Kỹ năng dạy học đại học trong triển khai dạy học hiệu quả, phát triển năng lực

CÂU HỎI Câu 1: Anh chị hãy phân tích vai trò, ý nghĩa của mục tiêu dạy học trong triển khai dạy học hiệu quả. Lấy ví dụ minh hoạ cho một bài dạy cụ thể. Câu 2: Anh chị hãy chọn một nội dung chuyên ngành của mình và xác định mục tiêu dạy học, phương pháp dạy học và kiểm tra – đánh giá theo định hướng phát triển năng lực của học viên khi dạy học nội dung đã chọn.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

-♦ -♦ -♦ -

CHƯƠNG TRÌNH BỒI DƯỠNG NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM ĐẠI HỌC

BÀI THU HOẠCH CHUYÊN ĐỀ: KỸ NĂNG DẠY HỌC ĐẠI HỌC

Học viên: Nguyễn Thị Lan Phương

Ngày sinh: 26/01/1988 Nơi sinh: Hà Nội

Đơn vị công tác: Trường Cao đẳng Công thương Hà Nội

Năm 2021

PHẦN NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

ĐIỂM

Hà Nội, ngày … tháng … Năm 2021

Giảng viên

CÂU HỎI

Câu 1: Anh chị hãy phân tích vai trò, ý nghĩa của mục tiêu dạy học trong triển khai dạy học hiệu quả Lấy ví dụ minh hoạ cho một bài dạy cụ thể

Câu 2: Anh chị hãy chọn một nội dung chuyên nghành của mình và xác định

mục tiêu dạy học, phương pháp dạy học và kiểm tra – đánh giá theo định hướng phát triển năng lực của học viên khi dạy học nội dung đã chọn

MỤC LỤC

I– MỤC TIÊU DẠY HỌC 5

1.1 Các khái niệm và ý nghĩa 5

1.2 Vai trò của mục tiêu dạy học 6

1.3 Các loại mục tiêu dạy học 7

1.4 Ví dụ minh họa 8

II – XÂY DỰNG MỘT NỘI DUNG CHUYÊN NGÀNH THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC VIÊN 9

TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

I– MỤC TIÊU DẠY HỌC

1.1 Các khái niệm và ý nghĩa

Mục tiêu

Là kết quả dự kiến sẽ đạt được sau một quá trình hoạt động nào đó

Mục tiêu dạy học

Mục tiêu dạy học là trạng thái phát triển nhân cách được dự kiến trước mà học viên cần đạt tới sau một quá trình đào tạo, dựa trên yêu cầu phát triển của đất nước, của thị trường lao động

Trạng thái phát triển nhân cách được thể hiện ở phẩm chất và năng lực của người được đào tạo Hệ thống phẩm chất và năng lực này lại thể hiện ở việc hoàn thành nhiệm vụ được giao sau khi tốt nghiệp

Vì vậy, mục tiêu dạy học là những nhiệm vụ, công việc mà học viên phải làm được sau một quá trình học tập mà trước đó họ chưa làm được

Quá trình học tập có thể là quá trình học tập một bài học, một môn học, hoặc một khóa học Mục tiêu dạy học xác định những kết quả cần đạt được ở học viên (chứ không phải ở giảng viên; ví dụ: giảng viên hoàn thành bài giảng, khoa mục huấn luyện )

Mục tiêu dạy học không phải là bản tóm tắt của nội dung dạy học mà nó là cơ sở định hướng cho toàn bộ hoạt động tổ chức và quản lí đào tạo ở mọi loại hình và

phương thức đào tạo, là cơ sở để thiết kế nội dung chương trình đào tạo cho các ngành nghề cụ thể phù hợp với từng loại hình trường và hệ đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân Đồng thời, mục tiêu dạy học còn là tiêu chuẩn cho việc đánh giá toàn bộ quá trình dạy học từ vấn đề tổ chức cho đến chất lượng đào tạo

Mục tiêu là thành tố rất quan trọng của quá trình dạy học

Trong dạy học, nếu không có mục tiêu xác định, sẽ không có bất kì cơ sở nào để lựa chọn nội dung giảng dạy, phương pháp giảng dạy và càng không thể đánh giá được hiệu quả, giá trị của một bài giảng, môt khóa giảng hay cả một chương trình Một mục tiêu được xác định rõ giúp giáo viên suy nghĩ sâu sắc và chín chắn trong việc lựa chọn và sắp xếp nội dung bài giảng, tìm phương pháp truyền đạt tới học sinh để bài giảng có kết quả tốt nhất Các mục tiêu được xác định là cái mốc để giáo viên đánh giá được sự tiến bộ của học sinh đến mức nào theo chiều hướng đã định Mục tiêu là cái đích mà cả học sinh và giáo viên cần hướng tới Thông qua các bài kiểm tra, chúng ta đánh giá được tình trạng nhận thức của học sinh, đo được năng

lực của học sinh trong việc thực hiện hành động mà chúng ta mong muốn Nhưng kết quả kiểm tra chỉ thực sự phản ánh chính xác nếu nội dung bài kiểm tra đã được định hướng bởi một hệ mục tiêu rõ ràng và đầy đủ Mục tiêu là cơ sở để viết được các câu hỏi thi tốt nhất Học sinh nắm được những mục tiêu mà giáo viên đặt ra sẽ

tự đánh giá được sự tiến bộ của bản thân trong việc chiếm lĩnh tri thức, kĩ năng, kĩ xảo; tự tổ chức quá trình học tập của bản thân theo một định hướng rõ ràng Từ đó, học sinh biết lựa chọn cách học nhằm đạt hiệu quả cao nhất

Như vậy, việc xác định mục tiêu trước khi xây dựng nội dung bài giảng có ý nghĩa hết sức quan trọng Một hệ mục tiêu được đặt ra đầy đủ cả về mặt nhận thức, kĩ năng, thái độ sẽ hướng toàn bộ quá trình dạy học đạt tới một hiệu quả dạy học tốt nhất Đó là, hỗ trợ người giáo viên xác định hình thức tổ chức dạy học, chọn các hình thức dạy học phù hợp, lựa chọn các công cụ kiểm tra đánh giá tốt nhất Đó là, phát triển ở người học các năng lực trí tuệ, các phẩm chất tư duy, các kĩ năng hành động và cả niềm say mê đối với môn học

1.2 Vai trò của mục tiêu dạy học

Muốn học viên sau khi tốt nghiệp hoàn thành được chức trách, nhiệm vụ, công việc được giao, cần phải xây dựng được mục tiêu dạy học chính xác và triển khai việc dạy học theo mục tiêu này Mục tiêu dạy học sẽ quyết định chất lượng và hiệu quả của quá trình dạy học

Mục tiêu dạy học là cái đích mà người dạy và người học cần hướng tới

Khi giảng viên và học viên thống nhất được mục tiêu dạy học thì họ sẽ cùng cộng tác, nỗ lực cùng nhau để tiến tới cái đích đó Ngạn ngữ có câu: "Nếu không biết mình định đi tới đâu, làm sao biết được mình đã đi đến đích"

Đối với học viên: Mục tiêu dạy học quyết định việc học tập của học viên

Vì căn cứ vào mục tiêu học tập, học viên có thể biết mình phải học những gì để có

đủ khả năng thực hiện được các chức năng, nhiệm vụ, công việc gì sau khi học Lựa chọn được phương pháp học tập thích hợp, chủ động tổ chức việc học tập phù hợp với điều kiện học tập và những đặc điểm tâm, sinh lý của bản thân Tự đánh giá được kết quả học tập của mình khi so sánh với mục tiêu Từ đó tự điều chỉnh việc học tập cho phù hợp để sớm đạt được mục tiêu

Đối với giảng viên: Mục tiêu dạy học quyết định việc giảng dạy của giảng viên

Căn cứ vào mục tiêu, giảng viên có thể xác định chính xác những gì cần phải dạy và dạy đến mức độ nào, lựa chọn và thực hiện được những phương pháp dạy học phù hợp để học viên học tập có kết quả nhất; Đánh giá được kết quả học tập của học

viên một cách khách quan, chính xác, từ đó giúp học viên học tập một cách hiệu quả; Tự đánh giá được năng lực và kết quả giảng dạy của mình để cải tiến phương pháp dạy học, tự hoàn thiện năng lực của mình

Như vậy,chúng ta thấy mục tiêu dạy học rất quan trọng: giúp cho giảng viên thiết kế nội dung, phương pháp giảng dạy, phương pháp đánh giá học viên, giúp cho học viên biết mình cần học cái gì, chủ động lập kế hoạch học tập và tự đánh giá kết quả học tập

Mục tiêu dạy học sẽ tăng cường sự cộng tác giữa giảng viên và học viên trong quá trình dạy học

Người giảng viên phải viết được mục tiêu dạy học sau khi phân tích các nhiệm vụ học tập và trước khi thiết kế quá trình dạy học

Đối với nhà trường

Nhờ việc xác định mục tiêu dạy học, nhà trường có căn cứ để xây dựng Danh mục ngành đào tạo, Chương trình đào tạo, Kế hoạch đào tạo, Chương trình môn học Từ

đó tổ chức và tiến hành đánh giá được chất lượng đào tạo một cách chính xác, khách quan Kịp thời cải tiến quá trình đào tạo cho phù hợp hơn với nhu cầu thực tiễn của xã hội và xu hướng phát triển chung của khu vực và thế giới

Đối với xã hội

Nhờ xác định được mục tiêu dạy học, nâng cao hiệu quả dạy học, nhà trường có thể đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao (đáp ứng được các yêu cầu đặt ra) để cung cấp cho xã hội, cho thị trường lao động đáp ứng kịp thời sự phát triển các mặt của

xã hội

Ngoài ra, giúp cho ngành giáo dục có kế hoạch đào tạo phù hợp không gây lãng phí nguồn nhân lực, và các tài nguyên khác của xã hội

1.3 Các loại mục tiêu dạy học

Mục tiêu cơ bản/cuối cùng: được xem là mục đích/mục tiêu chung của giáo dục,

không quan sát được trong bối cảnh lớp học

Ví dụ: Học sinh có các thói quen tốt trong rèn luyện sức khoẻ, hành vi lịch sự và có văn hoá khi bỏ phiếu tín nhiệm, hay có thái độ, chủ kiến cũng như tư duy có phán đoán về các tác phẩm nghệ thuật hay văn học

Mục tiêu trước mắt (hay còn gọi là mục tiêu ngắn hạn): để có thể đánh giá một

mục tiêu cơ bản/cuối cùng, chúng ta phải lập ra các mục tiêu trước mắt hay còn gọi

là mục tiêu ngắn hạn Các mục tiêu này có thể đo lường được, quan sát được

Ví dụ của các mục tiêu ngắn hạn/trước mắt như: học sinh tham gia đầy đủ các buổi tập thể dục chung của lớp, học sinh không bỏ phiếu trắng khi bầu lớp trưởng, học sinh cảm nhận được thân phận của người phụ nữ trong chế độ phong kiến qua phân tích đoạn thơ “Thuý Kiều ở Lầu Ngưng Bích”

Mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể: Mục tiêu chung cũng giống như mục tiêu cơ

bản/cuối cùng, nhưng thường có một vài điểm so sánh và lập lại ở mức độ cao hơn theo các cấp độ lớp học (ví dụ: phát triển kĩ năng đọc) Mục tiêu cụ thể thường có tính duy nhất, không lập lại đối với từng khoá/bậc/lớp học khác nhau và thường được phát biểu dưới dạng kết quả đầu ra mà chúng ta mong đợi học sinh phải đạt được Có thể thấy rõ sự khác biệt giữa các mục tiêu cụ thể bằng các mức độ khó/cao hơn trong nội dung và các trọng tâm/điểm nhấn ở các mục tiêu gần giống nhau ở các lớp/bậc học khác nhau

Nhìn chung, các nhà giáo dục khuyên những người làm chương trình không nên viết các mục tiêu chung có tính quá ‘toàn cầu’, ví dụ như: phát triển con người toàn diện, các công dân biết tự hoàn thiện mình, có đầy đủ phẩm chất của các công dân

ưu tú, phát triển tính tự giác và tự học suốt đời Những mục tiêu ‘bay bổng’ và đầy nhiệt huyết như vậy, theo Dyer (2003) là rất khó ‘định lượng’ bằng các mục tiêu cụ thể Các mục tiêu quá cụ thể như “các học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông, nếu như mong muốn, sẽ được chuẩn bị đầy đủ để có thể tham gia vào một nghề nghiệp” cũng được cho rằng quá thiên về định hướng dạy nghề/giáo dục nghề nghiệp

1.4 Ví dụ minh họa

Xác định mục tiêu của bài dạy: “Kỹ thuật soạn thảo văn bản bằng máy tính”

trong chương trình Tin học ứng dụng

Chúng ta xác định các mục tiêu sau:

- Mục tiêu chung: Chương trình giúp người học khi tốt nghiệp có được các kiến thức và các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống cá nhân trong một xã hội

kỹ thuật

- Mục tiêu cụ thể: Chương trình giúp người học nhận thức được ảnh hưởng của máy tính lên cuộc sống của con người

- Mục tiêu chương trình: Cho đến cuối năm học cuối khoá, ít nhất 95 phần trăm học sinh/sinh viên sẽ phải học một khoá học về máy tính hoặc ở trong trường hoặc ở một nơi nào đó

- Mục tiêu chung giảng dạy: Người học làm quen với các máy tính cá nhân và thành thạo kỹ thuật soạn thảo văn bản

- Kết quả học tập/chuẩn đầu ra: Người học sẽ thể hiện được các kỹ năng soạn thảo văn bản và sử dụng máy tính được bằng cách soạn thảo một bài viết có

độ dài một trang giấy với mức độ chính xác là 95 phần trăm

II – XÂY DỰNG MỘT NỘI DUNG CHUYÊN NGÀNH THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC VIÊN

HỌC PHẦN: HỆ ĐIỀU HÀNH

1-MÔ TẢ HỌC PHẦN

Hệ điều hành là học phần kiến thức cơ sở khối ngành và ngành của chương trình đào tạo đại học ngành Công nghệ thông tin, ngành Mạng máy tính và truyền thông

dữ liệu

Trang bị cho sinh viên các kiến thức cơ bản về hệ điều hành và các phương thức hoạt động của hệ điều hành như xử lý thông tin, xử lý bộ nhớ, các thao tác nhập xuất, cấu trúc lưu trữ, xử lý ngắt, lập lịch, hệ thống quản lý tập tin, bảo vệ phần cứng, quản lý bộ nhớ

2-MỤC TIÊU DẠY HỌC

Kiến thức

Trang bị cho sinh viên các kiến thức cơ bản về cấu trúc, nguyên lý hoạt động, process, thread, quản lý bộ nhớ, quản lý xuất nhập, hệ thống tệp tin của hệ điều hành Giúp sinh viên hiểu nguyên tắc hoạt động của hệ điều hành

Kỹ năng

Sinh viên giải được các bài toán về quản lý và phân bổ tài nguyên, điều độ tiến trình của hệ điều hành

Phẩm chất đạo đức và trách nhiệm

Sinh viên có được phẩm chất nghiêm túc, trách nhiệm, chủ động, tích cực, chăm chỉ, cẩn thận

3- CHUẨN ĐẦU RA CỦA HỌC PHẦN

Sau khi học xong môn học này, người học có thể:

Về kiến thức:

- Trình bày được cơ chế hoạt động chung của hệ thống máy tính, các bộ phận, cấu trúc của máy tính, các nguyên lý cơ bản hệ điều hành như: cấu trúc, nguyên lý hoạt động, tiến trình, luồng

- Diễn giải các được nguyên lý để tổ chức, quản lý tiến trình, quản lý bộ nhớ, quản lý xuất nhập, quản lý hệ thống tệp tin

- Khả năng phân tích, lập luận và giải quyết vấn đề tắc nghẽn trong hệ điều hành

Về kỹ năng:

- Vận dụng tốt các thuật toán lập lịch CPU để giải quyết bài toán trong thực tế

- Giải quyết được các bài toán về quản lý và phân bổ tài nguyên, quản lý truy cập đĩa

- Vận dụng các phương pháp xử lý quá trình tắc nghẽn

- Tự tìm kiếm được tài liệu, tự nghiên cứu và trình bày thảo luận

- Phối hợp làm việc theo nhóm để giải quyết các vấn đề trong hệ thống máy tính

Năng lực tự chủ và trách nhiệm:

- Rèn luyện tính chủ động trong học tập và lao động

- Tổng hợp cập nhật được những thay đổi về hệ điều hành, và xu hướng phát triển trong tương lai

- Thi hành và tuân thủ đạo đức nghề nghiệp ngành Công nghệ Thông tin

4- PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

- Giảng viên giới thiệu học phần, tài liệu học tập, tài liệu tham khảo, các địa chỉ website để tìm tư liệu liên quan đến môn học Nêu nội dung cốt lõi của chương và tổng kết chương, sử dụng bài giảng điện tử và các mô hình giáo cụ trực quan trong giảng dạy Tập trung hướng dẫn học, tư vấn học, phản hồi kết quả thảo luận, bài tập lớn, kết quả kiểm tra và các nội dung lý thuyết chính mỗi chương

- Các phương pháp giảng dạy có thể áp dụng: Phương pháp thuyết trình; Phương pháp thảo luận nhóm; Phương pháp mô phỏng; Phương pháp minh họa; Phương pháp miêu tả, làm mẫu

- Sinh viên chuẩn bị bài từng chương, làm bài tập đầy đủ, trau dồi kỹ năng làm việc nhóm để chuẩn bị bài thảo luận

- Trong quá trình học tập, sinh viên được khuyến khích đặt câu hỏi phản biện, trình bày quan điểm, các ý tưởng sáng tạo mới dưới nhiều hình thức khác nhau

5 - QUY ĐỊNH CỦA HỌC PHẦN

5.1 Quy định về tham dự lớp học

- Sinh viên/học viên có trách nhiệm tham dự đầy đủ các buổi học Trong trường hợp nghỉ học do lý do bất khả kháng thì phải có giấy tờ chứng minh đầy đủ và hợp lý

- Sinh viên vắng quá 50% buổi học dù có lý do hay không có lý do đều bị coi như không hoàn thành khóa học và phải đăng ký học lại vào học kỳ sau

- Tham dự các tiết học lý thuyết

- Thực hiện đầy đủ các bài tập được giao trong cuốn tài liệu học tập

- Tham dự kiểm tra giữa học kỳ

- Tham dự thi kết thúc học phần

- Chủ động tổ chức thực hiện giờ tự học

5.2 Quy định về hành vi lớp học

- Học phần được thực hiện trên nguyên tắc tôn trọng người học và người dạy Mọi hành vi làm ảnh hưởng đến quá trình dạy và học đều bị nghiêm cấm

- Sinh viên phải đi học đúng giờ quy định Sinh viên đi trễ quá 15 phút sau khi giờ học bắt đầu sẽ không được tham dự buổi học

- Tuyệt đối không làm ồn, gây ảnh hưởng đến người khác trong quá trình học

- Tuyệt đối không được ăn uống, nhai kẹo cao su, sử dụng các thiết bị như điện thoại, máy nghe nhạc trong giờ học

6- KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

1 Kiểm tra thường xuyên:

+ Hình thức: Tham gia thảo luận, kiểm tra 15 phút hỏi đáp + Số lần: tối thiểu 1 lần/sinh viên

+ Hệ số: 1

2 Kiểm tra định kỳ lần 1 + Hình thức: Trắc nghiệm + Thời điểm: Tuần 9 + Hệ số: 2

3 Kiểm tra định kỳ lần 2 + Hình thức: Trắc nghiệm