu tranh, chịu khuất phục trước kẻthù Hồ Chí Minh nhận thấy Phật giáo cũng có những mặt tích cực, như tưtưởng vị tha, từ bi hỉ xả, cứu khổ cứu nạn, thương người như thể thương thân;tinh thần dân chủ bình đẳng chất phác chống phân chia xã hội thành đẳng cấp

“Ta là Phật đã thành, chúng sinh là Phật sẽ thành”; chủ trương sống có đạo đức,trong sạch, giản dị chăm làm điều thiện; đề cao lao động, chống lười biếng; chủtrương sống gắn bó với dân với nước Hồ Chí Minh rất coi trọng những giá trịtích cực của Phật giáo, đặc biệt là những quan niệm về thiện – ác; chân, thiện,

mỹ và nhận rõ Phật giáo vào Việt Nam rất sớm, đồng hành với lịch sử dân tộc,

đã có thời kỳ trở thành quốc giáo

* Lão giáo:

Lão giáo cũng có ít nhiều ảnh hưởng đến tư tưởng, nhân cách Hồ ChíMinh Những mặt tích cực của Lão giáo như con người cần phải biết sống hòahợp với tự nhiên, không tham lam vượt quá khả năng của mình được Hồ ChíMinh rất coi trọng Tuy nhiên, Hồ Chí Minh cũng phê phán quan điểm khôngcần biết, không quan tâm, không dạy cho dân biết nhiều của Lão giáo

Nếu tư tưởng Nho giáo và Phật giáo có ảnh hưởng khá lớn đế sự hìnhthành tư tưởng Hồ Chí Minh, thì tư tưởng Lão giáo lại có ảnh hưởng rất nhiềuđến sự hình thành lối sống của Người

* Tư tưởng phương Đông cận đại: Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm nghiên cứu

chủ nghĩa Tam dân và các chính sách của Tôn Trung Sơn Hồ Chí Minh đánhgiá: chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn đã tiếp cận đến con đường cáchmạng vô sản, tán thành mục tiêu của chủ nghĩa tam dân: dân tộc độc lập, dânquyền tự do, dân sinh hạnh phúc, nhưng chủ trương phải gắn chúng với cáchmạng vô sản và chủ nghĩa xã hội dựa trên hệ tư tưởng của chủ nghĩa Mác -Lênin

+ Về văn hóa phương Tây:

Trước khi đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh quan tâm nhiều đến tư tưởng “tự do bình đẳng bác ái”, trong cách mạng tư sản Pháp và tư tưởng tư sản nói chung Người nói: khi tôi 13 tuổi, tôi đã nghe thấy các từ tự do, bình đẳng, bác ái Từ khi nghe, tôi luôn nghĩ và tìm cách ra đi xem ở nước ngoài, người ta làm như thế nào Tư tưởng tự do bình đẳng bác ái có sức hấp dẫn rất lớn đối với Hồ Chí Minh Chính tư tưởng văn hóa tiến bộ của phương Tây đã chi phối sự lựa chọn chí hướng cứu nước của Hồ Chí Minh (tìm đường cứu nước phải đi phương Tây, không đi các nước phương Đông).

Tuy nhiên khi sang Pháp, Hồ Chí Minh phát hiện những từ ngữ mỹ miều

đó cũng chỉ là những khẩu hiệu không hơn không kém

Sau nhiều năm tìm đường cứu nước, Người cũng đã hấp thu được những tư tưởng dân chủ và hình thành được phong cách dân chủ, cách làm việc dân chủ trong cuộc sống thực tiễn

Có thể khẳng định rằng tinh hoa văn hóa nhân loại có ảnh hưởng rất lớn đề sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh Đặc điểm ở Hồ Chí Minh là khi tiếp thu văn hóa nhân loại, Người luôn nhận thúc được cả hai mặt ưu và nhược điểm, luôn nâng niu, quý trọng và kế thừa ưu điểm trong các học thuyết của nhân loại

- Chủ nghĩa Mác - Lênin - Cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh

+ Từ chủ nghĩa yêu nước, Hồ Chí Minh tiếp thu văn hóa nhân loại, song tư tưởng Hồ Chí Minh chỉ có được sự chuyển biến về chất, khi Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác - Lênin Chủ nghĩa Mác - Lênin giữ vai trò quyết định sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh bởi vì:

Nhờ có thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin,Nguyễn Ái Quốc đã hấp thụ và chuyển hóa được những nhân tố tích cực và tiến

bộ của truyền thống dân tộc, tư tưởng và văn hóa nhân loại để tạo nên hệ thống

tư tưởng của mình

Chủ nghĩa Mác - Lênin giúp Hồ Chí Minh nhận diện chính xác bản chấtcủa kẻ thù từ đó giúp Người vạch ra được đường lối cứu nước đúng đắn

Chủ nghĩa Mác - Lênin giúp Hồ Chí Minh nhận thức được quy luật vậnđộng của lịch sử và hàng loạt các vấn đề về phương pháp cách mạng

+ Con đường Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác - Lênin có đặc điểm:

Khi ra đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã có một vốn học vấn chắc chắn, một năng lực trí tuệ sắc sảo Trong mười năm đầu bôn ba tìm đường cứu nước, Người đã hoàn thiện cho mình một vốn văn hóa, vốn chính trị và vốn thực tiễn phong phú mà không một nhà cách mạng trẻ tuổi nào có thể so sánh được.

Cái bản lĩnh đó đã giúp Hồ Chí Minh nâng cao khả năng độc lập, tự chủ,sáng tạo khi tiếp thu, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin để không rơi vào saochép, giáo điều, mà biết tiếp thu, vận dụng có chọn lọc những nguyên lý của chủnghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam

Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác - Lênin là để tìm kim chỉ namcho sự nghiệp cứu nước, giải phóng dân tộc, từ nhu cầu thực tiễn của cách mạngViệt Nam

Phương pháp tiếp nhận chủ nghĩa Mác - Lênin của Hồ Chí Minh là nắmcái tinh thần, cái bản chất của chủ nghĩa Mác - Lênin, sử dụng lập trường, quanđiểm, phương pháp của chủ nghĩa Mác - Lênin để tự tìm ra những chủ trương,giải pháp, đối sách phù hợp với từng điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của cách mạngViệt Nam

Đối với Hồ Chí Minh, chủ nghĩa Mác - Lênin là cơ sở chủ yếu nhất, chủ

nghĩa yêu nước là cội nguồn sâu xa Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa

Mác - Lênin và chủ nghĩa yêu nước có quan hệ mật thiết với nhau Yêu nướcchân chính như Hồ Chí Minh, chắc chắn sẽ đưa Người đến với chủ nghĩa Mác -Lênin, và khi Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, thì Người là ngườiyêu nước chân chính nhất và chủ nghĩa yêu nước đã được nâng tầm về chất Vìvậy, ai phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, cũng là phủ nhận tư tưởng Hồ ChíMinh từ gốc

Mặc dù Hồ Chí Minh không nói cụ thể về nguồn gốc hình thành tư tưởng của mình, song ta có thể tham khảo một số nhận xét của chính Người, cũng như của những người đã từng sống và làm việc với Hồ Chí Minh:

Học thuyết Khổng Tử có ưu điểm là tu dưỡng đạo đức cá nhân, Cơ đốc giáo có ưu điểm là lòng nhân ái, chủ nghĩa Mác - Lênin có

ưu điểm là phép biện chứng trong công việc, chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có ưu điểm là chính sách của nó phù hợp với Việt Nam Khổng Tử, Jesuis, Mác, Tôn Dật Tiên có ưu điểm chung là nghĩ về nhân loại, mưu cầu hạnh phúc cho mọi người Nếu như hôm nay còn sống trên đời này,

họ sẽ họp lại với nhau Tôi, Hồ Chí Minh nguyện làm học trò nhỏ của họ

Một học giả Pháp, chuyên gia nghiên cứu Hồ Chí Minh đã viết: Ở Hồ Chí Minh, mỗi người đều tìm thấy ở Người biểu hiện của một nhân vật cao quý nhất, bình dị nhất và được kính yêu nhất Hình ảnh của Hồ Chí Minh đã hoàn chỉnh, với sự kết hợp đức khôn ngoan của Phật, lòng bác ái của Chúa, triết học của Mác và nhiệt tình cách mạng của Lênin

2 Nhân tố chủ quan (phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh)

- Các nhân tố khách quan tác động đến mọi người sống trong cùng một thời đại, nhưng mỗi người có thái độ, cách lý giải, biểu hiện khác nhau Điều này phụ thuộc hai yếu tố :

+ Sự hiểu biết, tầm văn hóa và trình độ nhận thức của mỗi người

+ Cái tâm của người đó với dân với nước

- Các nhân tố chủ quan của Hồ Chí Minh được thể hiện:

+ Tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo khả năng phê phán tinh tường sáng suốt không để bị đánh lừa bởi cái vỏ hào nhoáng bên ngoài của chủ nghĩa tư bản.

Tư duy độc lập: ở Hồ Chí Minh là không lệ thuộc, không phụ thuộc,

không bắt chước, không theo đuôi

Tư duy tự chủ của Hồ Chí Minh là tự mình làm chủ suy nghĩ của mình,

làm chủ bản thân và công việc của mình, việc của mình, tự mình thấy tráchnhiệm trước đất nước và dân tộc,

Tư duy sáng tạo: đổi mới của Hồ Chí Minh là sẵn sang từ bỏ những cái

cũ đã được thực tiễn kiểm nghiệm là không đúng, những gì đã lạc hậu, nhữngcái cũ đã đúng trước kia nhưng đến nay không còn phù hợp, tìm tòi đề xuấtnhững cái mới có thể trả lời được những câu hỏi mà cuộc sống đặt ra Cái mớisáng tạo của Hồ Chí Minh bao hàm những giá trị của cái cũ, nhưng lại vượt lêntrên cái cũ, bổ sung thêm những giá trị mới Cái mới chứa đựng tinh thần khoahọc, bao gồm một hệ thống tri thức xuất phát từ thực tế Việt Nam và xu thế thờiđại, phù hợp với quy luật phát triển khách quan của cách mạng Việt Nam (Bùi

Đình Phong, Nghiên cứu Hồ Chí Minh – Một số công trình tuyển chọn, Tập 1:

Chính trị - tư tưởng – Tổ chức, Nxb Tổng hợp Tp Hồ Chí Minh, 2020, 116)

tr.115-+ Khả năng hấp thụ, xử lý, chuyển hóa tri thức của nhân loại thành bản lĩnh và năng lưc trí tuệ cá nhân và kinh nghiệm đấu tranh của bản thân phù hợp với cốt cách người Á Đông, người Việt Nam, không thỏa hiệp vô nguyên tắc, không làm biến chất tư tưởng gốc.

+ Sự khổ công học tập và khả năng đưa những tri thức thu nhận được vào trong quần chúng nhân dân, trước hết là vào những lớp

người tiên tiến nhất trong dân tộc, thực hiện bước chuyển từ người đi tìm đường cứu nước trở thành người dẫn đường Ở Việt Nam có nhiều người đi tìm đường cứu nước, song chỉ có Hồ Chí Minh sớm tìm ra con đường cứu nước đúng đắn nhất và trở thành người dẫn đường cho dân tộc ta

+ Vốn sống và năng lực hoạt động thực tiễn vô cùng phong phú

+ Tâm hồn của một nhà yêu nước chân chính, một chiến sỹ cộng sản nhiệt tình cách mạng, thương dân, tin tưởng vào nhân dân, sẵn sàng chịu đựng những hi sinh cao nhất vì độc lập của Tổ quốc, hạnh phúc của nhân dân.

Tóm lại, tư tưởng Hồ Chí Minh là sự “vượt gộp” tư tưởng văn hóa cổ kim đông tây Trước hết, Hồ Chí Minh phải “gộp”, tức là tiếp thu lý luận của

C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I Lênin, tinh hoa văn hóa Đông - Tây, nhưng nếu chỉ

“gộp” thôi thì chưa đủ, chưa có gì là của mình cả Vấn đề là sau gộp, phải vượtlên, nghĩa là phải vận dụng sáng tạo, bổ sung, phát triển lên

II QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH.

Quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh được chia làm 5 giai đoạn:

1 Thời kỳ hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước ( trước 5/6/1911)

Đây là thời kỳ đặc biệt quan trọng, có ảnh hưởng mang tính quyết định đối với việc hình thành tư tưởng yêu nước, chí hướng cách mạng của Hồ Chí Minh Trong thời kỳ này, Hồ Chí Minh có điều kiện tiếp thu và hình thành cho mình một vốn văn hóa Quốc học, Hán học và bước đầu tiếp xúc với văn hóa phương Tây, đồng thời chứng kiến nỗi thống khổ, tinh thần đấu tranh bất khuất của đồng bào mình, nhờ đó Nguyễn

Ái Quốc đã tìm ra cho mình một hướng đi, cách đi đúng, vì vậy đã sớm thành công.

2 Thời kỳ xác định con đường cứu nước, giải phóng dân tộc (1911 - 30/12/1920)

- Ngày 5 tháng 6 năm 1911, Người lấy tên là Văn Ba xuống con tàu nước

Pháp, bắt đầu ra đi tìm đường cứu nước Quá trình ra đi tìm đường cứu nướccủa Hồ Chí Minh, có những lưu ý sau đây:

+ Có bốn bước ngoạt, bốn cột mốc dẫn đến việc ra đi tìm đường cứunước: Trong khoảng 6 năm từ lúc theo học lớp Dự bị Trường tiểu học Pháp ởVinh (9-1905) cho đến khi ra đi tìm đường cứu nước năm 1911, Người đã nungnấu một hoài bão cứu nước cứu dân Hoài bão đó được thể hiện qua 4 cột mốcchính:

Bước ngoạt đầu tiên: trong thời gian học tập tại Lớp dự bị Trường Tiểu

học Pháp ở Vinh (1905-1906), lần đầu tiên được nghe những từ Pháp như Tự do– Bình Đẳng – Bác ái, Nguyễn Tất Thành đã muốn làm quen với nền văn minhPháp, muốn tìm xem những gì ẩn dấu đằng sau những chữ ấy

Bước ngoạt thứ hai: khi đang học ở Trường Quốc học Huế (1908),

Nguyễn Tất Thành không tiếp tục học nữa mà theo cha vào Bình Định Hoàibão đó được nung nấu suốt trong thời gian ở Bình Định, học thêm tiếng Pháp ởQuy Nhơn ư

Bước ngoạt thứ ba: là khi học tiếng Pháp ở Quy Nhơn, nghe tin cha bị

triều đình bãi chức triệu hồi về Huế, Nguyễn Tất Thành bỏ học ở Quy Nhơn vàoSài Gòn, có một thời gian ngắn dừng chân ở Phan Thiết, dạy học tại trường DụcThanh

Bước ngoạt thứ tư: có tính quyết định là Nguyễn Tất Thành với tên gọi là

Văn Ba lên một chuyến tàu có tên Latsuso Torevin từ cảng Sài Gòn đi Mác xây,rời Tổ quốc sang Pháp

+ Tầm nhìn, cách nhìn và cách làm của Hồ Chí Minh trong quá trình ra đitìm đường cứu nước cũng hết sức đặc biệt, độc đáo, mang sắc thái riêng, diệnmại và dấu ấn riêng của Hồ Chí Minh

Tầm nhìn: Đó là một tầm nhìn xa trông rộng – tầm nhìn đại dương xuyên

thế kỷ Người ra biển lớn, đi tới mọi châu lục, khám phá nhiều nền văn hóa khácnhau Tầm nhìn Hồ Chí Minh từ thế kỷ XX xuyên qua thế kỷ XXI, rọi chiếu tưduy và hành động của chúng ta trong thế giới toàn cầu hóa, đặt hòn đá tảng cho

hội nhập và tiếp biến văn hóa” (Bùi Đình Phong, Nghiên cứu Hồ Chí Minh – Một số công trình tuyển chọn, Tập 1: Chính trị - tư tưởng – Tổ chức, Nxb Tổng

hợp Tp Hồ Chí Minh, 2020, tr.76)

Cách nhìn Hồ Chí Minh rất khoa học và cách mạng Người dám từ bỏ tư

duy cũ, con đường cũ, cách làm cũ của thế hệ trước bậc cha chú, chỉ giữ lại lòngkhâm phục những người đi trước để đạt được mục đích giành độc lập dân tộc

(Bùi Đình Phong, Nghiên cứu Hồ Chí Minh – Một số công trình tuyển chọn,

Tập 1: Chính trị - tư tưởng – Tổ chức, Nxb Tổng hợp Tp Hồ Chí Minh, 2020,tr.76)

Cách làm của Hồ Chí Minh là quan sát, học hỏi, tìm hiểu, từ cuộc sống

công nhân hóa đến trí thức hóa, làm nhiều nghề, nhiều địa bàn khác nhau, hoạtđộng thực tiễn kết hợp chặt chẽ với nghiên cứu lý luận Lấy dân tộc làm địa bànxuất phát, ra nước ngoài xem họ làm như thế nào, tìm hiểu mọi học thuyết, mọithứ chủ nghĩa, chắt lọc trong đó những cái hay, cái tốt, chọn thời cơ trở về nước,

đi vào quần chúng, thức tỉnh họ, tổ chức họ, đưa ra đấu tranh giành tự do độc

lập Đó là phương pháp “dĩ ngoại đột nội” (lấy ngoại đột nội)” (Bùi Đình

Phong, Nghiên cứu Hồ Chí Minh – Một số công trình tuyển chọn, Tập 1: Chính

trị - tư tưởng – Tổ chức, Nxb Tổng hợp Tp Hồ Chí Minh, 2020, tr.78)

- Tháng 7 năm 1911, Hồ Chí Minh đến Pháp Người có điều kiện đi

nhiều nước làm nhiều nghề khác nhau , những điều đó đã giúp Người nhậnthức được rằng, các khẩu hiệu tự do dân chủ do CNĐQ nêu ra chỉ là những

khẩu hiệu giả tạo, đồng thời khẳng định ở đâu cũng có hai hạng người, và nguồn gốc của mọi khổ đau của nhân loại là ở các nước chính quốc Các dân tộc muốn được giải phóng, chỉ có thể dựa vào chính sức lực của mình.

Cuối năm 1917, từ nước Anh, Hồ Chí Minh trở lại Pháp Người ủng hộ nhiệt tình cách mạng Tháng Mười Năm 1919, cùng một số

người thuộc các dân tộc thuộc địa, Hồ Chí Minh cùng một số người Việt Nam yêu nước ở Pháp soạn thảo và gửi Bản Yêu sách đòi tự do dân

chủ tới Hội nghị Vécxây, song các nước thắng trận thế chiến thứ nhất đã hoàn toàn phớt lờ các đề nghị chính đáng của Nguyễn Ái Quốc 1

Đầu năm 1919, Hồ Chí Minh gia nhập Đảng Xã hội Pháp với lý do là đảng duy nhất lúc đó ủng hộ thuộc địa.

- Hồ Chí Minh tiếp nhận Luận cương của Lênin (đăng trên báo “Nhânđạo” số ra các ngày 16, 17/71920) và kể từ đây, con đường cứu nước của HồChí Minh đã được xác định: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không cócon đường nào khác con đường cách mạng vô sản”

3 Thời kỳ hình thành cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam (1921 - 1930)

Một người sẽ trở thành nhà tư tưởng khi người đó đi trước phong trào tự

phát của quần chúng, chỉ đường cho quần chúng, vạch ra đường lối chiến lược,sách lược của cách mạng và xây dựng cho quần chúng một tổ chức cách mạng(Lênin)

1 “Bản yêu sách của nhân dân An Nam”: Trong khi chờ đợi nguyên tắc dân tộc sẽ từ lĩnh vực lý tưởng chuyển thành hiện thực do chỗ quyền tự quyết thiêng lêng của các dân tộc được thừa nhận thực sự, nhân dân nước An Nam trước kia, nay là xứ Đông – Pháp xin trình bày với quý chính phủ đồng minh nói chung và với Chính phủ Pháp đang kính nói riêng những yêu sách nhỏ sau đây:

1 Ân xá tất cả chính trị phạm người bản xứ 2 Cải cách nền công lý Đông Dương bằng cách ban cho người bản xứ cũng được hưởng những đảm bảo về mặt pháp luật như người Âu châu, bãi bỏ hoàn toàn và triệt để các tòa án đặc biệt dùng làm công cụ để khủng bố và áp bức bộ phận trung thực nhất trong nhân dân An Nam 3 Quyền tự do báo chí và tự do ngôn luận 4 Quyền tự do lập hội và hội họp 5 Quyền tự do xuất ngoại và đi du lịch nước ngoài 6 Quyền tự do giáo dục thành lập các trường kỹ thuật và chuyên nghiệp ở tất cả các tỉnh cho người bản xứ 7 Thay chế độ ra sắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật 8 Đoàn đại biểu thường trực của người bản xứ bầu ra tại nghị viện Pháp để giúp cho nghị viện biết được nguyện vọng của người bản xứ”

Thông qua một loạt các cuộc tiếp xúc, các hoạt động xã hội phong phúcác cuộc hội thảo nghiên cứu sâu về chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đãtích lũy cho mình một số vốn tri thức cách mạng hết sức phong phú Từng bước

hình thành ở Người tư tưởng đúng đắn: giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng giai cấp vô sản và các dân tộc thuộc địa, giải phóng nhân loại Cũng từ

đó, lý luận chiến lược, sách lược của cách mạng vô sản ở một nước thuộc địa,nửa phong kiến đã từng bước được hình thành

Tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường cách mạng Việt Nam được thể hiệnthông qua hàng loạt các bài viết, các tác phẩm và đặc biệt là thông qua các văn

kiện Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt do Hồ Chí Minh soạn thảo và

được Hội nghị hợp nhất 3 Đảng Cộng sản ở Việt Nam thông qua ngày 3 tháng 2năm 1930

Từ khi trở thành đảng viên cộng sản, Người đã tích cực truyền bá chủnghĩa Mác - Lênin về nước, chuẩn bị tích cực cho việc thành lập chính đảng vô

sản ở Việt Nam như cho xuất bản Báo “Người cùng khổ” (1921), “Bản án chế

độ thực dân Pháp” (1925), “Tạp chí Thanh niên”(1925-1927), “Đường Kách mệnh” (1927) Từ ngày 3-7/2/1930, Hồ Chí Minh trực tiếp chủ trì Hội nghị

Hồ Chí Minh Đượ sự giúp đỡ của Quốc tế Cộng sản và các cá nhân yêu chuộnghoà bình, công lý, Hồ Chí Minh đã được tuyên bố vô tôi và Người đã đếnMátxcơva an toàn

+ Do bất đồng về quan điểm với khuynh hướng “tả” khuynh của Quốc tếCộng sản về đường lối cách mạng Việt Nam và cách mạng ở các nước thuộc địa

nói chung, sau khi đến Liên xô, Hồ Chí Minh được Quốc tế Cộng sản cử đi họctại trường Quốc tế Lênin Tốt nghiệp, Người được cử đi học tiếp lớp nghiên cứusinh về khoa học kinh tế và lịch sử.

Ngày 6/6/1938, Hồ Chí Minh viết thư gửi Quốc tế Cộng sản xin về nước.29/9/1938, Quốc tế Cộng sản quyết định Hồ Chí Minh thôi làm nghiên cứu sinh

và chuẩn bị cho Người về nước

Vì sao có sự thay đổi này? vì hai nguyên nhân: qua thực tế ở Việt Nam (Xô viết Nghệ Tĩnh) và phong trào quần chúng trên thế giới, chứng tỏ quan điểm của Hồ Chí Minh là đúng Hơn nữa, lúc này, phong trào cộng sản quốc tế phải lựa chọn không phải là giữa dân chủ vô sản hay dân chủ tư sản mà là giữa chiến tranh và hòa bình Đường lối của Quốc tế Cộng sản thời kỳ này là đoàn kết tất cả các lực lượng yêu chuộng hoà bình, chống chủ nghĩa phát xít.

- Trong thời kỳ này, đáng chú ý nhất đối với hoạt động của Hồ Chí Minhchính là việc Người đã chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản ở ViệtNam, thông qua Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Điều lệ tóm tắt,Chương trình vắn tắt và Lời kêu gọi và trong thời gian ở Liên xô, Người đã giữvững được các nguyên tắc của mình, song cũng hết sức mềm dẻo, linh hoạttrong xử trí các quan hệ quốc tế: đề xuất đúng mức, biết phục tùng, biết chờ đợi

5 Thời kỳ tiếp tục bổ sung, phát triển, hoàn thiện tư tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội (1941-1969)

- Tháng 5/1941, Hồ Chí Minh chủ trì Hội nghị Trung ương 8, đặt mụctiêu độc lập dân tộc lên trên hết

- Ngày 2/9/1945, thay mặt quốc dân đồng bào, Hồ Chí Minh đọc bảnTuyên ngôn độc lập Người được quốc dân đồng bào bầu làm Chủ tịch nước đầutiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà Tư tưởng cách mạng và khoa họccủa Người đã từng bước được thể chế hóa thành Hiến pháp và pháp luật

- Xây dựng đường lối kháng chiến kiến quốc (1945-1954) Hàng loạtnhững tư tưởng về xây dựng Nhà nước của dân, do dân và vì dân, tư tưởng quân

sự, tư tưởng về Đảng cầm quyền đã hình thành và phát triển

- Lãnh đạo nhân dân ta thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây CNXH ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

- Ngày 2/9/1969, Hồ Chí Minh từ trần và để lại cho dân tộc ta bản Di Chúc lịch sử cùng toàn bộ hệ thống tư tưởng của Người.

III GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH.

1 Tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng con đường giải phóng và phát triển dân tộc.

a Tư tưởng Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần vô giá của dân tộc Việt Nam.

- Tư tưởng của Người không chỉ tiếp thu những giá trị văn hoá vĩnh cửu của nhân loại, đề xuất những vấn đề mới do thực tiễn đặt ra

và giải quyết một cách linh hoạt, khoa học hiệu quả, mà còn đáp ứng nhiều vấn đề của thời đại, của cách mạng Việt Nam và của thế giới hiện nay.

- Tư tưởng của Người đã được thực tiễn kiểm nghiệm trong quá khứ và hiện nay nó đã trở thành hệ thống những quan điểm lý luận,

tư tưởng về chiến lược và sách lược của cách mạng Việt Nam.

b Tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của cách mạng Việt Nam.

Một cuộc cách mạng chỉ có thể thành công triệt để khi nó có một hệ thống lý luận đúng đắn soi đường Từ năm 1930, tư tưởng Hồ Chí Minh chính là hệ thống lý luận soi đường cho cách mạng Việt Nam.

Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể nước ta, phù hợp với lịch sử và văn hóa, đất nước và con người Việt Nam, giải đáp những yêu cầu lý luận và thực tiễn Việt Nam Do đó, tư tưởng của Người đã thấm sâu vào quần chúng nhân dân, chỉ đạo có hiệu quả đối với việc thực hiện những nhiệm vụ của thời đại.

Tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng vững chắc để Đảng ta vạch ra đường lối cách mạng đúng đắn dẫn đường cho cách mạng Việt Nam đi tới thắng lợi Chính vì vậy, có nắm được tư tưởng Hồ Chí Minh mới hiểu được đường lối cách mạng Việt Nam Thắng lợi của cách mạng Việt Nam trước hết nhờ có chủ nghĩa Mác - Lênin, đồng thời cũng là nhờ có tư tưởng Hồ Chí Minh

Việc học tập, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh giúp chúng ta kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, nâng cao nhận thức- tư tưởng, cải tiến phương pháp và phong cách công tác góp phần đưa công cuộc đổi mới đi tới thắng lợi ngày càng to lớn hơn

2 Tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự phát triển thế giới.

- Tư tưởng Hồ Chí Minh phản ánh khát vọng của thời đại là hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hôi.

Người đã có những cống hiến xuất sắc trên hàng loạt các vấn đề lý luận cách mạng giải phóng dân tộc, vấn đề quan hệ dân tộc và giai cấp trong cách mạng giải phóng dân tộc, về tính tự thân vận động của công cuộc đấu tranh giải phóng…góp phần làm phong phú thêm lý luận của chủ nghĩa M-Lênin

- Tìm ra các giải pháp đấu tranh giải phóng loài người khỏi ách thống trị của chủ nghĩa thực dân

Cống hiến lớn nhất của Hồ Chí Minh đối với thời đại là từ xác định con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc đến việc xác định con đường cách mạng, một hướng đi, một phương pháp thức tỉnh người dân các nước thuộc địa.

Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với thế giới còn ở chỗ từ rất sớm, Người đã nhận thức đúng sự biến chuyển của thời đại, trên

cơ sở đó, Người đã hoạt động không mệt mỏi nhằm gắn cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới, đặt cách mạng giải phóng dân tộc vào phạm trù cách mạng vô sản Rồi chính từ kinh nghiệm của cách mạng Việt Nam, Người khẳng định: “…trong thời đại đế quốc chủ nghĩa ở một nước thuộc địa nhỏ, với sự lãnh đạo của giai cấp vô sản và đảng của nó, dựa vào quần chúng nhân dân rộng rãi trước hết là nông dân và đoàn kết được mọi tầng lớp nhân dân yêu nước trong một mặt trận dân tộc thống nhất, với sự đồng tình ủng hộ của phong trào cách mạng thế giới, trước hết là của phe xã hội chủ nghĩa hùng mạnh, nhân dân đó nhất định thắng lợi” (T9 – 315, 316)

- Cổ vũ các dân tộc đấu tranh vì những mục tiêu cao cả.

Trong lòng nhân dân thế giới, Hồ Chủ tịch là “lãnh tụ của thế giới thứ ba”; “cuộc chiến đấu của Người là kim chỉ nam cho tất cả các cuộc đấu tranh”, (Bumêđiên - Thủ tướng Angiêri), “Cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh là nguồn cổ vũ đối với tất cả các chiến sĩ đấu tranh cho tự do” (Chủ tịch Ăng-go-la) Tuy Người đã mất, nhưng “Tư tưởng chỉ đạo của Người vẫn mãi mãi soi sáng cuộc đấu tranh cho tới khi tất

cả bọn xâm lược và bọn áp bức bị đánh bại hoàn toàn” (Tổng thống Tan-da-ni-a)…

CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN

1 Phân tích bối cảnh lịch sử trong nước và quốc tế dẫn đến ra đời Tưtưởng Hồ Chí Minh?

2 Trình bày các giai đoạn hình thành và phát triển tư tưởng Hồ ChíMinh Trong những giai đoạn đó, giai đoạn nào tư tưởng Hồ Chí Minh có ýnghĩa vạch đường đi cho cách mạng Việt Nam? Hãy chứng minh

3 Phân tích vai trò của tư tưởng văn hóa truyền thống Việt Nam đối với

sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh?

4 Tại sao nói văn hóa tiến bộ phương Tây có ảnh hưởng chi phối đếnviệc lựa chọn con đường cứu nước của Hồ Chí Minh?

5 Phân tích các nhân tố góp phần hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh.Nhân tố nào là quan trọng nhất, quyết định bản chất tư tưởng của Người? tạisao?

6 Thuyết trình lý do Hồ Chí Minh ra nước ngoài và các mục tiêu mà HồChí Minh đã đạt được ở mỗi giai đoạn cụ thể (trong 5 giai đoạn hình thành tưtưởng của Người)

7 Tại sao nói tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là một sự ăn may, ngẫunhiên?

- THUYẾT TRÌNH được một số luận điểm của Hồ Chí Minh về vấn đềdân tộc, cách mạng giải phóng dân tộc và về quan hệ giữa độc lập dân tộc vớiCNXH

- PHÂN TÍCH được các vấn đề: sáng tạo của Hồ Chí Minh về vấn đề dântộc, cách mạng giải phóng dân tộc và về các động lực cơ bản của CNXH Việt

Nam, bước đi, biện pháp tiến hành xây dựng CNXH trong thời kỳ quá độ ở ViệtNam.

- Có khả năng VẬN DỤNG một số quan điểm của Hồ Chí Minh vềCNXH và thời kỳ quá độ trong thực tiễn học tập và công tác

Tài liệu tham khảo.

1 V.I Lênin: Toàn tập, tập 41, Nhà xuất bản Tiến bộ, Matxcơva, 1977 (Các bài: Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa, Điều kiện kết nạp vào Quốc tế Cộng sản, Báo cáo của tiểu ban về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa.

2 Nguyễn Duy Quý: Những vấn đề lý luận về CNXH và con đường đilên CNXH, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1998

NỘI DUNG

I TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỘC LẬP DÂN TỘC

1 Cơ sở hình thành Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc

- Tư tưởng và văn hoá truyền thống của dân tộc (Hạt nhân là chủ nghĩayêu nước…)

- Cách mạng tháng Mười Nga và Luận cương của Lênin về vấn đề dântộc và vấn đề thuộc địa Nội dung Luận cương Lênin: cách mạng vô sản là conđường duy nhất giải phóng các dân tộc thuộc địa

- V.I Lênin chủ trương giải phóng toàn thể các dân tộc thuộc địa thoátkhỏi ách áp bức của Chủ nghĩa đế quốc và Chủ nghĩa thực dân (giúp Hồ ChíMinh nhận ra sự gắn bó giữa cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới)

- Con đường cứu nước duy nhất của dân tộc Việt Nam là cứu nước theocon đường cách mạng vô sản; đồng minh của cách mạng vô sản Việt Nam là

giai cấp vô sản toàn thế giới “Luận cương của Lênin làm cho tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng biết bao! Tôi vui mừng đến phát khóc …”)

- Trách nhiệm của các Đảng Cộng sản ở các nước chính quốc là phải giúp

đỡ phong trào giải phóng dân tộc và làm cho các phong trào này phát triển theocon đường cách mạng vô sản

- Các cuộc cách mạng và các phong trào giải phóng dân tộc và con đườngcứu nước của các nhà yêu nước nổi tiếng của Việt Nam và thế giới

- Hồ Chí Minh đã khảo sát rất kĩ các phong trào đấu tranh trong nước,Người nhận định:

+ Phan Bội Châu – “Đuổi hổ cửa trước, rước beo cửa sau”

+ Phan Chu Trinh – “Xin sỏ thực dân pháp rủ lòng thương cũng khôngđòi được độc lập”

+ Hoàng Hoa Thám – “Thực tế hơn hai cụ Phan, nhưng Cụ còn nặng cốtcách phong kiến”

- Khảo sát các phong trào đấu tranh cứu nước của các dân tộc phươngĐông:

+ Thổ Nhĩ Kỳ - “Thành công không đến nơi”

+ Ấn Độ (Gandi) – “Không thể thực hiện độc lập hoàn toàn cho Ấn Độ”

và “Ganđi không phải là một nhà cách mạng, Ganđi chỉ là một nhà cải cách”

+ Trung Quốc (Tôn Trung Sơn) – cách mạng Trung Quốc “Gần gũi” vớiViệt Nam và đường lối của Tôn Trung Sơn đã “tiếp cận” đến con đường cáchmạng vô sản

2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc

a Khái quát quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn đề dân tộc

- Quan điểm của C.Mác và Ph.Anghen:

+ Làm rõ nguồn gốc, bản chất, đặc trưng của dân tộc và sự hình thànhdân tộc trong lịch sử gắn liền với Chủ nghĩa tư bản

+ Vấn đề dân tộc phụ thuộc vào vấn đề giai cấp và luôn được xem xétgiải quyết theo lập trường giai cấp

+ Áp bức giai cấp là nguồn gốc của áp bức dân tộc, muốn xóa bỏ tìnhtrạng dân tộc này áp bức nô dịch dân tộc khác trước hết phải xóa bỏ chế độ xãhội có áp bức và đối kháng giai cấp

+ Giải phóng giai cấp là tiền đề giải phóng dân tộc

+ Chưa có điều kiện bàn đến vấn đề dân tộc thuộc địa

- Quan điểm của Lênin:

+ Khi Chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, vấn đềdân tộc thuộc địa trở thành vấn đề lớn của thời đại cần phải được giải quyết

+ Chỉ rõ hai xu hướng phát triển của vấn đề dân tộc trong chủ nghĩa tưbản:

Thứ nhất: Sự thức tỉnh của ý thức dân tộc, của phong trào đấu tranhchống áp bức dân tộc sẽ dẫn tới việc thành lập các quốc gia dân tộc độc lập;

Thứ hai: Sự phá hủy hàng rào ngăn cách dân tộc, thiết lập sự thống nhấtquốc tế của chủ nghĩa tư bản

Chủ nghĩa tư bản không thể giải quyết được mâu thuẫn giữa hai xu hướngnày Chỉ có cách mạng vô sản và Chủ nghĩa xã hội mới khắc phục đươc mâuthuẫn đó

+ Bước đầu giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc thuộc địa với đường lốikết hợp cách mạng vô sản chính quốc với cách mạng giải phóng dân tộc thuộcđịa

+ Hạn chế: chưa thấy hết tính chủ động sáng tạo và tiềm năng cách mạng

to lớn của các dân tộc thuộc địa, đặt cách mạng giải phóng dân tộc phụ thuộcvào cách mạng vô sản chính quốc, chủ trương ưu tiên cho cách mạng vô sảnchính quốc

b Nội dung Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc.

* Thực chất vấn đề dân tộc thuộc địa

- Mác, Ăngghen, Lênin bàn nhiều về đấu tranh giai cấp chống chủ nghĩa

tư bản và chủ nghĩa đế quốc

- Hồ Chí Minh tập trung nghiên cứu về cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc

ở các thuộc địa và có nhiều sáng tạo lý luận độc đáo về vấn đề này

- Thực chất vấn đề dân tộc thuộc địa gồm:

+ Đấu tranh giải phóng các dân tộc thuộc địa, thực hiện quyền dân tộc tựquyết, thành lập nhà nước dân tộc độc lập

+ Lựa chọn con đường phát triển đúng đắn cho dân tộc:

Giải phóng dân tộc gắn liền với việc lựa chọn con đường phát triển củadân tộc

Phương hướng phát triển dân tộc quy định nội dung và yêu cầu của cuộcđấu tranh giành độc lập, gắn liền với một hệ tư tưởng và một giai cấp lãnh đạonhất định

Từ thực tiễn của phong trào cách mạng thế giới và xu thế vận động củathời đại, Hồ Chí Minh khẳng định: độc lập dân tộc phải gắn liền với chủ nghĩa

xã hội

Phương hướng phát triển đúng đắn của các dân tộc trong thời đại mới làchủ nghĩa xã hội Đó là con đường phát triển tiến bộ nhất của thời đại

* Nội dung chủ yếu của tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc;

- Thứ nhất: Độc lập tự do là quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm của tất

cả các dân tộc Các dân tộc muốn được tự do, bình đẳng thì không còn conđường nào khác là phải tự đứng lên giành lấy độc lập tự do, phải “đem sức ta

mà tự giải phóng cho ta” Người nói “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh rabình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền tự do, quyền hạnh phúc”

Quyền dân tộc thực chất là quyền con người mở rộng – quyền của cộngđộng người Quyền con người phải thống nhất với quyền dân tộc, không đượctách rời hoặc đi ngược với quyền dân tộc

- Thứ hai: độc lập dân tộc phải là nền độc lập thật sự, hoàn toàn Các dântộc có quyền lựa chọn chế độ xã hội và con đường phát triển thích hợp với dân

tộc mình “Dù hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải

kiên quyết giành cho được độc lập!”; "Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã trở thành một nước tự do và độc lập”

Hồ Chí Minh nêu lên 2 tiêu chí của độc lập thật sự:

Một là, dân tộc đó phải có quyền quyết định trên tất cả các mặt kinh tế,chính trị, quân sự, ngoại giao, toàn vẹn lãnh thổ Trong đó, trước hết và quan trọngnhất là độc lập về chính trị Năm 1948, Pháp lập chính phủ bù nhìn; năm 1949,Pháp đưa Bảo Đại về làm Quốc trưởng và tuyên bố Việt Nam đã có độc lập, HồChí Minh đã kịch liệt phản đối thứ độc lập giả hiệu đó

Hai là, dân tộc đó phải được bình đẳng với các dân tộc khác Quốc tế khôngthể can thiệp vào công việc nội bộ của một nước nếu không có đại diện chân chínhcủa nước đó tham gia Người khẳng định nhân dân Việt Nam hoan nghênh mọi sựgiúp đỡ của các nước khác, đồng thời phản đối mọi sự can thiệp thô bạo vào côngviệc nội bộ của Việt Nam

- Thứ ba, Độc lập dân tộc phải gắn liền với tự do hạnh phúc của nhândân

Độc lập thực sự phải là nền độc lập mà mọi phần tử quốc dân đều đượchưởng thành quả của nó Trong thư gửi ủy ban hành chính các cấp, Hồ Chí

Minh viết:“Nếu nước được độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc thì độc lập cũng không có nghĩa lý gì”

Độc lập dân tộc thực sự, hoàn toàn là khát vọng cháy bỏng của Hồ ChíMinh.Với tinh thần ấy, trong những năm kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ,

Hồ Chí Minh kêu gọi: “Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước,nhất định không chịu làm nô lệ.”, “Không có gì quý hơn độc lập tự do”

- Thứ tư, Độc lập dân tộc trong hòa bình chân chính (thầy ơi, đoạn này em không rõ trong buổi họp tổ, thầy xem giúp em xem phải có nội dung này không thầy nha, em lấy từ đề cương cũ đưa sang đây nội dung thứ 4 này thầy ạ)

Hồ Chí Minh luôn giương cao ngọn cờ đấu tranh giành và bảo vệ nền

độc lập, chủ quyền quốc gia; đồng thời Người cũng là hiện thân của khát vọng

hòa bình trong độc lập tự do Trên cơ sở kiên quyết giữ vững độc lập dân tộc,

Hồ Chí Minh luôn là người đi đầu, chủ động tích cực bày tỏ ước vọng về những

giải pháp hòa bình tránh xung đột, tránh chiến tranh.

Với mong muốn giải quyết cuộc tranh chấp Việt - Pháp bằng con đườnghòa bình, Hồ Chí Minh cùng Đảng ta chủ động ký Hiệp định sơ bộ 6-3, rồiNgười trực tiếp ký Tạm ước 14- 9 với Chính phủ Pháp

Trong thư gửi Chính phủ, Quốc hội, nhân dân Pháp ngày 7-1-1947, HồChí Minh khẳng định nguyện vọng thiết tha của nhân dân Việt Nam là muốn cóhòa bình để kiến thiết quốc gia với sự cộng tác của những người Pháp chânchính Người nói, chính phủ và nhân dân Pháp chỉ cần có một cử chỉ công nhậnđộc lập và thống nhất của Việt Nam thì ngay lập tức chiến tranh sẽ chấm dứt,hòa bình sẽ trở lại

Cũng với tinh thần như vậy, trong thư trả lời Tổng thống Mỹ Giônxơnngày 15-2-1967, Hồ Chí Minh viết: “Nhân dân Việt Nam chúng tôi rất thiết thavới độc lập, tự do và hòa bình Chính phủ Mỹ đã gây ra chiến tranh xâm lượcViệt Nam thì con đường đưa đến hòa bình ở Việt Nam là Mỹ phải chấm dứtxâm lược Phải rút hết quân Mỹ và quân chư hầu ra khỏi miền Nam ViệtNam phải để nhân dân Việt Nam tự giải quyết công việc nội bộ của mình”

* Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của chủ nghĩa dân tộc

- Chủ nghĩ Mác – Lênin không có điều kiện nghiên cứu đầy đủ về sứcmạnh và vai trò của chủ nghĩa dân tộc

- Quốc tế cộng sản do lập trường tả khuynh nên có những quan điểm sailầm về chủ nghĩa dân tộc: Coi chủ nghĩa dân tộc là sự xa rời chủ nghĩa Mác –

Lê Nin, đối lập với chủ nghĩa quốc tế, là biểu hiện của chủ nghĩa quốc gia tư sản

- Hồ Chí Minh đánh giá rất cao vai trò của chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩadân tộc chân chính, coi đó là động lực to lớn mà nếu không dựa vào nó thì sựnghiệp cách mạng giải phóng dân tộc không thể thành công

Năm 1924, Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Chủ nghĩa dân tộc là một động lực lớn, một động lực vĩ đại, duy nhất của người Việt Nam, nước Việt Nam” Người

cộng sản cần phải nắm lấy ngọn cờ dân tộc, giương cao ngọn cờ dân tộc trong

cuộc đấu tranh chống áp bức bóc lột thực hiện Chủ nghĩa cộng sản “Chủ nghĩa dân tộc chân chính, khác với chủ nghĩa dân tộc tư sản, nó không xa rời, không đối lập với chủ nghĩa Mác – Lê Nin mà “chủ nghĩa dân tộc sẽ biến thành chủ nghĩa Quốc tế vô sản”

Vì sao Chủ nghĩa dân tộc có sức mạnh như vậy? Ở các nước tư bản chủnghĩa mâu thuần chủ yếu của xã hội là mâu thuẫn đối kháng giai cấp giữa tư sản

và vô sản…nên động lực của cách mạng là đấu tranh giai cấp Ở các nước thuộcđịa, mâu thuẫn giữa dân tộc và đế quốc thực dân là mâu thuẫn chủ yếu vì vậychỉ có chủ nghĩa dân tộc mới quy tụ được mọi giai cấp và tầng lớp xã hội vàomột mặt trận chung chống đế quốc thực dân… Đó là nguồn gốc sức mạnh củachủ nghĩa dân tộc

c Quan điểm của Hồ Chí Minh về quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp

- Trong quan hệ dân tộc và giai cấp, cả C.Mác và Ph.Anghen đều nhấnmạnh tới vấn đề giai cấp, coi giải phóng giai cấp là tiền đề giải phóng dân tộc

- V.I Lênin: Đề cao cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản trên phạm vi toànthế giới, đặt Cách mạng giải phóng dân tộc phụ thuộc vào cách mạng vô sản,chủ trương ưu tiên cho cách mạng vô sản chính quốc

- Quốc tế cộng sản tuyệt đối hóa vấn đề giai cấp, coi nhẹ vấn đề dân tộc,coi chủ nghĩa dân tộc là biểu hiện của chủ nghĩa quốc gia hẹp hòi, trái với chủnghĩa quốc tế vô sản

- Tư tưởng Hồ Chí Minh:

+ Cần phải kết hợp hài hòa vấn đề dân tộc với vấn đề giai cấp trên cảbình diện quốc tế cũng như từng quốc gia,

Tùy theo điều kiện từng nước kết hợp nhuần nhuyễn giai cấp với dân tộc,song phải dựa trên lập trường quan điểm của giai cấp công nhân

+ Hồ Chí Minh đưa ra quan điểm mới là thống nhất lập trường giai cấpvới lập trường dân tộc, thống nhất lợi ích giai cấp với lợi ích dân tộc

+ Với các nước thuộc địa thì phải ưu tiên cho giải phóng dân tộc trước,đặt lợi ích dt lên trên hết, trước hết, lợi ích giai cấp phải phục tùng lợi ích dântộc đấu tranh giai cấp phục tùng đấu tranh giải phóng dân tộc

+ Chỉ có giải phóng dân tộc mới giải phóng được giai cấp… và là tiền đề

giải phóng giai cấp

Cơ sở của vấn đề này là:

Thứ nhất, trước những kẻ áp bức, quyền lợi của những người lao động là

thống nhất, gắn bó với nhau: đó là tự do bình đẳng, hòa bình ấm no hạnh phúc

Thứ hai, đặt vấn đề dân tộc hay lợi ích dân tộc lên trên hết, theo Hồ Chí

Minh là không mâu thuẫn với việc kết hợp hài hòa giữa hai lợi ích này và cũnghoàn toàn đúng tinh thần các quan điểm của C Mác và Ph.Anghen

Thứ ba, ở Việt Nam, mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với chủ nghĩa đế

quốc và tay sai, nổi trội hơn cả, do đó không thể giải quyết vấn đề giai cấp trướcrồi mới giải quyết vấn đề dân tộc như ở các nước phương Tây Trái lại, chỉ cógiải phóng dân tộc, mới giải phóng được giai cấp, giải phóng dân tộc đã baohàm một phần của việc giải phóng giai cấp, và là tiền đề của giải phóng giaicấp Như vậy, với Hồ Chí Minh quyền lợi dân tộc với quyền lợi giai cấp làthống nhất, quỳền lợi dân tộc không còn, thì quyền lợi mỗi giai cấp, mỗi bộphận trong dân tộc cũng không thực hiện được

+ Độc lập dân tộc phải gắn liền với chủ nghĩa xã hội Chỉ có chủ nghĩa xã

hội mới củng cố vững chắc độc lập dân tộc và chỉ có giữ vững độc lập dân tộcmới có điều kiện xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội

+ Chủ trương đấu tranh giành độc lập cho dân tộc mình và độc lập chocác dân tộc khác Kiên quyết giữ vững độc lập của dân tộc mình, đồng thời tôntrọng độc lập của các dân tộc khác

II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

1 Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi triệt để phải đi theo con đường cách mạng vô sản.

a Quá trình khảo nghiệm, lựa chọn đường lối giải phóng dân tộc

- Thời kỳ trước 1911, Hồ Chí Minh đã tìm hiểu kỹ về các phong trào đấutranh cứu nước giải phóng dân tộc Hồ Chí Minh rất khâm phục tinh thần yêunước, ý chí đấu tranh đòi độc lập của các nhà yêu nước tiền bối Song, theo HồChí Minh, bằng những con đường đó, không thể đi đến thành công được HồChí Minh nhận xét: Phan Bội Châu hy vọng vào sự giúp đỡ của đế quốc Nhật để

đánh Pháp là “đuổi hổ cửa trước rước beo cửa sau”; Phan Chu Trinh “xin sỏ thực dân Pháp rủ lòng thương” cũng không đòi được độc lập dân tộc; cụ Hoàng Hoa Thám, thực tế hơn hai cụ Phan, song cụ còn “nặng cốt cách phong kiến” vì

vậy cũng không đòi độc lập được

- Trong thời gian tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã nghiên cứu khá

kỹ các cuộc cách mạng tư sản ở Mỹ, Pháp và đi đến kết luận cách mạng tư sảnkhông triệt để, không giải phóng được nhân dân lao động, cách mạng Việt Namkhông thể đi theo con đường cách mạng tư sản (Về Cách mạng giải phóng dântộc của nhân dân Bắc Mỹ, Hồ Chí Minh: người An Nam cần phải học tập nhândân Bắc Mỹ đứng lên giành độc lập Song, Hồ Chí Minh cũng chỉ ra rằng, cáchmạng Bắc Mỹ thành công đã 150 năm, mà đời sống nhân dân lao động vẫn cựckhổ, vẫn phải lo làm cách mạng lần thứ hai Bởi vì, theo Hồ Chí Minh, cáchmạng Mỹ là cách mạng tư sản, đã là cách mạng tư sản thì đó là cách mạngkhông triệt để, cách mạng không đến nơi Về cách mạng tư sản Pháp 1789,giống như cách mạng Mỹ, là cuộc cách mạng không đến nơi, mang danh làcộng hòa, dân chủ kỳ thực thì trong là bóc lột công nông, ngoài thì áp bức thuộcđịa cách mạng Việt Nam nên nhớ lấy điều ấy.)

- Cuối 1920, Hồ Chí Minh bắt gặp chủ nghĩa Mác – Lênin tìm được conđường cứu nước đúng đắn – con đường của cách mạng vô sản Người nhận thấytrong thế giới bây giờ chỉ cách mạng Nga là thành công và thành công đến nơi,nghĩa là người dân được hưởng tự do, hạnh phúc, bình đẳng thực sự Cách mạngNga đã xóa bỏ xã hội phong kiến, bóc lột đồng thời giúp đỡ các dt thuộc địa giải

phóng mình Từ đó đi đến kết luận: muốn cứu nước và giải phóng dân tộckhông có con đường nào khác con đường của cách mạng vô sản.

b Quan điểm Hồ Chí Minh về con đường cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam

- Chỉ có cách mạng vô sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức.Cách mạng Việt Nam phải đi theo con đường cách mạng vô sản, phải trở thành

bộ phận của cách mạng thế giới

- Tính chất của cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam là cuộc đấu tranh

tự giải phóng theo tinh thần “đem sức ta giải phóng cho ta”

- Mục tiêu của Cách mạng giải phóng dân tộc là đánh đổ chủ nghĩa thựcdân, giành độc lập dân tộc, thành lập chính quyền của nhân dân

- Nhiệm vụ của cách mạng giải phóng dân tộc là phản đế và phản phongtrong đó phản đế là nhiệm vụ chủ yếu, phản phong phải phục tùng nhiệm vụphản đế

- Cách mạng Việt Nam phải trải qua 2 giai đoạn: Cách mạng giải phóngdân tộc có tính dân chủ nhân dân và cách mạng xã hội chủ nghĩa đưa đất nướcquá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa

2 Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại mới phải do Đảng Cộng sản của giai cấp công nhân lãnh đạo.

- Theo Hồ Chí Minh muốn giải phóng dân tộc trước hết cần phải có Đảngcách mạng, Đảng có vững, cách mạng mới thành công

- Sự thất bại của các phong trào yêu nước Việt Nam chứng tỏ chúng tavừa thiếu một đường lối cách mạng đúng đắn vừa thiếu một chính Đảng cáchmạng chân chính

- Yêu cầu khách quan, cấp thiết của cách mạng Việt Nam là phải thànhlập được một đảng cách mạng chân chính của giai cấp cách mạng tiên tiến có tổchức chặt chẽ, có đường lối và phương pháp cách mạng đúng đắn, có mối liên

hệ mật thiết với quần chúng nhân dân

- Chỉ có Đảng của giai cấp công nhân Việt Nam mới có đủ điều kiện lãnhđạo cách mạng đi đến thành công vì giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến,cách mạng triệt để, đại biểu cho phương thức sản xuất tiến bộ.

- Giai cấp công nhân Việt Nam có những đặc điểm riêng thuận lợi cho

quá trình lãnh đạo cách mạng Thực tế đã chứng minh, Đảng Cộng sản Việt

Nam ra đời đã nắm giữa độc quyền lãnh đạo cách mạng và đã dẫn dắt cáchmạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác

3 Lực lượng của cách mạng giải phóng dân tộc bao gồm toàn dân tộc ( Trong mục này em đặt lại các dấu + để cho rõ ý hơn, thầy xem có được không thầy nha)

- Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lê Nin: Quần chúng nhân dân là ngườisáng tạo ra lịch sử

- Hồ Chí Minh: cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân, không

có gì lớn mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân, có dân là có tất cả

- Cách mạng là "việc chung của cả dân chúng”, vì vậy lực lượng của

cách mạng giải phóng dân tộc phải là toàn dân tộc

- Để huy động sức mạnh của toàn dân, phải đánh giá đúng vị trí của cácgiai cấp các tầng lớp xã hội:

+ Trong thời đại mới, giai cấp công nhân Việt Nam là giai cấp duy nhấtlãnh đạo cách mạng, Hồ Chí Minh hoàn toàn đặt niềm tin vào giai cấp côngnhân Việt Nam

(Trước các ý kiến cho rằng giai cấp công nhân số lượng còn nhỏ bé, trình

độ còn thấp kém, không thể lãnh đạo được, Hồ Chí Minh khẳng định: “lãnh đạo được cách mạng hay không là do đặc tính cách mạng, chứ không phải do số lượng nhiều hay ít”, “Đặc tính của giai cấp công nhân là kiên quyết, triệt để, tập thể và có tính kỷ luật” và Người kết luận: về mọi mặt chính trị, tư tưởng, tổ

chức, hành động giai cấp công nhân đều giữ vai trò lãnh đạo Để giai cấp côngnhân đảm đương được sứ mệnh của mình, cần không ngừng giáo dục chủ nghĩaMác – Lê Nin và tinh thần yêu nước cho họ)

+ Hồ Chí Minh đánh giá rất cao vai trò của giai cấp nông dân trong cách

mạng Việt Nam, coi đó là lực lượng to lớn nhất (họ là lực lượng chiếm đa số,

tiềm tàng nhiều khả năng cách mạng Vì vậy, “Giải phóng dân tộc thực chất làgiải phóng giai cấp nông dân”, Nếu giai cấp công nhân không “thu phục” đượcgiai cấp nông dân thì không thể nắm quyền lãnh đạo cách mạngvà không thểđưa sự nghiệp cách mạng đến thắng lợi được Nếu giai cấp công nhân thu phục,lôi kéo được nông dân thì nông dân sẽ làm xoay chuyển trời đất, bao nhiêu thựcdân cũng bị đánh bại.)

+ Giai cấp công nhân và giai cấp nông dân là “gốc”, là “quân chủ lực củacách mạng” và sự liên minh của 2 giai cấp này là “nền”, là “gốc”, là “cơ sở” chủyếu của mặt trận dân tộc thống nhất

+ Đối với giai cấp địa chủ và giai cấp tư sản:

Theo Hồ Chí Minh, tính chất cách mạng nước ta là cách mạng dân chủ tưsản kiểu mới Vì vậy, tư sản dân tộc là lực lượng của cách mạng

Với địa chủ vừa và nhỏ cũng phải lôi kéo hoặc trung lập họ

Chỉ tập trung đánh đại địa chủ phản động và tư sản mại bản có lợi ích gắn

bó với đế quốc thực dân Chủ nghĩa xã hội

- Kết luận: Hồ Chí Minh chủ trương tập hợp mọi lực lượng có thể tập

hợp được nhằm mở rộng đến mức cao nhất trận tuyến cách mạng, đồng thời phân hóa kẻ thù, cô lập và tập trung lực lượng đấu tranh vào kẻ thù chủ yếu

4 Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc

- C.Mác và Ph Ăngghen chưa đề cập đến cách mạng giải phóng dân tộcnhưng cho rằng giải phóng giai cấp là tiền đề giải phóng dân tộc

- V.I Lênin phát triển các quan điểm của Mác trong điều kiện chủ nghĩa đếquốc, đã nhận thức rõ hơn về vai trò của thuộc địa đối với sự tồn tại của chủnghĩa đế quốc, về quan hệ giữa cách mạng thuộc địa với cách mạng chính quốc.Tuy nhiên, V.I.Lênin chưa thấy được tính chủ động, sáng tạo của các dân tộcthuộc địa Người cho rằng cách mạng thuộc địa phụ thuộc hoàn toàn, trực tiếp

vào cách mạng vô sản ở chính quốc, cách mạng giải phóng dân tộc chỉ thắng

lợi, khi cách mạng vô sản ở chính quốc thắng lợi (Thực ra, cả Mác, Ăngghen

và Lênin đều không coi thường vấn đề giải phóng dân tộc, song do các ông phải tập trung giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn của cuộc đấu tranh giai cấp

ở châu Âu nên chưa có điều kiện đi sâu nghiên cứu về các phong trào dân tộc thuộc địa.)

- Quốc tế cộng sản trong những năm 20 - 30, tiếp tục phát triển các quanđiểm của Lênin theo khuynh hướng “tả” khuynh, đặc biệt chú trọng đến cáchmạng chính quốc, đặt cách mạng giải phóng dân tộc phụ thuộc vào cách mạngchính quốc, là hậu bị quân của cách mạng chính quốc, đặt lợi ích của dấu tranhgiải phóng dân tộc dưới lợi ích của cuộc đấu tranh giai cấp (Đại hội VI Quốc tếcộng sản - 1928: "Chỉ có thể thực hiện hoàn toàn công cuộc giải phóng các

thuộc địa khi giai cấp vô sản giành được thắng lợi ở các nước tư bản tiên tiến”)

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về khả năng thắng lợi của cách mạng giải phóngdân tộc:

+ Nội dung

Thứ nhất, cách mạng thuộc địa và cách mạng vô sản chính quốc quan hệbình đẳng, phải được coi trọng ngang nhau và phối hợp nhịp nhàng với nhau.Người viết:

"Chủ nghĩa tư bản là một con đỉa có một cái vòi bám vào giai cấp vô sản chính quốc và một cái vòi khác bám vào giai cấp vô sản ở các thuộc địa Nếu người ta muốn giết con vật ấy, người ta phải đồng thời cắt cả hai vòi Nếu người ta chỉ cắt một vòi thôi, thì cái vòi kia vẫn tiếp tục hút máu của giai cấp vô sản; con vật vẫn tiếp tục sống và cái vòi bị cắt đi lại sẽ mọc ra"

Thứ hai, cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động sángtạo, vì xét về tính chất đây là cuộc đấu tranh tự giải phóng, nên không thể phụthuộc máy móc vào cách mạng vô sản chính quốc

Thứ ba, cách mạng giải phóng dân tộc có thể giành thắng lợi trước cáchmạng vô sản chính quốc

Thứ tư, luận điểm này của Hồ Chí Minh đã được cách mạng Việt Namchứng minh và làm bùng nổ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới

+ Cơ sở khách quan của luận điểm Hồ Chí Minh:

Một là, cách mạng giải phóng dân tộc có sức mạnh của chủ nghĩa dân tộc.Hai là, cách mạng giải phóng dân tộc là bộ phận của cách mạng thế giới

Ba là, sự tàn bạo của chủ nghĩa tư bản thuộc địa làm tăng thêm tinh thần

phản kháng và cách mạng của các dân tộc thuộc địa Hồ Chí Minh: “Người

Đông Dương không được học, đúng thế, bằng sách vở và bằng diễn văn, nhưng người Đông Dương nhận sự giáo dục bằng cách khác Đau khổ, nghèo đói và

sự đàn áp tàn bạo là những người thày duy nhất của họ Đằng sau sự phục tùng tiêu cực, người Đông Dương giấu một cái gì đang sôi sục, đang gào thét

và sẽ bùng nổ một cách ghê gớm, khi thời cơ đến Sự tàn bạo của chủ nghĩa tư bản đã chuẩn bị đất rồi: chủ nghĩa xã hội chỉ còn phải làm cái việc là gieo hạt giống của công cuộc giải phóng nữa thôi” (T.1, tr.28)

Bốn là, thuộc địa là mắt khâu yếu trong hệ thống chủ nghĩa tư bản thếgiới

+ Ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan điểm của Hồ Chí Minh:

Thứ nhất, luận điểm của Hồ Chí Minh là một sự sáng tạo to lớn, bổ xung

và phát triển lý luận của chủ nghĩa Mác – Lê Nin về cách mạng thế giới

Thứ hai, có ý nghĩa chỉ đạo thực tiễn làm tăng thêm tính chủ động, sángtạo của cách mạng Việt Nam, dẫn đến thắng lợi của cách mạng giải phóng dt ởViệt Nam và ở nhiều nước trên thế giới

5 Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành bằng con đường cách mạng bạo lực

- Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin: việc giành chính quyền bằngbạo lực cách mạng là tất yếu và phổ biến Trong tư tưởng của chủ nghĩa Mác –

Lênin, bạo lực được coi là “bà đỡ” cho một xã hội cũ đang thai nghén một xãhội mới trong lòng Tuy nhiên, chủ nghĩa Mác chỉ rõ vai trò của bạo lực chỉ làphương tiện chứ không phải nguyên nhân hay mục đích của cách mạng

- Hồ Chí Minh khẳng định cách mạng ở các nước thuộc địa, phụ thuộckhông thể thành công triệt để nếu không sử dụng tới bạo lực Bởi vì ở đây sựtàn bạo của Chủ nghĩa đế quốc đã đạt tới mức cao nhất, chúng không từ bỏ mộtthủ đoạn nào, kể cả việc dìm các phong trào đấu tranh tay không của nhân dânthuộc địa trong biển máu Tư tưởng cách mạng bạo lực của Hồ Chí Minh là bạolực cách mạng của quần chúng nhân dân cũng khác với tư tưởng khủng bố cánhân, tư tưởng say mê bạo lực vũ trang

- Quan điểm sáng tạo của Hồ Chí Minh cho rằng bạo lực cách mạng làsức mạnh tổng hợp của hai yếu tố là lực lượng chính trị của quần chúng và lựclượng vũ trang nhân dân

- Tư tưởng bạo lực cách mạng gắn bó và thống nhất với tư tưởng nhânđạo và hòa bình Cơ sở của sự thống nhất này là lòng yêu thương con người, coicon người là vốn quý nhất và phải ra sức bảo vệ con người

- Hồ Chí Minh coi chiến tranh chỉ là giải pháp bắt buộc cuối cùng và khiphải tiến hành chiến tranh chính nghĩa, một mặt phải kiên quyết dùng bạo lực

cách mạng với mọi phương tiên có thể có “… Bất kể đàn ông, đàn bà, bất kể người già người trẻ, không chia đảng phái, tôn giáo, dân tộc Hễ là người Việt Nam thì phải đồng lòng đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc Ai có súng dùng súng, ai có gươm dùng gươm, không có súng có gươm thì dùng cuốc, thuỗng, gậy, gộc Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp cứu nước”

- Mặt khác phải tranh thủ mọi khả năng hòa bình đề giải quyết xung đột,kết thúc chiến tranh, nhằm giảm thiểu hy sinh xương máu cho con người

III TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam