hệ thống lý luận về đánh giá kết quả học tập ở đại học hiện nay và đưa ra các đề xuất

CÂU HỎI Anh chị hãy nêu thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả học tập cho sinh viên tại trường đại học nơi anhchị công tác để làm rõ hệ thống lý luận về đánh giá kết quả học tập ở đại học hiện nay và đưa ra các đề xuất để tăng cường hiệu quả và đảm bảo chất lượng đào tạo.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

-♦ -♦ -♦ -

CHƯƠNG TRÌNH BỒI DƯỠNG NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM ĐẠI HỌC

BÀI THU HOẠCH CHUYÊN ĐỀ: ĐÁNH GIÁ TRONG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC

Học viên: Nguyễn Thị Lan Phương

Ngày sinh: 26/01/1988 Nơi sinh: Hà Nội

Đơn vị công tác: Trường Cao đẳng Công thương Hà Nội

Năm 2021

PHẦN NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

ĐIỂM

Bằng số Bằng chữ

Hà Nội, ngày … tháng … Năm 2021

Giảng viên

CÂU HỎI

Anh chị hãy nêu thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả học tập cho sinh viên tại trường đại học nơi anh/chị công tác để làm rõ hệ thống lý luận về đánh giá kết quả học tập ở đại học hiện nay và đưa ra các đề xuất để tăng cường hiệu quả và đảm bảo chất lượng đào tạo

MỤC LỤC

I - MỞ ĐẦU 5

II – LÝ LUẬN VỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP Ở ĐẠI HỌC 5 III – THỰC TRẠNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CHO SINH VIÊN TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG THƯƠNG HÀ NỘI 9 IV- ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP 11 TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

I - MỞ ĐẦU

Giáo dục đại học là một bộ phận quan trọng của hệ thống giáo dục quốc dân; trực tiếp góp phần chuẩn bị và phát triển nguồn nhân lực cho nhiệm vụ phát triển kinh

tế, chính trị, xã hội… của nước nhà Do vậy, vai trò của các trường đại học là rất quan trọng; tuy nhiên, hiện nay nền giáo dục đại học Việt Nam đang tiến hành một quá trình đào tạo mang tính hàn lâm, không tạo ra sự khao khát trong học tập cho sinh viên; vì vậy mà nguồn nhân lực được đào tạo từ các trường đại học ở Việt Nam vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động

Một khâu trọng yếu trong quá trình đào tạo của giáo dục đại học là việc kiểm tra, đánh giá (KT, ĐG) kết quả học tập của sinh viên Ở các trường đại học Việt Nam hiện nay, việc KT, ĐG hầu như chỉ được tiến hành thông qua những phương pháp

và hình thức truyền thống, như các câu hỏi trắc nghiệm, tự luận, vấn đáp… với nội dung yêu cầu tái hiện lại, miêu tả hay trình bày kiến thức đã được học; ít khi yêu sinh viên vận dụng và sáng tạo những gì đã học vào thực tiễn cuộc sống

Việc kiểm tra đánh giá kiến thức và kĩ năng của sinh viên có vai trò rất quan trọng, vừa giữ vai trò là động lực thúc đẩy quá trình dạy học, lại vừa có vai trò giúp người thầy điều chỉnh phương pháp giảng dạy cho phù hợp Hơn nữa, việc kiểm tra đánh giá giúp sinh viên thay đổi phương pháp học tập để phù hợp với hình thức, phương pháp kiểm tra nhằm đạt kết quả cao Giáo dục đại học đang từng bước thay đổi chương trình và phương pháp đào tạo để đáp ứng với nhu cầu của thời kì mới Tuy nhiên, việc kiểm tra đánh giá vẫn còn chủ quan, thiếu chính xác nên việc đánh giá chất lượng đào tạo chưa thực sự hiệu quả, dẫn đến có nhiều vấn đề bất cập trong việc sử dụng nguồn nhân lực cho xã hội Với những lí do trên cho thấy rằng việc thay đổi một hệ thống chương trình và phương pháp đào tạo mà không thay đổi hệ thống kiểm tra đánh giá thì cũng không thể đạt được mục đích mong muốn

II – LÝ LUẬN VỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP Ở ĐẠI HỌC

KT, ĐG trong giáo dục không phải là ý tưởng mới, mà đã được sử dụng lâu đời ít nhất là từ năm 589 trước công nguyên khi các nhà nghiên cứu tin rằng các bài KT giáo dục đã được sử dụng ở Trung Quốc bởi các vị hoàng đế nhà Chu dùng để KT kiến thức Nho giáo của các ứng viên thi vào các chức quan trong triều Tuy nhiên, thuật ngữ “Assessment” được đánh dấu là kết quả của thế kỉ XX và được định nghĩa khác nhau bởi các nhà nghiên cứu Theo Airasian (1997), KT, ĐG được hiểu là quá trình thu thập, tổng hợp và diễn giải thông tin hỗ trợ cho việc ra quyết định Linn và Miller (2005) xác định KT, ĐG học tập của người học là một quá trình có hệ thống

để thu thập thông tin về sự tiến bộ của người học đối với các mục tiêu học tập Cụ thể hơn, Stassen, Doherty, và Poe (2001) định nghĩa KT, ĐG trong giáo dục là sự thu thập có hệ thống và phân tích thông tin để cung cấp phản hồi hiệu quả về cách

sinh viên đạt được mục tiêu học tập riêng của mình, từ đó cải thiện hoạt động học

Lloyd-Jones và Bray (1986) cho rằng KT, ĐG thường bị “đánh đồng” với các bài

KT và các kì thi nhưng KT, ĐG là một thuật ngữ bao quát, bao gồm tất cả những tình huống mà trong đó việc đo lường một số khía cạnh liên quan của việc giáo dục người học được thực hiện, có thể bởi người dạy, người chấm thi, hay thậm chí là bởi chính người học Tương tự, Statterly (1989) khẳng định KT, ĐG bao gồm tất cả các quy trình và công cụ mô tả nội dung cũng như mức độ kết quả học tập của người học

Như vậy KT, ĐG là một khâu trọng yếu và không thể tách rời trong quá trình dạy học Vấn đề này đã được đề cập với những quan niệm và cách hiểu khác nhau của các học giả, như: KT, ĐG được hiểu là quá trình thu thập, tổng hợp và diễn giải thông tin hỗ trợ cho việc ra quyết định; KT, ĐG học tập của người học là một quá trình có hệ thống để thu thập thông tin về sự tiến bộ của người học đối với các mục tiêu học tập; KT, ĐG trong giáo dục là sự thu thập có hệ thống và phân tích thông tin để cung cấp phản hồi hiệu quả về cách sinh viên đạt được mục tiêu học tập riêng của mình, từ đó cải thiện hoạt động học…

Việt Nam, cũng có nhiều cách hiểu về KT, ĐG Một số nhà khoa học giáo dục cho rằng: “kiểm tra” với nghĩa là nhằm thu thập số liệu, chứng cứ, xem xét, soát xét lại công việc thực tế để đánh giá và nhận xét Còn “đánh giá trong giáo dục”, tác giả Dương Thiệu Tống cho rằng: đó là quá trình thu thập và xử lí kịp thời, có hệ thống thông tin về hiện trạng và hiệu quả giáo dục, căn cứ vào mục tiêu dạy học, làm cơ

sở cho những chủ trương, biện pháp và hành động trong giáo dục tiếp theo Có thể nói rằng, đánh giá là quá trình thu thập, phân tích và giải thích thông tin một cách

hệ thống nhằm xác định mực độ đạt đến của các mục tiêu giáo dục Đánh giá có thể thực hiện bằng phương pháp định lượng hay định tính Theo tác giả Nguyễn Công Khanh và Nguyễn Vũ Bích Huyền, KT, ĐG “bao gồm tất cả cách thức người dạy thu nhận và sử dụng thông tin trong lớp của mình, bao gồm các loại thông tin định tính, thông tin định lượng thu thập được trong quá trình giảng dạy trên lớp nhằm đưa ra những phán xét, nhận định quyết định”, giúp người dạy nhận định về mức độ đạt được kết quả học tập của người học sau quá trình học tập so với mục tiêu đã đề

ra và sử dụng chúng để đưa ra các quyết định phù hợp

Khái quát lại, trong quá trình dạy học, KT, ĐG là xác định mức độ hiểu biết về

kiến thức, kĩ năng và khả năng vận dụng của người học; từ đó người dạy và người

học so sánh, đối chiếu kiến thức, kĩ năng, thái độ thực tế đạt được ở người học với kết quả mong đợi đã được xác định trong mục tiêu dạy học KT, ĐG kết quả học tập

của người học là một trong những động lực nhằm thúc đẩy sự đổi mới quá trình dạy

và học ở các trường đại học

Như vậy, KT, ĐG trong lớp học “bao gồm tất cả cách thức người dạy thu thập và

sử dụng thông tin trong lớp của mình, bao gồm các loại thông tin định tính, thông tin định lượng thu thập được trong quá trình giảng dạy trên lớp học nhằm đưa ra những phán xét, nhận định quyết định”, giúp người dạy hiểu được mức độ kết quả

và chất lượng dạy và học, để từ đó điều chỉnh, phân loại, xếp hạng, báo cáo cho phụ huynh và xã hội

Xét về cơ bản, KT, ĐG có 3 vai trò quan trọng:

- Thành tố quan trọng trong nghiên cứu lí luận dạy học cùng với xây dựng mục tiêu, thiết kế nội dung, tổ chức hoạt động dạy - học;

- Công cụ hành nghề quan trọng của giảng viên, giúp giảng viên xác định được

sự thay đổi của sinh viên thông qua quá trình dạy học để đạt được mục tiêu giáo dục;

- Bộ phận quan trọng của quản lí giáo dục, quản lí chất lượng dạy và học

Đồng thời, dựa vào các đặc điểm như quy mô, vị trí của người đánh giá, đặc tính của câu hỏi, tính chất thường xuyên hay thời điểm hoặc tính chất quy chiếu của mục tiêu đánh giá, có một số loại hình KT, ĐG trong giáo dục, như: đánh giá tổng kết, đánh giá quá trình, đánh giá chính thức, đánh giá không chính thức, đánh giá truyền thống, đánh giá xác thực

Một số loại hình KT, ĐG trong giáo dục bao gồm:

- ĐG tổng kết (Summative Assessment) là ĐG có tính tổng hợp, bao quát nhằm

cung cấp thông tin về sự tinh thông/thành thạo của người học ở các mặt nội dung kiến thức, kĩ năng và thái độ sau khi kết thúc một khóa/lớp học hoặc một học phần/chương trình với mục tiêu chính là xác định mức độ đạt thành tích của người học, nhưng không quan tâm đến việc thành tích đó đã đạt được ra sao và kết quả

ĐG này được sử dụng để công nhận người học đã hoặc không hoàn thành khóa/lớp học

- ĐG quá trình (Formative Assessment) là hoạt động ĐG diễn ra trong tiến trình

thực hiện hoạt động giảng dạy môn học/khóa học, cung cấp thông tin phản hồi cho người học về mức độ nắm vững thông tin của họ, và những lĩnh vực cần cải thiện,

đồng thời giúp người dạy thiết kế phương pháp giảng dạy phù hợp hơn nhằm mục tiêu cải thiện hoạt động hướng dẫn, giảng dạy

- ĐG chính thức (Formal Assessment) là thường liên quan các dạng KT được

dùng như thước đo chuẩn hóa, được tiến hành thông qua hình thức viết, như bài KT, bài thi, hoặc bài luận, được thực hiện để cho điểm đối với người được ĐG/người học, với mục tiêu phân loại người học

- ĐG không chính thức (Informal Assessment) nhằm mục đích chính là xem xét,

giám sát việc thực hiện các nhiệm vụ học tập hàng ngày của người học, thông qua nhiều hình thức quan sát, thảo luận, xem xét sự tham gia các hoạt động, tương tác,

sự hợp tác với nhau trong nhóm bạn… chú trọng đến nhận xét định tính về sự tiến

bộ trong học tập của người học, nhằm điều chỉnh nâng cao chất lượng hoạt động học tập chứ không chú trọng vào việc phân loại, xếp hạng học lực của người học

- ĐG truyền thống (Traditional Assessment) là các loại hình KT, ĐG trên giấy

như bài tự luận, câu hỏi trả lời ngắn, trắc nghiệm khách quan kiểu đúng sai, ghép hợp, điền thế, đa lựa chọn được thường xuyên sử dụng quen thuộc đối với mọi nền giáo dục trên thế giới

- ĐG xác thực (Authentic Assessment) là hoạt động KT, ĐG đòi hỏi người học

vận dụng các kĩ năng học được để thực hiện một nhiệm vụ của thực tiễn, hoặc thực hiện một dự án nào đó, hoặc tạo ra một sản phẩm hoặc thực hiện một kĩ năng nhằm mục đích KT các năng lực cần có trong cuộc sống hàng ngày và được thực hiện trong bối cảnh thực tế ĐG xác thực không chỉ quan tâm đến sản phẩm học tập mà quan tâm đến cả quá trình làm ra sản phẩm đó Việc ĐG xác thực chú trọng đến năng lực thực hành, năng lực hành động giải quyết những vẫn đề đặt ra trong thực tiễn có thể khắc phục được những nhược điểm của ĐG truyền thống (được cho là đã đặt người học vào một vai trò thụ động hơn là vai trò chủ động), huy động mọi khả năng của bản thân để giải quyết các vấn đề từ bối cảnh thực

Nhìn chung, hình thức KT, ĐG được người dạy lựa chọn tùy theo mục đích giáo dục (phân loại, lên kế hoạch và tiến hành giảng dạy, phản hồi và khích lệ, phán đoán, xếp hạng); mục tiêu giáo dục về lĩnh vực nhận thức (nắm vững kiến thức),

lĩnh vực kĩ năng (yêu cầu người học có năng lực thể hiện một hành vi cụ thể) và

lĩnh vực tình cảm - thái độ (động cơ của người học); triết lí ĐG, gồm: ĐG kết quả

học tập, ĐG để phát triển học tập và ĐG như là quá trình học ĐG kết quả học tập

(assessment of learning) thường được tổ chức cuối kì để xác nhận và cung cấp bằng chứng kết quả học tập của người học theo mục tiêu cho bậc phụ huynh, các nhà giáo dục, người học và đôi khi các nhóm quan tâm khác trong xã hội (vì vậy thường đi

đôi với ĐG tổng kết) Ngược lại, ĐG để phát triển học tập (assessment for learning)

là những hoạt động ĐG được thiết kế ưu tiên vào mục đích hỗ trợ và nâng cao hoạt động học, phát triển năng lực của người học, điều chỉnh hoạt động dạy được thực hiện trong suốt quá trình (và đôi khi được sử dụng hoán đổi với thuật ngữ ĐG quá trình bởi một số nhà nghiên cứu) Với ĐG để phát triển học tập, người học hiểu chính xác những gì cần học, những gì được mong đợi và được cung cấp nhận xét, hướng dẫn, lời khuyên để nâng cao hoạt động học của mình, còn người dạy sử dụng các phương pháp ĐG như là công cụ nghiên cứu nhằm tìm hiểu người học càng nhiều càng tốt về những gì người học biết, có thể làm, những chỗ chưa hiểu hay chỗ trống ở đâu, những thông tin thu thập được từ người học là nền tảng và căn cứ để người dạy quyết định thiết kế nội dung và phương pháp dạy ở những buổi tiếp theo

để thúc đẩy người học tiến bộ hơn ĐG như là quá trình học (assessment as

learning) tức là “hoạt động KT, ĐG được sử dụng trực tiếp như một phương pháp

để rèn luyện năng lực nhận thức và năng lực tư duy trong quá trình dạy học hoặc tự chiếm lĩnh kiến thức - kĩ năng và phẩm chất người học” Thông qua quá trình này người học có thể tự xem xét bản thân, hiểu về mình và nhận biết cách mình học nhờ vào sự tham gia quá trình ĐG gồm tự ĐG, ĐG lẫn nhau giữa người học, ĐG từ phía người dạy ĐG như là quá trình học giúp người học chịu trách nhiệm về hoạt động học của mình Vai trò của người dạy là thúc đẩy sự phát triển của người học độc lập bằng cách: làm gương và dạy về kĩ năng tự học, tự ĐG, hướng dẫn người học tự đặt

ra mục tiêu học tập của mình và tự theo dõi, cung cấp thương xuyên thách thức và thông tin phản hồi cho người học thực tập và điều chỉnh, tạo một môi trường an toàn để người học có thể tham gia mà không sợ bị phê bình khi mắc lỗi

III – THỰC TRẠNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CHO SINH VIÊN TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG THƯƠNG HÀ NỘI

Hiện nay, kết quả học tập các môn học của sinh viên trường Cao đẳng Công thương Hà Nội được đánh giá bằng nhiều phương pháp và hình thức khác nhau; nhưng nhìn chung chủ yếu được đánh giá như sau:

- 10% đánh giá tính chuyên cần Để đánh giá tính chuyên cần của sinh viên,

giảng viên dựa vào số buổi tham gia lớp học, tinh thần, thái độ của sinh viên trong các tiết học và các giờ thảo luận Đây là sự cần thiết, bởi sinh viên tham gia lớp học

để nghe giảng viên hướng dẫn những nội dung cơ bản của môn học; từ đó, sinh viên tự nghiên cứu, mở rộng kiến thức, liên hệ thực tiễn… Do đó, việc đánh giá chuyên cần sẽ tạo điều kiện cho sinh viên nắm được những nội dung cơ bản của môn học và định hướng tự nghiên cứu cho mình

- 20% đánh giá kết quả kiểm tra giữa kì Giảng viên có thể kiểm tra 1 hay nhiều

lần trong quá trình học với thời gian và hình thức thích hợp Hình thức kiểm tra giữa kì rất phong phú và đa dạng, có thể là trắc nghiệm khách quan, trắc nghiệm tự luận (trả lời ngắn), vấn đáp, hoặc là dựa trên trình bày của cá nhân hoặc nhóm về

từng vấn đề được phân công…

- 70% đánh giá thi kết thúc môn học Có nhiều hình thức đánh giá mà các giảng

viên thường sử dụng để đánh giá kết quả thi kết thúc môn học của sinh viên Chủ

yếu 2 hình thức chính là thi viết (trắc nghiệm khách quan, tự luận ở 2 dạng được tham khảo tài liệu hoặc không) và thi vấn đáp

Việc phân chia các bộ phận điểm như vậy được coi là hợp lí nhưng chưa thật sự hiệu quả trong KT, ĐG Bởi, giảng viên là người đưa ra điểm KT, ĐG, chưa có sự tham gia của sinh viên vào quá trình KT, ĐG; hay KT, ĐG thường xuyên thiên về đánh giá sự có mặt của sinh viên là chính và coi nhẹ mục tiêu đánh giá thái độ học tập của sinh viên Với một sinh viên đi học đầy đủ nhưng không tham gia làm bài tập nhóm, thảo luận vẫn có được điểm chuyên cần; còn sinh viên có thái độ và năng lực học tốt nhưng vì lí do khách quan và chủ quan không đi học đầy đủ, không đạt điểm chuyên cần, đó là điều chưa hợp lí Mặt khác, điểm KT, ĐG thường xuyên, đặc biệt là điểm đánh giá nhận thức, thái độ của sinh viên không có thang điểm rõ ràng, chi tiết; chủ yếu dựa vào chủ quan của giảng viên nên khó có sự công bằng, khách quan giữa các sinh viên

Các bài kiểm tra, thi dùng câu hỏi trắc nghiệm khách quan chỉ yêu cầu sinh viên chọn câu trả lời đúng trong 4-5 phương án chọn (hoặc một vài hình thức khác như điền khuyết, ghép đôi…) Nhìn chung, các câu hỏi trắc nghiệm khách quan thường chỉ kiểm tra được các kĩ năng tư duy bậc thấp, song cũng có người cho rằng hình thức kiểm tra, thi này cũng có khả năng làm bộc lộ kĩ năng tư duy bậc cao của sinh viên Ngoài ra, bài thi trắc nghiệm khách quan rất dễ chấm điểm chính xác và khách quan và thuận lợi cho giảng viên Bên cạnh đó, các bài trắc nghiệm tự luận cũng là hình thức đánh giá được dùng khá phổ biến Câu hỏi tự luận cấu trúc yêu cầu sinh viên phải viết câu trả lời trong một giới hạn từ nhất định (câu trả lời ngắn hoặc bài luận ngắn) Hình thức này có nhược điểm lớn là khó đánh giá và cho điểm khách quan và công bằng Thi vấn đáp thì số câu hỏi nhiều hơn, đa dạng, phong phú hơn; nhưng mỗi sinh viên được hỏi một vấn đề nhỏ trong một khoảng thời gian rất ngắn nên hiệu quả đánh giá cũng không cao

Hiện nay, trường vẫn đang tiến hành đào tạo thiên về tính hàn lâm, nên việc KT,

ĐG kết quả học tập của sinh viên hầu như chỉ được tiến hành thông qua những hình thức truyền thống như: các câu hỏi trắc nghiệm khách quan, trắc nghiệm tự luận,