Đặc điểm nông sinh học chủ yếu của giống HT6 và giống bố mẹ Theo dõi đặc điểm nông sinh học chủ yếu của giống lúa HT6 trong vụ xuân muộn và mùa sớm năm 2005 cho thấy: HT6 có đặc điểm tố
Trang 1KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHỌN TẠO GIỐNG LÚA TẺ THƠM HT6
Lê Vĩnh Thảo, Nguyễn Xuân Dũng
SUMMARY
Results of research and breeding on aromatic rice variety HT6
The aromatic rice variety HT6 is breed from the HT1/VH1 by Food Crops Research Institute HT6 has short growing duration (110 days in summer, 135 days in late spring), obvious origin, and different characters in comparation to other varieties It is good resistant to Blast, Bacterial Blight disease and moderate resistance to brown plant hoppers HT6 has good quality, flabby cooked rice, and deep dye sweetly, palatably It has over yielding to BT7 variety from 15 to 20% and higher price than HT1 variety from 200 - 500 VND/kg Thought the analysis show that HT6 is over BT7, Khang dan and HT1 varieties 10 - 15% in economy value
From 2006, HT6 has tested in many areas and quickly adopted and extended by farmers, especially in Thanh Hoa, Quang Tri, Hung Yen, Bac Giang, Vinh Phuc, Bac Ninh, Ha Tinh province with the total more than 400 ha
Keywords: HT6, rice, short period, high productivity, palatably
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong thời kì hội nhập, giá trị kinh tế
là một tiêu chí rất được người nông dân
Việt Nam quan tâm Thu nhập của nông
dân phụ thuộc vào năng suất, chất lượng
sản phNm mà cụ thể là tổng giá trị bằng
tiền thu được trên diện tích gieo cấy Hiện
nay, để có hiệu quả kinh tế cao trong sản
xuất lúa, nông dân có xu hướng mở rộng
sản xuất các giống lúa chất lượng cao như
Bắc thơm 7, LT2, HT1, Hương chiêm,
Hương cốm Tuy nhiên các giống này vẫn
còn một số hạn chế: Giống LT2 và BT7 có
chất lượng cao nhưng năng suất chưa cao,
HT1 cho năng suất khá nhưng cơm nhạt,
giống Hương cốm chất lượng cao nhưng
dài ngày khó bố trí cây vụ đông
Để khắc phục các yếu điểm của các
giống lúa trên, Trung tâm N ghiên cứu và
Phát triển Lúa, Viện Cây lương thực và Cây
thực phNm đã chọn tạo thành công giống
lúa tẻ thơm HT6, ngắn ngày, năng suất cao,
cơm thơm ngon, có hiệu quả kinh tế cao để
II VẬT LIỆU, N ỘI DUN G VÀ PHƯƠN G PHÁP N GHIÊN CỨU
1 guồn gốc và phương pháp chọn tạo
- Phương pháp lai tạo: Lai hữu tính, lai
đơn
- Phương pháp chọn lọc: Chọn dòng phả hệ trong nhà lưới và ngoài đồng ruộng
Quá trình chọn tạo
Năm 2001: Lai, tổ hợp lai HT1/VH1 Năm 2002 - 2006: Gieo cấy F1, F2 tại nhà lưới; chọn dòng F3 - F8; lọc thuần, đánh giá chống chịu sâu bệnh, năng suất; trình diễn
Năm 2006: Khảo nghiệm tác giả trà xuân muộn, mùa sớm với đối chứng BT7 Năm 2007: Gửi khảo nghiệm quốc gia
2 vụ (xuân muộn, mùa sớm) đối chứng BT7 Khảo nghiệm sản xuất khoảng 50 ha tại Hà Tĩnh, Quảng Trị, Hoà Bình, Hà Tây, Hải Phòng, Hưng Yên
Trang 2Năm 2008: Khảo nghiệm sản xuất trên
400 ha trong vụ xuân tại Thanh Hoá, Hà
Tĩnh, Hưng Yên, Sơn La, Hà Tây, Hải
Phòng, Vĩnh Phúc,
2 Khảo nghiệm và sản xuất thử
- Khảo nghiệm giống theo qui phạm
khảo nghiệm giống lúa Quốc gia: 10 TCN
309 - 98 và 10 TCN 167 - 92
- Diện tích 1 - 2 ha/điểm Tại các mô
hình này theo dõi một số chỉ tiêu chính như:
Thời gian sinh trưởng, năng suất, xem xét
khả năng chống chịu sâu bệnh hại và điều
kiện bất thuận
3 Các chỉ tiêu theo dõi về đặc điểm sinh
vật học, khả năng chống chịu
Theo hệ thống tiêu chuNn đánh giá lúa
của Viện N ghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI,
1996)
4 ăng suất và các yếu tố cấu thành
năng suất
N ăng suất lý thuyết xác định qua các chỉ tiêu: Số bông/m2, tổng số hạt/bông, tỷ lệ lép, khối lượng 1000 hạt (gr) N ăng suất thực thu: Thu tại ô thí nghiệm của các điểm nghiên cứu
5 Phương pháp xử lý số liệu
Sử dụng chương trình IRRISTAT for WIN DOWS, EXCEL, để xử lý số liệu thống kê
III KẾT QUẢ N GHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
1 Đặc điểm nông sinh học chủ yếu của giống HT6 và giống bố mẹ
Theo dõi đặc điểm nông sinh học chủ yếu của giống lúa HT6 trong vụ xuân muộn
và mùa sớm năm 2005 cho thấy: HT6 có đặc điểm tốt hơn của bố mẹ như trỗ gọn hơn, tỷ lệ hạt lép thấp hơn (19%), năng suất cao hơn (63,6 tạ/ha), đặc biệt cơm ngon mềm và thơm, đặc điểm này ở bố mẹ đều không có (bảng 1)
Bảng 1 Đặc điểm hình thái và các yếu tố cấu thành năng suất của giống HT6
và các giống bố mẹ trong vụ xuân 2005
13 Chất lượng cơm Hơi dính, nát Cơm mềm, ngon Hơi khô, cứng
Trang 32 Khả năng chống chịu sâu bệnh và điều
kiện bất thuận của HT6 và một số giống
lúa tẻ thơm tham gia thí nghiệm
Kết quả theo dõi sâu bệnh và khả năng
chống đổ của một số giống lúa tẻ thơm chất
lượng cao trong vụ xuân muộn và Mùa sớm
cho thấy, giống HT6 có khả năng chống chịu khá với một số sâu bệnh hại chính: Nhiễm bệnh đạo ôn, khô vằn nhẹ (điểm 1), kháng khá với bệnh bạc lá (điểm 1 - 3) HT6 chống đổ tốt hơn các giống tham gia thí nghiệm (bảng 2)
Bảng 2 Khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện bất thuận của HT6
và một số giống lúa tẻ thơm tham gia thí nghiệm
TT Tên giống Sâu đục thân
(điểm)
Sâu cuốn lá (điểm)
Bệnh đạo ôn (điểm)
Bệnh khô vằn (điểm)
Bệnh bạc lá (điểm)
Đốm nâu (điểm)
Chống đổ (điểm)
3 Kết quả khảo nghiệm giống lúa HT6
3.1 Kết quả đánh giá HT6 tại Trung tâm Khảo kiểm nghiệm giống, sản ph$m cây trồng và phân bón Quốc gia
Bảng 3 Găng suất thực thu của HT6 và các giống chất lượng vụ xuân 2007
(Đơn vị tính: tạ/ha)
Phú Thọ Hưng Yên Hải Dương Thái Bình Nghệ An
1 HT1 44,3 43,2 40,7 48,0 50,2 45,28
CV (%) 4,3 3,9 6,3 3,7 2,7 4,18 LSD 0,05 3,70 3,21 3,92 2,71 2,28 3,16
Gguồn: Trung tâm Khảo kiểm nghiệm giống, sản phNm cây trồng và phân bón Quốc gia
Vụ xuân 2007, giống lúa HT6 tại 5 điểm
khảo nghiệm cho năng suất trung bình là 44,9
(tạ/ha) tương đương HT1 và N46 (sai khác
không có ý nghĩa với LSD 0,05) Tuy nhiên tại
các điểm Phú Thọ, Hải Dương, Nghệ An
HT6 cho năng suất vượt đối chứng HT1
Trong nhóm giống lúa chất lượng được đánh giá vụ mùa 2007, HT6 cho năng suất cao nhất 51,6 tạ/ha (bảng 4), vượt năng suất so với đối chứng HT1, N46 cùng trà
Trang 4Bảng 4 Găng suất thực thu của HT6 và các giống chất lượng trong vụ mùa 2007
(Đơn vị tính: tạ/ha)
TT Tên giống Bắc
Giang
Vĩnh Phúc
Phú Thọ
Tuyên Quang
Điện Biên
Hưng Yên
Hải Dương
Hải Phòng
Thái Bình
Thanh Hoá
Bình quân
1 HT1 44,9 52,0 50,3 57,1 46,8 60,7 50,1 37,7 52,6 46,3 49,0
2 Hương Chiêm 39,7 48,3 50,3 40,1 46,2 56,6 48,4 44,0 44,6 44,0 46,2
3 HT6 49,5 54,7 51,0 54,9 51,2 57,5 52,2 43,4 55,6 45,7 51,6
4 TBR18 42,6 56,7 49,7 49,0 44,2 50,3 56,8 44,6 57,3 46,7 49,8
5 TL6 45,0 52,0 54,0 56,1 - 58,3 50,7 40,7 54,2 43,3 49,9
6 N46 49,9 52,7 - - - 49,4 49,8 42,7 - 41,0 47,4
CV (%)
LSD 0,05
4,9 3,68
2,3 2,07
3,2 2,79
3,0 2,52
2,0 1,58
4,4 3,94
4,9 4,20
5,3 2,82
2,1 2,01
5,3 3,96
Gguồn: Trung tâm Khảo kiểm nghiệm giống, sản phNm cây trồng và phân bón Quốc gia
Đặc điểm nổi bật của HT6 so với HT1
là: HT6 có chất lượng gạo ngon hơn, giá
bán cao hơn 200 - 400 đồng/kg, chống bạc
lá tốt hơn HT1 HT6, hiệu quả kinh tế cao
hơn HT1 từ 8 đến 12% HT6 được Trung
tâm Khảo kiểm nghiệm giống, sản phNm
cây trồng và phân bón Quốc gia đánh giá là
dòng triển vọng qua 2 vụ khảo nghiệm (Kết
luận của báo cáo số 303 KNN/BC ngày
10/12/2007)
3.2 Kết quả thử nghiệm, khảo nghiệm tại một số địa phương
Vụ xuân 2006, tại Hà Nam, HT6 cho năng suất cao nhất trong các giống thí nghiệm, trung bình đạt 68,5 tạ/ha vượt gần 50% so với giống đối chứng BT7 HT6 có thời gian sinh trưởng 130 - 132 ngày, đẻ nhánh trung bình, tỷ lệ hạt lép thấp, có số bông/m2 cao nhất (đạt 370 bông/m2) Tại Tiên Lãng - Hải Phòng, giống lúa tẻ thơm HT6 cho năng suất 68,8 tạ/ha, cao hơn đối chứng 40,9% (bảng 5)
Bảng 5 Đặc điểm hình thái và các yếu tố cấu thành năng suất của các giống lúa tẻ thơm
tham gia thí nghiệm vụ xuân 2006
Chỉ tiêu
Gguồn: * Nguyễn Thị Vang, Sở Nông nghiệp và PTNT Hà Nam;
** Phòng NN và PTNT huyện Tiên Lãng, Hải Phòng
Trang 5Vụ mùa 2006, trong thí nghiệm trình
diễn của Viện CLT & CTP tại Gia Lộc, Hải
Dương, HT6 thể hiện là một giống tốt cho
năng suất cao tương đương giống Khang
dân 18, nhưng gạo HT6 lại ngon hơn KD18
vì vậy hiệu quả kinh tế cao hơn giống KD (cao hơn 13%) Tại thí nghiệm này, HT6 cũng cho năng suất cao hơn giống HT1 và thời gian sinh trưởng ngắn hơn HT1 2 ngày (bảng 6)
Bảng 6 Găng suất và hiệu quả kinh tế của các giống lúa triển vọng trong vụ mùa 2006
tại Gia Lộc, Hải Dương
TT Tên giống TGST (ngày) NS (tạ/ha) Giá (đ/kg) Tiền (đồng) % so đc
Gguồn: Nguyễn Trọng Khanh, Viện CLT và CTP, vụ mùa 2006
Vụ mùa 2007, Bộ môn Chọn tạo giống
lúa thâm canh và đặc sản phối hợp với
Trung tâm Khuyến nông, Khuyến ngư tỉnh
Hưng Yên tổ chức sản xuất thử HT6 trên
diện tích 4 ha tại hợp tác xã Minh Tiến,
huyện Phù Cừ, Hưng Yên Kết quả cho thấy
HT6 đạt năng suất 63,8 tạ/ha, cao hơn năng
suất giống lúa T10 (50 tạ/ha) cùng trà Tại huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang trong thí nghiệm khảo nghiệm, HT6 được nông dân quan tâm bởi năng suất, chất lượng và thời gian sinh trưởng ngắn, HT6 cho năng suất 58,51 tạ/ha vượt năng suất giống DT36, N46 và cả KD18 (bảng 7)
Bảng 7 Găng suất HT6 tại Trại giống Tân Dĩnh, Bắc Giang vụ mùa 2007
TT Tên giống N suất (tạ/ha) Giá (đồng/kg) Tiền (đồng/ha) So với đ/c
Gguồn: Nguyễn Văn Hoạt, Công ty CP Giống cây trồng Bắc Giang
4 Chất lượng của giống lúa HT6
Bảng 8 Kết quả phân tích chất lượng của các giống lúa mới
TT giống Tên
Tỷ lệ gạo lật
(% thóc)
Tỷ lệ gạo xát (% thóc)
Tỷ lệ hạt nguyên (% gạo xát)
Kích thước hạt Độ
bạc bụng
Protein (% CK)
Amyloze Dài
(cm)
Phân
Phân loại
Gguồn: Số liệu phân tích tại Bộ môn Sinh lý, sinh hoá và chất lượng nông sản - Viện Cây lương thực và Cây
Trang 6Qua bảng 8 cho ta thấy hai giống có tỷ
lệ gạo lật cao là HT6 (78,3%) và LT2
(80,1%), tất cả các giống có tỷ lệ gạo xát
đạt trên 68% Về hàm lượng amyloze và
nhiệt độ hoá hồ là các chỉ tiêu liên quan đến
chất lượng nấu nướng của hạt gạo cho thấy
giống HT6, LT2, T10, BT7 có hàm lượng
amyloze thấp dao động từ 14,3 - 15,5%
Nhiệt độ hoá hồ của các giống phân tích từ
thấp đến trung bình
Đánh giá chất lượng nấu nướng của
giống HT6 và một số giống lúa mới một
cách khách quan, chúng tôi mã hoá số
giống và nấu cơm của 4 giống lúa HT6,
TL6, HT9, HT1 và nấu trong điều kiện
tương tự nhau (cùng một loại nồi nấu,
cùng thời gian nấu, cùng chế độ nước ),
sau đó đánh giá cho điểm với thang điểm
từ 1 đến 5 tương ứng với rất ngon đến
không ngon Kết quả HT6 được đánh giá
là ngon nhất trong các giống, hơn hẳn
HT1 và TL6
5 Diện tích khảo nghiệm sản xuất và mở rộng giống HT6 năm 2006 - 2007
Xu thế và yêu cầu của sản xuất hiện nay là phát triển giống lúa năng suất, chất lượng và ngắn ngày HT6 là giống lúa chất lượng cao đáp ứng đầy đủ yêu cầu trên, vì vậy trong năm 2008, diện tích gieo trồng giống lúa HT6 lên trên
400 ha (bảng 9), trong đó Thanh Hoá gần
300 ha, Hà Tây 30 ha, Hà Tĩnh 30 ha, Hưng Yên 30 ha và các nơi khác gần 100
ha Trong thực tế, nhiều địa phương như Sơn La, Bắc Giang, Bắc Ninh, Nam Định, Hà Nam đã tự mở rộng giống HT6 trên nhiều vùng sau khi thử nghiệm thành công trong vụ mùa 2007 Diện tích thống
kê ở bảng 9 là dựa trên cơ sở cung ứng giống và hợp đồng khảo nghiệm sản xuất trong vụ xuân 2008 giữa Bộ môn Chọn tạo giống lúa thâm canh và đặc sản, thuộc Trung tâm NCPT Lúa, Viện CLT
& CTP với các địa phương
Bảng 9 Diện tích khảo nghiệm sản xuất và mở rộng giống HT6
Năm
Bắc Giang, Hà Nam,
Quảng Trị, Nam Định
Trang 7IV KẾT LUẬN
1 Giống lúa HT6 có thời gian sinh trưởng trà ngắn ngày (vụ mùa: 110 ngày, xuân muộn: 135 ngày), có nguồn gốc rõ ràng, có tính khác biệt với các giống đang gieo trồng, có độ thuần cao qua các vụ gieo trồng
2 Giống lúa HT6 chống chịu với sâu bệnh: Đạo ôn điểm 1 - 3, khô vằn điểm 3, bạc
lá điểm 1 - 3, chịu rét điểm 1 - 3, chống đổ tốt hơn giống lúa Khang dân và BT7
3 Giống lúa HT6 có chất lượng gạo ngon, cơm mềm, đậm ngọt, năng suất hơn hẳn giống BT7 từ 10 - 20%, nhiều vùng vượt năng suất các giống tiến bộ nhập nội HT1, Khang dân cùng trà, giá gạo cao hơn HT1 từ 200 - 500 đồng/kg, có hiệu quả kinh tế tăng
từ 10 - 15% so với giống BT7, Khang dân và HT1
4 Qua các vụ khảo nghiệm tại Trung tâm KKN giống, sản phNm cây trồng và phân bón Quốc gia và khảo nghiệm sản xuất tại một số vùng trồng lúa của miền Bắc, miền Trung cho thấy giống lúa HT6 có khả năng thích nghi rộng, đã được nông dân tiếp nhận
mở rộng nhiều nơi, đặc biệt ở Thanh Hoá, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Hưng Yên, Bắc Giang,
Vĩnh Phúc, Bắc N inh, với diện tích trên 400 ha
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bùi Bá Bổng, 1995 Chọn tạo giống lúa có phNm chất gạo tốt đáp ứng yêu cầu xuất
khNu ở ĐBSCL, Hội thảo quốc gia cây lương thực và cây thực phNm
2 Bùi Chí Bửu, Gguyễn Thị Lang, 2000 Chọn tạo giống lúa cho vùng bị nhiễm mặn ở
vùng ĐBBSCL, Omonrice 8/2000, tr 16 - 26
3 Trần Văn Đạt, 2005 Sản xuất lúa gạo thế giới: Hiện trạng và khuynh hướng phát
triển trong thế kỷ 21, Nhà xuất bản Nông Nghiệp TP Hồ Chí Minh, Chương 1, 2, 3,
10, 12, 13, 19
4 Gguyễn Hữu Gghĩa, Lê Vĩnh Thảo, Gguyễn Xuân Dũng, 2007 Nghiên cứu phát triển
một số giống lúa đặc sản cho một số vùng sinh thái của Việt Nam, Tạp chí Khoa học
và Công nghệ nông nghiệp Việt Nam, số 2/2007
5 Gguyễn Hữu Gghĩa, 2007 Lúa đặc sản Việt Nam, Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà
Nội
gười phản biện: guyễn Trí Hoàn
