Nghiên cứu nhu cầu tin và khả năng đáp ứng nhu cầu tin của thư viện trường đại học thương mại

tốt hơn nhu cầu của người dùng tin, hoạt động nghiên cứu nhu cầu tin luôn đượcmỗi cán bộ, viên chức Thư viện coi là nền tảng trong dây chuyền thông tin tư liệu.Mặt khác, người dùng tin t

BỘ NỘI VỤ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

KHOA QUẢN LÝ XÃ HỘI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

NGHIÊN CỨU NHU CẦU TIN VÀ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG NHU CẦU TIN CỦA THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI

HỌC THƯƠNG MẠI

Khóa luận tốt nghiệp ngành : KHOA HỌC THƯ VIỆN

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

HỘI ĐỒNG CHẤM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP KHOA QUẢN LÝ XÃ HỘI XÁC NHẬN:

Bài khóa luận tốt nghiệp của sinh viên: Nguyễn Thị Hương Giang Lớp : 1505KHTB

Đã được chỉnh sửa theo ý kiến của Hội đồng chấm và được Hội đồng chấm khóa luận tốt nghiệp đồng ý thông qua cho nghiệm thu.

Hà Nội, ngày 19 tháng 6 năm 2019

ThS Ngô Thị Thu Huyền TS Lê Thanh Huyền

LỜI CAM ĐOAN

Trong quá trình thực hiện đề tài “Nghiên cứu nhu cầu tin và khả năng đáp

ứng nhu cầu tin của Thư viện Trường Đại học Thương Mại” tôi xin cam đoan

đây là bài nghiên cứu nghiêm túc của chính bản thân Tôi xin chịu trách nhiệm nếu

có sự không trung thực về thông tin sử dụng trong đề tài nghiên cứu này

Hà Nội, ngày tháng 05 năm 2019

Sinh viên

Nguyễn Thị Hương Giang

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành đề tài nghiên cứu này tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn đến côNgô Thị Thu Huyền– Giảng viên hướng dẫn đã tận tình chỉ dạy giúp tôi hoàn thànhkhóa luận tốt nghiệp Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến tất cả cán bộ thư viện TrườngĐại học Thương Mại đã tạo điều kiện cho tôi được tìm hiểu, thu thập thông tin, tàiliệu một cách thuận lợi nhất

Trong quá trình khảo sát và nghiên cứu tôi còn gặp nhiều khó khăn về kinhnghiệm thực tiễn và thời gian nghiên cứu, do đó đề tài không tránh khỏi những thiếusót nhất định Vì vậy, tôi mong nhận được sự góp ý từ quý thầy cô và các bạn để đềtài nghiên cứu hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Sinh viên

Nguyễn Thị Hương Giang

NCS - HVCH Nghiên cứu sinh – Học viên cao học

Thư viện Trung tâm Thông tin Thư viện

Thư viện Trường Trung tâm Thông tin Thư viện của Trường Đại học Thương

DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ LIỆU

Bảng 1.1: Thống kê tài liệu truyền thống của Thư viện Trường tính đến thời điểm

tháng 4 năm 2019 17

Bảng 2.1: Nhu cầu về chuyên ngành đào tạo của người dùng tin 21

Bảng 2.2 Nhu cầu về loại hình tài liệu của người dùng tin: 24

Bảng 2.3: Mức độ sử dụng tài liệu bằng các ngôn ngữ khác nhau: 27

Bảng 2.4 Mức độ tuần suất lên Thư viện của bạn đọc 30

Bảng 2.5: Nguồn khai thác, thu thập thông tin tại Thư viện 32

Bảng 2.6: Mục đích sử dụng tài liệu của Thư viện đối với người dùng tin 35

Bảng 2.7:Các sản phẩm thông tin sử dụng tại Thư viện 37

Bảng 2.8: Các dịch vụ thông tin sử dụng tại Thư viện 40

Bảng 2.9: Mức độ đáp ứng về nguồn lực thông tin 43

Bảng 2.10: Mức độ đáp ứng về cơ sở vật chất của Thư viện 46

Bảng 2.11: Mức độ đáp ứng về sản phẩm và dịch vụ Thư viện 48

Bảng 2.12: Mức độ đáp ứng về thời gian phục vụ của Thư viện 50

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Nhu cầu về chuyên ngành đào tạo của người dùng tin 22

Biểu đồ 2.2: Nhu cầu về loại hình tài liệu của người dùng tin 25

Biểu đồ 2.3: Mức độ sử dụng tài liệu bằng các ngôn ngữ khác nhau 27

Biểu đồ 2.5: Nguồn khai thác, thu thập thông tin tại Thư viện 33

Biếu đồ 2.6: Mục đích sử dụng tài liệu của Thư viện đối với người dùng tin 36

Biểu đồ 2.7: Các sản phẩm thông tin sử dụng tại Thư viện 38

Biểu đồ 2.8: Các dịch vụ thông tin sử dụng tại Thư viện 40

Biểu đồ 2.9: Mức độ đáp ứng về nguồn lực thông tin 44

Biểu đồ 2.10: Mức độ đáp ứng về cơ sở vật chất của Thư viện 46

Biểu đồ 2.11: Mức độ đáp ứng về sản phẩm và dịch vụ Thư viện 48

Biểu đồ 2.12: Mức độ đáp ứng về thời gian phục vụ của Thư viện 51

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHU CẦU TIN, KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG NHU CẦU TIN VÀ KHÁI QUÁT VỀ THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI 7

1.1.Những vấn đề lý luận 7

1.1.1 Khái niệm 7

1.1.2 Tính chất của nhu cầu tin 8

1.1.3 Yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu tin và khả năng đáp ứng nhu cầu tin 9

1.2 Khái quát về Trường Đại học Thương Mại và Thư viện Trường Đại học Thương Mại Hà Nội 12

1.2.1 Sơ lược và nét về Trường Đại học Thương Mại 12

1.2.1.1 Lịch sử hình thành phát triển 12

1.2.1.2 Cơ cấu tổ chức 13

1.2.2 Giới thiệu về Thư viện Trường Đại học Thương Mại Hà Nội 13

1.2.2.1 Chức năng và nhiệm vụ 13

1.2.2.2 Nhân lực thư viện và cơ cấu tổ chức 14

1.2.2.3 Cơ sở vật chất 15

1.2.2.4 Nguồn lực thông tin 16

1.2.2.5 Người dùng tin 17

1.3 Vai trò của nghiên cứu nhu cầu tin và khả năng đáp ứng nhu cầu tin của Thư viện Trường Đại học Thương Mại 19

1.3.1 Nâng cao hoạt động Thư viện 19

1.3.2 Đảm bảo chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học của nhà trường 19

Tiểu kết 20

Chương 2 THỰC TRẠNG NHU CẦU TIN VÀ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG NHU CẦU TIN CỦA THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI 21

2.1 Thực trạng nhu cầu tin tại Thư viện Trường Đại học Thương Mại 21

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

2.1.1.2 Loại hình tài liệu 24

2.1.1.3 Ngôn ngữ tài liệu 27

2.1.2 Tập quán sử dụng thông tin của người dùng tin 29

2.1.2.1 Tần suất lên thư viện 30

2.1.2.2 Nguồn khai thác Thông tin tại Thư viện 32

2.1.2.3 Mục đích lên Thư viện 35

2.1.2.4 Sản phẩm Thông tin Thư viện 37

2.2 Khả năng đáp ứng nhu cầu tin cho người dùng tin tại Thư viện Trường Đại học Thương Mại 42

2.2.1 Mức độ đáp ứng về nguồn lực thông tin 43

2.2.2 Khả năng đáp ứng về cơ sở vật chất, trang thiết bị 45

2.2.3 Mức độ đáp ứng về sản phẩm và dịch vụ thư viện 47

2.2.4 Mức độ đáp ứng về thời gian phục vụ 50

2.3 Nhận xét chung về nhu cầu tin và khả năng đáp ứng nhu cầu tin của Thư viện Trường Đại học Thương Mại 52

2.3.1 Điểm mạnh 52

2.4.2 Điểm yếu 54

2.4.3 Nguyên nhân 55

Tiểu kết 56

Chương 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO NHU CẦU TIN TẠI THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI 57

3.1 Nhóm giải pháp nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu tin 57

3.1.1 Nâng cao hiệu quả phục vụ nhu cầu tin 57

3.1.2 Phát triển nguồn lực thông tin đảm bảo về số lượng và chất lượng 58

3.1.2.1 Lựa chọn nguồn phát triển nguồn lực thông tin đáng tin cậy 58

3.1.2.2 Thanh lý tài liệu lỗi thời 60

3.1.2.3 Đa dạng hóa nguồn lực thông tin 61

3.1.2.4 Phát triển các nguồn học liệu mở phục vụ đào tạo chuyên ngành 61

3.1.2.5 Tăng cường số hóa tài liệu 64

3.1.3 Phát triển và nâng cao chất lượng các sản phẩm, dịch vụ Thông tin-Thư viện 64 3.1.4 Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thông tin

3.1.5 Nâng cao năng lực trình độ của nhân lực Thư viện 67

3.1.6 Tăng cường CSVC, trang thiết bị cho hoạt động Thông tin Thư viện 69 3.2 Nhóm giải pháp kích thích nhu cầu tin phát triển 70

3.2.1 Đào tạo người dùng tin 70

3.2.1.1 Xây dựng chiến lược đào tạo người dùng tin 70

3.2.1.2.Tổ chức chương trình năng lực thông tin dành cho sinh viên 72

3.2.1.3.Tổ chức chương trình năng lực thông tin dành cho cán bộ và giảng viên 75

3.2.2 Tăng cường maketing sản phẩm và dịch vụ Thông tin Thư viện 78

3.2.2.1 Xây dựng chiến lược marketing sản phẩm và dịch vụ Thư viện 78

3.2.2.2 Tổ chức các hình thức quảng bá sản phẩm và dịch vụ Thư viện 78

3.2.3 Đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập và đánh giá 79

3.2.4 Nâng cao tích cực học tập của sinh viên 80

Tiểu kết 81

KẾT LUẬN 82

TÀI LIỆU THAM KHẢO 83

PHỤ LỤC

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong vài thập kỷ gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của KH &CN đã làm biếnđổi sâu sắc mọi lĩnh vực hoạt động của con người Việc áp dụng công nghệ thôngtin và viễn thông đã tạo ra một không gian thông tin mới, thông tin trở thành nguồnlực tạo nên thế mạnh cho sự phát triển của mỗi quốc gia Để thực hiện được vai trònền tảng của thông tin trong nền kinh tế tri thức, thư viện chính là kênh cung cấpthông tin hữu hiệu và đáng tin cậy nhất Sự nghiệp công nghệ Thông tin - Thư việntrên thế giới và sự nghiệp Thông tin - Thư viện Việt Nam đang có những chuyểnbiến mạnh mẽ nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu tri thức và thông tin trong xã hội

Thư viện là một thiết chế văn hóa xã hội ra đời được ví như cầu nối giữanguồn tri thức vô tận với bạn đọc, giúp bạn đọc tiếp cận các nguồn thông tin đángtin cậy và sử dụng có hiệu quả trong giải quyết vấn đề, ra quyết định quản lý Trongdây chuyền thông tin tư liệu của một thư viện hoặc cơ quan thông tin, hoạt độngnghiên cứu về nhu cầu tin của người dùng tin là hoạt động cốt lõi không thể thiếu vàluôn được ban lãnh đạo quan tâm Thật vậy từ kết quả của quá trình nghiên cứu nhucầu tin của người dùng tin, các cơ quan Thông tin Thư viện sẽ có cơ sở đề raphương hướng triển khai các kế hoạch, hoạt động cụ thể phù hợp với chức năngnhiệm vụ được giao và với nhu cầu của người dùng tin

Trường Đại học Thương Mại là một cơ sở đào tạo có truyền thống và có uytín lâu đời góp phần không nhỏ vào sự nghiệp giáo dục đào tạo của cả nước Với thếmạnh đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực (bao gồm các chuyên ngành: Quản lý kinh tế,Thương mại, Kế toán, Quản trị kinh doanh, Quản trị du lịch lữ hành) và với kinhnghiệm lâu dài, Trường đã đào tạo ra nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn caođáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Để đạt được những thànhtựu như hiện tại, mỗi một bộ phận, một cá nhân đều có vị trí nhất định trong bộ máy

tổ chức của nhà trường, Thư viện là một bộ phận không thể thiếu trong thành côngcủa nhà trường Từ một đơn vị còn non trẻ khi mới thành lập, cùng với sự quan tâmcủa ban lãnh đạo nhà trường và các phòng ban chức năng, hoạt động của Thư viện

tốt hơn nhu cầu của người dùng tin, hoạt động nghiên cứu nhu cầu tin luôn đượcmỗi cán bộ, viên chức Thư viện coi là nền tảng trong dây chuyền thông tin tư liệu.Mặt khác, người dùng tin tại Thư viện Trường rất đa dạng phong phú về chuyênmôn, trình độ, lứa tuổi, do đó cũng rất đa dạng nhằm đáp ứng nhu cầu nghiên cứu,giảng dạy, học tập, giải trí Người dùng tin rất quan tâm đến khả năng đáp ứng nhucầu tin của Thư viện Trường, khi nhu cầu được đáp ứng sẽ kích thích sự ra đời củacác nhu cầu mới và tạo ra sự giao lưu của thông tin, tri thức Tuy nhiên trong thực

tế, khả năng đáp ứng nhu cầu tin của người dùng tin tại Thư viện Trường Đại họcThương Mại còn nhiều hạn chế nhất định về tài chính, cơ sở vật chất, nguồn lựcthông tin, nhân lực Nhằm nghiên cứu nhu cầu tin và khả năng đáp ứng nhu cầu tincủa người dùng tin, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả đáp ứng nhu cầu tincủa người dùng tin tại Thư viện Trường Đại học Thương Mại Vì vậy tôi chọn đề tài

“Nghiên cứu nhu cầu tin và khả năng đáp ứng nhu cầu tin của Thư viện Trường Đại học Thương Mại” làm đề tài khóa luận.

2 Lịch sử nghiên cứu

Nhận thức được vai trò của người dùng tin trong hoạt động Thông tin – Thưviện, trong những năm gần đây đã có nhiều công trình nghiên cứu như: Khóa luận, luậnvăn, luận án chuyên ngành Thông tin Thư viện nghiên cứu về chủ đề này Những đề tài

đã được các tác giả nghiên cứu về nhu cầu tin của các nhóm người dùng tin tại mộthoặc một số cơ quan Thông tin Thư viện trong khoảng thời gian nhất định

Một số công trình nghiên cứu tiêu biểu như:

Nguyễn Thị Chung (2009), Nghiên cứu nhu cầu tin khoa học và Công nghệ

tại Trung tâm Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc Gia, Luận văn Thạc sỹ Khoa

học thư viện, Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQGH.

Nguyễn Thị Hồng Nhung (2006), Nghiên cứu nhu cầu tin của các doanh

nhân trẻ tại Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Doanh nghiệp trẻ Việt Nam, Luận văn

Thạc sỹ Khoa học Thư viện, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội.

Đào Thị Thanh Xuân (2007), Nghiên cứu nhu cầu tin và đảm bảo thông tintại Trung tâm Thông tin Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội trong giai đoạn

đổi mới”, Luận văn Thạc sỹ Khoa học Thư viện, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội.

2

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

Trần Thị Huệ (2013), Nghiên cứu nhu cầu tin của người dùng tin tại Thư

viện trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, Luận văn Thạc sỹ Khoa học Thư viện,

Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn Hà Nội

Các bài viết đăng tạp chí khoa học của các tác giả cũng nghiên cứu, tìm hiểu

về nhu cầu tin của các đối tượng người dùng tin cụ thể tại một hoặc một số Thưviện có cùng chức năng nhiệm vụ Một số công trình cụ thể như:

Trần Thị Minh Nguyệt (2010), “Phát triển nhu cầu thông tin trong các Thư

viện công cộng, Thư viện Việt Nam.

Nguyễn Thị Kim Dung (2013), Nghiên cứu nhu cầu thông tin của sinh viên

Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội, Thư viện Việt Nam.

Các đề tài nghiên cứu về Trung tâm Thông tin Thư viện Trường Đại họcThương Mại bao gồm:

Nguyễn Thị Quế (2009), Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác

mô tả nội dung tài liệu tại Thư viện Trường Đại học Thương mại, Khóa luận tốt

nghiệp ngành Khoa học Thư viện, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội.

Trần Thu Hiền (2013), Công tác tổ chức và khai thác nguồn lực thông tin tại

Trung tâm Thông tin thư viện Trường Đại học Thương mại Hà Nội, Khóa luận tốt

nghiệp ngành Khoa học Thư viện, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội.

Hoàng Thị Bích Thủy (2015), Phát triển văn hóa đọc cho sinh viên của

Trường Đại học Thương Mại Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ Thông tin - Thư viện,

Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN

Trần Thị Nga (2015), Hoạt động phục vụ người dùng tin tại Trung tâm

Thông tin Thư viện Trường Đại học Thương Mại Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ Thông

tin - Thư viện, Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN.

Tuy nhiên cho đến thời điểm hiện tại chưa có đề tài nào đề cập đến nhu cầutin và khả năng đáp ứng nhu cầu tin của Thư viện Trường Đại học Thương Mại.Chính vì vậy, đây là một đề tài hoàn toàn mới và không hề trùng lặp với những đềtài đã có

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu:

Nhu cầu tin của các nhóm người đọc: CBLĐQL, CBNCGD, NCS- HVCH vàsinh viên tại Trường Đại học Thương Mại

Khả năng đáp ứng nhu cầu tin của Thư viện Trường Đại học Thương Mại về các mặt: Nguồn lực thông tin, CSVC, SP-DV Thư viện, tổ chức phục vụ bạn đọc

5 Giả thuyết nghiên cứu

Nhu cầu tin của người dùng tin tại Thư viện Trường Đại học Thương Mạiđang phát triển, trong khi đó hoạt động thông tin Thư viện Trường Đại học ThươngMại hiện nay còn nhiều hạn chế trong việc đáp ứng được nhu cầu tin của ngườidùng tin Vì vậy, tác giả cần đề xuất các giải pháp đáp ứng và phát triển nhu cầu tincủa người dùng tin tại Thư viện Trường Đại học Thương Mại

4

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

6 Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận:

Khóa luận được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận chủ nghĩa duyvật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, đồng thời dựa trên quan điểm của Đảng

và Nhà nước về công tác Thông tin Thư viện

* Phương pháp nghiên cứu cụ thể:

Quan sát thói quen và nhu cầu sử dụng thư viện Trường của bạn đọc, quansát sản phẩm dịch vụ và thái độ phục vụ của nhân lực thư viện;

Phân tích tổng hợp thông tin từ các nguồn: Tài liệu truyền thống, tài liệu điệntử;

Phỏng vấn người dùng tin (phụ lục 3);

Điều tra bằng bảng hỏi nhằm tìm hiểu về nhu cầu tin và phản hồi của ngườidùng tin về hoạt động của Thư viện Trường thể hiện ở mức độ đáp ứng nhu cầu tincủa 4 nhóm người dùng tin cụ thể Tổng số câu hỏi trên phiếu điều tra là 15 câu hỏi,

số phiếu phát ra là 500 phiếu, số phiếu thu về hợp lệ là 500 phiếu (đạt tỷ lệ 100%),trong đó:

+ Nhóm cán bộ nghiên cứu và giảng dạy: 100 phiếu

+ Nhóm nghiên cứu sinh, học viên cao học: 50 phiếu

Thống kê số liệu: Bảng tổng hợp kết quả điều tra (phụ lục 2), số liệu về hoạtđộng thông tin thư viện của Thư viện Trường Đại học Thương Mại bao gồm: Sốliệu về nguồn lực thông tin, cơ sở vật chất, nhân lực thư viện

7 Đóng góp của khóa luận

*Về mặt lý luận:

Khóa luận đã làm phong phú thêm lý luận về nhu cầu tin;

Khóa luận có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo nghiên cứu về người dùng tin và nhu cầu tin

*Về mặt ứng dụng:

Các giải pháp phát triển và đáp ứng nhu cầu tin của người dùng tin tại Thưviện Trường Đại học Thương Mại được áp dụng vào thực tế để tăng hiệu quả hoạtđộng của Thư viện

8 Cấu trúc khóa luận

Ngoài lời cảm ơn, danh mục từ viết tắt, danh mục bảng và biểu đồ, phần mởđầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, khóa luận gồm 3 chương:

Chương 1 Những vấn đề chung về nhu cầu tin, khả năng đáp ứng nhu cầu tin

và khái quát về Thư viện Trường Đại học Thương Mại

Chương 2 Thực trạng nhu cầu tin và khả năng đáp ứng nhu cầu tin tại Thư

viện Trường Đại học Thương Mại

Chương 3 Giải pháp nâng cao nhu cầu tin tại Thư viện Trường Đại học

Thương Mại

6

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

Chương 1.

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHU CẦU TIN, KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG

NHU CẦU TIN VÀ KHÁI QUÁT VỀ THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

1.1.Những vấn đề lý luận

1.1.1 Khái niệm

* Người dùng tin

Người dùng tin là người sử dụng thông tin để thỏa mãn nhu cầu của mình

Họ chính là người tiêu dùng các sản phẩm và dịch vụ thông tin [14] Có thể coingười dùng tin là đối tác, là khách hàng của hoạt động Thông tin – Thư viện Hoạtđộng thông tin muốn tồn tại và phát triển phải quan tâm tới nhu cầu tin của ngườidùng tin trong từng thời điểm và địa bàn cụ thể

Theo quan điểm hiện đại người dùng tin được coi là “thượng đế” đối vớinhững người tham gia hoạt động Thông tin – Thư viện Họ chính là nguồn gốc nảysinh hoạt động Thông tin – Thư viện, không có người dùng tin không tồn tại hoạtđộng Thông tin – Thư viện

* Nhu cầu

Nhu cầu là một hiện tượng tâm lý của con người, là đòi hỏi, mong muốn,nguyện vọng của con người về vật chất và tinh thần để tồn tại và phát triển Tùytheo trình độ nhận thức, môi trường sống, những đặc điểm tâm sinh lý, mỗi người

có những nhu cầu khác nhau

Nhu cầu nói chung của con người là đa dạng, phong phú Mỗi cá nhân khácnhau đều có nhu cầu về vật chất và tinh thần khác nhau

* Nhu cầu tin

“Nhu cầu tin là đòi hỏi khách quan của chủ thể (con người, nhóm xã hội) đối vớiviệc tiếp nhận và sử dụng thông tin nhằm duy trì và phát triển hoạt động sống củamình Khi đòi hỏi về thông tin trở nên cấp thiết thì thì nhu cầu tin xuất hiện” [18]

Nhu cầu tin phát triển sẽ kích thích hoạt động của con người đạt hiệu quả cao

trọng, là nguồn gốc của hoạt động Thông tin – Thư viện Nó xuất phát từ mongmuốn, đòi hỏi được thỏa mãn thông tin của con người và chịu sự chi phối của thịgiác Nhu cầu tin của người dùng tin là mục đích để tồn tại và phát triển của bất cứ

cơ quan Thông tin – Thư viện Vì vậy nắm bắt nhu cầu tin là yếu tố quan trọng hàngđầu để đảm bảo triển khai hoạt động Thông tin – Thư viện

* Yêu cầu tin

“Yêu cầu tin là một dạng tồn tại cụ thể của nhu cầu tin Nói cách khác yêucầu tin là sự cụ thể hóa của nhu cầu tin” [18] Chẳng hạn như bạn đọc có nhu cầu sửdụng tài liệu về lĩnh vực văn hóa Việt Nam, nhu cầu này được cụ thể hóa thành cácyêu cầu tin thông qua việc sử dụng phiếu yêu cầu để được sử dụng các tài liệu cụthể của các tác giả mà có nội dung về lĩnh vực văn hóa ở Việt Nam

Như vậy nhu cầu tin và yêu cầu tin có mối quan hệ mật thiết với nhau, bổsung và hỗ trợ nhằm thỏa mãn nhu cầu của người dùng tin

* Khả năng đáp ứng nhu cầu tin

Qua quá trình tìm hiểu nghiên cứu các tài liệu tham khảo và trích dẫn về nhucầu tin và khả năng đáp ứng nhu cầu tin của người dùng tin tại các cơ quan thông tinthư viện, tác giả nhận thấy phần lớn các nghiên cứu đề cập đến một số khải niệmliên quan như: Nhu cầu, nhu cầu tin, yêu cầu tin, người dùng tin Tuy nhiên, tác giảchưa thấy các nghiên cứu đề cập cụ thể đến khái niệm “khả năng đáp ứng nhu cầutin”

Theo quan điểm của tác giả, khả năng đáp ứng nhu cầu tin là điều kiện,phương thức thỏa mãn nhu cầu tin của người dùng tin Các điều kiện phương thứcgóp phần thỏa mãn nhu cầu tin của người dùng tin như: Nguồn lực thông tin, sảnphẩm dịch vụ thông tin, cơ sở vật chất, nhân lực Thư viện, cách thức tổ chức phụcvụ

1.1.2 Tính chất của nhu cầu tin

Tính xã hội: Nhu cầu tin xuất hiện và phát triển dưới ảnh hưởng của cácnhân tố xã hội như: Môi trường tự nhiên, môi trường xã hội, trình độ của lực lượngsản xuất,

8

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

Tính bền vững: Nhu cầu tin khi được hình thành sẽ tồn tại trong những điềukiện nhất định và trong khoảng thời gian nhất định Nhu cầu tin gắn liền với nhữngyếu tố cố định liên quan trực tiếp đến mỗi cá nhân người dùng tin như: Nghềnghiệp, lĩnh vực hoạt động/nghiên cứu, sở thích.

Tính cơ động: Nhu cầu tin nếu được thoả mãn đầy đủ thì sẽ phát triển, sâurộng hơn về nội dung và đòi hỏi phương thức thoả mãn cao hơn Nếu không đượcthoả mãn trong thời gian dài, thường xuyên và liên tục cường độ nhu cầu tin giảmdần, nhu cầu tin sẽ thoái hoá đần và có thể bị triệt tiêu

1.1.3 Yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu tin và khả năng đáp ứng nhu cầu tin

Yếu tố chủ quan

* Trình độ văn hóa, trình độ học vấn:

Trình độ văn hóa có ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống tinh thần của conngười Nhu cầu tin là một loại nhu cầu tinh thần nên bị chi phối bởi trình độ văn hóacủa con người Trình độ học vấn không chỉ ảnh hưởng đến nội dung nhu cầu tin,phương thức tìm kiếm thông tin, các hình thức sử dụng thông tin của người dùng tin

mà còn ảnh hưởng đến cách thức tổ chức và phục vụ thông tin của cơ quan thôngtin

Người dùng tin có trình độ học vấn cao thường sử dụng các phương tiện tìmkiếm thông tin hiện đại, sử dụng được nhiều nguồn khai thác thông tin khác nhau,

do đó thông tin họ tìm được cũng phong phú, đa dạng và có chất lượng cao hơn.Những người có khả năng sử dụng tốt ngoại ngữ thì cơ hội tiếp cận với nguồnThông tin – tài liệu nước ngoài cũng như cơ hội sử dụng các trang web nước ngoài

để thu thập thông tin của họ sẽ nhiều hơn

* Nhân cách:

Bên cạnh trình độ học vấn, nhân cách cũng là một trong những yếu tố tácđộng đến nhu cầu tin của con người Nhân cách là toàn bộ những đặc điểm, phẩmchất tâm lý của cá nhân, quy định hành vi xã hội và giá trị xã hội của họ Nhu cầu làmột bộ phận cấu thành xu hướng – một thuộc tính quan trọng của nhân cách conngười Nhân cách tồn tại và phát triển trong hoạt động Nhân cách càng phát triển,

* Giới tính:

Đặc điểm giới tính cũng ảnh hướng tới suy nghĩ, tính cách, nhận thức và thỏamãn nhu cầu tin của mỗi người Ví dụ ở nữ đa phần sẽ tìm hiểu về các lĩnh vực thờitrang, làm đẹp, gia đình, hay văn thơ (phái đẹp, phái yếu )…còn ở nam đa phần sẽtìm hiểu về kĩ thuật - công nghệ (phái mạnh)… Vì vậy giới tính là một trong nhữngyếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu tin, nhu cầu tin ở mỗi giới sẽ khác nhau nhằm thỏamãn yêu cầu của mình

Mỗi giai đoạn lứa tuổi trong cuộc đời con người có những đặc điểm tâm lýriêng do hoạt động chủ đạo chi phối Các đặc điểm của tâm lý lứa tuổi có ảnhhưởng khá rõ rệt tới nội dung và phương thức thoả mãn nhu cầu đọc và nhu cầu tin.Nội dung nhu cầu tin của từng lứa tuổi sẽ khác nhau, mỗi lứa tuổi sẽ nhận thức,hành vi, cuộc sống khác nhau vì vậy nhu cầu tin cũng khác nhau sao cho phù hợp

Ví dụ như thiếu nhi thì tìm đọc các sách đạo đức dạy cách sống, các truyện tranh, cổtích, lịch sử… phù hợp với các lứa tuổi hồn nhiên của các em, ở tuổi đi làm thì họ

sẽ tìm đọc nghiên cứu các tài liệu liên quan cuộc sống xã hội, các tài liệu phục vụcông việc, ngành nghề của mình

Nghề nghiệp khác nhau để lại những dấu ấn khác nhau trong nội dung nhucầu tin và tập quán sử dụng thông tin của mỗi người Hoạt động nghề nghiệp thườngđòi hỏi ở mỗi người tri thức và kinh nghiệm nhất định

Yếu tố khách quan

Môi trường sống là môi trường bao quanh con người, bao gồm môi trường tựnhiên và môi trường xã hội

* Môi trường tự nhiên:

Môi trường tự nhiên có ảnh hưởng lớn tới đời sống của con người Những vùng đất khác nhau thường để lại những dấu ấn khác nhau trong tính cách, lối sống,phong tục tập quán và xu hướng hoạt động của con người sinh sống tại đó Để duy trì sự sống, con người luôn có ý thức hoà nhập với thiên nhiên *Môi trường xã hội:

10

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

Đời sống văn hóa tinh thần phong phú là tiền đề cho nhu cầu tin phát triển.Nền văn hóa phát triển sẽ sản sinh ra thông tin đa dạng, sẽ được lưu giữ và chuyểntải bằng nhiều phương tiện khác nhau để có thể bảo quản và lưu truyền lại cho cácthế hệ sau Nhu cầu tin nếu được thỏa mãn sẽ bền vững và sâu sắc, phát triển hơn.

* Trình độ lực lượng sản xuất:

Trình độ lực lượng sản xuất ảnh hưởng trực tiếp tới nhu cầu tin Trình độcàng cao thì đòi hỏi thông tin và kiến thức nhiều hơn Bên cạnh đó, các quan hệ xãhội lành mạnh, hài hoà, dân chủ cũng góp phần làm cho đời sống tinh thần phongphú, kích thích nhu cầu tin phát triển

* Phương thức thoả mãn nhu cầu tin:

Nếu nhu cầu tin được thoả mãn bằng phương thức hiện đại, đầy đủ (kèm theocảm xúc, hứng thú), nhu cầu tin sẽ ngày càng phát triển ở mức độ cao hơn Nếu nhucầu tin được thoả mãn, chu kỳ của nhu cầu tin sẽ được rút ngắn lại, nếu không đượcthoả mãn trong thời gian dài nhu cầu sẽ bị suy giảm và thoái hoá

* Nguồn lực thông tin:

Đây là một trong số 4 yếu tố cấu thành nên hoạt động của một Thư viện vàtrung tâm thông tin Nếu không có nguồn lực thông tin thì sẽ không có Thư viện hay

cơ quan Thông tin theo đúng chức năng và nhiệm vụ được quy định Nguồn lựcthông tin thực chất là vốn tài liệu, đó là các loại hình tài liệu khác nhau như: Sách,báo, tạp chí, CSDL,…được tổ chức thành bộ máy tra cứu

* Cơ sở vật chất trang thiết bị:

Đây là một trong các yếu tố cấu thành nên hoạt động thư viện và trung tâmthông tin Cơ sở vật chất được hiểu ở đây gồm các phương tiện, kỹ thuật để tổ chứcnguồn lực thông tin và phục vụ bạn đọc

* Nhân lực thư viện:

Đây là một yếu tố không thể thiết được trong hoạt động thư viện và cơ quanthông tin Họ là những người hướng dẫn, định hướng nhu cầu tin của người dùngtin Do đó họ cần phải có kỹ năng và thái độ tích cực khi phục vụ bạn đọc

* Người dùng tin:

Người dùng tin với tư cách là chủ thể nhu cầu tin có vai trò vô cùng quantrọng trong hoạt động Thông tin – Thư viện, là lý do để một cơ quan thông tin tồntại và phát triển Hoạt động Thông tin Thư viện nói chung và hoạt động Thông tintrong các trường đại học nói riêng đều lấy công tác phục vụ nhu cầu người dùng tinlàm mục tiêu và động lực phát triển của cơ quan mình.

1.2 Khái quát về Trường Đại học Thương Mại và Thư viện Trường Đại học Thương Mại Hà Nội

1.2.1 Sơ lược và nét về Trường Đại học Thương Mại

1.2.1.1 Lịch sử hình thành phát triển [23]

Trường Đại học Thương mại có cơ sở chính đóng tại số 79 đường Hồ TùngMậu, phường Mai Dịch, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội với tổng diện tích380.000 m2 Trường là một trong những đại học có cảnh quan và khuôn viên đẹp

nhất trong các trường đóng tại Hà Nội.

Trường Đại học Thương mại (tên tiếng Anh: Thuongmai University, tên giaodịch quốc tế viết tắt: TMU) là trường đại học công lập trực thuộc hệ thống giáo dụcquốc dân Việt Nam Trường Đại học Thương mại là trường Đại học chất lượng cao

đa ngành, đa lĩnh vực và hoạt động tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình, tráchnhiệm bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục Đại học của các đối tượng chính sách, đốitượng thuộc hộ nghèo

Trường Đại học Thương mại là trường Đại học đa ngành, hàng đầu trong cáclĩnh vực Quản lý kinh tế, Quản trị kinh doanh, Kế toán, Tài chính - Ngân hàng, Dulịch, Thương mại điện tử…tại Việt Nam

Quy mô đào tạo của nhà trường hiện nay trên 20.000 sinh viên và học viên,trong đó:

• Trình độ Đại học: khoảng 4000 sinh viên chính quy/năm

• Trình độ Thạc sĩ: khoảng 700 học viên cao học/năm

• Trình độ Tiến sĩ: khoảng 70 nghiên cứu sinh tiến sĩ/năm

Từ khi thành lập đến nay, nhà trường đã đào tạo cung cấp cho xã hội hàngchục nghìn cử nhân kinh tế, hàng nghìn thạc sĩ, tiến sĩ kinh tế; bồi dưỡng nhiều cán

bộ quản lý kinh tế cho ngành thương mại và các ngành khác, đã trực tiếp thực hiện

12

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

và tham gia nhiều đề tài nghiên cứu khoa học cấp nhà nước, hàng trăm đề tài nghiên

cứu khoa học cấp bộ và hàng chục hợp đồng nghiên cứu với các cơ quan, doanh

nghiệp được Nhà nước, xã hội và cộng đồng doanh nghiệp đánh giá ngày càng cao

1.2.2 Giới thiệu về Thư viện Trường Đại học Thương Mại Hà Nội

1.2.2.1 Chức năng và nhiệm vụ

a Chức năng

Tham mưu cho hiệu trưởng về quản lý, lưu trữ và phát triển tài nguyên thông

tin Tổ chức thu thập, xử lý, lưu trữ, cung cấp và phục vụ bạn đọc các tài nguyên

thông tin đáp ứng công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học

b Nhiệm vụ

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

Tổ chức, quản lý và khai thác có hiệu quả các loại tài nguyên thông tin

phục vụ tốt yêu cầu giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học của cán bộ, giáoviên và sinh viên

Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, ngoại ngữ, tin học đội ngũ cán bộthư viện

Thu nhận các tài nguyên thông tin trong trường (giáo trình, tạp chí, tài liệuhội nghị, hội thảo, đề tài nghiên cứu khoa học, luận án, luận văn, khoá luận…)

Tổ chức sắp xếp, bảo quản, quản lý, kiểm kê các loại tài nguyên thông tin Xây dựng hệ thống tra cứu, hướng dẫn và giúp đỡ bạn đọc tra cứu tìm tin,khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên thông tin

Phối hợp với các đơn vị liên quan để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao

Mở rộng quan hệ đối ngoại với các Thư viện trong và ngoài nước nhằm traođổi nghiệp vụ, chia sẻ tài nguyên thông tin và tìm kiếm các nguồn tài trợ

1.2.2.2 Nhân lực thư viện và cơ cấu tổ chức

*Nhân lực thư viện:

Tổng số cán bộ viên chức của Thư viện có 15 người đều ở trình độ cử nhânchuyên ngành Thông tin Thư viện Trong đó bao gồm: Giám đốc thư viện, một phógiám đốc thư viện, một thư viện viên chính và các thư viện viên Trong điều kiệnthực tế và quy mô thư viện thì số cán bộ hiện nay đã đủ để đáp ứng được hoạt độngthư viện Tất cả các cán bộ đều có chuyên môn cao vì vậy hoạt động Thư viện khátốt và phát triển đáp ứng phần lớn cho bạn đọc khi đến Thư viện

Bán giáo trình- tài liệu tham khảo Photo tài liệu

1.2.2.3 Cơ sở vật chất

Quy mô của Thư viện Trường Đại học Thương Mại tương đối rộng với diện

tích 2500m2 Thư viện trường gồm có 01 phòng đọc với 150 chỗ ngồi, 01phòng

mượn giáo trình, photocopy tài liệu; 01 phòng đọc báo tạp chí khóa luận, 01 phòngđọc sách nước ngoài, 01 phòng đa phương tiện; 01 phòng hội thảo, 01 phòng đọcsau Đại học

Trang thiết bị nội thất của Thư viện được sản xuất theo công nghệ hiện đại,mỗi phòng đọc được trang bị một loại bàn thích hợp, khung bàn bằng sắt, sơn tĩnhđiện, nhẵn, bóng, đẹp Mặt bàn bằng gỗ ép phủ melamin chống cháy, chống xước,không cong vênh, không co ngót, không bị mối mọt, cạnh được dán nẹp bằng keohạt qua máy dán nhiệt, độ bám dính cao Chất liệu đảm bảo sử dụng thuận tiện, độbền cao, hiện đại, thẩm mỹ Ghế cho các phòng đọc chân sắt mạ, tựa, đệm giả da, có

loại gấp được và có loại khung cố định có thể chồng lên nhau được Đây cũng là

loại ghế cao cấp và hiện đại

15

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

Tủ đựng tài liệu đều dùng loại tủ sơn tĩnh điện, tiện dụng, bền, đẹp Giá sáchtrong các kho là loại giá sắt, sơn tĩnh điện, nhiều khoang, có thể lắp ghép với nhau,đầu hồi ốp gỗ Đây là loại giá sách tiện dụng, chắc chắn, các Thư viện mới hiện nayđều dùng Đặc biệt kho sách chính của phòng mượn, trả tài liệu được trang bị giásách kiểu di động, bình thường xếp thành từng khối, khi cần lấy loại sách ở giá nào,

có thể quay trượt ra để chọn Đây là loại giá sách nhập ngoại, hiện đại, tiện dụng vàtiết kiệm diện tích

Thiết bị tin học và thiết bị điện, điện tử:

Thư viện được trang bị 01 máy chủ và 41 máy trạm, kết nối mạng Internet Máychủ có thông số kỹ thuật cao, tốc độ, trữ lượng bộ nhớ lớn sử dụng phần mềmchuyên môn hệ quản trị thư viện tích hợp Ilib và phần mềm quản trị thư viện số -Digital Ilib phiên bản 6.0 của Tập đoàn Công nghệ CMC Phòng đa chức năng củaThư viện có 20 máy trạm kết nối Internet Thư viện còn được trang bị các máy tínhtra cứu tài liệu, photocopy, scaner để quét các hình vẽ và văn bản vào máy vi tính,máy hút ẩm, hút bụi và xe đẩy vận chuyển sách Các phòng đọc, hội thảo, phòngmáy đều được bố trí camera quan sát, hệ thống có thể ghi hình lại khi cần thiết

1.2.2.4 Nguồn lực thông tin

Nguồn lực Thông tin trong Thư viện bao gồm tài liệu in truyền thống, tài liệuđiện tử được chia sẻ trên mạng internet Việc xây dựng chiến lược bổ sung tài liệuThư viện đóng một vai trò then chốt trong quá trình hoạt động củaThư viện

* Tài liệu truyền thống :

Bảng 1.1: Thống kê tài liệu truyền thống của Thư viện Trường

tính đến thời điểm tháng 4 năm 2019

Tài liệu tổng hợp các lĩnh vực 30.000 tên

Nguồn tin nội sinh

Đề tài NCKH, kỷ yếu hội thảo khoa học, Hơn 10000

Nguồn: Sổ đăng ký tổng quát của Thư viện

* Tài liệu điện tử:

Thư viện Trường có hơn 1000 (đĩa CD) bao gồm: Luận án Tiến sĩ, luận vănThạc sĩ của Trường được thu nhận từ năm 2016 đã được xây dựng CSDL LA Tiến

sĩ, CSDL LV Thạc sĩ và được cập nhật thuờng xuyên hàng năm với khoảng

800-1000 CD mới

CSDL trên CD-ROM: Bao gồm 04 CSDL với 1570 đĩa: Bussinessperiodicals on disk, Bussiness and Management Practices, Ecolit, DissertationAbtracts

Ebook và CSDL được Thư viện Trường mua quyền sử dụng của EbookOnline, CSDLcủa TTTT Thư viện Trường Đại học Quốc gia Hà Nội, CSDL của CụcThông tin - Bộ khoa học; Công nghệ, CSDL Proquets Central

1.2.2.5 Người dùng tin

Đối tượng phục vụ của Thư viện không chỉ là sinh viên, học sinh các hệ đào tạo mà còn là một số nhà khoa học, lãnh đạo, quản lý ở các trình độ khác nhau Với

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

hình thức đào tạo theo học tín chỉ như hiện nay, ngoài giờ lên lớp, phần lớn họcsinh, sinh viên đều đến Thư viện để tự tìm tòi, tự học thông qua các tài liệu hiện cócủa Thư viện Việc tạo điều kiện đến mức tối đa phục vụ cho công tác học tậpnghiên cứu của học sinh, sinh viên là nhiệm vụ tối quan trọng của Thư viện Ngườidùng tin ở bất kỳ một giai đoạn lịch sử nhất định nào cũng đều bị ảnh hưởng bởi sựphát triển kinh tế xã hội của giai đoạn đó Hiện nay, quá trình đổi mới kinh tế xã hộinói chung và giáo dục nói riêng đã ảnh hưởng sâu sắc đến đội ngũ những ngườitham gia vào công tác giáo dục và nghiên cứu khoa học của Trường Đại họcThương Mại.

Căn cứ vào tính chất công việc, có thể chia người dùng tin thành 4 nhóm chính:

Nhóm 1 - Cán bộ lãnh đạo, quản lý: Đóng vai trò quan trọng trong sự phát

triển của Trường Thông tin cung cấp cho nhóm này phải sâu, rộng, mang tính xácthực và bền vững, hình thức đa dạng, phong phú

Nhóm 2 – Cán bộ giảng dạy và nghiên cứu: Nhóm này thường xuyên cập

nhật kiến thức, công nghệ mới Họ cần các tài liệu chuyên ngành sách cũng như tạpchí khoa học kỹ thuật phục vụ cho công tác nghiên cứu và giảng dạy

Nhóm 3 – Sinh viên: Đây là những chủ thể Thông tin đông đảo, biến động

nhất trong Thư viện trường Đại học Thương Mại Do yêu cầu, đòi hỏi đặt ra tronghọc tập, nghiên cứu, nhóm đối tượng này thực sự đông đảo, có nhiều biến động vànhu cầu thông tin của họ rất lớn Việc đổi mới phương pháp dạy - học đã khiếnnhóm này ngày càng có những biến chuyển về phương pháp học tập Hiện nay,phương pháp tự học, tự nghiên cứu đang được chú trọng và quan tâm rất lớn củahầu hết sinh viên trong Trường Đại học Thương Mại Ngoài thông tin về nhữngchuyên ngành đang học, sinh viên còn cần các thông tin khác trên nhiều lĩnh vựckinh tế xã hội để mở mang sự hiểu biết và nâng cao trình độ Nhìn chung sinh viêncần những thông tin cụ thể, chi tiết và đầy đủ Do vậy tùy theo từng chuyên ngànhhọc mà những thông tin, tài liệu cần phải phù hợp với nhu cầu cũng như cấp học củanhóm đối tượng này Hình thức phục vụ cho nhóm đối tượng này chủ yếu là thôngtin phổ biến về những tri thức cơ bản dưới dạng sách giáo khoa, giáo trình,

18

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

sách tham khảo hoặc một số ít là bài viết trong tạp chí, những luận án, luận văn cótính chất cụ thể, trực tiếp phục vụ cho môn học và ngành học đào tạo.

Nhóm 4 – Nghiên cứu sinh, học viên cao học: Trong tổng số sinh viên

Trường Đại học Thương Mại, ngoài sinh viên chính quy, số còn lại vừa đi học, vừa

đi làm cho nên ngoài những kiến thức thu được trên lớp qua bài giảng của các thầy

cô giáo họ còn nắm bắt những thông tin mới ngoài xã hội Bên cạnh đó là học viêncao học, nghiên cứu sinh đòi họ chuyên môn nghiệp vụ cao vì vậy thông tin cungcấp cho tài liệu này phải sâu, rộng, phong phú

1.3 Vai trò của nghiên cứu nhu cầu tin và khả năng đáp ứng nhu cầu tin của Thư viện Trường Đại học Thương Mại

1.3.1 Nâng cao hoạt động Thư viện

Người dùng tin và nhu cầu tin là yếu tố vô cùng quan trọng đối với sự tồn tại

và phát triển của hoạt động Thông tin – Thư viện tại Trường Đại học Thương Mại

Việc nắm bắt nhu cầu tin của người dùng tin cũng có một ý nghĩa quan trọngtrong hoạt động Thông tin - Thư viện, bởi vì nếu nắm bắt được từng loại nhu cầu tincủa từng đối tượng người dùng tin khác nhau Thư viện sẽ tổ chức được các sảnphẩm và dịch vụ thông tin hiện đại phù hợp với người dùng tin, qua đó, hoạt độngthông tin của thư viện mới đạt hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội, hiệu quả khoa họccao nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động Thư viện

1.3.2 Đảm bảo chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học của nhà trường

Trường Đại học Thương Mại là cơ sở đào tạo đa ngành, đa nghề, đa bậc học

từ Đại học đến cao học, các bậc đào tạo sau Đại học đối với ngành: Quản lý kinh tế,Thương mại, Kế toán, Quản trị kinh doanh Bên cạnh đó nhà còn mở các lớp đào tạoliên thông lên Đại học đối với các ngành: Kế toán, Quản trị kinh doanh, Tài chính –Ngân hàng, Kinh doanh quốc tế, Quản trị Du lịch & Lữ hành, Ngôn ngữ Anh Vìvậy, đối tượng người dùng tin là vô cùng phong phú và đa dạng Mặt khác, phươngthức đào tạo theo học chế tín chỉ tác động không nhỏ đến việc đổi mới phương pháphọc và phương pháp dạy Có thể nhận thấy vai trò của việc nghiên cứu nhu cầu tincủa người dùng tin trong Trường có ý nghĩa thiết thực góp phần phát

triển, nâng cao hoạt động Thư viện Trường Đại học Thương Mại, cùng với sự pháttriển của các ngành và chuyên ngành hiện tại.

Nghiên cứu khoa học là một trong các nhiệm vụ trọng tâm của Trường Đểnâng cao chất lượng hoạt động nghiên cứu khoa học đòi hỏi Thư viện cần đóng vaitrò như là kênh cung cấp thông tin đáng tin cậy và cập nhật nhằm đáp ứng nhu cầunghiên cứu của người dùng tin

Trong nội dung chương này tác giả cũng giới thiệu khái quát về hoạt độngThông tin Thư viện của Thư viện Trường Đại học Thương Mại trên các khía cạnh:Chức năng nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức, cơ sở vật chất, nhân lực thư viện, nguồn lựcthông tin, các nhóm đối tượng người dùng tin chủ yếu

Những vấn đề lý luận trình bày trong chương một sẽ làm nền tảng cho việcphân tích về thực trạng ở chương hai để giúp đề tài mang tính khoa học và chặt chẽhơn

20

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

Chương 2.

THỰC TRẠNG NHU CẦU TIN VÀ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG NHU CẦU TIN CỦA THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

2.1 Thực trạng nhu cầu tin tại Thư viện Trường Đại học Thương Mại

2.1.1 Nội dung nhu cầu tin

2.1.1.1 Nội dung tài liệu

Trường Đại học Thương Mại là cơ sở đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực nên tất

cả các lĩnh vực khoa học đều được các nhóm người dùng tin quan tâm

Bảng 2.1: Nhu cầu về chuyên ngành đào tạo của người dùng tin

NCS Tổng số Sinh viên CBNCGD CBLĐQL HVCH Chuyên

32

30 26

Nhìn vào bảng điều tra 2.1 dưới đây, có thể thấy nhu cầu tin của người dùng

tin chủ yếu tập trung vào lĩnh vực Kế toán - kiểm toán (chiếm tỷ lệ 80% trong tổng

Du lịch Kế toán - Kiểm toán

số người dùng tin), quản trị kinh doanh (chiếm tỷ lệ 60% trong tổng số người dùngTài chính - Ngân hàng Thương mại điiện tử

Luật kinh tế Ngôn ngữ Anh

tin), tiếp theo là ngôn ngữ Anh (tỷ lệ 58% trong tổng số người dùng tin) Bên cạnh

đó, nhu cầu tin về các khối ngành cũng khá cao, cụ thể như sau: Chuyên

luật

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

kinh tế (44% trong tổng số người dùng tin), quản lý kinh tế (chiếm tỷ lệ 41% trongtổng số người dùng tin) Ngoài ra các khối chuyên ngành quản trị khách sạn và dulịch cũng được người dùng tin quan tâm với tỷ lệ tương ứng là 36% và 30% trongtổng số người dùng tin.

Nhu cầu theo nội dung thông tin tài liệu có sự khác biệt giữa các nhóm ngườidùng tin trong Trường Trong đó nội dung nhu cầu tin tập trung chủ yếu về các tàiliệu chuyên ngành Kế toán kiểm toán và Quản trị kinh doanh

Theo kết quả điều tra cho thấy hầu hết các đối tượng thuộc nhóm người dùngtin là cán bộ nghiên cứu, giảng dạy và nhóm sinh viên đều có nhu cầu tin về cáclĩnh vực khoa học thuộc chuyên ngành mà họ đang giảng dạy hoặc đang học tập.Người dùng tin thuộc nhóm cán bộ nghiên cứu giảng dạy chuyên ngành quản trịkinh doanh quan tâm nhiều đến các tài liệu thuộc chuyên ngành quản trị kinh doanh,những tài liệu thuộc chuyên ngành khác chiếm tỉ lệ thấp hơn

Người dùng tin sinh viên:

Nhóm người dùng tin là sinh viên có nhu cầu tin về các lĩnh vực khoa họcđược thể hiện rất rõ ràng Đa số những sinh viên đang theo học chuyên ngành cụ thểnhất định thì nhu cầu tin về nội dung tài liệu tập trung chủ yếu vào đúng chuyênngành mà họ đang theo học Chẳng hạn, các sinh viên đang học chuyên ngành Tàichính – Ngân hàng, nhu cầu tài liệu của họ tập trung chủ yếu vào chuyên ngành Tàichính- Ngân hàng, sinh viên đang theo học ngành du lịch, nhu cầu tài liệu của họ tậptrung chủ yếu vào chuyên ngành du lịch, kinh doanh khách sạn Những tài liệuthuộc nội dung khác có nhu cầu sử dụng hạn chế hơn

Nhóm người dùng tin là sinh viên, nhu cầu thông tin tập trung chủ yếuvàocác tài liệu về chuyên ngành Kế toán - kiểm toán (chiếm tỷ lệ 100% trong tổng sốngười dùng tin sinh viên), xếp thứ hai là các tài liệu có nội dung về ngành quản trịkinh doanh (chiếm tỷ lệ 88.3% trong tổng số người dùng tin sinh viên)

Người dùng tin CBNCGD:

Người dùng tin thuộc nhóm cán bộ kiêm nhiệm (vừa quản lý vừa giảng dạy),ngoài nhu cầu về tài liệu phục vụ cho công tác giảng dạy còn quan tâm đến các tàiliệu phục vụ cho công tác quản lý

23

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com

Với nhóm người dùng tin CBNCGD thì nội dung nhu cầu tin chủ yếu tập

trung nhiều nhất vào các tài liệu thuộc chuyên ngành Kế toán- kiểm toán (chiếm tỷ

lệ 45% trong tổng số người dùng tin CBNCGD), sau đó là các tài liệu thuộc chuyên

ngành quản lý khách sạn và ngôn ngữ Anh (chiếm tỷ lệ 20% trong tổng số người

dùng tin CBNCGD)

Người dùng tin CBLĐQL:

Nhóm CBLĐQL cũng có nhu cầu về nội dung thông tin tương ứng với nhóm

cán bộ nghiên cứu và giảng dạy, nội dung nhu cầu tin tập trung chủ yếu vào tài liệu

thuộc lĩnh vực Kế toán- kiểm toán (chiếm tỷ lệ 60% trong tổng số người dùng tin

CBLĐQL), thứ hai là các tài liệu về lĩnh vực ngôn ngữ Anh (chiếm tỷ lệ 40% trong

tổng số người dùng tin CBLĐQL)

Người dùng tin NCS-HVCH:

Nội dung nhu cầu tin của nhóm này cũng tập trung chủ yếu vào tài liệu thuộc

chuyên ngành Kế toán – kiểm toán (chiếm tỷ lệ 50% trong tổng số người dùng tin

NCS-HVCH) và tài liệu có nội dung về lĩnh vực quản lý kinh tế (chiếm tỷ lệ 40%

trong tổng số người dùng tin NCS-HVCH)

2.1.1.2 Loại hình tài liệu

Bảng 2.2 Nhu cầu về loại hình tài liệu của người dùng tin:

50

41.7

39.7 40

30 30

10 8.8

7 10

0

Sinh viên CBNCDG CBLĐQL NCS - HVCH

Loại hình tài liệu khác

Biểu đồ 2.2: Nhu cầu về loại hình tài liệu của người dùng tin.

Nhận xét chung:

Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật, đặc biệt là công nghệ thông tin

đã tác động và làm thay đổi tới mọi mặt trong đời sống xã hội Các loại hình tài liệu

ngày càng đa dạng, phong phú cả về mặt nội dung và hình thức Kết quả điều tra về

nhu cầu sử dụng loại hình tài liệu của người dùng tin được thể hiện trong bảng 2.2

cho thấy nhu cầu sử dụng tài liệu giáo trình chiếm ưu thế (tỷ lệ 63.4% trong tổng số

người dùng tin), sau đó là nhu cầu sử dụng sách tham khảo (tỷ lệ 34% trong tổng số

người dùng tin) Trường Đại học Thương mại Hà Nội là cơ sở đào tạo Đại học

chuyên ngành theo học chế tín chỉ Mỗi nhóm đối tượng lại có mục đích, nhu cầu tin