Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại.Quy luật này chỉ ra cách thức chung nhất của sự vận động và phát triển, khi cho thấy sự thay đổi về chất c
Trang 1Bộ Giáo dục và Đào tạo Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
BÀI TẬP LỚN
Môn Triết học Mác- Lênin
Giảng viên: Võ Thị Hồng Hạnh
Họ và tên: Nguyễn Thị Thu Trang
Mã sinh viên: 11208105
Lớp: Triết học Mác-Lênin (14)
Trang 2Cơ sở lý luận
Triết học -bộ môn được ví như chìa khóa vạn năng mở ra những cánh cửa về nhân sinh quan, nghiên cứu về sự tác động qua lại giữa cuộc sống và con người Chiếc chìa khóa đó được Triết học thể hiện qua ba quy luật chính, quy luật thứ nhất đó chính là quy luật về lượng và chất- sự thay đổi về lượng đến một mức nào đó sẽ khiến chất thay đổi Quy luật thứ hai là quy luật đấu tranh giữa các mặt đối lập, mọi sự vật đều tồn tại những mâu thuẫn nội tại nhờ những mâu thuẫn đó mà sự vật luôn vận động, phát triển không ngừng Quy luật cuối cùng đó chính là quy luật phủ định của phủ định chỉ ra xu hướng phát triển của sự vật hiện tượng, cái mới ra đời ngay trên nền cái cũ, vẫn là sự vật hiện tượng đó nhưng ở một trình độ cao hơn
Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại.Quy luật này chỉ ra cách thức chung nhất của sự vận động và phát triển, khi cho thấy sự thay đổi về chất chỉ xảy ra khi sự vật, hiện tượng đã tích lũy đủ về lượng đạt đến ngưỡng nhất định Quy luật này chỉ ra tính chất của sự vận động và phát triển, khi cho thấy sự thay đổi nhảy vọt về chất làm cho sự vật, hiện tượng vừa tiến bước tuần tự, vừa có những bước đột phá vượt bậc Ăngghen viết: “… trong giới tự nhiên thì những sự biến đổi về chất – xảy ra một cách xác định chặt chẽ đối với từng trường hợp cá biệt – chỉ có thể có được do thêm vào hay bớt đi một số lượng vật chất hay vận động
Quy luật thống nhất và đấu tranh các mặt đối lập thể hiện bản chất là hạt nhân của phép biện chứng duy vật, bởi nó đề cập tới vấn đề cơ bản và quan trọng nhất của phép biện chứng duy vật- vấn đề nguyên nhân, động lực của sự vận động, phát triển Quy luật thừa
Trang 3nhận tính khách quan quan của mâu thuẫn trong sự vật, hiện tượng; từ đó giải quyết mâu thuẫn phải tuân theo quy luật, điều kiện khách quan
Quy luật phủ định của phủ định là một trong ba quy luật của phép biện chứng duy vật, quy luật phủ định của phủ định chỉ ra khuynh hướng (đi lên), hình thức (xoáy ốc), kết quả (sự vật, hiện tượng mới ra đời từ sự vật, hiện tượng cũ) của sự phát triển của chúng thông qua sự thống nhất giữa tính thay đổi với tính kế thừa trong sự phát triển; nghĩa là sự vật, hiện tượng mới ra đời từ sự vật, diện tượng cũ, nó phát triển từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiến đến hoàn thiện hơn
Có thể thấy Triết học đã mang đến cho chúng ta những học thuyết chung nhất về cuộc sống cũng như vạn vật xung quanh chúng ta Thay vì phải thử và vấp ngã nhiều lần thì ta mới ngộ ra được chân lý thì chỉ cần thông qua Triết học, chúng ta đã giảm thiểu được chỉ
số đau thương ấy đến cực tiểu Ba quy luật mà Triết học đưa ra là tiền đề, nền tảng để con người không ngừng phát triển bản thân, hoàn thiện mình để phù hợp với sự không ngừng biến đổi của xã hội
Nội dung nghiên cứu
Cụm từ “phát triển bản thân” có lẽ đã không còn quá xa lạ đối với mỗi một người trong
xã hội hiện nay Từ khi mỡi cất tiếng khóc chào đời, còn chưa có bất cứ nhận thức gì về cuộc sống, quanh ta đã ngập tràn những câu khuyên răn của các bậc ông bà, cô chú nói với mẹ ta rằng: “ Con cố gắng ăn nhiều vào, có sữa cho em bé còn phát triển” Lớn lên một chút, khi ta đã dần hình thành được nhận thức thì bố mẹ là luôn cố gắng cho ta những điều kiện tốt nhất về vật chất, tinh thần với mục đích ngắn gọn vài chữ: “ Để còn
Trang 4được phát triền cho bằng bạn bằng bè, sau này làm nên nghiệp lớn” Và giờ đây khi đã lớn khôn, có một chút tự hào khi tự nhận rằng tôi cũng là một tầng lớp tri thức của xã hội, định nghĩa về “ phát triền bản thân” trong tôi rộng lớn hơn bao giờ hết Có rất nhiều bài báo, các nhà nghiên cứu đã cố gắng đưa ra rất nhiều định nghĩa về cụm từ này Theo Wikipedia Việt Nam, phát triển bản thân là là hoạt động nhằm nâng cao kiến thức và hình ảnh bản thân, phát triển tài năng và khả năng, tích lũy tài sản và sự nghiệp, nâng cao chất lượng cuộc sống và làm sáng tỏ những ước mơ và hoài bão Khái niệm này không chỉ dừng lại ở phát triển bản thân mà nó còn bao gồm các hoạt động chính thức và không chính thức để phát triển người khác trong những vai trò như thầy giáo, hướng dẫn viên, tư vấn viên, quản lý, huấn luyện viên Có người lại nói rằng phát triển bản thân chỉ đơn giản
là bạn của ngày hôm nay đã tốt hơn bạn của ngày hôm qua, có ý kiến lại cho rằng phát triển bản thân giống như một khoản đầu tư lớn cho tương lai đòi hỏi phải có một kế hoạch lâu dài và một sự quyết tâm bền bỉ do đó ai cũng có thể đầu tư nhưng không phải
ai cũng biết đầu tư như thế nào còn có rất nhiều quan điểm khác xoay quanh vấn đề này, nhưng nhìn chung hoàn thiện bản thân đều là những hành động có mục đích nhằm nâng cao giá trị bản thân, tạo ra chỗ đứng cho mỗi người trong một xã hội luôn đòi hỏi phải có những điều riêng biệt và mới mẻ Tuy có nhiều định nghĩa xoay quanh về việc “ phát triển bản thân là gì”, nhưng chắc chắn trong chúng ta ai cũng biết một quy luật đơn giản: phát triển bản thân không phải là ngày 1 ngày 2 mà đó là 1 quá trình dài, có thể là
cả đời người Tôi xin đưa ra một câu chuyện ngụ ngôn rất thú vị mà tôi đã được đọc trước đây Có một câu chuyện kể về con cóc và xô nước Nó minh họa cho qui luật tình hình thường không xấu đi ngay tức khắc…Nếu bạn bỏ một con cóc thông minh và mập mạp
Trang 5vào xô nước nóng, con cóc sẽ làm gì? Ngay lập tức, con cóc quyết định: “Chẳng có gì thích thú, mình phải đi ngay thôi!” Nó sẽ nhảy ra.Nếu bạn cũng bỏ chính con cóc này vào trong xô nước lạnh và đặt xô lên bếp… đun nóng từ từ Điều gì sẽ xảy ra? Con cóc thư giãn… vài phút sau đó nó tự nhủ: “Ở đây thật ấm áp” Chỉ một vài phút sau, con cóc
bị luộc chín.Ý nghĩa câu chuyện này là gì? Mọi cái đều có quá trình của nó Cũng giống như con cóc, chúng ta mù mờ và thình lình mọi việc trở nên quá muộn Chúng ta cần biết chuyện gì đang xảy ra Cuộc sống luôn mang tính tích lũy Qui luật con cóc bảo chúng ta phải nhìn nhận xu hướng Mỗi ngày chúng ta phải tự hỏi mình đang nhắm đến đâu? Đích mình cần đi đến là gì? Mình có tiến bộ hơn không? Khỏe hơn, hạnh phúc hơn và thịnh vượng hơn năm ngoái không? Nếu không, chúng ta cần thay đổi việc mình đang làm Như ta đã biết, xu hướng phát triển bản thân từ trước đến nay luôn là phát triển cả Thể
và Trí Đừng đóng băng mình trong cái tư tưởng phát triển là phải tìm tòi, học kĩ năng mềm, học ngôn ngữ mới… đừng để mình trong một thời đại mới với cái đầu cũ Suốt 12 năm học trên ghế nhà trường tôi đã nghe không biết bao nhiêu câu nói về định nghĩa những môn học chính- “những môn quan trọng” và những môn học phụ-“ học cho xong, cho hình thức” Một điều đang ngạc nhiên nhất, thể dục chưa bao giờ rơi xa tầm ngắm của cái khái niệm môn học phụ Tư trưởng cổ lỗ sĩ ấy đã đi theo tôi suốt 18 năm qua cho đến khi tôi bước chân vào cánh cửa Đại học Kinh Tế Quốc Dân- nơi mà học sinh vẫn luôn bỡn rằng: “ Chưa một lần tạch thể dục thì chưa phải học sinh NEU”.Ở nơi đây, và tôi tin rằng ở vô số các trường đại học khác, sinh ra là để đập tan những thành kiến cổ hủ
về thể dục Ở đây, thể dục được coi trọng bình đẳng như tất cả các môn học khác, mọi
Trang 6người học thể dục với tình thần tự nguyện và nghiêm túc, các hoạt động thể thao cũng luôn nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình từ tất cả các sinh viên “ Có sức khỏe là có tất cả, không sức khỏe ta chẳng có gì” chúng ta không thể nào tiếp thu đươc kiến thức mới, không thể nào trở thành người có ích cho xã hội với 1 cơ thể rệu rạo, thiếu sức sống, môt tinh thần mệt mỏi và uể oải được Giống như một chiếc máy, khi ta cứ tha hồ lắp cho nó
vô số những thiết bị “ xịn xò” nhất, tiên tiến nhất rồi lại quên nạp điện cho nó thì chẳng phải cái máy đấy cũng chỉ một “đống sắt vụn tân tiến” thôi sao? Tất nhiên, sau khi nói đến những tầm quan trọng của Thể thì Trí cũng là một phạm trù vô cùng cần thiết trong việc phát triển của mỗi người Lê-nin đã từng nói : “Nhiệt tình cộng với ngu dốt sẽ thành
kẻ phá hoại” Dẫu bạn có khỏe như những lực sĩ mà trong đầu bạn chả có một chút tri thức nào thì bạn cũng chỉ là một kẻ vô dụng, phần thừa của xã hội Nói đến các cách để phát triển về Trí thì đúng là vô vàn và chẳng ai có thể tự vỗ ngực khẳng định rằng mình biết mọi phương pháp trên đời Đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài chỉ khẳng định bạn
“ có mắt mà không có đầu” bởi sắc đẹp cũng chỉ tồn tại trong một thời gian nhất định, nhưng tri thức, sự hiểu biết, vẻ đẹp nhân cách của bạn mới là thứ khiến bạn đẹp trường tồn với thời gian
Gắn sự phát triển bản thân vào Triết học thì chúng ta cũng có 3 quy luật quan trọng giúp con người có thể định hình rõ hơn và thức hiên các phương pháp thay đổi chính mình một cách có hiệu quả Các nhà Triết học đã khẳng định một điều rằng: Nếu muốn thay đổi về chất nhất định phải có sự tích lũy về lượng Nếu hiểu chất ở đây là trình độ, thứ cấp của ta trong cuộc sống thì lượng là quãng thời gian ta tu luyện nó Quá trình mà
Trang 7ta không ngừng cố gắng, trau dồi từng ngày về cả thể chất lẫn tinh thần chính là độ hay còn gọi là vùng an toàn Trong tâm lý học có thể được hiểu là những hoàn cảnh tình huống mà khi ở đó, con người cảm thấy thoải mái và dễ dàng thực hiện hành vi của mình với mức độ sợ hãi và áp lực là ở mức thấp nhất Nhưng chính vì những sự tham lam ham muốn an toàn ấy mà nhiều người đã bị chôn vùi trong sự “ đì” của bản thân mà không dám thực hiện những cú nhảy vọt vượt qua khỏi ngưỡng an toàn, vượt qua những điểm nút để đưa mình đến một đỉnh cao mới Chiến thắng kẻ thù không vẻ vang bằng chiến thằng chính bản thân mình, đầu hang đối thủ không nhục nhã bằng “giơ cờ trắng” với chính mình Vượt qua điểm nút chính là khi ta đã hoàn thiện thành công một chu trình chất- lượng để đưa ta đến một chu trình khác Một điều chắc chắn ta phải thừa nhận rằng theo sự phát triển không ngừng của bản thân, những điểm nút càng khó để với tới hơn và yêu cầu những cú nhảy ta phải cao hơn xa hơn, thời gian ta tích lũy lượng để tạo nên sự thay đổi cũng cần phải lâu hơn rất nhiều Cũng giống như khi chúng ta luyện đề chuẩn bị cho kì thi THPT Quốc Gia, để đạt điểm 5-6 ta chỉ mất khoảng 2-3 tháng thế nhưng chỉ đi
từ điểm 7 đến 8 thôi, có lẽ chúng ta phải mất đến hơn nửa năm trời, và với những bạn mơ
xa hơn 9-10 thì có lẽ học đã tích lũy lượng cho mình từ những năm lớp 10,11 Thay đổi
về chất chắc chắn đã có sự tích lũy về lượng, nhưng trong cuộc sống không tồn tại quy luật ngược lại Có rất nhiều người bảo : Sao tôi cũng đọc sách rất nhiều, đọc lâu mà tôi vẫn chẳng có gì thay đổi? Sao tôi cũng đi học như bạn cũng ngồi bàn học ngày 3 tiếng mà tôi vẫn chẳng thể giỏi như bạn? Đặt ra những câu hỏi này chắc chắn đó là những người có một hiểu lầm nghiêm trọng về lượng Vấn đề không phải là bạn học được bao nhiêu quyển sách, cũng không phải là bạn đã ngồi học bao lâu mà là bạn làm những việc ấy có
Trang 8hiệu quả không Bạn có nhớ được chân lý trong những cuốn sách bạn đọc không? Bạn có thực sự tập trung và hoàn thiện hết bài tập cũng như tìm tòi thêm vốn liếng xung quanh không? Nếu như câu trả lời là không thì thực ra bạn chỉ đang làm những điều vô nghĩa tốn thời gian Tuy không phải đúng 100%, nhưng có một sự thật rằng học sinh lớp 12 có
xu hướng chăm hơn rất nhiều so với các sinh viên đại học? Tại sao lại có một nghịch lý như vậy? Chả phải là lớn hơn, có ý thức hơn thì con người sẽ ngày càng chăm hơn sao? Nhìn một cách tường tận hơn, ta sẽ thấy điều này lại hợp lý đến lạ thường Học sinh lớp
12 học chăm đến như vậy, không quản ngại ngày đêm vì mục tiêu trong đầu họ rất rõ ràng: Đỗ đại học bằng mọi giá Ngược lại các sinh viên khi đã nằm trong “vùng an toàn” dưới những cán ô lớn mang tên “đại học” lại có xu hướng ngủ quên trong chiến thắng, hoặc là không có những định hưỡng rõ ràng về tương lai.Bởi thế bên cạnh việc cứ lao đầu
cố gắng mà chả biết lao đi đâu thì trước hết ta phải vạch rõ ràng trong tâm niệm: mình đang cố gắng vì điều gì? Một tấm gương sáng có thể kể đến trong vẫn đề này mà chúng
ta có thể noi theo đó chính là con người Nhật Bản, họ khao khát phát triển bản thân một cách mãnh liệt ở bất kể đâu, bất kể khi nào già dù già trẻ lớn bé thì khát khao hoàn thiện không bao giờ ngừng thôi thúc họ, chính vì thế mà mọi hành động của họ đều có mục đích rõ ràng, họ sẽ không làm nếu như không biết chính xác lợi ích mà nó đem lại là gì, đây cũng chính là điểm nổi bật làm nên hình tượng con người mà các nước khác đều phải ngưỡng mộ Hãy học tập theo con người Nhật Bản, để tốt hơn mỗi ngày bạn phải không ngừng cố gắng, tìm ra phương pháp, tích lũy mỗi ngày, xác định điểm nút là những điều cần phải nắm rõ nếu muốn tiến nhanh hơn trên con đường hoàn thiện chính mình
Trang 9Nội lực thay đổi là một điều rất quý giá nhưng những tác động từ bên ngoài đến sự phát triển của mỗi cá nhân cũng là một phần không thể không kể đến Người xưa có câu:
“ cha mẹ sinh con, trời sinh tính” “ Trời” ở đây không chỉ đơn thuần là những đấng linh thiêng, mang trong mình sức mạnh tối cao mà nếu xét theo phương diện nghĩa bóng thì
đó chính là trời đất- là môi trường chúng ta sinh sống Đã từng cắp sách đến trường thì có
lẽ không ai không biết đến câu chuyện: “ 3 lần mẹ Mạnh Tử chuyển nhà vì con” đã quá đỗi quen thuộc về giá trị nhân văn cũng như những bài học nó mang lại Mạnh Tử mồ côi cha và chịu sự giáo dục nghiêm túc của mẹ là Chương Thị, sau này được gọi là Mạnh Mẫu Bà nổi tiếng với câu chuyện 3 lần chuyển nhà để cho con trai mình được sống, học tập trong ngôi trường và môi trường giáo dục tốt nhất Chuyện kể rằng, mẹ con Mạnh Tử sống gần bãi tha ma Hàng ngày, Mạnh Tử vẫn thường ra đây nô đùa, ông thường diễn lại những cảnh nhìn thấy ở bãi tha ma Mạnh Mẫu nhận thấy đây không phải là chỗ ở tốt cho con trai mình, bà liền chuyển nhà sang một khu phố mua bán sầm uất nhưng tình hình không khả quan cho lắm Ông học cách cân, đong, đo, đếm của những kẻ mua bán, hay khoe khoang đồ của mình Lần này, Mạnh Mẫu chuyển nhà đến gần một ngôi trường, Mạnh Tử sống gần đây nên học những khuôn mẫu lễ giáo, học hành chăm chỉ, lúc bấy giờ Mạnh Mẫu mới thở phào: “Đây mới là chỗ ở của con ta” Thuyết duy cảm cho rằng môi trường là nhân tố tiền định sự phát triển nhân cách của con người, môi trường XH là cái bất biến quyết định trước sự phát triển tâm lý cá nhân, bởi thế con người được xem như đối tượng thụ động chịu sự chi phối trước ảnh hưởng của môi trường Giáo dục học
Mác xít đặc biệt đề cao vai trò của môi trường XH với quan niệm" Để phát triển những tư chất vốn chỉ có ở con người cần có môi trường XH loài người" bởi môi trường có vai trò
Trang 10quan trọng là điều kiện XH, là nguồn gốc của sự hình thành và phát triển nhân cách Qua
đó ta có thể thấy, dù theo những quan điểm cá nhân hay theo những học thuyết vĩ mô thì môi trường cũng luôn góp phần là một thành tố quan trọng trong sự phát triển của con người Tôi đã từng nghe diễn thuyết về cách nhìn nhận của phụ huynh đối với những phương pháp giáo dục con Hầu hết trong số họ đều nói rằng : “ Con tôi ở nhà trước giờ ngoan lắm, chỉ từ khi nó tham gia cái này…, nó chơi với đứa kia nó mới học mấy cái thói xấu đâu đâu như thế” Nhưng nếu như nhìn nhận dưới góc độ như vậy thì phải chăng, phụ huynh đang hoàn toàn cho rằng sự hình thành tính cách trong con là do người ngoài? Không đâu, đó chỉ là một cái cớ biện minh cho sự sai lầm trong cách giáo dục con, điều đáng buồn hơn là họ lại không dám nhìn nhận vào hiện thực ấy Tại sao tôi lại nhận định như vậy? Bởi dù có đi giời, đi biển, có giao du khắp nơi thì thực ra người mà những học sinh ấy tiếp xúc nhiều nhất vẫn chính là bố mẹ mình, vẫn chính là gia đình mình Không thể phủ nhận sự ảnh hưởng rất lớn từ môi trường sống đến con người, nhưng ta cũng thể khẳng định dự định hình ấy đều là do yếu tố xã hội ấy gây ra Gia đình là cái nôi giáo dưỡng đầu tiên của mọi đứa trẻ, là nơi con người ta tìm về sau những vấp ngã, là những người đầu tiên ta chia sẻ khi có niềm vui và là nơi định hình nhân cách trong mỗi con người Theo một thống kê của những nhà tâm lý học, 90% những tội phạm man rợ nhất, mang trong mình những tâm lý biến thái, kì dị đều xuất phát từ những mái ấm đổ vỡ, những gia đình đau thương, những tuổi thơ ngập nước mắt Có một cái quy luật đơn giản
mà ngay cả những tên tội phạm xảo quyệt nhất, chúng thừa biết nhưng cũng không thể chống lại được, đó là sự tìm về gia đình sau những sai trái, bởi với mỗi người, gia đình luôn là nơi an toàn nhất Nắm được quy luật này, những nhà điều tra luôn theo dõi, bố trí