MÔ HÌNH DORNBUSCH TRONG VIỆC XÁC ĐỊNH TRONG VIỆC XÁC ĐỊNH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI SO VỚI CÁC MÔ HÌNH TRƯỚC ĐÂY

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA TÀI CHÍNH BÀI TIỂU LUẬN ĐỀ TÀI MÔ HÌNH DORNBUSCH TRONG VIỆC XÁC ĐỊNH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI SO VỚI CÁC MÔ HÌNH TRƯỚC ĐÂY Giảng viên giảng dạy PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo Khoa Tài chính TP HCM Năm 2021 LỜI MỞ ĐẦU Tỷ giá hối đoái là một công cụ được Ngân hàng Trung ương của các nước dùng để điều hành và điều chỉnh thị trường Trong một nền kinh tế mở việc vận hành chính sách tiền tệ cực kỳ phức tạp hơn so v.

KHOA TÀI CHÍNH

…………………

BÀI TIỂU LUẬN

ĐỀ TÀI:

MÔ HÌNH DORNBUSCH TRONG VIỆC XÁC ĐỊNH

TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI SO VỚI CÁC MÔ HÌNH TRƯỚC ĐÂY

Giảng viên giảng dạy: PGS TS Nguyễn Khắc Quốc Bảo Khoa: Tài chính

TP HCM - Năm 2021

Tỷ giá hối đoái là một công cụ được Ngân hàng Trung ương của các nước dùng để điều hành và điều chỉnh thị trường Trong một nền kinh tế mở việc vận hành chính sách tiền tệ cực kỳ phức tạp hơn so với nền kinh tế truyền thống (nền kinh tế đóng) Việc chu chuyển vốn giữa các quốc gia là một trong những tác động mạnh mẽ đến thị trường ngoại hối, việc ổn định tỷ giá hối đoái sẽ làm cho thị trường ngoại hối ổn định, góp phần tích cực trong việc phát triển kinh tế của mỗi quốc gia Và mục tiêu tỷ giá hối đoái như là cái neo danh nghĩa góp phần giữ cho lạm phát trong tầm kiểm soát Thị trường ngoại hối của một quốc gia luôn ẩn chứa các mối liên quan với thị trường quốc tế, một sự biến động trong tỷ giá hối đoái trên thị trường quốc tế đều ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái trong nước và ngược lại Chính vì vậy đã có rất nhiều nghiên cứu liên quan đến tỷ giá hối đoái và cũng có rất nhiều giả định đã được các nhà kinh tế học đặt ra để có thể đưa ra các biện pháp điều chỉnh tỷ giá một cách tốt nhất

Từ những lý thuyết về ngang giá lãi suất, ngang giá sức mua thì đã có những nghiên cứu

về mô hình xác định tỷ giá Từ hiệu ứng Fisher quốc tế đưa ra nhận định về lãi suất dựa vào lý thuyết ngang giá sức mua trong điều kiện thị trường hoàn hảo đến các giả thiết của các nhà kinh tế học quốc tế được phát triển dựa vào lý thuyết vĩ mô của Keynes như mô hình Mundell - Fleming, mô hình Dornbusch hay những mô hình xác định tỷ giá hối đoái khác Mặc dù mỗi một mô hình sẽ đưa ra các giả định khác nhau về mức độ linh hoạt của giá cả và mức độ hoán đổi của hàng hóa, tài sản nội địa và quốc tế Những mô hình kể trên chỉ ra mối liên hệ giữa tỷ giá cân bằng với một số biến số khác như chi tiêu tiêu dùng, chi tiêu đầu tư, chi tiêu chính phủ, lạm phát, lãi suất, dự trữ ngoại hối, cán cân thương mại nhưng đều chia nền kinh tế thành hai thị trường: thị trường hàng hóa và thị trường tiền tệ

Mặc dù những mô hình này không còn mới, nhưng mô hình Dornbusch là một trong những mô hình lý thuyết nói trên được cụ thể hóa thành các mô hình thực nghiệm có ý nghĩa vận dụng cho đến hiện tại, hầu như các tổ chức tài chính, các tổ chứng trung gian tài chính, các cá nhân cũng như các chính phủ và tổ chức quốc tế đều vận dụng chúng để xác định tỷ giá cân bằng hoặc dự báo tỷ giá trong tương lai

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU MÔ HÌNH DORNBUSCH

I.1. Giới thiệu mô hình Dornbusch

I.1.1. Mô hình Dornbush

Mô hình tỷ giá tăng quá mức, còn được gọi là giả thuyết vượt quá tỷ giá hối đoái, là

mô hình nghiên cứu và giải thích mức độ biến động cao trong tỷ giá hối đoái trong thời gian thế giới đang chuyển từ tỷ giá cố định sang tỷ giá hối đoái thả nổi Dornbusch đã lập luận rằng trong ngắn hạn, sẽ đạt được trạng thái cân bằng trên thị trường tài chính, nghĩa là mức cân bằng sẽ đạt được thông qua sự thay đổi giá của thị trường tài chính chứ bản thân giá hàng hóa không tự thay đổi để đạt được mức cân bằng Nhưng về lâu dài, dần dần, giá hàng hóa không cứng nhắc nữa và sẽ điều chỉnh tương ứng theo thực tế những thay đổi giá của thị trường tài chính Vì vậy, ban đầu, thị trường ngoại hối phản ứng thái quá với những thay đổi trong chính sách tiền tệ, tạo ra trạng thái cân bằng trong ngắn hạn Và khi giá hàng hóa dần phản ứng với giá thị trường tài chính, thị trường ngoại hối kiềm chế phản ứng của mình và tạo ra trạng thái cân bằng dài hạn

Tỷ giá hối đoái sẽ tạm thời phản ứng quá mức với những thay đổi trong chính sách tiền tệ, để bù đắp cho giá cả hàng hóa khó biến đổi trong nền kinh tế và việc điều chỉnh hy vọng sẽ diễn ra sau đó

I.1.2. Ý nghĩa mô hình

Mô hình hình Dornbusch được coi là tiền thân của kinh tế quốc tế hiện đại Trên thực tế, một số người đã nói rằng mô hình này đánh dấu sự ra đời của kinh tế vĩ mô quốc tế hiện đại

I.2. Phác thảo giả định mô hình Donbusch

Với hai quy ước được tuân theo đó là:

- Tập trung vào nền kinh tế nhỏ, mở ở Anh

- Giả định tỷ giá hối đoái không biến động và không có lạm phát Và xem xét tác động của mức tăng cung tiền lên tỷ giá hối đoái và giá hàng hoá (Mức giá nước ngoài P*, lãi suất nước ngoài r* của Mỹ)

Từ những phác thảo trên bắt đầu xây dựng giả định như sau:

Giả định 1: Tổng cầu được xác định theo tiêu chuẩn IS – LM trong nền kinh tê mơ

- Nền kinh tế nhỏ, mở (Vì thế giá nước ngoài P*, tỷ giá nước ngoài r* ngoại sinh – một chiều) Một sự biến động trong tỷ giá, giá nước ngoài thì sẽ bị ảnh hưởng

- Không có lạm phát và tỷ giá động

- Đường tổng cầu được xác định bởi IS - ML

Từ mô hình Mudell - Fleming đưa ra hai giả định liên quan đến việc xác định lãi suất và liên quan đến tổng cung:

I.2.1. Thị trường tài chính và kỳ vọng

Giả định 2: Thị trường tài chính có khả năng điều chỉnh ngay lập tức trước các cu sốc Các nhà đầu tư trung lập với rủi ro, do đó ngang giá lãi suất không phòng ngừa

(UIRP) luôn tồn tại.

I.2.2. Thị trường hàng hoa

Giả định 3: Giá chậm thay đổi trong ngắn hạn Nói cách khác, đường tổng cung nằm ngang trong ngắn hạn, tăng dần trong giai đoạn điều chỉnh ngắn hạn và thẳng đứng

trong dài hạn.

I.3. Cơ chế hoạt động

I.3.1. Thị trường tài chính

Xét mô hình thị trường tài chính với giả định: Thị trường tài chính điều chỉnh ngay lập tức Các nhà đầu tư trung lập với rủi ro, do đó kinh doanh chênh lệch lãi suất không phòng ngừa (UIRP) luôn tồn tại

r = r* + ∆S e

Trong đó:

- r là lãi suất của Anh

- r* là lãi suất của Mỹ (nước ngoài)

- ∆Se là mức thay đổi trong tỷ giá hối đoái kỳ vọng của đồng bảng Anh so với đồng

đô la

Cac kỳ vọng thực được xac định bằng cach:

Giả sử tồn tại tỷ giá s cân bằng trong dài hạn theo mô hình tiền tệ sẽ được xác định bởi mức chứng khoán tiền tệ của Anh, thu nhập và lãi suất so với Mỹ

θ θ: là độ dốc của đường RP hay còn được gọi là mức độ phản ứng của thị trường (cung – cầu) Hệ số θ là một hệ số phản ánh sự nhạy cảm của kỳ vọng thị trường đối với việc đánh giá cao hoặc đánh giá thấp đồng tiền so với trạng thái cân bằng Hệ số càng cao thì

tỷ giá hối đoái được kỳ vọng giảm càng nhanh và ngược lại

với θ > 0 - Dẫn đến hình thành đường ngang giá tỷ suất (RP)

Hình 1.3.1 Cân bằng trong ngắn hạn trên thị trường chứng khoán

Xét thời điểm ban đầu, thị trường đang ở trạng thái cân bằng tại điểm A, với tỷ giá hối đoái là S0, lãi suất của Anh bằng với tỷ giá Mỹ và cân bằng tại r*, và do đó với tỷ giá kỳ vọng sẽ không đổi

Với một cú sốc nào đó, ngay lập tức lãi suất trong nước giảm xuống thành r1 Ngang giá lãi suất không phòng ngừa UIRP chỉ xảy ra khi các nhà đầu tư cho rằng để bù đắp cho lãi suất thanh toán khi lãi suất trong nước giảm xuống thì đồng bảng Anh sẽ được định giá cao hơn đồng đô la Từ những giả định ban đầu của Dornbusch về dự báo của thị trường, giá trị của đồng bảng Anh sẽ ở dưới mức trong dài hạn để tạo ra các kỳ vọng trong tương lai của đồng bảng Anh khi nó dịch chuyển về trạng thái cân bằng Khi lãi suất ở Anh thấp hơn so với lãi suất của Mỹ thì giá trị đồng bảng sẽ thấp hơn đồng đô la Tại điểm m, kỳ vọng đồng bảng Anh tăng giá trong tương lai, đồng bảng Anh sẽ có giá trị cao hơn trong dài hạn, cần phải ổn định trong ngắn hạn tại điểm như m trong đồ thị với tỷ giá là S1 Ngược lại, khi lãi suất r2 ở Anh tăng giá, tiền gửi bằng bảng Anh ở ngân hàng Anh trở nên hấp dẫn hơn so với tiền gửi bằng ngoại tệ điều này dẫn đến việc thu hút dòng vốn đầu tư từ bên ngoài, qua đó gây ra sự gia tăng trong giá trị của tiền gửi bằng bảng Anh so với đồng đô la Dẫn đến tỷ giá hối đoái và giá trị của đồng bảng Anh tăng tên Giá trị đồng bảng Anh cao hơn phát sinh từ sự gia tăng trong lãi suất làm cho hàng hoá trong nước đắt hơn hàng ngoại dẫn đến xuất khẩu ròng giảm Vấn đề này sẽ được giải quyết trong ngắn hạn, tại điểm n, nơi mà đồng bảng Anh được dự đoán được đánh giá cao khi tỷ giá từ S xuống S2 và kỳ vọng trong tương lai đồng bảng Anh sẽ giảm và trở về mức cân bằng của nó tại điểm A

Tương tự, tại điểm B trong ngắn hạn cũng sẽ được lập luận tương tự ở bất kỳ sự cân bằng dài hạn khác

Đầu tiên, mô hình Dornbusch đã cho thấy mối quan hệ cùng chiều giữa giá chứng khoán

và tỷ giá Theo lý luận của Dornbusch, ông cho rằng khi đồng tiền trong nước được định giá thấp sẽ dẫn đến hàng hoá trong nước sẽ cạnh tranh hơn hàng hoá nước ngoài, gia tăng trong lợi thế xuất khẩu Và ngược lại, việc đồng tiền trong nước bị định giá cao thì hàng hoá trong nước sẽ kém cạnh tranh hơn, xuất khẩu giảm

Khác biệt của mô hình Dornbusch, tỷ giá được giả định trong ngắn hạn sẽ đi chệch với mức cân bằng và sẽ dần cân bằng trong dài hạn

I.3.2. Thị trường hàng hoa

Mức giá là tổng hòa Nói cách khác, đường tổng cung nằm ngang trong giai đoạn ngắn hạn, càng dốc lên trong giai đoạn điều chỉnh Cuối cùng là thẳng đứng trong cân bằng dài hạn

- Trong ngắn hạn, mức giá là cố định, do tính cứng nhắc vốn có của thị trường lao động

và hàng hoá

- Trong dài hạn, tỷ giá hối đoái ở trạng thái cân bằng

- Xét giả định: Giá chậm thay đổi Nói cách khác, đường tổng cung nằm ngang trong ngắn hạn, tăng dần trong giai đoạn điều chỉnh ngắn hạn và thẳng đứng trong dài hạn

Hình 1.3.2 Cung tiền mơ rộng trong mô hình Dornbusch

Trước tiên, xem xét cac điểm cân bằng tổng thể trong dài hạn của mô hình:

Hình (b) điểm cân bằng tổng thể A (hình thành bởi đường thị trường hàng hoá IS và đường thị trường tiền tệ LM cân bằng) tương ứng với lãi suất r*

Hình (d), đường AS trong dài hạn là một đường thẳng đứng thể hiện mối quan hệ giữa tổng cung và tổng cầu với mức giá P0 cân bằng, điểm C cân bằng trong dài hạn tương ứng với sản lượng toàn dụng

Hình (a), tại mức r*, điểm H (UIRP) xác định được tỷ giá cân bằng khác 0 và lãi suất cân bằng

Hình (c), tỷ giá S0 tương ứng với P0 hình thành điểm tại điểm F tỷ giá cân bằng- Ngang giá sức mua tồn tại

Tiếp đến xem xét trong ngắn hạn với gia cả cố định:

Lúc này, một sự gia tăng cung tiền thực tử LM (M0, P0) lên LM (M1, P0) dẫn đến có một sự tăng lên trong lãi suất thực – vì giả định không có biến thiên lạm phát trong ngắn hạn nên sẽ không tồn tại ∆P, làm cho lãi suất giảm dịch chuyển xuống dưới (r2)

Xét hình (b), đồng nội tệ mất giá, xu hướng bán đồng nội tệ mua đồng ngoại tệ gây ra sức ép lên cung đồng ngoại tệ dẫn đến đồng ngoại tệ tăng giá (tỷ giá từ S0 lên S2), việc tăng giá đồng ngoại tệ sẽ khuyến khích xuất khẩu trong nước tăng, có một sự tăng lên thặng

dư tài khoản vãng lai, làm cho đường thị trường hàng hoá IS (G0, Q0) dịch chuyển sang phải IS (G0, Q1), lúc này tổng cầu tăng làm cho cầu tiền tăng lên dẫn đến tăng lãi suất và hình thành điểm (b), tại đây hình thành mức lãi suất tăng lên trong ngắn hạn r1 (r1 < r*), ứng với mức sản lượng y1 cao hơn sản lượng y ban đầu Việc tỷ giá tăng từ S0 lên S2 do phản ứng thái quá, cắt đường LM (M1, P0), lãi suất trong nước Anh thấp hay tỷ suất sinh lợi tạo ra trong nước thấp điều này dẫn đến dòng vốn chảy ra ngoài hay nói cách khác đây chính là việc kinh doanh chênh lệch lãi suất không phòng ngừa UIRP

Xét hình (d), khi tăng cung tiền ngắn hạn làm cho sản lượng tăng dẫn đến đầu tư tăng; lãi suất giảm, chi tiêu tăng làm cho tổng cầu dịch chuyển, tại tỷ giá S2 xuất khẩu đang có lợi thế, chi tiêu công không đổi tại G0, mức P* không đổi, sản lượng tăng lên yd

1 hình thành điểm (e) trong ngắn hạn tại mức P0

Xét hình (a), lãi suất giảm dẫn đến hiệu ứng có sự tăng lên của tỷ giá Anh so với Mỹ – sự tháo chạy dòng vốn ra nước ngoài dẫn đến đồng Anh bị mất giá khi đồng ngoại tệ tăng giá đến S2, vượt xa điểm cân bằng, cắt mức lãi suất r1 tại điểm (k)

Xét hình (c), tại S2 hình thành điểm cân bằng (w), lúc này xuất khẩu đang có lợi thế về mặt cạnh tranh

Cuối cùng, xét giả định gia chậm thay đổi:

Hình (d), trong giai đoạn chuyển tiếp về dài hạn, AS có xu hướng dốc lên sang trái và thẳng đứng Khi AS dịch chuyển về bên trái, hình thành đường tổng cầu mới Trong dài hạn, sản lượng sẽ quay về sản lượng toàn dụng, khi lãi suất có dấu hiệu tăng dần trở lại, dẫn đến sự sụt giảm trong đường cầu, không còn là đường cầu của S2 mà là đường cầu đối với S1, (khi r2 nhỏ hơn nhiều so với r*, hình thành S2), đối với r1 nhỏ hơn so với r* ban đầu thì hình thành nên S1, dòng vốn chảy ra ít hơn, phản ứng thái quá có dấu hiệu chậm lại, trong dài hạn mọi thứ sẽ trở về trạng thái ban đầu, giá trị thực sẽ về giá trị thực, hình thành điểm D, tại đây lãi suất sẽ quay trở về trạng thái cân bằng r*

Hình (b), khi lãi suất quay về trạng thái cân bằng r* (khi chính phủ nhận ra một sự gia tăng trong cung tiền làm cho lãi suất trong nước giảm, dòng vốn tháo chạy, tỷ giá S2 phản ứng quá mức rời khỏi điểm cân bằng ngang giá sức mua, cung ngoại tệ chạy ra ngoài, lúc này trong dài hạn chính phủ điều chỉnh tỷ giá về trạng thái cân bằng S1 vì có yếu tố lạm phát

Một sự gia tăng cung tiền trong ngắn hạn dẫn đến sự hình thành những điểm mới trong dài hạn Với sự gia tăng trong giá P0 lên P sẽ làm điểm C dịch chuyển lên điểm D; Sự gia tăng trong S, dẫn đến sự dịch chuyển từ điểm H sang điểm J; Sự biến thiên trong ∆S và

∆y dẫn đến sự tăng điểm G

Từ việc phân tích các giải định trên, Dornbusch đưa ra mô hình kết luận đối với một sự tăng lên trong cung tiền ngắn hạn sẽ dẫn đến sự tăng lên trong giá và tỷ giá

CHƯƠNG 2: SO SÁNH VỚI CÁC MÔ HÌNH TRƯỚC ĐÂY

Trước những giới hạn và nhược điểm của các mô hình trước đây, quan điểm của các nhà kinh tế học đã đưa ra: thị trường lý tưởng nhất là đạt đến trạng thái cân bằng và duy trì ở mức đó Và một trong số đó đã lập luận rằng sự biến động thị trường hoàn toàn là do các nhà đầu cơ và sự thiếu hiệu quả trên thị trường ngoại hối trong thông tin bất cân xứng, hoặc các trở ngại điều chỉnh Dornbusch đã bác bỏ những quan điểm này thay vào đó, ông lập luận rằng sự biến động chính là nền tảng của thị trường, thuộc về thị trường, chứ không phải là kết quả của việc thiếu hiệu quả thị trường Và dựa vào những quan điểm trước đây và kế thừa từ mô hình Mundell - Fleming, Dornbusch đã sử dụng mô hình Keynes và mô hình tiền tệ giản đơn ông đã tạo ra một mô hình mới để giải thích sự biến động của thị trường hàng hoá và thị trường tiền tệ trong ngắn và dài hạn

Mô hình Dornbusch đã khắc phục những nhược điểm của các mô hình:

- Đối với mô hình tiền tệ giản đơn: chỉ xét đến việc tỷ giá được thả nổi theo thị trường,

ngân hàng trung ương không đặt mục tiêu kiểm soát giá cả Khi tăng cung tiền khiến cho sản lượng thực gia tăng thì giá cả trong nước sẽ giảm xuống Ngang giá sức mua tồn tại đồng ngoại tệ sẽ mất giá so với đồng nội tệ và ngược lại dự trữ ngoại hối sẽ tăng, làm tỷ giá giảm Nhưng khi cố định tỷ giá hối đoái thì một sự gia tăng trong cung tiền sẽ làm mất đi một lượng dự trữ ngoại hối để bảo vệ tỷ giá cố định Chính vì vậy quan điểm này của mô hình này cho rằng sự can thiệp của chính phủ để duy trì tỷ giá hối đoái cố định là không cần thiết vì điều này chỉ làm giảm sức mua - mất giá đồng tiền, mất mát ngoại hối mà không làm gia tăng sản lượng năng suất

Tỷ giá biến động quá nhiều so với giá bởi vì trong ngắn hạn tỷ giá hối đoái giảm nhiều hơn so với trong dài hạn khi cung tiền tăng

Mô hình tiền tệ của tỷ giá hối đoái không có khả năng giải thích thực tế, đặc biệt là vì nó dựa trên giả định ngang giá sức mua và cũng có thể vì nó bỏ qua vai trò của kỳ vọng trong việc xác định chênh lệch lãi suất giữa các quốc gia

Ngược lại trong mô hình Dornbusch, mở rộng tiền tệ không được dự kiến làm tỷ giá hối đoái mất giá ngay lúc đó mà được dự kiến sẽ tăng giá dần và tương thích với sụt giảm của lãi suất tiếp sau việc gia tăng của cung tiền Ông đã sử dụng những hiệu ứng